View allAll Photos Tagged wuff
v[ȱÒ&%EwqÿH|^jÖÿHâÚÆ$+-¼¡Eáx7âü¿gÉi<·³º·iSYÓeIi7¨â®Íü¯EIµK¦³Q}Ê{ÜæUiUªy-įì§Ã
T¿ñÊÆQ£E³KWþí$^òý(KÄvÂBóÃe%¢$qD/8ª¿.D·Ëä
[0
,öòÎ4x(äRÒQ' TmÀ©/ñP¨þÇ
ÖdêöÖé÷_(6¢U1ÜÊ+OR(à
õý§û_VbzÀ@æ%æõýfáuKd·8ýݪV¦´ßÆþFZ%AªQòJ¢Ñ-¿HI~T[¨£DÉJxzÑûd̶ÝqMµ4Õͧi$kÀÊ5dõ6"D@¿»^¦Çü
ȬKË׫hZÅÁ"Ù
Ây©ødU^KFéûúz1á,9u+ÔãuÖE
åÀPÐȾÕW @hKegé,iu,rôV
×<;îîÿÕâŪOoN®[c@ ±ûó4S
Êô-=dHfoRå«RoõRNóZUÿ[$e ªZê¨ì:AòÂ6Súf°¬uëÉ
@¼rOLmDY
ÜH~©]FɦsXÔ÷ø·ú2E°D':f¢3·
=UèWïÀIêÈDtOlôq¢<PÄ~3é
ÅZ+/Zôë÷§Ü¼5WbÓF!k~üøX±ËMPè·ªu+uóI|4'qF1¦<7É2ù¿3|½l·Mߤüx(;z-6âÆ^ôûJ9â ^qæã¨,³Èÿº)ÀGSð/ÃñÙ8c$VÑeÔÒk
£On ²®ÌU~ÓÐ|<kN0ÂBØêén%e-QZjÑ~×h©¼»rêì`~]°RLJ;Fòô±ÞÙ\á$o©Rì°íËì)Á.Ec»×lmþ©n13ÁdÍÎqý¬Æ¦òԺݼj}¤ú·2a¸Ö-^)T¯Á£`Ýbö9`-/îæKËVæ8Õâ¸RªàúG)Éiáì©qwogrooáÑcêß°W¿ð¸j©mz.õUõZâKw÷rËSÊ*Ó¹ÃvH¨ï£úê
ÌdÇõdwrÞo½ÏÚĤ
KÕnï./m{[!«»µêèÃö¸rÿ'íãHGúª*B&n%ØìÇf¨6|,XhÖÓj2êº\³BæpÈRtsðäHlâ[«Å§h¯õùõ'O»rËjÎÓv^ ðß½x®Hvb
n§eæ}P²úÕügÔÊè Чáä0²D3¨¶ 4#Ó¬Aª$&mUø²fLgPòE´wFõ!dSÈ-Þ5¥jëö~,Èi´iÒZÉqÜNðÎíRß¼@ 9ýÓì®7kTÂri8ÜAÁÃò<jG#BÃäe~³»*KôMZâúkÈ¥°[M: ÛHà°aÛ§%ÆBiUäZË$J#IgÑòW`<]úü91e§ÿÖâöó]IB¬Q¨BÈiËnÙH_§yP
¢»2$Ò¡$PÅÕ¡¯&÷Àf-1«G]ù[i3ZÏèóP=9wD-Léi¢î4[~^G¦~8éV5þF\4ÈîI+C¦ö¶ÑQ¦ÆþM93S]KT´}U'{kBí<,ÇB5ßâßu\¬äf\-m%´lÞÓP¾2c'TòXÉZý¬5¾êOs³ó/
ÔRH¡¨¯'èxHk×,áX»½¦¥4¶k%Îè\È"¹cj
Ù¼þõ²¦ÁºEo®é÷6§ÝqTVæ"·g·
%kPÊ/íoÑXdðCú9³·f[Àí0eco´´×í® w-©ji´Ò [ÙÛê7!B4o"³Tôæç·\1¬¯ëv¾«$pæ&hã¨hÕëû-Q¦1)Dw6-ͱIg·
ì¥g«R=6ûJIýÙÊìÙ[0=r[FKIÖÔÒÊÌ?hÙ²éBÚDÒYæ3<$H§²Äöɳ\¹²O˯7M¤ÝËk<~´¯èÀoSĶÊâVHÛf9tf`Ôn'kk&ÂrÅ 5j©ü½ò¨ûÛI ó5òÅ,ñÜil¤Y*$âEWì¿L$Ĺ _u{GiXúS7$EâOPÙ[4í«ÅjÆÞæB
1¸©u¤YnäHérH¸_§õ¦2æÿÿ×àü"¹d¡¶=¶f°÷M®o,ûÄhPJð¡îW|ݰìÈcÔQaAq¡ERWü®ÔÈolø¶¥M§Ön£dygZ[EdË^¹?&*ö{ýImäo^Öõ¨£`<ÒVKIs9hÙÂ#:ª*×¢ò"¿v5jMsS]d2N©,fÑT®Ê[X-OYXH5ß2]¥XhêÚA¸5Ò],|²·Q®^Dýü2·¨7ç6iÆ·pÒ<bâÊ· =EÙoQîQmoV0-¿¢¢Ö5âªø[±_
Dì¹ÖuæÞHs¶$,´|G¿FADKNÞç"]1.[qñZäØmÙyÎ&ÐÆÚÞ¿é
U
SüÇÃ!ÁæÎ93h¯4©®DAå¸rnT&ÇÙ$å4C}£-?3ltéÛPÓKr~ôîëNÓqþNVsl'¹;Dó6§oÚHñIo!iZw?ò£&£Ýq)Oõ3éVÒ}HK-Öá>§àì£7¦iJä7¦@´µc¾Ô´0ÚÄ^ÖÐú´ÎÕéºÁFf´ì¸ïÕlrV«å?3ëQ!»mf° ØL²7Mr!h_×ö²ÎÙe`Z:Fßé®ËdF4mKå)âoù ¸ $q*ºòeþ²³0,¤:Ïoî=iý«Ü×ãôªb½X©ËÃ&'L%XMå΢nÁUZxÓ1)Þ£o´rrÆDFiV¯Ìú
Â'¥B`k&Þôïß#D$;®ºóUúÉÂôEJLjLÆ:°R]ù³_¹ÄnÝ××µ2&Ø(Ë#òl
ºÙÞÌËr¼¾"hððʤ/t%µÚÍJI´s$¿ºbï@~Íq5Õ;ôV;!ôEAI¸ìGÚ¡÷ÀJ¿ÿÐàZ|HÕ/ñÛ§3+¹óT¹ÔmE·T.àSbp©ì[yáq%PPÇR:|°ªGq.©#3;²ÃÙPNÃ%MDÇN»ëIq)X]vöaã$êòx¥Ì²¹â¥£èW)P@ÂR;Y·¦]ÄdÕX
Û¥@ÃÕ;QY6;Nó]@!{r[11(Ý*óR2Ki ñJ!ÚÓ¯¹¹aq!{w
îITn$÷ËNF±ywYÖ4ÙKéÂáaÆOJÔèIcO
²¸³SY´Í3[K7Á4²Æ¼mn'ôä$vV@ÇpQ@ ìLÓL&ÂCQ"å#(ØÜü9&ÁOÌ-hÍÒÆ²~®jµ øA¯akêÅìtVêc.¬MÂFHÔ£à̦LIîdÜÞÛ<rÚE0ñ)ÁÁ«
VßÒKmõ]báeµ/¥+$Ì¿+Äxã)2cs~YÙK}ÚÜ1y#6Ó
GEÝ#[4F0U¥qÉ|ïfóï1ùjxýkÕâ^˶Þp"%7cc4iÏÓåÊ
I¨Ûq)Ok-y¸%ä2/*3µyH1|DSä2+¯®õ+»'
9ôÖ±T5ÊrUH»ÿÑóßNæ±þïÄ.dqÉ
+ÙÜNÌT¡`z°#'Úé,t×rùeÔî©è¼B6*ÝM:á`m*ÊbàÏUJø`áPSäfx
0¼R
GË%I´5¶|³r´6âÎ6¯j|ðl,®ÏËÞcktÝÖ/Ç]ù#lm(·ò
µÙRKkŧEªTþÈ#!ãYáê
ÓË+IìOÕã0ÉRÀK:KnôÍDß-ßës"HÛá ! ÄÙ[êñ[RîØïF.ÇýRkODÈ-CËBÕ®=5ãql:wnù KT6Jâ±[úÊiFUV¦ÙlVZ¼Ë$Ì#gPZ5¾ÕÁ²ID[iâóÓÛ½]çÉû¶Àd¯¹ú÷íY¬UåU~FTj!ö#ß;±âèÅç×§én$ãHB,JÁQGjô9>?yoHÂ&·s5«DAáÌä-6¸ó|£áñ(Ù¢;ùg Q[Qj.N 4¶áÂECwø}ò¨îÎA6ѵ}>ñ©~R¬;ïº`BýÝê0"*.îXmO`2QHté.®óð¬Sâ+þWl(ÉlÒx¯!è(ñ;t&*E¥ñ\Úx®M ä=ûäY.]NKyVQp øÔ¡]¾y¥«Kµ`ueò8¢ET4+û³Olê#³
ÿ}zg/YâSз:UýRáºô4¨§¹ÄHóbb9(%ÆnÔ[âÒ)âAh£a²%|³«ÈÙX´p2îç©SÒ90Ë
ÿÒóe¤I(Jñ¯Q 5&Êöu*m¾ÛbÈ¡;
ÔeöÔ2Æ¿ÓZÙbHÈ ¡vë÷ä(¶ØRsñG1àÝ1´R2}8O§JW²ìG°8."6d:Nõ=Ö÷ë)!ѬOÚ5ÈÍ0=/®Ú"Ö@Bõ?<fP"÷Ì~©ñù"î2@GV;Úsgkp³è%v¥É#t&ÚÚFÚ¤rj'¸ùbA,-Ñéۼ
æ/îÛýòVVfº{¸)VÍìp¤lUViºòí*ë
3]½2$;ñzqü°Zi*]Co#YÊQ$5uâíÇÛ*BÏô£ÏHä¸Tʰl<E
ü=õc
ÌXkêEÐw<
|Ñi¾NRÐËéIQöH®jHµíJÓIÔ¢³él"S¥ÖiÔyÃL6ðë1 îFí¢Ç<ó&AUJÔ=rvEþ8ÓèI4r¸pë¸xå¾$Ê÷P°¾HVÚeEmý5jrzeE³«ºH°Äx×ç·|VRv
¦ê^CQ@2)KõýKëU}À\eEXAØÝÞi°¥³z Rúp{²
(jÚKÞÄÞPIq¥1lXÈ0k¨5Ù&}ùU¨C}¼rðCA3·Ò&{t;ìVdÙ²}U·
VUM¨ø£¹¸aóÿÓóm´¯GjÔnÃ3R.7ÔÊ%Üç$ÊÝíËÄj|NDÚɱsÃ:1üE~ÕG¾ $ó$w¶j@X:qÅLCRÖ´òö¶ïY)ðÈße~C,/v2 ôÍ~â$ÿH&VÜSóÛ¡ÜÉ»åï\
N3V¦N;í1,
¡5M#Ë÷QK4÷Ìo#·ãIw,±Åw¼¸2³HØ<¶Û½2S#eZ®¿gméYM¨çn`m÷Pñá·ÓHnÇ`FOÍü
½¾¦fa¼QQÄÔ.We/ÌÚÌTÌÂú±éñúq,Âi¥×׿¼÷E)bÑyRò¿ÙßÓãÇýqIT·ÿy¯ù=~äRXøwú½j~ß._M2Ümy~Yôùü>_ÙçørÉM4N³ÃÓoî>×ìò¯ûyÊL[\¯¯©ÿ=:}ÉE®lïÉßÃ+9$_SzôÿwRE2lÃNö)SÖ¼®¢wôÓíp©¥ié}·Jzz¿³þÊ´É1cú÷¯öÙtú2ÀÖ_ÿÙ8BIM%ùckY¥Üú*®¿AÿâXICC_PROFILEHLinomntrRGB XYZ Î1acspMSFTIEC sRGBöÖÓ-HP cprtP3desclwtptðbkptrXYZgXYZ,bXYZ@dmndTpdmddÄvuedLviewÔ$lumiømeas$tech0rTRC<gTRC<bTRCELRY`gnu|¡©±¹ÁÉÑÙáéòú&/8AKT]gqz¢¬¶ÁËÕàëõ!-8COZfr~¢®ºÇÓàìù -;HUcq~¨¶ÄÓáðþ
+:IXgw¦µÅÕåö'7HYj{¯ÀÑãõ+=Oat¬¿Òåø2FZnª¾Òçû%:Ody¤ºÏåû
'
=
T
j
®
Å
Ü
ó"9Qi°Èáù*C\u§ÀÙó
&
@
Z
t
©
Ã
Þ
ø.Id¶Òî%A^z³Ïì&Ca~¹×õ1OmªÉè&Ed£Ãã#Cc¤Åå'IjÎð4Vx½à&Il²ÖúAe®Ò÷@e¯Õú Ek·Ý*QwÅì;c²Ú*R{£ÌõGpÃì@j¾é>i¿ê A l Ä ð!!H!u!¡!Î!û"'"U""¯"Ý#
#8#f##Â#ð$$M$|$«$Ú%%8%h%%Ç%÷&'&W&&·&è''I'z'«'Ü(
(?(q(¢(Ô))8)k))Ð**5*h**Ï++6+i++Ñ,,9,n,¢,×--A-v-«-á..L..·.î/$/Z//Ç/þ050l0¤0Û11J11º1ò2*2c22Ô3
3F33¸3ñ4+4e44Ø55M55Â5ý676r6®6é7$7`77×88P88È99B99¼9ù:6:t:²:ï;-;k;ª;è<'<e<¤ >`> >à?!?a?¢?â@#@d@¦@çA)AjA¬AîB0BrBµB÷C:C}CÀDDGDDÎEEUEEÞF"FgF«FðG5G{GÀHHKHH×IIcI©IðJ7J}JÄKKSKKâL*LrLºMMJMMÜN%NnN·OOIOOÝP'PqP»QQPQQæR1R|RÇSS_SªSöTBTTÛU(UuUÂVV\V©V÷WDWWàX/X}XËYYiY¸ZZVZ¦Zõ[E[[å\5\\Ö]']x]É^^l^½__a_³``W`ª`üaOa¢aõbIbbðcCccëd@ddée=eeçf=ffèg=ggéh?hhìiCiiñjHjj÷kOk§kÿlWl¯mm`m¹nnknÄooxoÑp+ppàq:qqðrKr¦ss]s¸ttptÌu(u
uáv>vvøwVw³xxnxÌy*yyçzFz¥{{c{Â|!||á}A}¡~~b~Â#åG¨
kÍ0ôWºã
G
«r×;iÎ3þdÊ0ücÊ1ÿfÎ6nÖ?¨zãM¶ ô_É4
uàL¸$ühÕB¯÷dÒ@®ú i Ø¡G¡¶¢&¢££v£æ¤V¤Ç¥8¥©¦¦¦ý§n§à¨R¨Ä©7©©ªª««u«é¬\¬ÐD¸®-®¡¯¯°°u°ê±`±Ö²K²Â³8³®´%´µµ¶¶y¶ð·h·à¸Y¸Ñ¹J¹Âº;ºµ».»§¼!¼½½¾
¾¾ÿ¿z¿õÀpÀìÁgÁãÂ_ÂÛÃXÃÔÄQÄÎÅKÅÈÆFÆÃÇAÇ¿È=ȼÉ:ɹÊ8Ê·Ë6˶Ì5̵Í5͵Î6ζÏ7ϸÐ9кÑ<ѾÒ?ÒÁÓDÓÆÔIÔËÕNÕÑÖUÖØ×\×àØdØèÙlÙñÚvÚûÛÜÜÝÝÞÞ¢ß)߯à6à½áDáÌâSâÛãcãëäsäüåæ
æçç©è2è¼éFéÐê[êåëpëûìííî(î´ï@ïÌðXðåñrñÿòóó§ô4ôÂõPõÞömöû÷øø¨ù8ùÇúWúçûwüüý)ýºþKþÜÿmÿÿÿá)Ðhttp://ns.adobe.com/xap/1.0/
Replifex (Frederic.G)
0, 0
255, 255
0, 0
255, 255
0, 0
255, 255
0, 0
255, 255
0, 0
255, 255
0, 0
255, 255
0, 0
255, 255
0, 0
255, 255
ÿîAdobed@ÿÛÿÀ8TÿÝËÿÄ¢
u!"1A2#QBa$3Rqb%C¡±ð&4r
ÁÑ5'áS6ñ¢DTsEF7Gc(UVW²ÂÒâòdte£³ÃÓã)8fóu*9:HIJXYZghijvwxyz
¤¥¦§¨©ª´µ¶·¸¹ºÄÅÆÇÈÉÊÔÕÖרÙÚäåæçèéêôõö÷øùúm!1"AQ2aqB#R¡b3±$ÁÑCrðá4%ScDñ¢²&5T6Ed'
sFtÂÒâòUeuV7
£³ÃÓãó)¤´ÄÔäô¥µÅÕåõ(GWf8v¦¶ÆÖæögw§·Ç×ç÷HXhx¨¸ÈØèø9IYiy©¹ÉÙéù*:JZjzªºÊÚêúÿÚ?к*¨7Ú/FÇV§\ÔúÜZ׿üÿ@}ÙMz©ë`½¿¡ÿû±§¼:1°ª~?×ü±ÿm:õz_O÷£þ>ÔFµ=h^¥i²ýøXÛðyö T®zH¹þ5þ±ö¸±j÷çK·þÚÁêã®_éõúñõ"üÿÄ{¡Ç[ë$`Oà}Gøÿ¯îÀS={©c¾§òx qíñÃu%qsý9¿àØÿ·÷ez
uBÜR:ÝYÄI·øoÍþ÷ªlPõ2:×ð?Ï_vQµåNéÙôÀÿáÏÐíõ¯Ä8õàhiÓàÒEõã¡ú{p1âzÐ8'¬ò¸}&ö`EÇÔr.H÷RjzÐ8ÄÊê
ÁP¿Ao©ün)Ö³Ö/N£È Q$Çô¿Óü½±òê¾xëIõµíúlouýñößN|ú̽ïoöúXÿ½û½µçÖh¥Ókݸú]aø§¿8êÞ}:¤ªÁA66úÞoõúû·[Ç^¢©CüÓô%Û}ì8õ_> P[BG&Ü?ì}èñÇZ¸×¨â[¹àrl¥ú×÷BzÑoN³Fà 0úþ÷®}úªW¦é#¹AÉ6àßýaÿÿaí³éׯXXh[Xr7üÜñÁúûm¸uµ^§!X~¿Oõúûò·QZtêµ(ཫý/íPëÔ©jZ-Á?¦ÃrE¾¿ò?u&ëU=:SUÇ/ñªãÕø°·>îkòëÞ}?£*@HÞ÷ÿ{®zØÉ§Oò:"êåyãóôäþmý½Ó5êâ£bªäÛn
ÅûÏûom5Aé³Ã=1ÔÊBÁâÖ¯í<¼zj¾]3y9[^öµÇ¥ûlSõ
fÓ¨5ÉüØòA<}}ëëÓa¼Åþ'ݸujå6o¯Ð}ôòmõÿûÒ·V¥:î1cê?mÏÐ.y?×Û¡ª:ö¤Yb=^ G[Ø{wPê´§©]u/ä}u,osþð/ïÀç=ÜQ^¼Â´§KLS¬*'Uç,EííJR½x
GB
#Ç=:J.P¸±¿Ñon/íåÆ:PÏXë4:Ø7~Ø_¥½Øug"éÆG[)²Ü~GãéÇ7þë<zôN*Õ<Aìût%ÊúÐù+ÝÁëte¡:ลúÚ×7³\Ú÷±?Oøn-º×;ê\yõÂl4¸U·ûH [éÈ7äû¿|LTyôÍQef°:¬x°µ¾ÛÝqoXza¨Ã1åбèmþ]x±zq¤Ãä_H@mk¯Ô[ñíD6ëÅM4Ä|=ÒáN xU%¸_ö#óý/íõ´©ÒdÆ¿¶9<ýGäÿÈýíàT`g§Ur8õ9vH -Ǫê¼Ç?ñ'Û~ëÓÀ~]KJ5¿*Üé?l ~GüO·V0;iÕÊæ@¨ÂÂ@@¿àÜñãïFÓX=48édWób(?^ì=Ò¡I^©ª§==SÔªPW¤5p:KKP$¨ ~ö"ßïCÛæÇHÃwg¨¦f¸ôAI¸ú~G½4[=g[I7$^öü-s«ëÏûǺuêõ>Ú¢ãÀÿÓOõ?ïÚ-N¶½/pÅ©Ö&¹ýzyµÊ¥ÿ} C&ô*Pd_À··<^à-ÍøOÍÿ×öS2ê'§Ëµ;zz¶1LͯÔo¨
¶ä¨OÔßü=1¨Ò®z
ó§,.yn
ýk~ øßµÊݸé9é¦Ù%Ô¤=Wúþ¸úßëîõ##¦kF¨éú
´,¾£
W·Ôò9ÿ÷o¬éõcçêy¸Õ¨OÔµé°SþôxöèðéêÖY¥W:H$\È6?ï^öT®¬õò(*#KN~·'òÿaïjçÖêN8ÜóPT#[/øQø¿çè?ß[ÛSFÎ8u±!¿ÞTÜ(U
ê°<þ~¿ì=Ùbá
ÔY³nà+Lon,ßãÀãúsÇ×Û03ÕJCäF~·î"df,ÍøVpký¥½è©ÒbX[Ï éI6ØÁµù¿'õý¨Ó¤´#®ÚbÿCkÉ·Ðð·àûØêê+×kU»¹ú\-ËöþíONaLõ+@$[`y"âÅEÇúÞÛ§Nñòê3Ä/cr/`$¯¦ßâlß~§UÇP&\,7 DpüO¶Ù:Ù5=7¼dpêE¯þIçýæÞý¦yXv ~Hè8'ïÚkÕ4穱Cr[°äó«¥ÿ{¿:²zs³^ÆÀqqf½þÿn8÷ZTcêYRâÀ
².ôQôÿ_È÷`@iÐ1ECnÔ?©¹?Sø¸¹ÿmïdPtè¨ëÓ^÷Ik"ÿñ#Û,h:³1¥zMÖEäÔ^×½Ô§ú¯í¡Ç¦äîZtÐ\õÕê°$So ãGüW۫ǦÕqÔY ·ýbÆßì}¸8uªzOVÂÅÚßÐóªæßU&÷¿ì?Þý¸:ô¦¡: TBÀð-n?Àÿ¼ûpzõlS¦¢¸ñuM<}}ïåÓué®t'UßVQbÖ?ïïMÓmÃ6È87
nG7¾?ÿmm¨:ÇZôR4é¿úä}Gã{ó¯Z"½ýBE:Ð ÒB¦v'oëÏÖãÝ4úõBé¡[ð.$HõpÞ}Ôñé½'¨B;ÐOÐx"ÂÆÇóý}ï«N²é@ãèté(¹cöþýÖüºÇàæßQôá¿"ßQïÃ^=E®YXÏäý?¯ø{ß[#Ϭ:,maa{ßWä}8üȽï¦ÍYlXA:ÖÜÜý·^§Y£*¤z@×$úÿû²õB=zØp¿«èG6æÖú½{¸=Z£¥N>Hþ
ýoêÒG½¯¼Àè<(µù p/îõÏORÒ«_ÐqÀà¨ÿ~ó¨éØñSÔÙ WB¤0·7·?ë{ß8[¶½2Ï$é6°½ì,mϪþêOLÔ1Ó<¸ï[6¨,x¸#ß¾C'®R¥ØJ£Ôx^M´ØÞÿ_¯½z÷h¨Øè´FqpÛM¹çýïÞõêxc¤t+r*O¤ÔóøúnV£0AQNÕ3HAü©ÔyäÜóþßñîÜE:lô©9ÿÉäOçú[ñïc¦$'˨ñÒ¾¡¨·¿ o¡ú§¿P¼F1Ôø©X£õ_ý~+A¯BTÓQ&¥cìÿBÈæÞëJ¬ªpLµ4ÀqcÉúÿû×½S¯0¡é©ï}*l>ü=ÖéºS¨oÔZ÷únñÇûïñöÛõªã¬?opÆÜsÇש?×ý¿¶´tâ°¯Pg§°Å¯cÇ$¨÷VN¶0Ý7É^yàXÁ#ü}´Fzp&P
¸¿úÃéëî\uK}ñøÿcaí¦á×PäæçýHãóùçÛ
^¬Z<ñøä_ñíºun»ýE¬8óïÔÏ^=M28°ü}ÃéíÔB¦½4sÓhñ°A}?OjuF¯R¿ äXÿ^,=Øõ¡ÔÈú@úüÆéíÈi='âÇJÜ\`
ä¬XÜñöª!çÓLM:]ÒÓÝMù<\ê¢þÞ¥ON
³<IÜ}*ÉOõýÖ¸ëB´é¢±&ßëóõüþ·ºi©¯N^ª)«qp.Oçø·ûu+ÕOiéàõ/êÀóþßýom꡺æ°Óc`?<_Þ©N¬u28çò&ÿN?ß¿Ï^$^TЪ
àr~¶úsb9ÿ{TçÕútðª4~Ò±<ñ?ëûRV¾E~Ó[?§¶|º¿Lu:àóoõ7ÿaÁÿyöøõpj:
ýlô¿ÓùöÉl Nñq~?7¿Ðò¶é^®2:ç+ôþø¿ûø×·PtÓµzx¦RÜ}Hà[úN.?ÛûTçÓÇ¥r¬HBðH?YoÉ¿úþÔ¨ ÏT*Qäá½V¹¿ø¥ýêT^ÕrÅ®ú}~Óü=ÙV¦zgÒµé¢P¿¦÷6ü8þÖ"ô
ôÙ$×úÍÿÇóþÃéíð6sÔPËÉc~ÿöüûqB¨ÌOº}+kþ?Þ?ÆÞüÎ c*=DYÔ5úÛÕoö×ö
åÏJV6êA¯HÖÜ1?ý? ûI,ø ãÒ×=Cþ Úõêü¿ß±ö_â6½Uéo=ÿÐÐU\{9þÌè+Ób½fÄÏÖçð8ÿ_Ý×[êLmÿôþÞ^µ×|Íùÿ|-îã'=WXÜZ×°<ÿÅ~¾ôÀõàzŨ#òñþ<û°4ë]HQb-ÍÀýoè/îè:ñë ÿSÈ÷fÇZëln./ý,l?ßz3׺PPL]-þ±ÿÇÓÛñ.¬i¦½;(¹V6¹G${~6+פp~n-rÖÞêqÖϧ\£©`[<ú~·6÷½5ÏZóêl
å¸kj`8ÿûº´@ë:§^G7çýçÞôõºã®jâ4°¿ôÿÿ±ÿ÷êPuêù׬ÑÚoÍÏ7ý}Øuî¤ë@4î@7à}ê¾]lõÂi.}'
kßþo©÷â3Õ½CݵWA°<ZÿOöýÃC×Z
î8¹<Ä}×yõÓLÊÆÇ-ý\߯û狀·Ã®
6®ê
ísôú\t$õ^'®6Õê-Ã[?üçÕÅ ÍýqcÏßò?ni=x3ÖXãb`5o¥ÅïùóîÔé¦c^¥"20
ɰ¸æö6ÿ÷¯wòëtéG¦v]lúW]DÙú÷·úÞÝAUêÊitîÑ
Ô½Ôç¡ü{uGZùt®£ÉºÂ¡\é$\ý°éøÜPë1§ÀzµrÊörZãõ^ü_òÒÿ[ÛÝÖµÏ^±ÏR+/ªÖ°RIæÿnV S=7MÔçJxþ×óþO÷¯o¯ZbOhêðä}¤2ÚÆÇþ¯Ïôöåz©Ë¨óSÄ£L`óa`öx?áþÜSëÓL=:nÊèÚ=.H*8ÿ`xþ¿ÓÝñJ¦zøËqn.5qoz§[]YxíØ§BY¹·¶ä_©÷ªuGVn¡>ØÒ.ér~8âÿñ¯u:xõajdã§
}º²6*¦Ú
®8ÿoðöêqA©à³6xtñOZwXôsq{ê»"GOªøb·¥-iôªàzn?Þ¿âÚ&§W©ðbá}@¥Áµÿ ò-Éüû©GO
¯Qk(Ú$11ä/¾Ûe#=U®8ô пÍ
,ÅÔÇüTû/¥ªzÙ9§Sj!*¸
kÁǦ×çú~=µPxtÛ%8õTòÍïbO§Åÿyö¦¨rzh£íç$H4^àÿµ~·çÚÍ8éåa¦éÖ"ÎtA÷7µµÿÖ÷+N/QÇ®W¢0*X_nKø6_Ç#ÛdÇÔÒd½D6y.ÌÜóý¿?ìâ}¶äuàÞ¾]6Ë_bU¯pÅEí`GMÿÃí+8^ñAjs¥ÊÊ¿]n.?¯o¯úÞØyÍqÒ¸V¥U%æUpEþ\(kI&öâ·clgÏ£1ÒÃúöºÙ
êä{ÿ\·éP:ñ#¥tÜú?äÏäÄqíÄJôCFãÖÌkP½
7áÐ~ñ_§µj»gIÜ@²¨ßH[\Ü¢ÿO÷÷nÁ¯LHõó="ªæ}7f®ËrWÐßüxöéZtË."ÒîXsÂØ`9°Ñ9òéÐÀµ:TC\ðÇ}$êúò§Tþóì²~'§R åÖfÊFÑè`[¸kór¿í®?¯²iˬõáÒNªµOöÕ!°7%µý-í§p¥h1äC"¯AÖmÉõÿnlOãþ'ÚZªé4¬+Ðy[ Ä^ìn9½õ^æ×?[ßéofØé3µ8tبÈì-qún-o¨öâôÞÇWYb¯{z@æâßêxÿo¨þâ÷õåÓTtñO4¨./p·öÒyæö·úÜû®^¬¦½8elº/Ôõ?ï¿Ø{Ùëb¤ÐuxF¹cÉ»rJ<þ$û ëAj0zôhsõ½øÜÚüûxuGPQ¼lX*éae$ñsêÿ\ÿ½éÓ`ÐuÀ®¥"ÜÜÿhÿ?ãþ·½õzV£¬L¶Rͯb9yãßëÍQ±îêÓf¹às`Hþ¿½ª:4``úþyùúÿ_u#«R^þcô¿Óõ^ÜÿþßÝH'¦óå×£¦% ÜòVàjúÜ{Úñëb ç§jj;ê:IoÏñý=î=hñéAKH.?ÓH?ãuþëû¡í=8 S¥¼
»OÓþGïg§¯O?Oékû²gNê#Ô8up@$^àôú{}z«/LóÓpîHüßжýGׯûÏ·zmé©¢ØXÅþü[ÒOû?>ëAÇ(¯N°¨uü>·ÓÏãóí²:p´H rô8¶¯©,9?N¿4êàc§Ú_G$¨Ò=@+ur=ÝWZ/À$ôó_'ü?_§ºôá§¡µµ-Ï §×Ï}=ûéº
ר¡-ô
¸?Rü_n)ÖéªHÔ¢@>¡úG7?ñOõ½ÛϪS4馤ò~xn?Çéÿ÷£Çª6¦Í
pÃèxàòoôüqîuA×h¤^ÃÓuTÛÝiAÕO§.{\^Ài<ÜõúÇøû¸:÷Y×I/ªà®E
¿?Ðu<zµAÇP§E?[¿6\ý?Þ½ìµMÐëé1\¦î-bHúZÇò¿Ø_ÝAÅz³c¤ôÈ9[ëóÿãÛ8êäô®¤ÆCXÞÿ'úØÅÇ¿tð¡¯SÄ?×é}Vnxàþ?Öüÿ½ñëY¥zÈ*Ho§Ô¨¹çO½zðñëT VµÓË~®E;ÿu'ëZÇRÚ)P·"Ââö·
¸üvFõêúC)=6=*êI#Èü~}Üzl)#¤ýjÉ Àñõ¿ÒÀÞÊ~¼_Þõæ:8ôÈ2¼°³¢xuúr:¯{ÿÄûhñëC©kF¡y>¢>¿[Õø§»Åz°§£m¤Oø}?>Ûe¨ëƵÇLÕT? ÿakØÉÿcí¢¤¥zMÔ/'ý
¬= ÿN}²Ý^¹éºAÇýO7?ëX{i¸u±ÔF[n.yúóÏõöç«jÍ:öGÒ÷·õÕ!SǦ®hzÏá·Ô[xÿ÷íú.·¨Ó=róúl
ù¿õ¯¿Õ5PôéILOG<XÜ}HÞPS¦â=.1¡4ÇÀÿ{ÿaíTkAÓX¯KJt6E½+aaqÏ$ëÏ»8ÇNÓÏ©2SYØÜÞÿÚìGÓÝêXªâOØ9äõýùÔSªÓ¦yuI½î~¾Ø+^´^Hll8½ãñôüû©^¬3Ó-7?Ký?Öÿõíîèµ={Qóéö{OâÀ~ï¿â¾ßÈuN=Hm*-ÇâßP8ú×öÿ×
Pä`IÙltàÈé®Cê$ón-ÿ>è£=kV² õüð&ßOjQzNNzx¥^.M¬¿úÿãÇû×µ¯L¹ês
@ÛóÀ7ÝaL=6UÔÙ4©^mnG'ýçÞZ&£¤ÕMISx½À?ë{ò'¦Ü×Lu5-ýEùãú_ÚµrqÓÓzË~Iæßì9>í®½iˬm-ïÉ¿úßï>ôeÎzبrÏͯcôµý±4ÀÇP õú}8úû(äô±!ê#տЯõ¸úþ²/ec¬(^ó>_áýûø×ºxóé¯WðÒ½ÿÑÐQSþ#ýçýaìØ(éªõ)ßQô7¸üÛýo¨¯Ôýl?Ø{rcª¸¹· pxà¶÷®·òë)?_Áÿ\Ü}=è©¥zzM ¶à~9>Ú&×®õñ·õþ¿ÓÝÏ[êjpì§õú{T§TõÅØéÒ<ÿOÇôÌiCשÔ6&÷?×è~§óø¯´I5êÿ!×_[©ãýqþ'Þ^ë8PGõ6¿ÓýëÛ¡AhuTp-ùä~?Çý½
^ë)ÇÔóÇ»¡¯[ë»ÿõüñýx÷¾µ³¯Ðm§âÿôöêõ£Ç¯M¾ñcaõ?Ð{ñã×Sb}ÞóëG©PÅêPʵ?Aþ¿»ÖÀ®zúZà(VRI¸þ§Óü}ÛO^b+ÖP¬%þxãñ{÷¯nytÙëÉNÌK ½ÿßKýûÇ¿i¯^PzÎ8°mBÇßøûÕ1N¯QN²é
Eíp·äÛüOû{û¥:ñé¾BÌYu[ème?§ñþ>ìUãÔ'-u7õÿÕ}áïDzuC×#) Üóþ°óþûtêé
C?7ÿÁ??×÷£ÕFs×e½7ãëõÛúý~¶÷ZTuT=r7MKÀ$qÈÿcþßÛdusu39ÖYTo§ÓðûovN·O.E"´ý@%®-ùý"çÛ«&½{c©0úôþ-{òx÷zSl6zu¤D`úH¶¯ö#G»:ÓT)âF°ªn¤[OÐaùÿ_ñíÐ u|i¯N!Ædo¦Úopmap¿íýѺ¨ÓǦê
{ÝM×pGÔôþ·öÓ
zÆôúI¯Áþþ¬9æÞÛd§Uê,8:x
Hü_qþ'ÞõB´=bhu-#¿ÚaN®@ëS³r¿¨Ò÷#ñþÛótÒ[«uÁiÕ
È<ðAT¨¶Ñm\Ï ÿ·çÝ©C^¶½£§¨DsW
SÊFß~·ÿaíÅ=\gY*¢Zá~¶P¿ãoW?ì}ØdõGí=@«·àr@
_øn©êæ6<-ªëby7Õõ¹¿ÿ~¾ÞVH§²WüØ=@Ü)½ÿÞÇ»õ O²RéÔT7&ÊyæÇúÛß«ÕÑkǧjz
`¶·½ù¹'üy¸÷¢Ø éà¢×S*5Ñ8¿æÄõÏõÿ_ÛE
q×ë;ƤÄnOä}9'OúçÝÒ£=4)ìóÈ
f±e`·âö¿ûß·[+¥ÓUEUý&äñcvýyÿx÷Vl׫
êQ¯
Áê ?Ø^=Ño§ÅGQ*²Q8#Wäø°?ï6÷àZÝ4ìÓ¤tÈuäÁÏÓÞi,ÇHùYÝËß~µ¿â-ïÚäõV8 õh
¯ÖµÉÿ×ÝJÒ½Tqéºh´ú&ܨ?RGÐsoéôöÙ\u¶4õëÐTéIàn9à9çÛ,+¶§'¥MHÒ?<Õ~8ëïZÈÇVj¯åÓüL¡
y¸$óýlOï~êÒtí3Òß'ÓoÔªxëkõ<qÍDzéØ×«d
zôüÓë±<Ä7øý8½¹ÿoíǪÖFy¤¨rI$½Ûõƽ¨wuFF&£¤Å]AÕ®
ºº® =Bª¢ÚN»òA±7·ûãîÏWl
uÉ+/îõ ÜÿíÇM×NzÁ%e¹¸r,5¤GHÿmizòשT JÏqê±$_û:øÿ_§ûtðÃBj5ÒËxüjë¨7 h{_ü/íá¡§F)-i^y6`þ¥7R.
¸ÿê=¸«Û^¯Zä¤Te½]¸ú{[ýäjÌìqÓIÊ2ÀÕÀ¿ãÿ÷jªêÏLÓDä»ù¹úp
ÿ?ãíÁÒ='QyQkØsoé}FÍù>÷öuuXÚMÏ!¨À·ò¿WË\uÅ£øTs{ñ¤Ãëõ÷qÖëÙ>¤ØpþúϽӣV ü/ [êoot¥:©<Y£§»}q¨¥ìHÿ}þöêÚut÷MÜÜȰ?[éký${×[*:SRS á*Aç£óůϺ0õëÀÝ=:pÖS¤ZÍpUñ{óõ·ÓÞ±Ó´¡ë7 ¸¸_H¹¿×þ&þôOZ&¼:êtý$¡µ¸ÿñ÷£ÖêSó{Ô.#Õô¸}ÖV¬o©[
¾Qçõ<±÷±Ç#=6ÔBK1Þæà?¯<ûoçÖÉÅzf¨÷éÏ?^n¿üO¿S6GLòS\ð
Ï'«sªãýõýì/¯LçéÆ4KIÒ
Ïãý~Þ¿Øz#§¾êFzõ)ÖtT¿
{SÍÏÒ×ã{ÏU4¯^òÂ.,l=6ÿ{ÿ`}Ôõªõwã@'ÕséúÞß[óøÿaî<úñ9ÇL'°$XÝÁ?N?÷¯uëÙ=6MJp=Vú?Óúû©4éÁÂaXH-"÷4óþ½÷á¶qî^¾Oæá£1?Óõý»çÕsîI`ÜsêãêmoÈçúý8ý_.¼¯Pf¢·é[.G
W<ñçÞxu£@*:i-r~ -{ñô÷SÓc£4:XÙZÄðAµÿÁú{²ôÓvu*Iüÿ©äÙ¸ú}?Ãý·«QNJñéAC!T
Ç6ü7Óÿ÷uáÕÂÒ,i¡WV nÖ±¿ô·üG·Tyõ²1ÓÔõ'Ñ¥GÕI¾qú¿Ak{Ùl³
fõð·çëý?ûð^¬\|úâf)}6¸äên8·ûsÿ°4=8>}&òíF°V¿äßP XýÞµé©rqÐi^BJØ}XÚÖÿv¯IÛ#¤êÒFdü^ÿÓÉãõ¾¾ïJg¤ôë3cË©pnO[§ûïø§·Àz¸Î:à(?æîßSþ¿âÌGøû©ël¸Ç]LΨT/bO#ë~=Ô>«uYÙG¯¥âÿëû®:Ö£ZzôÕ5Iàl~ýmô>öE:¯CÔ"¡ÅÛò·þÿÇÞ±Ö¨é¢{)a¦ÜØþ,?èGU8'® Uc¨9¿×þ)íºg®zq*='úé_Áÿ}nþu±@M:ê·>AýK~¢ÿ×Ûtëué5!5}/ô&Äô'ÛRõd µOHùF¢E®KÏ?áhÉ©êõ¡ë¢f#UÏ×ó{Û÷ÇÛ«n_¦§QôêBâµq¤ßÒ~üñêÿyöúÙyÓªëÔpÂIÑrma§ëaË}9ú{ÔXáN¼.¯Jê=¿1ôÉ
xúIöY3ÓRÌïJp*i°Ñ+ã¸Ü,Oø×Ý
é¨äzÛ1i/i'êÿÔøöüvùÏNøÅ8g¤²
«_mÅ¿?K÷nË«xäõ6.Iþ°úÜßòßvõâÂ=-±t¡Ê¨5ÀúþoíÒ´4i{³ÒâX]ô?¥î,8æÖ·½¦:R¡Fë,´$zKßð?ÖöÝëÚiªiEÉúZÿýOÞ¨sÒz®ù[
_«ëaôýãߦXô/Y X®Oõçúþ=²ËNx.¸EÔ-Ç<óùúþ}Ð-Mzð}8éÒ$*<Áþ£êmîü:ðɯSUÏû`ß^/ï^}xõYVÆàrl9ÿÃýv-µJuç°#Q±°[ð.~ÙÕASÖ
I <:nRZãþß\þßÛ.kî¯QØúMÏõ쥽¶Ç::ovæÃýãêGøØßü}ècª7\ÑÉãýïñõöt´¯Lõ#þ?oÐu¡×$¹úò
¿Ãýûo{LõìuBn±çùöèV½tWP·ûøÝýëMqÖºiÏ×ñýlxÿo϶U=X½öëþ¿ø?Óß¼zõi×ZY
¿Û~/Ïõ÷%pzöI¯\¸½¿<?u<:ßX4úçýìýxú¯íS¯uȧøðÝ´õìõ1Å¿7µ¿?Ó{ºu¾³¸Oöÿ×÷¯vÒk½\uѸú^ÿkûÙ¨{®ÑooÂÿ{¥½è¼zμXO6þÇÛ£z§¬Â1mW¸½ÀüÜ»Sª×©TÃWÔòÔ^ÿí½¸{ϧHI¶ooîÓñÿöðëY=MB÷ H±Ô8þ¿ñ_n¼ á³H'ñ?ì=øN·ÓIr-kéüÕÇ»å×§h[Øó§{ú·?nu¢3×ÒXñÇôú¾ÿ_~=Q¯\i'ÒXoÒ,ö÷rz×]z®zÕþ±µ¸ÿ_ú{¯^Èë/À7à9ÿxþ}úlÖ)úOÐñùçït§^®:ì ý6ÿÁ·çÛg^ê!}:Fc±àÀæ×·µíîÚqÕS©jµî
Ó~.mô*=¼yz,ÏkÛ{Ùoo ÿ{÷fç§@ÅzM©RÞ8³NlmozªÓ´zª×ü âßëû¸ë~]OÐH:G?Cnò}ø¨q×ìPýoÈã`O÷CÓDyuÚ\Yp¦Ä~-ôÿáøÿcîWªõgÔ
4ø±ü\éõ·º6:håP¯© ¾éþò?m\ôçסjú©çÇø{Ð tíj:ñ+-É_H·æÜOâÿOðöéõëJǦæVcaÊÕ{óÁÿ>ìr:¡>]`j_Rµ{Ü}uÿlЮhzðMÍÍÔp> ßþ+ïFõâöcþñíÔ}6Úi^µM ÜrüÛv· û±øºLǸ|ú²NMÅÖãðE®9þ5ïu ãøzr£¨x£5ý·ê·ûÏÓÛµ4éÁEéMDDOmD0ãòèB{½z·õŧXä!/ªå½'õ)*oô6ú_úûÐëz©Ôâ)¿ÓI¸úõ½î¹§N3)QÒbZ´YÚo`.ºpÁÿz÷áóé5iSÓdÙ¾ ÆàÜó`¸Ï¿óêñê8¯y4±kGä}xµ¿Û{Õ½x¨
«JéáX^x?ë{ºN¬Ô-ÓTáXÜYT§76'ñt#×+ÓUD¡C+\µ®?©µïøú}}²ø{Ï=5Ò?ÀÛü9>ÚòÏ^'RáspÊJ²ò?¹Èÿm°êÊM:PQÌA¤\@âßCrþ}×áÓµ=.±u%G¦ö{
Wú[èGAþ·?Oh¦]M^¬ÄK:)¤ÜðÃü,OÒÇÏ×lô«S\t¡Dgk+^1þ¤_HÓΡõú~}½ÇNÓ¨Iä¿I·/¥@óþÙ|4=?£A¨¥ñËÂ)V'õÒá®?Ûv˦Ü?.¥Æ+6!¸
&ÿÿÿxöÖ+Ó%ð黥HÖàz@ÿ¿:«
ùôË+N¥â±'èn 7öÒªjAêo&úX)E¯è<<ºYí+(2LQHf#P¾ì<:3áÎzUÒeJªÙ~
Å·üú_ÝÁéÊlukIb¡bGÖ×}oíTT¦zA:E¹66±ü¯ÛóëuÍ:é}7
¿@·ä}~¾÷Õüº®¢ü¨7õôàn?ß}=×WëT$õ¢qaȰä{³}?þûãBÃTrGÙÖV:λ}
ðºõõöN=½2ÌH¨ê}IÖ3À7Ôl.¢Äÿ[ýø{G&I§T,êF¿1çêÌMÚêþôIµÿ§²©òÝX5zÍ#£AÐG6üÞß§ÏÊä4¨?Z.:NU9IÕnEìG¨íÔ@¯IÙªå*{p/¦÷ ±üìÁ
:l½MG\b,ÖÔÚÀ.Tý9öò9'I§X¥ÿ¦«ð@ºøÿöµ*§zÏÅßê@?§8°±=»õqJPõ5î~ê Ûëcí|gYHòéCEËÿP~ ÿRmù>ÜgU=?>}IMæÇÓ¦ü_ê [ëÏçotùucN¢ãÈðEÁÓÈ$ßÛÄõáêdÇê
ÂAÓÏà?â¿ñ÷@zR"¤tíP·Ü¶¡oÓkqþóǺôê×N±,Æàó}Fàóõýºäõ¶¡5êïïW5=v}Bܵ?KØÿÄûñëÃ'®kócÏ}>)÷£Çª0£u2(ÀúúÜ_pÂÖ¹üñïÝXW˧zh¾ÜI7·Ô/+oößOéîùuº:|R¨Òm ößÒþèhOW©¦:äeºÇÛôXÈ÷¾·ç×FR·`ÇIÓ~B¯ÐÜ~?O{ÓåÖ«@Q^Aøc¤mú^Ä~+ÖS^Sxøà$ªå¿6÷9ë`ÔuÖ¢9±$ÝMõØTr9âãÞ½^ TX[è/mEonmôð?ì8uF9§LM¤°É$óùi¿øþ}øuªôÐó%ô[Zö:M¸ÿb}ì:l
:ôRP,ÜntßóÇüO¿R½kVêln®G$Úàø¸ÿ}ov§ZV=:ÇY`Øý½ÔkO¯¿«OZµ æà×°:¿Ïº^·ª¼z÷HUlÜÜRn8"çénH÷áÓ¾ ¥\åÉüêÿ@qkñÿ[ß©©©ûzn´l°mFר¹ÿN-þì>}y±Ó
L j[õMcÓô?ÓóîÄc¤äqÔPoú¨àúüÙÿcϺ(õëÕ uÜu
ÀÓôäGãën}Üz¨lç©Ô)?â÷7 ÓýçÝ
õæõêKKÅ$ßèMþ¼}Þ½ëIêØ#D+ò ôäÇãéôöÓ
µ¤F»_Ì p?¨æßK_mu¾±øKß[Ê-Ïçݧ[]tüþ}Wôò=Cè?¿§»/Wë·
x$pü7ã~Onõ³JõâXÕy¹?¤ý7Çø×½yWS¨ÒSjÈ¿ªÜþM¹üóïÝkEGP夸¸úób/ʨÿ}~#ª2útÞôà'çë{÷±n9ü1Ó:Aã×qDÍù¸½ÉqÏ÷u=l`Ô× @7ã?Û°öêu]Xéî¨*ÄúÜr¶&Ãñõü{u}zÚ·Öu®¶¥2ýq¨ú{͹÷j××®
^Õsvöä^À{r꣮¸
knnAcsþ°ÿ}ýmïÄubGÖxßÔMþf7¹÷FÇVNQवí`Iú©ãøøµÇ©1´È-qoNsÈ [éî¤
ôꧨy
gqe-ÅÏ${±ßºâ¤½V.@²\ý¹¹ôò8ÿX{ºÖ¹é´Áé:øÚ¨°Ò þ¡µ¸¿×ñíÊÍi^²@Ìë¤ý~ÿ¾ú_ÞÉ#¨§YduÒT¯äßôÙMümîÀ®@óé¶TÒJ
<þmÅÖÿÓÝMOU¨SNÙBZö°,ÛêßÕÞ-ǽÐtßâ©é¢©ïÅ&Ãèmù&Ü{Ñ=Q
zNÏ#¡<ÜX="ãü/ô÷ªuCNݵXpIâä_ú¨ûÑêfXùâà~.oý=èue4ãÔ%®? }æãþ5ý}ú¾]yMIëÈIÖn¼ê°Ç'ýoz u.Yò±ÇäÜòÙq««+L±Rzþº~¹$~»=5$¸ éâ~q`øÿOö?ñÌ£.3Ó¢Ð\q~noÁÖ¬"6$ÔsÔjVYÜ^à~GçǶ$éN½¬
ô4ʬáG7çëýâ>èàץѸ#©O䤨ÜlëÓÇ8é#MJ¡Z×ÐéøöòzaÁòéT¬Å #ü¿Ô_éï^}0ǤåJf׸6úóůí·xõn,?ëþÝêñc©JöµÁ#l-n?ÃßVÕN²$ßëÏüSýãÞª:Ù5馢prM®-k~lI%:qWê°úókþ?§Óý¿¶Ö¨z¬rEùàýØ÷uéÁÖ9$
·¿àÿ
½øðëÄtØf¹ú_öÀ~}éGTf ë,rZàßëÜ}~·ö²>#¤ÌqÔµU~·ýîür=¬&$++.X_¨'óþÛþ+í¹¼QÏIù&f7÷ðöÇOOèW¨²7
þ6þújP5é£Jõ±¹ÿXÿ±úû³51ÕÀôê$³àþÛóôÿ_Ú¦
2zS`ôÛ$×$^ÿìÃÙ\8ébEÔI%úØõ¿ÇÙtÓy×¥Dg¿ûÏ´/&®N¤S
¹ï~ÕZüYé©ztÖÜ õªÖfmcsÇ?áþøû·u GQLv6ÿý>èVêÚ«Öüx·7ý¿ükÛW«Ö¶ú?Öü}}´Vë}bdÿxþRGúÞèRo¬áõ¾¼ßþ'Ý+u¾fü½Ûëø÷e4ëG=K]?â$ üûtpëÝtT}-~xµ¸6¹÷²*:özâ«{ÿ½Ü}}éG[8ë2¨6ãü/qþûñîàuêõ"5úßü>¶úÛÝ×ZãÔØ/bÖúòmø¸ÿn½ÖoWê7GæüÜé÷ºzЧ¦B¬ÖàÜÞÿì>¦Þî3Õ¼º~¥¨¤Úß[[ú_ñoëíÀ:¨ã^,-kÜ"üöÞÝ[©{»^üÇýÕzé4}M¬G¤\êG»¥+ÕH¨êêxÓzVºð,?é¨ñ÷àzÝc 8qsÏæàÿPÇÝóë\1Ôfôñv·õSoè?×÷ºuRsAÔFÜOã~ñÀöÙëUò=Geçè?ãáý}¶z©9ëÀ=BÇÔ>ä?ÞMýú½ldS®Mι°ûãî¤õ¿ :í#÷[±ò?t5ëkëÓý4>DAòj67<XnÛ{}(Fz«T¶:Æ2®MMÿ9¤þ oô?K{Zõ|Ó§ØåT6?CÔx¿×éíÀsÕM)öu6Ì£ÑÉ`I³Ëê?ýP:mÁ©1k6ò¬"ß?×à{Ѫ£¶§¬i`äÌ
õèÐñþûü=Ôz§ùz4z®8[ôÚÃU¾ÿOm°¨ê©¯QpWÒXpÃê#¯þÇÛ~XêçX£D7³/ÓIõqùâÖÿyöعëcRäuÐG76&ËÀ¿æÿN~áíêã«Cý¹°µ¬Ä_Ò§º^´XÙO-~x½¹±Õp"ÞôF:ØÇX´3Yëm$ù7·ñ#Ûb½X
×%R[õzx²óÅøàö?Oo¨>]Tã§*u±Ò?çEþøsíRcJ(ä}8~Ûû}E3Ó æ+)#ÝyäÛÏ#ú{Ø©=>¤"]"Êl
íùâÆü·÷}=yÎ1ÓUSF`@¹kßèlÀçÛPtÓPúôªp¾¡õä\ý>§ð?Þ½¶I'¤Ç#¨pJÒ8çÓÊz
¾£ø{qMzº±zqS©nÊK)¸ôßè/ÏoÐS«Qóêl3©PN Ti¸º®M¿Þ½Ø
õµjþ]b¯AbÜÛè8T\ÿ·ÿy÷ãÆz¿Ï¬2dÌ*Ô\¨½øÿ§¿ióê.$¨¯{©fü
ïø?SÇ¿yôÙ:Òê¿ÒåBÇ6õaÿîÄc¯V½`Aêµþ·"ßN.y±÷ªPu±¡àñ`·¹H±·ûÇûïÅ@¡êÀ×7Ó @¹²ÞÜù¿Ó~ó¯^?XK5'èEI¹ú
>ôEOUϸÔù©¿øÙ®_¯×úûÚ·O^*FHSpMÏ~=Ü©ÀÓ¤í`srnnlI'óp>§ÚyVã^ÈhØH!E¿ÀrÞý§aÖÃJ
#«/v'èØOð÷VÏNÅÇ=+æä0kiçòÛ{XR£«ðôë;PFlÄ*x}mþÃÝk^¶Fz=zonàý£øçý7çÛÕXæ%*ñþRÍcr§ðÕ~üüÞÂÒcS¤FZ5ÐÚ[ñõç>üÈ(GMé!«NÒRWñ=D{§æßãí +QUéÓF
°
å¿?Aoñö ^Ê¡cuÒ9ú0$Xþ>ÜSQ×YÁhÜ=ù
§ÕnM¯þÞÞÕ¡ªôY(ë׬LÀrn./~²Iúsþ¿µ9ïéÍ!`ßoÅAú_oÖ©çÔø@9ºÛø·ºu±Ô¶úܾ£ø7 /þõî§§<ëÖ!R#O© ·ñêG[OϦÊÀÈF¡e6àIõc͸üûfCéÕ\צÃX ëõãêÌxãýïý¿¶KǤÌôÇS髳}~üó`l¶ëqí§:h÷wTaÿR\sÀC`O©HüqôöWpåjÝU^êQ©÷ôÚÀ'Íÿ?ìOûDzI]«ÓZôÉTÅØ(<0?EøÏçÝF3ÓU®:i \¹ç½uä@®ýp ýl=«NJS¬Fp[H±±¸¿"àý-ofÂ_O£´í!?êA$zÆHÿ¯íLJZS§:9ÔOõVQqþÃóÏ·I§TàsÃ¥GaÉ õÕþ&ÃG${NÎ:wXAÇ©>}bÆÁuÜjúµ?ö?ò?zY3ÕC׬2¼j¥Ïаb9 o¢°¿KqïÔëU#®`6'é¨/öà{õ:±aLyu
¦ 2x¶¦Ô>§Í¿×ÿ~#¦ÙªEzNTÔ+Ü©$ÿª?¨r?¯õ÷¯T.LSÏb×.Mì¤"Çéô·»Ô¨MMzÅ÷:VäÞçOªâÇëúmoéÿ÷°:ð"=JIô¡#ô!týfÿ^=ú¹¯^¡IJòïa`Ä,/ýÞø÷ùõ**¢ßÛÓe'ó~y ÿ¯þû~½6Ì[©RÇRÞ×±?ãõQ{~mïZz¶kQÖ6Éh¿#H&÷þqñ·î@§N×רsäÅêôêú9#þ
¸÷Zuæbj2HnÇÇÒoÈÒ.GãÇô÷²1^«¬R½3I
&÷¿#éø¯½kÎ:©n²ÅZeòHaõ6·üT{ö®¨ÍtåITêËb
¹$ý~¿^~öi×
ERZ´°*ÚåÔþþ÷oöôÙê¡èzȵDnm{IR8¸ÿõü_m¸éÍuêcÜ«
õlOÑâËkH#è?À{tðéÀ3^¸JUcÏäpx ^Öì~ëÕ¯QÝA°#üI õ×ü?Þ½ìpÇUb)N±MBàýÒ>ÚÿÈ÷ãê}½F%d½
Ǥ_è8ãü×Þé1è=$[µ¯k>ÿvQªFzÌ4ý/o ·×ëu¹àóþ>ÝÏU pëÍ0UÖµX
ùUÿ×ÿaíÔôëDPu
ª´ÞÇü%Ï¥ÿ§·>c¦=J¬µ7ÔN«ÚÿÓÇ·@ëÅúr¡[P{ý-ÁGIúÿ°÷âN+
ÝLÚÖ?PúÇúÿï^Ûn[üNZ¥($[è
¿ÃoùäÚþô8ôâÓHéæhüw6¹þ{þHçúßñî$ôî¥AÓÌqÄc ¯okòK}9?Cýyÿ{÷¬×lS¨R#T\×y+)£!H?«P·àñÿ[Ûè3ÓeV½%æ¤ú+é?Kê"×à¯øöæ¥'5 UltÃ3{¤Úã¹æö·çê=ÛÊ'.XªìEÏæÄ5ø¸üÿ_Ç¿/U&¦½4ÔßU·¤ÙHç-Ç{½M1é®Kam_A¾«[÷¿z#¯)Òj©5¿76<Áäßëõ¿6ößÉÇM¬lN«ú~÷±µþñ¿~ãÕH#¨ÿsm\úO?Q~E¿§ºÖÆG]¸çè/õü?Þ½¶z°^æ¬Òikpà[sÉ<[û0+N©ã^ XPÍoÈóùµÿ7ö¹hzN\¨êS4hn¦ÇÒTþþÿ\{Ù¡X
zs§ÊÅ¥Ö²ò?$ÞÿlQÕ==Sæ©Àx¿å
¡ÿz÷JåÕô`ç¬uyH¦KoË-Ç×ò-Ïä{ij)ÒRªXe½ÆæÍqb/sõ÷¦U¦:ÜléäPæÌ
éþþ¡øúûOÕ¨zUâkÕ4l@µÿ Çï¸÷Q@zSO5Ö½
ËÏ$ÿ¯þ¿½5¤¸éWI0ZBG*ÂÖçéþõí@Øéøäóé¾pYùÕ¨ÉúÿdÜý9÷¯[.8Ó»}9¸¸úxäø~éG*t Scs¥xõÿ¯º±é°kÔ_ëabEÿ?Ôí¼ub¹ë½¿7XØñ{þóôöÑëÄS¨Ëm\õÈ6àûmVQÓDÇQäØx7ý´Íê;IÁü}?úøöþôZÇXÌÄP8¸½¾ÿ¿ulÖ¥sÍ¿ÃëïÀu¶aN júØßê¿?íÿÇÝTô̧r(Sbx¿?íøþ=ªCN²uÔÕSõ}G"à¯ø·õÐuPϤýEAw6k§æ÷'Ú'rM 4¦çþ+ìç5éPAN°'óí#LON×ûk^zÝ:ÏöcnǦߩº½?ï>Ìõ¤Ú{ºÿÔÐ@±üþ?ëp}'˦OYãÿx[õÅý¼½V½fRÀ¥¾¶ú[¡?×ÝÁ`z©õë6°ûkñý>î8cªõůͮ?§7ÿ}nÖ«Ôµ4ØÿçýG>ÞFg¦È>]DßP
¿ÖçüGöÜêËÔCõ¹½Í·´Ç§G¸¸6úõ¯øÿzü{¡õëyê3ÿ·â÷äsþ¹öÛ¼:ÅÍï{éõÿzöÉãÕ¼ºÊÛñÈü~~¿Ovu4EΫ¶ã¯·ôùõ°G^ÓÅù·ûnûÙuì×$Cù·ãèñõ÷à^ãÔ
H&öoÍþëOnÇZ=g;È'óõÿîÁIëÃN1Äqõàßéþûü}¼§Vê@¸¸ôoo úpEÿ>îWÅiÓ<dztêÓk¯Óýy÷zgPtéáEîAüÿµíÁ׸uÊ`tØókÞ÷<O~ª°$p9úX?ÞO»S=T±2j%~bIäø?ë½S»³õ{i Ü_/ÿ÷êu`i×âö·?^EæÇÝÔc¦Þ§=aܸúÿ¶ý6÷³Óc-Ô[z&æÀÅÏô¿ûÇÚjÕ鲬7RäXðúH·ûû1Õh+×Hx7¹ jµÅÃýëÝH§[¬j,EÍÿ·ÐûmUfêla¬2:ÄñÔ~mÅ
Ø[x÷í¯V=sñ¢ÿN@úxà8?ÓÛzu£Jõ6S¦ÜÚÜIÜÔ)NµA¯I¦ê-Èà^ßQýûotQÕNG\\¤Ü}GôþÝU§^Lõ,8ÓsøµÖæçóp?â¾Ý¦:Øê?ܨO?RoÇûovêµ uzí¯ô±õ
¸ï¿ÃÞéÖW¨"²å¬mkØ4óýï¾ýÕ*x£½@¹
oQµÔl?OúüïekÖµõÊ9È¿Üñn5zÔ>ëï`u°Ääõ,6¥Ð-aù76úÿþ·ûz=^½f:ª_OÔ¥
ý¶Í¬¹éÆÊ¨¨sùúÀ·øK°÷àzØ`XÙ
þ>Öúÿ_~zÖªõÂYQùä}A\p-íÁCÖËf6Láu1ú¸ún/o©úûñê¤='ê¥NtÇ 9¾«ßýõý´ù7®2»ãýkujÕp¯´Ç§
×®pº3jôé±ä}>§ôöÓc§¯NpJÀ«ü@óýÿzÿ·÷Zp=xô®Æ;É£ºtñÀ#ñþÇÛn*Ùëa³^|lDtÆÖµÎþ«ÕÇø_ÛfXúô·£&ëÉפÙóqÏâ÷·õ÷à:}[ tìj
;³Ák¨qsf[úqíÀqN×§®Öºòi±*mo¡¿6_§ûß½@¯^ÕÝÔ¿¸Yº8a¥@¸ÿ[ý{|úsOMa4B?}
Á·ü[jPúôÌÜM4ù+pbOÓór?ÃéîäcªÆñéÒ}é+_êÜi?ênI¿øßü}¥p:V]ÓÓ@ün óÉ6ÿÿ¼û.÷ta¢.¶þÞÜ\ÿ_~FëN¸êRÂàAç×r
öÜ_kcøz/t5ëJu³Zä«X«zMü=L
t¯q=:]"ÖÂààñÿíÁ^·J¼EØ8#è@×ÿ_ý·ì:µ:ñb@bÃèop*ôã~ëG&½@Pº¹$4rþ«þ~¿Sí¶ô龤ý]AROà·'ú¯ÇûiØWTýzgz¢¤rµªäÜÜö·ûoi¤>]SH9ê]%b_ÉäúG?ñOh«ÓMÃHécGQ¯É[¿Ðy½ÿÖöUs àz¡R1ÓÜ(ð
Pµ×þ*8>Ê]
kÕ*Ez4È ÿO¨k[I¿Aõ·¶ÇV¤ýEXõüÖ&Ãê¼jâ¤zuìõÔjÒpmcõVãçþ7ìÖ5ÇO
Ò½vÕ«¤\Ü]¸°úò$þ9°ö¶(µ5zyEZv:¬Àú¯ÈüýOükÚß½iI¡=N¤«´
{}l~¼xcõý§PuSSÒÞmjºMìaê\ðoŽÊázm ¨éÕ¬êCÅÁµ½Z¸7?ë{MãzòÉ^¡ÔH,¡lÚX·õ¾¢Óò~§Ú¸'.iéÓÊþ]CY^ãÕ¥þÑ6úÛýöoc¥
Ezv¤SªÃMÖ÷·kÿãߤpN(kÔYãµÓsý
ÔIüýmomëÓ¯xà
üºã÷À¬H·¡®l8"ÿìoùöâ¸ê¢\Ó¬MR
Éo¡±&Ú
´þ··Cc«ãòê;ÊK\5¬.,?Õ?Oõ?ÖßOnôàjuÜEÈUâÀª7?ëý9÷±^¼gXè½îHaÀkkçvû:¨ëÜ· ܱ'n?×÷~·çN¥#²?ÿKXO6þþOº½R:Î$1>¡¨ØIü^ùõ\¨ãõ
¢~Éqøÿ[ëoz§^4òãÓLµ*öÓeú_Õõ?ÐÞÿéÇ¿ÖéÔ`êĹ-{óô·oÅýØ $õ:ª?WäWI[ïÝ;:ç÷,KH)õ$Ü{øþuùtÛ7Ö!TãK%¯`¬H[ý-«ô·#ÝÇU¨ôë0¯p¬no«ôuªÁ§¿OVÖ qûÓcÉ6VÔIõ~OúÿãïÃ'¨ÒÔ1/u&äÀ ÜØý=ìõw ã¦É¸ ý«ÞÆæÿóùãúû¡=1¤kÔA
r¤_I$_W#HãýëÛdÓ8ë4qÈàúG6¿ê[·?ï^êd6ÍN=:ÄÍ«YqªÃÒÇòÇýâWU-S^²¼}GWöY¯{{¿8½×}Di±Ó{\ÞçïRH)O^ðytó³
,o{-Á6Eàý}¤Õ^¶[PéÍd±°¸úkóÁüOvâzqNYrü+^ÄrmÇÑ~öò-ztW¬^a¤êÓ¨ØðÀ_ëÏäÿOnêêÇNzÂóÞÖ$
âÂÀ>·
ôÿoþ·×Ûl:ñoN±+a`EŹX÷zó¯TbAê<¼·Ô_<ÐXõ½´Mzã«Ñ¤
V6·%õ÷±óëÕòë
°#p7µ¿?Sþ·ÓÛ3Ö)Ôi]@`,6Ôl?SøÿíÚtË^ç´6êúòÿÄ{qFkÕ]ê:oYÔ8_¯Ð\qô7·wêµW©Ñ96+À±qôo¯×ÛËëÖÔTôá%¹'éÍ¿Q° õ¿§¿õ¦éÙAeÒ¶,ÿ©oÍ¿oþûmÓÀöõÂÅG¨ÿúGÔ~mý}ú´ëG#§ê%!HüðG¦ÿÔÿ±÷AçÕÀéGNë¤çþÓéïÀt |5=IUéÒ«bGÓ/þ#ëïgt¯@Ìðy·öà·öàAJ¨GvzGÖÌ\a¨Ü~ºl-õýø:nZW¤åKTƯH¹7ý_Ïv=#pW®ì,øØókñãéý=ßL Ë<LÄ2þo{ ¿»TõæõéºtRJØqÉçOúþüÇ·ªLUU?[F`WWÔêöÇ[áÓTÕ´Aþ×õkMïþÇéïĨEzÓ}OÖÀ^ÂÄoÀïÛ®z¯F¬)&ÿù?E½Õ=\Åzm 3âÃëo©ü÷mê¯õ¦ÔÖàö?Ó
µÿ§ÔiÿxãÛ¾ #2ºg¬3dWä©'êçëÿ÷RÇÈõu©n¡In9¿ø\{lËëÕ2E:QÔÍþ½¿Pþ¼ûØ}7 uL»BÛéÍäpêó=(:q@zĵÌÇëêú'ýãþ7ïK¨õrWV:àÚÉ$}\{òmkû¾Õ©:KRÈ@-é`y^ÄÄûmÓÌtê8
Vé]È`YøãèH{ªiÕk¨×¥9s¤am*
ÿúqý}ÕJãr¼¿AôØ_éí²:ð=Bwäø°·×ê~ïÓÛ`ub3ÖàUíýGÓRØúþí×ui#ò>9þ¾õ^´AêËaÏõ½úÿOn+STlõªH½^Çê7¹ä{sXê¥j+Ô)çr9$ÿOë§×Ý$Ó¢iNZR&öÿ§×iLtö×_skþøÿOj#¸¢ç¦^*uÑ{ÿ[õ?ñ>ÝÕ^¼DM*yüõÿ}ohnd
¤D*zaõ1?a¹æ$ôdAÖû/gcǧ)׽бë}{ßÔõ®²)µ½DÄSªÖm~¯?Ok|^ÊtÞõÿÕÐXZÿï?_õ½¦qÖU*lO§ü>n)P1ÔT[Õô·ú×··»uªuYÿOésþÄóïU#[§YÕÎkrûͯíÅ=T¤Fn9þ¿O§·ÇU"tÄGøö{«W°·sŹæÆßOǶXuÁ¹ãéýGÿtnXc¨Ì£Oö?ñ¿méëÝqµÿOð×óî¤W[ë_«ýñ?O~Q·Óµø±"ÿÔÛúÿ±ö¤u^³-;H8éøú}mîåêµ§ºTeb¬§ýckÛëî«Æ[¨êHðlÃóþ<nÖµuxÖ6ÿyµýì
ulM
]9ªëÍÃXþ¿6'ÝÇÇ¥-4Hª
Üi·¦Ä_éíÓJujtâ²]@µõx?@¤þ?À~§ZW õÁä´Kñrµ¿ã~üiÕ$<)×*ÒÀe}W ~õý²E¦ÁÏMÎà=Í"ëéNGä±÷á×R½D¨ÁRnÇP&Üÿkþ+î¬Ü=lLuÉX±¹?Ðþ?ÃÝcç¬.«ÀçÐ.À=ì^¶¯\crH$Ú÷ö ÿ¯on^½®?ÒÕ-^äÓoI¸·6çú[nWË«j¯O1U¿ÐGûI¸>½p}ï«:zÓë[6PEÿµcÏý{ûñ:kÇÓ¦ÙË6#¹&Úô(ü{ëÄW¨*ð¹éþOw^4ëTòëlÂ×$/¤/õöøhuI@Àñr8n/b×ÿÇ»¬p:n©ê%lMþº¿A{ënOºê¡é¢AÇMrUZàØ¿7¡?ì}ïV:lõIÔ
CêI6úÖ·¤¯½ë:Ñùuè¦ÔHapMÍîl¡¿õþî¯|+õ=%°yKزÿü÷ïÕëZ½:p.y±æÜÜðx°þ¿áî®E:°9êp Ô
[Ȱü}-í+HN×a)"ö \Ç?Ðsþ·¶´=TMz$ /ªÁ®ÜýX\Ûëøö¡[WA^¡<ºN-Ò9óoj5,z
3Ús×yôÓ)¸üý þ¿à/þÃÚGéÐqN¸Dsú¹'?Þ-þñíN®§4éê&K}-È$¥·ãúûñ4yÃ?¤ÜÇIÕ{Ørüÿ°öÛäc§U5ìt*
þ
¯ýÕÇø[ûcñu}@°}*V5Å[ÓrMÔ8±[ëÍÿ6öå1^®P¦ HÚ-ÊÀy$þñïÊAëÇz`BÿµrÍsÇô÷|ubH8êi¸P4¶¿âßï¿#{Q¯©¨Pæªb¿Qf'êÆäÇûðÛè:oQ50¼Ê¬í%¯vÕÈm"Üÿ½{´WªÕ=0Tη`/}@,~}~¼pooi¸ô±>,õ:H¤PZüü}E¯sý~¶ÿ{.buPtí'´vúp×]H"Êü©½Èçê±Ó§ÓkãÀ |1ëÛÙÊð
qůêºöü}}®JµÔêREeàßIR-{@~ãýõý¹Ó)×
° °7kõU?×üG½õãì×
±U°ÕÍ´õ½é¦é^¸TcŸkI6-þñõöäÎ:«c#¤.^"»ÙÂrñ¨sa~â=°ÒçÓ騤õ+v'ý
À·6?O¯øßý´sHêºI8POÈ'fÖ:% ß@`n>·µ¿Ãê§°ýĪ&rééZI5¨.>·>¡ÈèmÇ´&sÕÐÓË®lCNØ
ú1ÿñúû[o&^FQ¨{)6 ^Ê¢çèãéìÖ;zw]8u\þÈ6¹£üm{û£\f§¯xê<,Ip9°·äñõÿÞ½ÙdóëZ¦Æ©ÑõM!§än8Z¦d`EØ@6þÉú÷vÇ®iÄõßæÇÅ-ý²æÇúø~lä×®FQ{Ônoý?Ø7üû©ëDi×$ÆæÃUïn/ÅÕ¿ÞG»bhuT%¹oébÿj#ýn8·½¨\¤¥@¹
¶ùüð?N}ï«ëN(
kßêy7äzûv¢EíΡ¿×ü=û¦øtÕW) þy¶¡¤XÇû¯¿Ó§¢×¦ràµÛób·âçU¿§õ½Ö½P·\
¤:o©¹&ÿÃ{¿L©Áë±ÐÐÛêMø¿&Ü{ðéÊöõ%¶¥kØýnyý·üoÞ
5uCǬ×F/pÜzxÕn?Øqÿ#÷jPW¯c=vc]aTÅÉÛߨ¯[Ó±TE ¹µÿÀ¯{ý/ïT§[¦zª]ÂXæÿÓý_ö?_u<zó`üºÉöEN¾=d~?'ù¶ØS=SOuG\ÞΣÝ@ý$þnmÏûø§¶K¼E+^)0åãR9ÜÐÐyu@Xqêиg°àôãò?ÞÕ==µê3@c6únÜì¢äÉöÓKëÕuǬ¨Ú.nT
{G}Ñe$Ôue=HY¨'ÄÜx°<÷¿j£5jtýh3פ[{ sÉÓ¡ö½xW§:ÅçM¹ }N H}Gô÷c®*¢f4Ò¢÷Õ©¿I\ÿ¶ÿ÷â½hu £ZÖ½¾~,M®}¶Tõ²j:ÍEøÒoa`@âÀp/ÍÈü{ÐBOUM:êJ3õ,½Ï,T±ÿnÏ[ ^¢=«Ô@OÉä¡öêÄõÈëMO^ª©G#Yô¨·Ð}¿ÃÝÌlL=2N©æ÷ÓckA·'ÇÓü}ÙxtË
zjAnZä\}OÖÄÛý÷øûr6ÇêuÛe¯½¨/³}ÅÈ!ÿù#ú÷ù´yu½Uêl`XÒ.¯Óêµ#ü=Я§WSÓÈìA±¹µÏ¨6ÇÓñý}Ø%GVi(hzærÖ[ú¾¿OUøàrmþûü=衯^/Ó5n]Ü5ÞÖ7·õÀÿ¯{¡á×¼ROHúº·ÉRTÁ·õá<ÿÐûs@=4ÒÔN¤òàýq{s{þ'ÞÔS¦$¹ê<?UxâÜý9ú~?ûµ*zn¾}6OQéºù¸Üõ×ü}ìqëÄÔt«°+pI¸9?_uvg¦Ðô©nWëÇûùúý´Úé¯PØé¦j¡{éõÜ©úÿ¶Åzð8ê_^y<¨&þ®OçÛeë״צù*5}Iç觯om,sÖÁS¬Eù¸¸½ogIüØ_ëkr}íNiÕ$Æ:¤bä[ëÏþ÷jÁÇIÁãÔ¥ªln/pÆß_ñ÷zÔu°Ýramô²ðúýA¿ô·º1Ï[ àtãO¶séGô÷^#«P:PR×^Åí9äZãÞ¯NxTôø©±¯Í¹ü½éǧÄ:Î*Òai,/ÀX]OÓël2tðaA^£ONÕêIèmaôÿyöÁ\õ`*zf]°¸^Gq¦ÞÚjÔS"oHcÁ¹¾éqîläc¦ÉÜÁÿÒÿ×ÛÔõàê`Z׿àÿR~¶>èÔêÀ¡HVÇØÿ¼ýn~¾Û=;è/0Ú¾ÏúÇt'¯q=EPEÍüî¤ùu²:ocúGÛý¹?vAÕ4õúnI±ÿoùäsíÄ dõ£ÆAkqþÛÇâÃý·¶f|ÔudZ¤ö×úûBòüú|-O°y®nOoÇúö÷A/uOVÐ)Ö_¹°äþüÚÿÓjMÞê'¨ø_ý¿>ÊnnZOôª8z}9Ôjz®½²zß]{oõïv^={®`ûUúõS×?ǵ:¯_ÿÖÐd\nÿcõ6ÎøëÿØÿ±ãñï|z÷Y57"ÃêGÓÝêGU§§]y/øú~?Þ¹>÷¬½N³ÄÄÿÿú{u'ª#þQ÷¯k#6Ýsàõ¹úßéþÆÞüÀW¯Ö9tþ-sÏôÿ`¶uaë×BÜqÿÇãÝÇV&v`¸$}OûñâÞì#=j½c1húöÜÜùêÈ:Ö®°ªúúÚü_>öÑZ«=;DÂãÈãñøñÕ¨íj½9ÓÙtØ.®6éþúþÞL´Ô=?%2¨roÍ¿ëíÓÓª«StcMk@ØóÈãÝ:ÙcÔ9`¾'È]d0Sè§ëÉúø¯».Z$oªÞ¦Ãëþñý}¹Jõå>½dI¹âüÏûMïþûúûØëĦ¬¾;-Ôz ý¹þ¿_{#¯z]qêo§AcÅÇúÞîT©¯Qd!OmÇ óÿ÷í9ëU¥zéf$ZäÉçúqÀ÷à)Õuõï(Ôk¿?øöå3ÕKõ¤°ÁcbMøþë{±kYëkÛ9¹·6þ¾èG^b|ºÈÄéüÅàý=¶z¨>½tdÜOÔXXóÅþáø÷SÕ«×ê=D>¿8ÿm7V=só¾«_úMíþÃý¿¶ã¯R§®ßR?è?ØXǶÍzÙë"¹RÉâ×úÿÅ}øWyÓr*Xýx[ký}¼2:³PtåH[Pø¸ú¯½=z¾(iRÌK*ðxâààØ~·÷µ=]OéÞ:}>Aþï~Ý-ÕKõ(NzÃX¸×QÍ®Û~=¸®´ê¬Õ¥ôOU^¢ÉtPêob$ðã^õN·Àu¹Í¯ùÿl~õN¶YRÊ8àØp?k}}Ýq×¥$¥ßÅȹú\×ÿ`=íòëjHë©n8 ½6µ¿ã~ìëc
]
ìn9¿6µÀµ¯vlùüúˬ§:ú_þ+÷¿n)ê¤W©´ò6µÕkkÞþûéîÃ[â)Óüo¦ú~b7¹·ÿnüúsÏYÚcô¸¸7ãè¿õýûª7±´o§!$súOøï^}oV:u^ÆÇUø±ú8öêuâGXÜ(±z¹ãmÅ¿â=»^ª§Ql·½ùR?ØØßúr}ê§[cNæÕÈPßâEîGéþõîµÇIÚ¾]3H9ô¶«Í®H¿ì?Ö÷íTëC=C(× ßòß¹ýy>ÛcÖøu ÊGæäpOüWÝÑé¼M@éÖ$À°içèoõãÛ¼úð>RÄWqôàßýoö>ÚñN¶ñéÛFµõ¡·TÜF§´Þ(#ê$BÜ}\ÚÿÖÃý?ÇÛLMsÕ
zd©w1PI6#èô·ãëíÄsJujæկôçÔþqþßÚ
cJuPÕê¢ÖâÀéî«®[§ÚXooÉô·Ð~~¶úÚÿÓÞõço.ø`Un¶}@cúlGø_ëotqAÓ©ô$cAkúmnM¬ Þ=§óÇVUï¯NÓÔ(Ö²õ~*8þ·ô÷_ðéÊÐצ
ÊÔ[+aso¥¿¨öâÖÈצūֿÖ}/kÿP¶öà¹ëbêtS(PMµ¿Bn:?ãþ#Û¨3N¶Ü1Öª-{ß ãÕoöÄû}h:l&½'ª*é6úè[nÖ·ÓÝW'«Fú£¦ä$±¿¨MÍý?×?ëûI!©Ò¨WN´3é[Uïbok}=Gümíîô§OWpé¿:7"ßë¼nÆê¯%GS`®*@ñÞüMÏøþÆÞÖÇNJÕ5òëÆ°_È©ÿ{ö¦6§Hê:Ê+F /ÀÙHÍÿÞý¹ª§ê¡Ç\ÌÀ*ÁìÇ[mõüû¹ëe©Óí"},cÁkqk÷ßì}¦w 5ëkÝÒqXìØyZÿT_ü/eÒ\PÐõF%GIlÖÞVAãHË{¡±ãüoǶÁº GvOEË=ckdý+ê+ùÔ/¤Ïûu.|úÒÉQÔ**²ÐÄÙ¬OüAösDê
**zSQÕ¿^ob/ôüÿ¶öM)«Wªug§xêõ-¿´8ÿnÜñþ@}¡ êëfuI¤±¸%
ÏÒÖÓk÷jíã¯ZLS¤õ\Ì\·
"ÖÒ?×à¼Ç³ª®é¦RX»7ÓH7àmÍÏûë[ÙJc«ø@u
j¢A7 9Z×ú½{{ÄêÂÓZôãOо«@äÞßò/nÏT*kÙýWüYOøÙ¾þÃÙmÕ4ôÌ}¸¥þ·$-¾¶ßQþ·°ÕÑ£TtJêJ2ì¬=^o÷²ãñϲÓ%:d³ÔºM1Ût±à(úðx<ØûSµÏO,¦¡2:·%îm¦Öý*§ýçyö¸MÛAÓÌݵë=EHVÀrI±ú¨7¿çñÀü§ºsJõEv=¼:IUyµÅíøUµùN-ùö²-ÄôûÒbªio[r5À?CúÀÞÞÌà^RÌzl±îor[ésô76ÿaf1:tã§Úz«E?çý/ù¿·½)iåm
Èÿ_éϽV ëíË×#¡ý7íÄWªOYR£Õp9úð¢ÜýÇÞ¸ujç=s󫹿Ðr?SîÊÝxñ뫲¸¸úpxzMïõçú}}Ú£¯ì§Q¶ä5\XþøÞßí½î£¦N)×_v
\£êÆÇ?Ãý{{÷W^ë0«Wyo %~yçÿ¿×®zÄÅIÔ>¤è·ü{ñëÔ ê#ÌÌQ½Ïô#ëþÞþêxuﳨe´§Ô
?¨^þÿ÷à1Õ}ABu~VæÖ¿øý×÷ãÇmÒCô°¹m%´Ò?&â÷?Óøué¾=F.Þ¥ç,ZÊ£øsþúþí«×(ÉÒ°Ýy:Aºßý·½|ºØ¨ë0bM¹ÕÏ `>ü>.´~!óêb£¶ë6áoô#êHíþ'Û ½Xu%#bN¡c§I"Ào©ýëéïj)¨+ÖVE I¸#M¸ÿëïÇ=´»Ûóv[ÜÏÔýÞýÇSÓ&£Niæ,[ð-kÞáoÀµýª
×Ï«3'¥#("ö½é_Õr8m#úÿ÷mëbJPmAG¨pMÇþ£ý··<êËÖ¨NzOÔã´wµ®G×Õô?8þ뢧ªzOÍõInmpHú~ØûÙAÀôÀB0ÝCþËún¬lI7§ûÏû×½j:ÑZc¬ñSÊ¥nÙä¿Òçê=Øpéáu:
ù<\ðH[akÿ
ýûª3S=H%ì¦ÿÖ÷¸#Ënß[ÞþÞ´ë£-¬K.ur"ßð÷Zxõ×Àk<RO6°½ôü{ñ§M3N°É\ÜsÁ?Sk~ÿ_ÝÔuæ`ê,EÃ[kð-sôÿ~ð齯¦'ëértÙllÓþ#ë~84ëEª:<À¯Ômn?Àý/ïc#¦ÛMÏÉ6á¸<pEÅýè`õVÊÐytÕST7à¯Öä^Ö ûó5:ÐøkÒN®}W:ÿI#ýao¥Ç´ìÝ_Hóé?Ò³S«SNGMRJnHcôÿ[ñù¶=hõ
ÝæÖÿaþÞÜ{× ë:¹½í{Øý¾¶÷¥é¢¾ÞPñëi<ÿ§ë[ýçÞ©Õ©Z°³Úöà§ø[éïZé·§®+%õ½ÿëù÷´z£G^¥,öä`§¨ú{R$¯L´g¬¢nG'ý~/bmôöçéÕLCëÂKýyßÂþÝV=5§4ë*·rûxã=¾¹ê¦ÇYVM&Ö¸
Ö#I7?ëp?K{Jñã§ÒFàzå4ªÂçÁ6ü1úsý}§hè+Óúê3Ó$ä@÷!Ãü?ÇÚgéÀGMr½ØÜò9¶ÝY¨:Ðéªv½È½ø¿øþ?>ÒHÚºP¦Üóôçð>ËÛ§©ê?þñí)9 S®ñøÿ}ou3Ç[Ð:áomf=[®´mõºõí>õà½^º#ÛM8uºõÇÛDÖúïÛz×\½½«k¯ÿ×ÐgWõQÇãøß³ÞOm¶z²õåXÿ½xÿaí¢OVéÞµÆ9Ü\_éþõíLL¡ãÕÓ§#Ööµø?Ðþ~¿jBçªj©§JÁT^GQÏ×únÓ¸8ckýû¡÷áÕ+¼ª:¿©çé~/téÁõÂUSp@$skÚÃîÀg}q,SaÏôäò/þ··+¨YbPÒ=$rú}-ÿ#÷QÇ×JBubJy?¨¹ÿ_ü}¼½R¾½L¥&ÿ[cÅ¿¯½é5ëÀ㮵ým{ÜÀ©Ýëe¨GXÝÎ 4Þ÷âÜð¸÷ºuRþ]b±7¸oô7·ûþÃóïTéºã=rHîÇx·äïתNH¨Wërä§øqïc¯g®kh®,
¾ý
¬~ôü(:¸8¯Q@A¸?á~nÇýol¨N:9~\ÜÿôþÛ'«-H¯RV=*~Tͬ8èz¿S¢¢õ» -aø'ýæþõ¤ujuã
£Y#èG+Í¿Ö÷BsÓlM1×#NºµÔý~Çü=·Ã«Iê|t¡UlT_ðG&öüÿ°÷pzÙ=O§K*eI°76ú{ñêÃOh¬¤ZüóÉçýb=ø(=kÎLUR¦ünIäÜønu^£ÈBê7Õ¨sa«éb=×ë!Ëjü~Gõüoz:Ø5êKÆà@
EïùîO[¥GPåHÅȸ'ñsbG×ýëþEîת=bA«×æö&ßÒßãîÚéÀ*:Ï¡Õ4uüÜz¯ø±þ÷Zõ½=pÐíqÅÁ*,nOÓëõ>íÃQ×£+é\}¿üoÛcª°Íz6ßý$)ý}Üqë~]JnxôÿTn×cþóÇ»=SP=;G-ÖÀlAçé¤~>Þ¯WÕ^¹ÄÖ6Tr4ÇÖÿì/ï~]hÓ]bn-pmsýEÈë{ðªNºÖMË\}>RëÊWûoø§·¦:¹ùõ!9µn\¾çÝëª:Ê)ßV¸µ¯êþ§úûÕG^*}zm¨¢Pf#±ü½m±êNu0I
?K~
î
±ÓhPn-aú¸?Ôº^¼Í^udßì~âAì=ëU:ªqÏNp§ Ú÷7±úòméïÞ%z°®¯·¥m3!SìRM ÓÎfÖµ¯þ?ÇtiPùôê«Hþ}(Ónæ´þ=Òy¿{ý?ÃýöéZ@xt¡b tÙ[ÉÀ§ÉC:ÚçQF?@þ_u)é½
¯OHúè$S©
ÖÄ'ú½Çül{Pyub
sÒveýGÔZäoêçëþñíZ©\ñëKl
¬&ËôÿcþÇݧU9Ï\õ§«·RJQa`¿sÍþ¿ò/vuâhqÓ+þ"÷Óøúû¡ëÄ*:Vcª_ðþ@àÇûëûmò:}EN:ZÒV©OÕªæÖ?S§üâ}¥cN¬=8>AHãé`/ùoÏ?ãõ±öÖO[©§¦ÊÚÑpÀ/Ó궦×>Õ¡¦z@F3Ö%ªBJa¥Èk[Q$ößYé)õê|m9ÒOÅÆq¤QîË%O^-²ô:GÓê7¿Ôêòê
éÇ¡;b:d±ÄWH o§ïþM½\Ë¢]>DuævR p=
ÔøÄUÐËÏ$ÿAsŹ¿õöKq6j8us)3eñQ4lR×à`ܷзüOôöÄs9ltýHcåÑRí,«Ê±o¨²òºKZßþõý=¨bd:ºvÜöÐä>(#1 [éé7=1&Z½FÇæÖßéþ¹üû\ÅRM:HälTæÉäXªÅ¸çêmýÉ%] ôË68péÚJ_"Ý
«è¿Ú[þÞ=´=7â5ëÑRø{°c¦Ö7þì=¨3c§V@|øõ¾5Ð@n?>ÝêëC»
ÁeR§ésràê_§ø{öz°]JEPÒmf½¹ #óïÞ]U±Ó;TÜ»À#Ò>@TóϽtÖ®±IPYÑÛÇ7¹úzׯTÖ"Úì~¢÷Èÿ[ß¼:æT~Gõ¸½ÍÏÐöß_{#z¥R:¬°þ¤ÿOͯïU©ëÚqÔ10A{kþmk±écý=ëÏÖE«Ò§~-êæö¸ð÷±Çª7 éÒÅ`ºâËb.5~/ù7÷u4ÇNõ-dar§8µíýãõ¿·:hu%e_ÉæâÂüð.?Ø{n§§ÏNκºnI$~£êü¶÷V8¯V9ÏN´Ì[^ß[r..¸ÿöfzJÇt¥¥u¨Òò@<Úÿ[ÿ¯ôÿoý=O1ÒHéµ:SGÿÅÍE:¯øú{)3f½$v§³=(ýlO6à7^÷Úizª5qÒ²)¤Õhd$/¤ù7?ìG'Úq§NJt¯×L_Pa$QÃjMÏûÉü{]©^ÏHÚª·f)c`I:
¹þ sô¿³+Ò¨ÔõÂ)Ù
9 r,o~Èökn¾gÓCc§ÚyÀÐobÃb#sýGµª<ú¹¡?ÓM®äÜX¿£5xÊE¾¼Øn/Ç>÷Z
b5ëµÈª$ -aè×ëïZWJõJH#ÿ&ßEÿñïÆzÓW˨²T
\É µ¿û=ú uªtÑ=XOí\Ý
ÀÔþ'ß:ÐÈé=WZ,Aãò.xµÉ·úÇúi^Jöõ`ô¨©½Èk?Á<þ=²ÆX)'¦iªäóa~OÓH'üoíjtâ©'¨
(k}G7÷ßñOlêá
:áä&ÿSnIÿy_ý`=ïY={M\¯ô$ò.Öú{yNzi:çpOÐ^ÿÔþ?×üjã¦XÝÂߨ<öæßï^èæêËÆ7ÈäñøüÜ÷×ö4éú±ê7½ù¿×èHÿ_ßuªg¬!üø¨ÿmîêÙ§T+ÖpçþIþ¼ñ{íB¾e¯²Ôý?Ûÿ?×Ú
GL#=HG]:¿©<~~¿ï^ÔÅ ãÓ,¦½rg:oq¯×ü¸öã7¨u:ÄÓ2bmþÛúûNX<±Ø_?áÏÙñq=:"R0:ìÎGøßó~Û_t3õãòë©Y¹àÞÿÔØÚÿñî'Æ:©=gJñ¿çéo¯Ãúûy&ÕÕA:ìãóý@úÚÿáíW¤c¤ÍbI:ÁÜ_¯ø=í.`õFã§hrcMËry½¿ÛûR+Õ
:2"Çù\øþ¾Ù}4éB=G¨0¸7\±þ¿ëûC%:P|ún{_ÕÉà¯æÃIü{@øáÒqÔ)*.ÿ Þä{l7¯^ÍkÔ'úØõ§=kW\HAþ¿OÏ»z°ê¨Møÿ`x¹·¶_W¦ßQëÓlziÿX·?ÓñíõzcªÓϬæäÿU&öü[Û=P¸º}ÿ[ëôüÿ°÷GµëjsN±ü-ô¿Óë~=²ÕÎzæZÀÀÿ½j¦zÐÇXÙ¸ýoÏø{©5áÖø£¹'éþ·t§VH
MÇÿ°7÷aÆ£yôñïpH±úrmþ?×óíR»ùõM+^ã®ôéeáEþSký}¹â?[ÇR
Z:Ûð6üqõ¿»kåÕL~¬ftaaú®G6çò=î½xð릹?Óþ¸÷zÕ+C°yñônøðy?ñ¯u×\uâkÖXÚæÍÈçê^÷uã׫§+TZãð.8_©çÛÀÔkN¥#x±æß[}yãúÿ¶÷qÕÇ]óv/r¿ßÓéï}izæÀ^ãóÏ#éô?Óߺ¡>qT'ÀúZÜóýûo~ùõ¡ÖuäZÜpGôþ{µzðêR/ömÏûaÀ${°ë}yÑÂp.Ü},?¯º·õ¼ÓB·Ôýnm~m͸¿¶iE@ëÓ ¿Ôýn9µÿ+õþ¾ÒÓàÔiéÂ(EÀ*m~~[_ñïc=xtæ\(ôña{[êI÷¿>½öuÐUÁ¸?^mÇä_úû«µN¼ÚÉ}Vçð¿?íýÐs×ÇR `õµÍíÏÝAÖ¯\ABñÇ&ö±GÓóþû龯¬¨¬
ary7äêþ
ªÃæ]OKÕýbÕQ©¾õ$_:hãÇqx..c áÕ|·ÎJ9:uan7¯õgBÈÈP/@xû^Áa¥:¬ V62ØdP²êÐß°ìöWáÌC*vqÓJCÉ¿Ó)£¨øPGè ëòØq'¦ ÐäiZ¤sGq
¨5EMGùDe·{5Æ&ìºevzï5u[Ok¤8?òn^ øv·úܲbæ8¿Ù9QÎdv"?ô¯þ).¸Ò¾©Í¨j¬&
²-ø¨8Çd_w×&W£ùÎ=)ï/dHIþö¸õíùá&TÆ-Tx.Gv/þ,e¿Þ^´?Ý|¼?ë¬Éü¸ûÎâ?é_ÿÓó8
fÈ8n+Rr%Um¥ªÐõÊ$7rñJÂalr-
ÎImlЧ\6Ô9®I
1ÙUõôÄ ÚGLVR5ü¿×ÒÞ94ö¯©ÈÉ&~S8Û~³9Ô-
ý#
ZâcEÌ"Æén×¶ví¤ÝJì%mää.&In:]¨J¿í=±?ÉÏéÿVË·ò¸?Pi#ev
t.·ñ!Ôº Øëm&c¼Ô¶EÉ3Ñâù@ä#*¹¿¤Óyh41É#B@
ÓÜ|ðQ\69ÚûMA°î®DGwêá»U¾*f§Áþ®k¿4;ú»ïä©W/áÿ¥_îÿÔóµiãqÈi ÀJ@[q}úW|Û`h¦QH2§!}j(+K(\A
ðÕÛ,b)Y(úr,Mü*Ïæ§ý¡s_~J0ô)Åõîöý(+Âê(~Y
çëɵÒ2°¡jz¿íåø2HâjðÇ,LOTÖÒ;èBÇ0N!]Ûb¾çW ^V,)æÝ]ÌqwL»Ð/JÖg-X·ù®,tóâõ¾©ª^yIТjéÉaJ¼Ò
Qÿdo]Û5ÚDG3»¼Ñèg>BñIùýî-帳S½¬étðH
N¼¨Õ«³Êbû½NÏK¢#_Ïâùì/óÖØ5
Õµ^vÔÛx°tð^ì2©îCv
¯ý7üRHóV«l\?Ýroó¾ßü6O«&3±ÿ5£³pæçó¢Ë`üÃõ!·¶¹±VDøeOÚ_».eÇ´O:uóì!Dmü(OÎúuÑ0%Û§ tNý¨^~Ïrv<OØ`o"ÃuÏ3ëz»¯\µ âHêßì0§Sæî4ú,x¹
ÿzõïÓ³ÿÕòï#Ö¹U4'øci¥ÝV¾õÂ
X&(hÙèI µÆµ®W
6Æc¥}°ÅZ Òdòv¥e¤yä½oN´à²ÜßÛdÃiY{vu´N²DîSE*r9þcIm²Ü ^î&¶ø
sdUüÀòåÜ©¡×|%fdVxG¦0<L¼My¯û,Úøäz]äÿ$7úýÆú^hffÓÖx¼gáã,hÔcÄ·,ÆRAÝØbÒÆ;oG+×£yt.ð¯ÀK2Ê
¹/ü#ÿÂå3Þ ¹8NCüä÷ñCi¤\L¾¤
Å
ôcbcG¬uùDý\gTÍa,vd?LàÀuk$$z3Û,»ò+Ô)öìäD¯&É@oæ¹à¬°µcqSâ|ÉÏ}C«gè¯os¸þ9äó('ªbRJNÈ.gýrËCÿÖòÎùLW
öNH1^c°|bæ=XWØã$E¼ÕIÊ$ÊÑ<¶Û ¶$7Ū2n'b0$"½w¦
Ý´ÈSе+]JfÕwñÛËõªÊZÄÊõ'óqøì§,Øo±tù$b6úIv«n`;¥ÊFÍSôôÌPjÁv{êw
§-nP,²¯påx|Æ-©"ú¤÷291ôêYWµH¡?GÉßV;©¥U»äE,lb6ÌyQq'ͪ´oFÛÃ+dM¢##5'4ýx>_¯OÿÙ8BIM%ÿâXICC_PROFILEHLinomntrRGB XYZ Î1acspMSFTIEC sRGBöÖÓ-HP cprtP3desclwtptðbkptrXYZgXYZ,bXYZ@dmndTpdmddÄvuedLviewÔ$lumiømeas$tech0rTRC<gTRC<bTRCELRY`gnu|¡©±¹ÁÉÑÙáéòú&/8AKT]gqz¢¬¶ÁËÕàëõ!-8COZfr~¢®ºÇÓàìù -;HUcq~¨¶ÄÓáðþ
+:IXgw¦µÅÕåö'7HYj{¯ÀÑãõ+=Oat¬¿Òåø2FZnª¾Òçû%:Ody¤ºÏåû
'
=
T
j
®
Å
Ü
ó"9Qi°Èáù*C\u§ÀÙó
&
@
Z
t
©
Ã
Þ
ø.Id¶Òî%A^z³Ïì&Ca~¹×õ1OmªÉè&Ed£Ãã#Cc¤Åå'IjÎð4Vx½à&Il²ÖúAe®Ò÷@e¯Õú Ek·Ý*QwÅì;c²Ú*R{£ÌõGpÃì@j¾é>i¿ê A l Ä ð!!H!u!¡!Î!û"'"U""¯"Ý#
#8#f##Â#ð$$M$|$«$Ú%%8%h%%Ç%÷&'&W&&·&è''I'z'«'Ü(
(?(q(¢(Ô))8)k))Ð**5*h**Ï++6+i++Ñ,,9,n,¢,×--A-v-«-á..L..·.î/$/Z//Ç/þ050l0¤0Û11J11º1ò2*2c22Ô3
3F33¸3ñ4+4e44Ø55M55Â5ý676r6®6é7$7`77×88P88È99B99¼9ù:6:t:²:ï;-;k;ª;è<'<e<¤ >`> >à?!?a?¢?â@#@d@¦@çA)AjA¬AîB0BrBµB÷C:C}CÀDDGDDÎEEUEEÞF"FgF«FðG5G{GÀHHKHH×IIcI©IðJ7J}JÄKKSKKâL*LrLºMMJMMÜN%NnN·OOIOOÝP'PqP»QQPQQæR1R|RÇSS_SªSöTBTTÛU(UuUÂVV\V©V÷WDWWàX/X}XËYYiY¸ZZVZ¦Zõ[E[[å\5\\Ö]']x]É^^l^½__a_³``W`ª`üaOa¢aõbIbbðcCccëd@ddée=eeçf=ffèg=ggéh?hhìiCiiñjHjj÷kOk§kÿlWl¯mm`m¹nnknÄooxoÑp+ppàq:qqðrKr¦ss]s¸ttptÌu(u
uáv>vvøwVw³xxnxÌy*yyçzFz¥{{c{Â|!||á}A}¡~~b~Â#åG¨
kÍ0ôWºã
G
«r×;iÎ3þdÊ0ücÊ1ÿfÎ6nÖ?¨zãM¶ ô_É4
uàL¸$ühÕB¯÷dÒ@®ú i Ø¡G¡¶¢&¢££v£æ¤V¤Ç¥8¥©¦¦¦ý§n§à¨R¨Ä©7©©ªª««u«é¬\¬ÐD¸®-®¡¯¯°°u°ê±`±Ö²K²Â³8³®´%´µµ¶¶y¶ð·h·à¸Y¸Ñ¹J¹Âº;ºµ».»§¼!¼½½¾
¾¾ÿ¿z¿õÀpÀìÁgÁãÂ_ÂÛÃXÃÔÄQÄÎÅKÅÈÆFÆÃÇAÇ¿È=ȼÉ:ɹÊ8Ê·Ë6˶Ì5̵Í5͵Î6ζÏ7ϸÐ9кÑ<ѾÒ?ÒÁÓDÓÆÔIÔËÕNÕÑÖUÖØ×\×àØdØèÙlÙñÚvÚûÛÜÜÝÝÞÞ¢ß)߯à6à½áDáÌâSâÛãcãëäsäüåæ
æçç©è2è¼éFéÐê[êåëpëûìííî(î´ï@ïÌðXðåñrñÿòóó§ô4ôÂõPõÞömöû÷øø¨ù8ùÇúWúçûwüüý)ýºþKþÜÿmÿÿÿáchttp://ns.adobe.com/xap/1.0/
ÿîAdobed@ÿÛÿÀªrÿÝOÿÄ¢
u!"1A2#QBa$3Rqb%C¡±ð&4r
ÁÑ5'áS6ñ¢DTsEF7Gc(UVW²ÂÒâòdte£³ÃÓã)8fóu*9:HIJXYZghijvwxyz
¤¥¦§¨©ª´µ¶·¸¹ºÄÅÆÇÈÉÊÔÕÖרÙÚäåæçèéêôõö÷øùúm!1"AQ2aqB#R¡b3±$ÁÑCrðá4%ScDñ¢²&5T6Ed'
sFtÂÒâòUeuV7
£³ÃÓãó)¤´ÄÔäô¥µÅÕåõ(GWf8v¦¶ÆÖæögw§·Ç×ç÷HXhx¨¸ÈØèø9IYiy©¹ÉÙéù*:JZjzªºÊÚêúÿÚ?¾K ¸R,5~ã3@ÄôµÏÐÚ×½÷&CÑÊÔª6¬ºlWôëPª¬`dFcÔmmNÞøt¾4)vS5ØfpÂÇIFÒ^¿?ÓÚèõ)>}Û>
¥C¡¬ÆídùçóϳðC =äB¯_SjéÐJt·J#à:£õXò¡¬IQqøÿ{öªÚ_.^ÃUÕÒêÎAg0¨õÿ[rÿ[Ûò=¨£RLUüqH,,ÀÄò qn?O¯²ÙpN:\½;Qu°°±ÕrMµ-é¿úÿh¥ t°¦ä)$óõrI¹ú>üxö^zÁ£ÎB©m$F®ýHÔ.OÔñõ÷T}.O/§AÆÁeXT]ù&Ä_~Oûϱ³Ôôâ=@ã¥MX)?]¸7?CýIþ¶Õ·2ѧO ¦Ä¶ñ±çéý×öPsÓ±ËLgP5¨R5µÒío§P úû¥«/é÷Pñ0¦zDѹI¯ÍÔOÓQ§RÜö÷ÿ{[5T
ùt
ÜáÒXÓ¥ýºµþò.¼°âü4ÿȽºý¯OËÇ?ánnoêÿ¡Öÿ_iÛ§W¬¶¹?N8±±IÓþ \þõþÃÛG§³¥×IúM¿PúÞä[Ûg§W©%n§¯õ¹7âö@?P8ëçP&,9Ä9Ô©¨¨éëPzÇWOöÕÀéñéõXe<½øüqìÂ'Ôî#Òä×RßB
Åí¥¯{ÕøâÿNOÓÝú``ôÅ j¥8ÏMÅ{9§¤~¦ÃÒÇkâaN:ô×4$¦ç{rTA³]@ö±_IÙ|úÊG§r-sÀ°Ã.?õý¼MÓë×
P½°¦öÏõ÷jð¯^§uH±n
¹ þ
¢yÓ{ý>íå^¨Fzâ ô Ù~·*Âß@¶Ùµÿã~ösÕãÖUiV#Ô9üú>¿ìâ¶©ó#VYÁ
ãf 0:E¹²
µÁ[_uÉ=o¯¡È
&÷)¦âúM¸¸'ú¼{ñÈ꣯Y¹¹$lº9úýX(&þý¶xõG*A ª³n~¼X7Ô÷RpkÖêHñEÀx6 ©"ÃÀú}@úû©¯[Ç]¬AÖÄANä_~êIôët¯^
yÒÄê*GçèlÚG¦è
ïþóôßåÖ¾ÃÖqbjPyËvcÍÅaøâÄû¯Ç[ò®êÔcqé(N¥«@ý-kÿ°Ý8ÖÇ¡ëú[aÁkem!·*moê,-Ç¿WêÚo\ÇÒÁI
,}zõ°uü×÷SöõãåÖhÃÙcpXsɧàÛÞ1×
MG]X\+¨QÇÑ¿W"à5Çæüz¯µÄ^ºVf¸`F¥
ßàßüsýmÇô÷ãòë`×Yu9RÍp¤Y®¢N6#
o§ô÷£ÀcyÒ½rc¥C]ÔèÔ
zõ2ýAÖoG½S×ÇXW÷ZHÃApYn¤®¡ôúrGûϽÓB:j*]u\¨
²$~U¿ñÈ÷°xõZç®ÙÒCm,¤XW¹¹¸ßß©·Z=a7åJ[Y¿,=JHSÁöéï q×
Ó®euêpäéÁ
~G×ÞøüTõós°¨.¦$p¢±½eR%_IIb´F5V!y`~ ý-þúû©íù¬;+ÖÞWìt¬aWIXÐ,¤kW(Oدô÷º©×¦ Z¼)×;xÑ!>;5:¨çÆÿ)r\hFèÁVEô°KÊOôdüÁøyhñáѾÃÚÈÿHÿÇO_6ß{SçÈ]§ñ«¦'ÛTݼ¨·
~&mÝHvÖ·?ûÌ9))Ù¨qò
µÊUM¯q^Ýý"ÄBjwm pÍóù§îRåy9¦òöºX`¶·3HäD©$qåÐ+Ü=_¸úOµ»§÷sP¾êë-ç¸ö.â|]A¬Æ¾klej°ù&ÇÕ´PµUUÒ?B],tÛÝìîVòÚ+V=(hé3ì<±¾îÔó@Àj2R8qV£Sòùw÷¿Æ¯?¾Yvû.^°ùSG]]Öqàsòä·PPQÓÖÍýäž:,LÒ«<÷`~ö×tK«D@:ôLèm-çúô'æ?nï¹wbzö)(mÄ¡ªS,
Õ@k¤µíèøôçü'çWvíï;iäzfókîýÛÓÍß:Ih±['i¶óÌ}
«Yü¢LBN}çk!)ú½ÇÛºû6Ûtöe;ÊedJh£bJ¸ N2+äÒr<ñZ_Ý=òÒÑ iÀVìú`bZiÀõWÿ þ÷wÆ[Çâcí¹6nú]QÄy²Ù¬µML0bªöåG2جôUPÏC2Æ¿qѰPZÀY¶óvÓ¸òä¼Ê$1ØÄd
@Ñê\
Щ¹?"EA+¾[{¤¶V°¥HàÁ¸óú®Ýÿá,_ÌjàÙ!Yè~ùß=7¹;ª»°2ñãñ[{jf6¾5ÍWE³¦û]ÍOÝ´È)âIà`°È5GéïFÔ×ÙÉ´Ü%ÛÂfUcÖ ©@Fª¿Kbè*®T?*|¾}_?Èçæ¿ÆÿçÖçÅìÝÍÑÒ§³ì¬ívosìêLÅfCÊï\$Z(ðøÜ<ÒDUQ¥DÐÇ!F.5Ù9Ò×{Âò+9#Û®HÅhÌ 1eÔUê´û*FoUD2:ÒHo@Ò¤P|ñçÒ³f
°~vΣëlî'ç×7OQSoaÉâ(1;r¿veòÝnmã±dÓÈÑM[#ÒÎUQot÷2[GYS<J|Uôùýèº{¶íFvR3H°PøÏ¢'Uê½Ùô @9á"¿ÌåVe§Üß*êcVÛÊ
嬻8ÖIYtlõ J»ñ]O¡W׺·OD1{Í·K8¶]ÍÅhPKl[{Dõ¨óÇUoÝÉ÷åAü=Ü4{&eaºëiwnw wÙZÿßûoqæv¶^¬$É1OÁ΢¢:ù®U*×öäûŵ¬H5ªê+V×ötv~bÝ-vûi|¢Ètdx¥4ê×Pµª GO½/ü¾^wçÅnùkÖñì<ÎÅïNñÃü}Ø[hîi)7ÅnþÍç«võÝâë1°bhp³#½S×Ù"{müs¸[¤±Ü(éür=±jÒZ¼1Æ{z÷CjØ÷+««9JG)XÒCK 8@+¯ ]4©ãÕ¢CÿþdåÂUo_ÍèÖÚ9réªÅ±ØU'úGÖÆþü¼·d@o¯¯Ê&è¡ýÜ7hmDy4ðZTcĨ¯ÏË=kåóWâW`|ù#ØûC%·2Ûãj±Ôyºý§-\*/Ød%¥¡¡¹pE¸¹%Þ¶¿Ý7QÂ$-IJ)#IÒÜ*<R*s$ÛB¬:vAK,kºMÀo©ý¯ûc*´'=^QÔ\¬WKj6ÓõAbçéùçëìâ ¯Ds¥£¥D@Ø5ík\ð+{í4½4¦D¯¥3Ã,g©x7àÀcr¤þ?â¾Ñá7K#=íC$F+¤\,C©[¡þ¤ÚÿOb;9÷8k¨Ó¥f2m@zÉ$Ø\r/kñª÷¹üfDTt#KÒ²~y õÒª¿çëoiØuqN¦Xp~½ÍÀýXcf±úÿOéí;tàë(Rà(±¸?ÔÜDöþéÓ£©J¤© k\)Õõúéýl=ÔôàëÈ-Éð?#üEÏÕÞ}íO^4=2T)G¥:Gª÷7äÅíoëíTg¤ò-GNU
*©"GîD4³XM¿ÓÉü^ÞÖ@ÚZG¢[´ãÔqi>ì6ä)ä7ì/ý=ª8óè¬×¦¥;ÉM%¿TV-bD˧bÊ4ÿ±÷´4o^l©éû*VãÜS©ÒÞ¨Ûéþ¸þ¾ôÇKÓ¤R¨$²ÍZâÄÁ¹ÒO7úÿµQ6zDËÆ5Ì0ük[þZÀ¨óÁÿ[ÚèÎzLËÓsÄ,ms{QÅÃXئÂßà}©
ÓeFzÂckiúð5skY¸HÔ>§ÝëÕòê>Ve_RÛòb@öä¯õ¸×ÝëO³ªçç×fÄúî96¶
]eü8#Q}f°Cj þ?Þ}ÐNªEzÌlÄ8ÐÍ¿zׯǬLf!XÉöuzãñþ?ì-p5§V¢®Ñ4'Õo§õXÀúØ+¨?ëïDÔõ®®i'RÙy±_U®H7$ÿ¿qáǪ×F:æ¤j
ê¤[$qcÃ\~}øú®¾Ue)¤ÙI³XòT¨½*TÙA¿ûÅýêµãÇ«pë @ÈPúÚëõ,,ÅãÝkO³¹ªKj-ý×rA?5ÔCÏô÷¬µùõçkØé
H7àk±âÜsïÃÏZ'Îë°'úlllÊHúX~@?^K\{°òõê¤ñë°ì
µ®Á+¡{ò
ø·×ô÷êqõëUÈ4ÇY.n¤1n@_H½Éõ¯ê¿ÐÛü=êëuá×&P°KÙt¶à¸i,=×ëÇuÆ«YC]m{s§yà[ðÛû°Á§MÐþ]x.crk ôMiéÕ+N=bA
ÝÕJZþ¨ºýyß{îÕlz¨ÓN¸@%Vä¤VC«ÒXÇÐñÈ÷¼«ó®HK~XZÄÜë`N®GÖÖ8÷£.¶=rdÕbKë£Ö}$ÛjþäO~?>¼EV¾]p!Ù,P-a"Ê*ðu 7µþ{ö+ÇËfϨÞ2ÖòÆñº8oiÔ/êB¬> ýçÝù`õà1ý!×&Õ"°}Nº L¨@MìÒyú{Ð ´jØÒãs®tçsoÑ,þa]Ýß/sX§ì\&»ä_pÖQd¨v^媢¬¥mõe©¥©ÑT@T\:¤rûK´_ÚAa3JPZ ÿ¦nýÑäîcÝù×yݶݱæ°@UÒÐSAóÓ«Ëþk½÷ÏòCþK´w&éÉPíüµ;ËÕÒÆ6Î2'z|u-TëåR·`.GúþË6ûmæ±gùfAOÛÔîÓ¹rÆû¶ÙÀ_pIvSiK%$Wңפ>âkp}EÿçÃæ(ª±¹\wHwý-Mm%]eL}(ª®8§¥56eU®?×÷üÊ&ÿ³;ZòèçúR±óÇ@ÝÆµ{ íMM
r¡TùÐÏB7qÿ,Ï*?/Æßæ»Q6ßhtfÏì{[>>H+û?£³àºû+ù }©YO5²±8ðE¤¸!£w ¹ðùIäynÃ:=a$exÒ`3*E|AXæòÂkãÛ®£®ä¡DDdCËV=xuç×óüƾZüWÁd;³¼:+ÃþãìÚÿDîÚ]©ºòe·oUÁIÊåe¡ÉÒÕá6d%í*!Vïn¼Û9zÙÎÏmqe}±¥â-Ô)Mih|+á_Ì
·ÐÖH¤éalËñw'ÞR!ÆÖg«(rÏ·éóõóÉt¹^)`ZË+Óä$§^2·÷8òø,ò`¸°_ÝwétÓ2?NõSàWxƸ£
ÓtÃoÛá¼·®×9epha»ä¡ÔßÁOKÊÏXïçù7|oÄe¿á:kt|Ù[{-,Bª³oãºG{I·Þ®gÿrQ`ê!¬¡ÐÕ
ì¶B¹Ãhµ6w³jòdkãj
ªGç±ãܽöÓÛÈÑÝÝçñq%Hòøéöµþ^äÙÿ
/ö¬Û»ºJNéùiO
lÒnïôvb¿NÎmö.H·å>HºÛöKùÈneæ!E¹£¤p`ÃQbA¨¯Foù¬ìÍÓ¾??Éݱ³¶æstn
ßæÞkÛøÊìÎJ}çØ²´GCMSPÐÆj`ºP~G±¦áÜAwKYZÐ=OL{cwß{³ßÝʱÚǼÎY¥aR~Ü}¤= ¾+oíçðÛþñðµ3}iºs[·¦?VÔÞu]a&7)ÜùçÇvîª8ZJ¨F:¬
+þÎ$ä=9yÌ{b?rxR¡e(V 8Ô¡«CAåP
z6æôýû»ÞM·]B«&ðòDòb2RØ2ê ÖdÒOqQÖÿ5ÿïÎO»?½?OË
½Ù]ñ¾px©ëØ;©K¯ÿѾú}W]LWût§ >"ÌxÔHÓsþ<ð$y<º9Kxµ!,nXj+êb«¬BÈ«þmXþ~¢ßSïA©Ò<:FVÒg±$WT#ȮɤÜ]
·7ÕÉ·×Û᪴èÆ#QçÐ¥´êТÜÝno %¾¿Oíp-£éô·Ô÷êèÖÕ¼º^øUÐ{°®.UºØ-
ïÉ'û\©V¯GÖîëqäNJ°ðy
TþCïVó4¯[%iÒ<¯'
ÎÁOø¶öbçRÖ½P«Põ%LWÐH7è"×7'§ò
ãii=(NàGS1rÆÖµ7ýFöÓɹ7¿õ$éý péÑMä%Mi!T®¢¬oÁÍÉÑc¤ÿ^}ÒQG^H@6ún
'ÔM¾ý½H¹¯K£(hG¡éêê^ÔD¤ål¹:¿Ö97úþmoϳèÞª:.¹Jô´¤å~¢Änm{qÉüþ=ùóÑx\õ*DG,ú(¸b_ÇõöN§Aà¥ÕÒ=lVìÖáÁ¸õskÍÓñíu´zbö!"W¬XÖÊVÖ$ý¦ Xñô?ÖÿáìIjAqésé^´¶é[pÁ¿Ð¯üOº8ãÒu§N±ý¸ßýèlnþ¾ÓçÓëÖu`oÁSù-oè©ñýmí²8õ~¥"Üp9ÁI°æ÷½luçpx±[>OøÛÞÇWÁ麢"AM
¹V ¡ôàsíÕn´ËºÆH.ô²ZÒàØÀçú«¾ú{V§]]Ç|ºÃ'xMÛQ#éu¸¾°,Aµùú{0®¤Ó ôU\¥@ÀÜzloøüµøýt&oZ:·ØÑä§¡¬OþÓ)i âëßOwÕL²qéS,ZIú[m"ÿêoôü_w«Ò7Jt×,wÕk-ú¯ä1Õô .mí|män2zlcÁVàÁ±µÏç¥ý¬SLP9· qÅÅ®Ô?Çóͽ¼>}Pñê1K1áÔína¯ÍõÇ»n°Ä²UïnG6$-Íø×ê}£x^Mî üý}ì¼§]M¾Íù»p6°äضµï|zØ4Ï]±
V·8oÈú_ǽúãóë,lI>»Ò¤ÝG#ôÿSôO¯ãÝÙÖÅ}z>9äpÀýJØð/õäþ«û§ÙÓ'®-ôÚà~$¥®,mþ·½¨Oëh&ç~2nAú¤§çÝ
ióê¬jÅJéÖ§úHVú^ÿÔóïÔ¿.©¹
ÕÏä
ÕuôsªãO¤?â¾ý{ʽy.ñ3T$]5µî~þ6üx÷õ°=YC½`C[l
¸6Ç7?ë{3Öü\xÒÀX0Ú¸&îºloõ½ìüú×Ù×JüØê%6æÀý~o~ãÖò¯]éôiåÕ8õëo@ ÔI/®ÄÎG·ûdËXøéé)ëé$#E>;#C]CTSÖP×ÐÔɱ¸³#͸_p±[øV?£X2²ñR>ÚAu\ÎW<»Ë¸Ça
ݤд3A.¯X©*UÔ
ÊÈÊÊÀj:ºÜ§ü*/ùdè+ñònµ,
%]
:ÛmêX+)¥¥U1kèn {%<¿zÕ¾ÌTàöExÿ¡ã©|{óËð%·´»ZΤcq¸,*H7tjEj:{þ[Î3ùËf®~ü'Æâûk=Åç`ì
Ø;kpn
-»
Ç/ï_1~[t?0ýQÞ;¬«rûhK×õ{Ç´v½V'5N«jÅÛ8ù¦tGÅõ{Þû3¶_E3OÌ7ÿ¼u)`bÕ¤"GWâÖME:^{i,SÙmü¡ei´ÏC4H÷-â5$äQ©UWRK'¯óOùîQáþCÿ.,Tfé·ËZMóòvì¨vÅ>üÀìNÔÅÆÞ¹¡xé6~ÐÎài®Jg*ÑÓË
)\}å®Û§ýç{û¶5ÏmX¼É §-ÅbרéC ãY4 u*)Ðrïî¯IÒ!qu
{¬A
Ò[Q&µèÒü>þdÿð¡/õ;?¿¾(üeÚý«è.©ÉüO¥ÝXþ¾Ç.Öu?ÝTVÔpmÖ¶ÅJæ®á¥¨RkÆKNI¥MI¥NIÎ>ÏUùò~9_¿Êµ:§Ü?êk{z§·q{{²c¯oÖnUÏdwÎ=}nêâL£Æ\°Ü
˼eˬ±G¹Ü\m±Å$qA(Ç
JCH¬jí¬¨þÑÞ Pt;\RjKº|6¦|@â^4§Gæ/ͯøQ_Äíñµ¾\õGXã~2îø¶×RöèÛF«-»wNcä6¤ømé-g!YºçÏìê:É
4<á΢)²Û¥²ÙÓp
øA ¥têq¤hËvüóÔcº{;·îêc¾æmÉ¥§t!¬Î¥`bTTÿ3QÖÁ[ùÿ¬ۮj;8|/ÄÒìïîlóø¬]¶ ®¤ÚklÓfß
S¹FZ1/ü $þ@ &ÞŰï·ÿk2}ªGüuAÄöíH¯º;Ñ_ù§·ØE#òûz Êûç·ü(wuff~tÃ÷×Xæ;¯{nÍͼ³ûnWPÐv÷«]Ͻqx¬Æc)
G«¬¯ZÉ©"3-1 H4µæ¢Ký®¡bè@$?¦ëP4iZpèÂçØ²6lÓ¹íÖâ4VD0J®Èª)úe"GU!R¡ÈFª|ýþwÿÎWaw?ZõËlËênÆøóÙ¾¨zî-¶àvÝ8ªÊì|æþ[%yCS1U¡o¦Æ±sävµÈY´s
Ë·+©´7Ó
Í?UV(YÀ uµ¸ôèð®/æ°ÈÝ,Ò¶£jSK
WOºÒÞD¸?Ð~þ¸ìg&Û×þk\ÿÖÞËnJ{¹SαYWúoóõ¯Ê¯½«ó¾{äguåàÍv?de¿n
ÚJ:|}xá#(ÔYc@=÷ÚMæ÷ê5EDE®EU$zI9$¥^Uå«^TÚ#ÚgS¤y$ ¼9ÔîÔU£
t^}ô#ëÿÒ¾úmA¹õ«\
w¸
XYÜ\¿ä6E¨ÇGFGOÐêÙ®àjr)R>¶·§óÇ´)@=:cËQ¤djuoK #P²ZHb þ
þ¿âlóÇK¡ô=fÚµOSãvrÁokHPð6ä»Q"ÆB°èk£ýدt ÞÜsa{pÌEÀþÃØ:ú:1ÇGVïì²SW
E«bÅÑ~¶qoõúþÊénM
Põ*Y\òRÛ\s¤ÿN8ãümìÞ6ÔL´cÓ´ðycüzOª÷³ØX7äÛýð&þÓÈ3^¯à:e£ÕΤK±Å°ÒKñø>ÕZ¹:äZ¥ÕEÍ×r~ºn
Öö¸ü}=¯W=ÓKu1G$òGàô6ÀÜ~«}yËåéRtñDH Ar,Mo¨é7ý/õö
úzµéUOÈVÏ?ãÏäOl¼:ŦSHºo¤p
sÇàÜßýïߨÊzu=:Þ/·üT¯áE¹±ºç_ϳè$ÔMÌtªÇJ)ÔIµín~«Ü^üò@{TÙè©ÓI"ënå%:À:0§H*w)$`¥¡qþ6ú^Æü5ù½ÿ¯ãئÙÁ^=w(¨I§Kj¢×¹¸ëôR?á{ûyþÞGÙÓü\ªÛýMír
ú@e qM½¦aSÔ ¦ö[£Aý?Ný?§ºãÔÃòHpxÚn=x
uß_ÕptðnG<·î½::,gI°7oÀ&ÆßÙ¼-n ¯½FÔ$tU¡ê±Î-Ïþ¼þÁ¿ôׯÜ:A ÏMħ/bHàÿk~ïÖ£t^7ºêK\Xb,?Øtè>¾Ôû:lõ¹ú9¸Û5ëÔë ¹b?ÔÚÇèI?¤Xj?¯ô6÷êPTu£C×¢3þ¨_}-¨ôþÃÝ«^´1^¹ºÆ£È6õX+ÜØ× [ú}=ÔLuº>¹¤Kòëç_ËsèÖ iü©aÍø¹ÿmqô÷ºÓìëZOç×0=:I·B ú@ )·õ·øûÑ9=[<:ÈIúqÈ`¤£Ò8+õãð}ÔçLuâÊØÞÖm&ë{?ë=Ð|úÙá°³%H±
XjµÃ^À0¿õãþ'ÝÀ®GMåç×ÇéblçzKÀúñïáë^_.»RÀ~¥¹¬[M¿Ô²ßû÷¼h1ç×"êäÚÌ}G¨Á?Ó{ÐôëÔóëÀR`EJeEcô±ÿaïÇëÜF8õïK×`llA®.°üEïïZ«Ã^§Ï¯FÜ
-bIêÃêmïÜi^·Â´ëÆÞϨZu¸µZÀØ{õë^cTÒAmvRIµÖÀ«òZ×ÇýëdõB<úíAecÃn=üH'¯
ÖK9Gk©eX5Ú
NAúð>÷ó{£Ï®eÄCyQ¨f?R·çõZ÷ú¶÷ hkuâ\Ö½qVú
RìªÄÀØðWê½¾ûÚ/.ªÀq¦zó )únºÇ®ãÏÿï®·MTôê$O ¬2¡º®ÊTñÈ,.¤¡ÿw9îSÖÓµõcªþ|Ëü¤þj0Ñ>ÁÙº]ÇÑjõøüjÇæÄ
qì;5ðüAGüxto±Tnöxí,㧯g@÷.ÜéMÍÜ¢ú¾©28Åö»xÕàqsµU=HÌãeo
\ª$e¨¯xµiuzº59?WÆä("þ\ÿ±ÒÖÑTÒG£ÃwÂÖPÉQÄ/zK©¥gµeÖ¢àî½Ñ
þL¿Ì¨þþùUòvbòùëÊü_ß}wñ~-µÜr¶wv*²;Ê\Ôûv
@öjÚüMF>ý׺oîßç#òWç&oã×ZüÆÜ»Jã?Y÷vÛì½Ç²ºw©vÁ§
ú*MÉl6ÑÅíøwz=²³ÃL%ÈÔºu?áMw½»7ùåNÑÆPìNÂøó¼z[à¥v/¢ºçÚÔE²¨«{C³èÔo|v'³ydr¤ì
Ó°÷^è©|Vùáü¬ëÏÄ?";¯åIo^ù¾þBö¦7§z«»p=±¸sùDÅcêóõ=¶jé±Ñí,tT®ZäY%Xª¡ouî«;çWÏÝó3ù³nïM½ö¯Hn.àÙ_cM$ÓÒ:Lh(+Ör´°÷ûD©0[Æ$+ë÷î½Òùÿ0Þµù»üÕó&êåßucí³{g×@yÊnëȶî
*xvËe*±49êÍ»
vðýà K4¤]½û¯uz#?ò΢ìßæó¡»åc|ùYñ£püxê~¥ÞýM·ögVtåäÛ¸¹zÝ'bg'L.ÕIJ!ÝÜÚÚµuîå1üÙ~ü>\uÉæ#Ý+zת6õ/QnØþôl®£ÝÛµ3ô¸¬æÂm,3ì"ÎPP«äaÇV@ÂYåñL=û¯týÿÔÿ÷¿?ùåï¿þßý׺'½ñÛ¹·6éÛ-ÕCûC¨©·m.Úªj_3QóÝÇ*rµK8BILjڽ׺ýû¯uÿÓ¿xͨ²:ƲlÃ]nF®>^Þäêê^$\àÇÂÈ÷ª£ÒO¥õµ¾¾Ò>:²6zÉS¼D7urmd½õ2¸ f,y6kõýµ¨×¥ñ0¯IXSíjïÀZÄè(Q©/éõ[O»åéx5
x
yuf±Óo«(J©½µé¹<}nG°ÞåOF¶§¥aR07$_nY×ü·°¬§Ktp£¬1ÆÊÄú¹ý"Àjä\i[Ûê
¬~¿jm¥®+Ò[`Q$bæäµX4ê ±}$þ}>c ¢¢ÃRè³77oJAàr~£ü=ÙÌH½îPÖ¦¯ðúû79ôJ±+)˦çðM±<Ür9Sí3
W©ùôäªH·ôñ{Ü7#ú¯Ú'çÓËÖt¹¸¹&ÿ@GÖÿ[ûhõ~¤"?S~Míbx½Ç#ëu=Yzá$gú#ëÏ ñôü7?ëû°=XôÍU¡ôàpmqqÿö¢6§L:õ*ýÅ$1,è5 æåÁMÏ,-ýGµH`|º&»JW¬âèÑÓðLgfúZËqϵLx^¸=:[I±#RÙOýQ¯{ÚÀ}}¶[.)N¥íìÔÑIÿ9:ê® ì²ê9÷vRtiCg§I
¯Óú@×ýn=¨ç¤.Øé²V¸P?©<Ù¸òmÉ<Èî±[zN_¦ÉúZÀ[O'úr=_ûRÓeXÅõ:[CýCý¦ßãn««¨~]F(=7½uc¦Ú»/þÛÛ¡º¡ õ+/á\Þáì
¬?§ÿO¡÷jÕ3æ:ïÕkÌü¢Ö
¿øý/îØêù벪áI pOàÿ©BºJÿÄ{Ш¯^ ²õ(¸¹þ"àØób?ÃÞ§Ù×ÔuØ_ÑÊ¥þPºy¸enÜû¯.´EèzµëÑA
÷ðÏöõç~êuÙ`Þ¦ºØ¯ô¸êVö·ûãï`|±Ö«LW®©·Ë$7×Çæäóõí¿ë£ËÖ´ë&á.ÂÜÀ6«õ»[¿Sõàiç×`zXNoÃ
Vc`yäþø~ò§[õ¯\IújkØ^Ì<[éôïïyǧZóǹ(ÑIbÚÁý¡þÔ$[Ûü-ïD~Ϋ8õÄ©,·
ö%X$°ä/qǽ\jáÖxý%H%Húé61°b¯÷îÓ§ðë´l®EC©ÁÖ¿I.Iá¡úû°G[$PúõÒd@u.«êH*º¯à~?×÷ãæ|ëÕkÀW¬++¥©ÑÔë·×èX¹áì}بã¨×ªxÇX@1«¡2á9æÄ7*I6êO½å«\ãªá~LõHßÕ«G#u
ÁV¹&Çö'ÝTSÒXÓAßju?\÷_nn¦íÍì·ÞTÐPnº(Ö¿§¡¯£ÌQÃ]I©±Á¡e]CKÆø÷I¢â6hÃFFAôùôì3K$2ótCÛù9+e,àA^ܳBÜ:ýxï; ¡7²~Þ¤Küÿ v·Á¨Û9X!su"gÀ(¹R8çën[.ÕO÷:ýlï;Üé)öÿ1×øfßåjICðg ÷ûjýßüº÷ï}ÈÿÄù}zè'åp¬²}"'CÙñÈ¡
îÀ%S
G'ô>üvM§ YE_³ª~ùÝÖÉO·®'/åj²+Ëðoãç¤OT0*èbãAcRUX °${·î=¨z©éÕWyÝ¿M}z?oò¼PàçAÍLtêivb²²+¥'Ñ2ȦÁ
Ç@oíÓ²mµ|AþKþo³ªãvSC}!OôÙçûzÉ7ònþWhH¾|}¼jYá}gQ ïjVá×ñõK.Ë´p;tyó§ú¿.¶ÛÆê*WpUÿWç×ÿ·ò»2~
ü|c2ÎÍ@Å4.º§£REÒß[ûñØö¸þΪ7½Ô·û'Ù^£Aü
xXüè'+8§eÙÔò S,¦µA¤sÆ¢}V±ê=ݶMêÿuñp¨ÇZ]çwk}/õþÏù`úÕ¾|ñFhÂ'X±
¦¢r V<¹
PdU`~ò-{û¤£çÒ8øõ83¤}Un×?Uf
u_okéí!ÁãÑC¦ZêRN²9°ÕÏ6 @U
ë7¹¿ÔÛ> =<2½$)O^H?KäúÚ÷ ö½ýÄÕ^Ü-GKZFÖ©
p.-arGï¾qÑu2zëÁ½Åÿ¨àßÒyäð??ãí#ôâÃHiç(ᮦãQôókÞßìmõ·µ¶2çI=7tã'¦z9ÈÒn}Bá½Wµî¹Ç±£è/pxú¯>Úq®:{éȰH°&âÖüÃëøÒf>§©ª ú_Óõ°è øú{dôàêR©yéê¹ \¼û¥z¸ë²ü-{jç§6¿ûǽ¯êt(gp^nt~¿Cȹÿ{ö¢?LJÊ ×HãZJõFÏ ÿ©-¤p8[Sþëû2:®Fz]Ý)$ӫΰT,·ý¹à}BYní·çÛµªÓÌtG$ýÕ¯\ª[RX}[~§I7^×÷@sÓM6:Kbj>Ã4ñD©ÒR¢ÚõP/Ï>ÕèÁó´ÔvRÔÙèEqa IÚ¯ÁâúmbOÖßöÞè§5ëLÞG¦ÉÎ
d¸½ì8@ÅÐÜÛéÇ>Ô+ùtÑjõÍ®oÉàÛð'Òor¥ëÛÛêÝPµ\5^áu(ú[ëúÃJØ[ëþÝÀÔãÕu×®^cÊ{pn~¶
5H#ñ¥½¸¤qêáë³!F± X Ã÷wÕÓ¡óë8K~°?Jÿ_§¤¯û¥ùãÞµWWûzñP6%[UøÛòy÷ò¦zÕ~xë ¬Ø+Éü1ã¡ÖÄ{öê¼:æ,¤XcaÅ´þAEæçé~=êëU®.m¤¹+mVýÊ,SÈþ¶÷±ÕIý½v8µ¸bn¾ñsô±ãÞ°[º¹þ·þÄGÐÚÞ÷ÖÁ=KI.Álº¸ý"À\þ?ÆÀ^þÛ+éÕõuI]LÜ~~ëk3i ?×Ý~G¯g4ã×C¨$X.
ì8þ¿ãÏ¿=x¹1Yä_¾kNMõ_ߨ8´ÄùuÎáI!àÜaÍoÅý×óëÕÍiÖ0Á®oô0ú~£¦ä[@ÿþ¿½Òzµë ]
5ZÆÇI&Öe¿ûS{÷´qç×2B6¶¤:IÒ
ÚàØñ{ñî£Ï=z
:â×6Ò¤ÚåY¤ÜÚÍø
¤þ>¼þ9÷áçS×¾Á×v*[Î\A?[Xé·ì?ÇÞú¯òë
Ée¸ÿTXÂÎÿ¶"æÿ[O{§^O\,ªúK0C~A¿«5ìEnzÍ+LõRi\uÊÊêâEm`X-¯n5qùÞëB8uí5xõÃÄñ0(LH.ôm@ñq©@þ_ß
ÇW¨" g®!U¿G ^?öÞ£õÿwã^µLX¤b¤]F²çK«¸úXù \ûØáÇTS×®ÙI·>ýAëQÖ«CJS®zϰêR@(bT
¯èyãéJcW&òëÝõg®®5¶Ç0Ehý(Ãv³Ø\pu\õõQ\·êi×WD1þ¬Ê=,¥ÇªÌ¶¸¸·øûõ+_^·ZSë»&Ì2¨j©æRJo]Õ Aü=ëÏ
jínµáCüXÇîä%t,séúÅQãap
Åøeãú{" gZ®ªçóëI"yd2»Fõ)}Hª]AF,B4þíxõ\hzÅã
eua ILñÌ
Ö)!``*²]xo ãM
Å»U¨*8SçǪÐAË\¯® «"#ÉêèÂ)5ÞÀL4Uõú\ìÖ ð=V¼Td«ý^]ea3K4
4-ûª5[£ú[Ì-¨ýGê=Òª:Aÿ«òë}Ƥ?ÕùõѼLm$ôêC
ÈWFBâ×
ý¥b¾ÝHaøO˪UR~!óãÖ"@cf+ûI¥0RS«ÉÁPRXÀ÷ï¹ý¾}n¼@8Çìò먹C*¤y·üìj-IÁ¥Õüº¡
µÈ©êü«Ôþ:ó_oúüÿWôúÿû϶ª>©¨ÿËòõëÿÕØ2®TgRÉɨYá¯Ïé:A¿ÓûXÍ©GCíÒ1=F
]Yµ[üâþ´DÒHvÔH k¨âÀñÏÚù2£¢D6z}PEìõ7ª>»^÷6ú^Þз%)ÖZªAádþÍýD0Ônu}\©¹?ÖÜqîMzY©¦¼4ư¸BT· ² m¥k1°ü¦]hGË¥ñàØ·ÃS{¨µXµÉ¨>«ÇÓüOԱѵ»çOuçêWÕséµ Üê#Ø}èÑF¡ÖMuCA,.ÆÄÞÖ^øéÿaìÖÚMBèºxè~};y¼>¤(sù?}ºãϦӦc}ZKZ
Æ¥½ÅÙ~
Gü}=¹Ñ¸õ©ÓR^ôo©Óô¥ú×"ÆÂæ×·úÞÌþ%¢fZ]K@HÖþ¶6ü[ðyÿhåzq[çÓ½
Hëô±¯öAÓÃ¥TRyÿÿÿ%}?׿¶^áÖ*úo,Ðçõ~GÞÕ¨Àôâ.)¢ñTñf· \r,¿úßákpo'h5é¹V ã¥>6K þÑ$¡6úÜÈÿ?Ú ôZëBz|!mù}7þ Øo¯ûi_¦Á§IÁF'¤Ô(Kqô7¸¾«£ú{¬/¢P|ºs¬½ñ²9ÍîAúAäý±E´QÐcpøçÔ£óe¨Û§
[ú¼{S'DòéQOf*,/ɸü\öÀ§×i_«£[ØÈä_WÐì?[ñí;|N¯R@âÄ}MÍøµ¹Óýouéή¥8".íéö¸úpoõ6î Ne@I=!39. XZÌÛÒðÜXÇôü{_tòèöøã ß'T^aɤ¤£«$
Á^à~xú_ÙIÀtº»¦£^xJãÄ=@ÒÜ4BÂ@ÒìÌDk¥
Ï }§ÈjFÒq)"üy
}¼:En^ïê¥ñîÌÙXÚÙª1òghj²@·ÚjëÞXØÀûC.áe-Ê(<3ÔSÍúû9ÉÏum̾çl·ð-^ªK)_÷#$ÄÁDd z,»«æ¯BÑMF#)¹÷<ÑHë"`¶BI A.â¦DVàma²C$j¹õÚj=þtùõ¼Ñ÷÷û¼mÛfïºnÏ\Äh|Ï×=gб7óÙÛw©û+9]ãEñK&Í&Ò5ÉÛ\ z/vþ¾Ð¿0ʺmRÇhÀõþ?N·?Þ?í½ÑKnZöï¾ÜX
FßO$?èOrÜHÄdu~såV9/]EB¾Cç.T¡²Ë+ÒTíºÃ"²°3ÙH³xþ³ªÂ̳!$Uþrz}#ûÀ§[¹wû¿oÖûrÔø,úVì"Q¥ªê(9 yôÆF Sæðý
´À£+·)²tqºÈB[måó
dòm"Ä
\ÇFæÆæ2|
éëüëòèYËÿÞìñ{ô{¤[ÞÔ¡I2Ü[Dñ
â×O«$æ´SSZ8í~óéíó-,;[±¶¥}ms¤ÄTä£Ãfæk.©Î®7,Ìl@ðVä\sìÞ×xÛ®XÇÚ@ÐxTqn:ÈO÷óÙ~kùOܦæòå[];
«kt!¸$-AtC·=
X
«Þß^E¯ÁÅÁöl¬AêZ:
RÿV:àì_Qä18 ý-ÇûÍÕº¶¡^ºP×'U±ãè¼Y]$ñªÂàsíÁ'ìëzRÖr4K]G1¿
¯?Óý»Õļ:ÍæGq¤_Q UÈ)?wz¿:椢¨é¡I6ük$Zà?Ûû×ZÆ:âð½õ#qé%y7%õì·?×ïa:ÖZ×(Ïäy:¨²·ýO1ǯd}xóýA$Ãp@°ãü}î>«±ÈA
UÒ÷r>Eb/{~3ÖÎ:äWPRT}lF«@ñÈÿÏûVê§æ:ÆK°
ÊCz[POÍÅîmoÇ¿`p=xpGYèÎXX¤#{Üò¶ìÞ=ÔùÕǨáÖ9@iR,åзàIÐOûßÞÁÇõ¦yS®ýM
Îyê
ÞÁ>[óþ·¿|º¯Ï®^.u,mêã`?ñüÔjúÓ«-Vá×rEå@ñ±íd¹6PΤ)IbaqÇüWÞPÐÿ«ý¬F¡PÕþq×Éxú] ýms®hÀ¸tmE`ÇÔÅýøá©äZZüúàcI%Y½gR®*nEX¹þß_É÷ºiÖ¨zÃ"FåCÙ¤FbÌ¡Õ×I´ÑÈ ú {°$V?Õû:¡¡ãÇý_·®w_JêǨ¬W4¶B>¤6&×Ô\{#ËYJ·Ûþ~¸¿r¨ñÉ,qhd.,Èx6 }4ûõiL=x©55ÿØê±¦PÉ}:]JÆ=:t¬
ÃH>·¸±_w
¢½6W°®¢?ú³×lîò'Ýi³D5!}zZ9K²ÊpAåüïÀ«üZ¤?/ð·¨æ4ÚRÈAe¼qÎÈHÞMº.ÄimKqË{¶¯z©_=|éÖ1NÊ$î|luÍPï$fè̱WÃrß×éÇEÑû:ÐB*Ú©O3ÖSF¢@`¨q-<ÍE.§¢EQKb.PñbýmE&£çèxý£ª÷q¨}%jch¦Ö¥µÁPÂê-¤ ²Ý¯aþ>Ý£=.B¦ÕòÂ#Ò[ÞöõHÔþ¿Ï²
ÒĽ@ÙÑü_öúú©»Çø`ë
!º}úx þûf¤½Cu#È
Â÷°? ÕêSõüí¥j7NR«N³c¤)ü©þ¶Ò~
E¿²yþ¶öojAëÑ=ÊébzPéÕfÒOÑx¿úÂ÷,,/ô¹6ÿynUÁé:¥Au`mùâà
_í^kßê= qòéRNô2jÿÓñÍÅøü4Ø}9öW=:²R8<½Å¸¿Ð^ßíǺduå&½ª_ì@ 1rÍs{Ü8þã{2´ÈôëW¬xÉ
Ä~#ëõÕȼý}©z.t®]E¸¸¹?ì-ôéý}²Ý$üºQêVõ±·àÿÆ¿Þ}°Ø=]
3ÐEWNÐÕÎêP:ãI$ô#ëdzë)*=n¤Ó§Ld£Ò?×
øý7r
¿Û{6=Ër®#¥)èxàq͸À¿oiuQÓÔVãb?ÀSýoôöÁ\c¬Lñ³¿úöÔ.üsoÍ®?Ø{ðRN:¬
RIé#]iþ ØMøäýEþíý«:t¼¼hqÐ;ØÝµ:óS¹·®z§sÏRY¥ªª14©C£]^S#?«±k´0×Ð3yZ:¦è©C3-×í.ÖÍ]\¤SßÉðB7kn>$(¢áÊÑÖd~Õ+O¹;#°§8ÜãÝ»ªJú ÅTåòJy&KNXƨÑauÔªªÆ¢ë¤/$ò©\·2³zcNdT.~Ì××
s¸¾æsÜí¶o\ã½nÒ]I«ÀæâuvÔ_¶ì -¨j¦cíü8eÜy)+38§KkZªÚy|Æ-9lóVác7E]JKÄ.ÚXI%làâÓE½ÅAÍÅH§Ú6&þ´ïû¶¢«ahVIjd¤×4Þ©+ÜÊ¥|<°µ#·Ù¹BÆ'g¢ÏvÉu#++°,²j´uR¤Ñ`õ,êGÇïg
þëxçq÷7Z:§ð,M=LpÅà uhD`K~]mú~Ä©b3\ШJ×ÛÜG·®yÊêÈVE(··IQQ<b+h¤°i4ñÛya%2ÔÖH&*%Mg?¹y!~uª2K²ß$KÚº$Ô×[5©È¯Ûþ×ÈÆòSâÈÐÇ3·éµ/
R*NÑ hNuV&,íW×0éF¦Ç
xá§
Ô
2xþû °<jÆ\±(ÂÍu¨·@0ÒPN)ç¥xÔ*ã×È©Åÿ·½¶Ýúh¡Ú
|iÂð@¬ÞbÕGZ6¤«¯©<TðÖÞDª©A*V¯ EjQiè
Ô¸/vó¢g û»]CpI:qÒT6@' ç ãð1ÑYä¿¥Ö+V)}!ci¡Pc+ª/Ôýy"ê|dB!¥ÔÝ«Ö~3²û'7EO1;o#*ævíU<(®¡må_!¤gEz@³Ä¡d:Ý/îaoñäqoÆÓ
$ÑJÆe¾C÷_Þ_iÌ
Ê^çÞý*µïãÚÉ1ñ¢6s4ÐÇ xÄu
LÈ<E
óUã£ÎÚSU
)&SgUǦFG{Ô϶wM5u,HCxjªH¬©ÒCgÌ7=±ÞZqøãδ¯:SÖlò7÷ÙCg^ìòGsgÛeCS¨êg°¼)P
Ó³:¸ðã%¾Èí¼ìdhî¬NR´DòIFÇçi£I<nÓà«Ò%i0Éã1b¤göÛ¥Ñ+ÃÄÅTàQÖoûuïµ^ìD§ùÞÊö÷K3[a¼@¡ÚL#¸Pz
«)"1¸66Ô
É6¹ô¶£{þÃÙ·R¶£R<úíl¬ÚÆÜqqpÆçP`Óö<ûy_ËÏê¦kÔÛI½ÎÒA¾¡ÅÎ¥/Àµýß]zqZ}L£{¶ Þ¹àûMÅÀüsô±÷ígN«)Íz樼TâÃéù7¿ûð÷m|=zp׫þóÅíoñ·×ß˪½yIÖG-õ6Ôlêÿx>üF8tßâë;iÒäØÃOå¾ÿmÇûÕkÓ¢½u½ ¡Ü5Á#üloïÄ.¬<ºÌAmc®:EµSsùPIàücþÆçý~¯3ÖþuÇ]7ÕTb«}7úÇÑG-coðO~duâxJõÓ+¹ºD1`¤úA7:üsïb^ÉáÖ @ÒlP±VT
.M¹coõ_ï^÷ëæ:×òë°©pDkë±7'Mµ(!nlûý=ú§Ö£¯cÓ=axËT©_§×MQúH
9¸?@}ØÛÕH¯¹*»ÛN#³p¯¦úX1þOð÷\^¡5cæ'8Ch+é%E-g]VôéÇô÷¿cZ=¤WϬUÄ HÊVEÐEÁe°²Þö7ãè}Ø
õC¯\üo¬
u1õÒÑ0½ØsÁü æú¨¦E«é5þú¿Õþn¹¡M$yC ã\e(·ê.£Á7*?>ê~Ìõ°@8ëÞ¤B;+0¹%mH@
5Å©¿¯óîùeÁÿ'ùz®²)OòõÐ
ºAbÖ½¥NRåmËO,}ë8Æ:×®sÖ&(åz«(ÐÁ±¹Ò9Wº^Ëýxú{ÞE¯U45xÛÊèUQÕ¤
ÈWñgV/ù¥Á÷±ð׫~!ëÖ$°eeyB3Kr¢A/åQÇùü}o³Ä½QFþOë4îZ4z£1
ÉRæ@âãMí{þ=Û:A¡á¨t â£:¥ïg'HÜH3,?¶RºøáG¨j+èG»ycá¯Zsñåæ?Øë,Á®È¦?w
Zº0È·:Õ¼oõ#EϺ¯5éÆâ§X`âCè·ñi!MR³øÌªáT:´ÜzÜyÛpN+ëþ¬u¥!iÆ?ðu}ç¾)erÃÕé.¿ÎÊJÜÜzÛ8òZuV ¶ÕÇý^`ðCÿ*0þ'éõÿ«ýæÚ~í^í¬ÿãþ¯Ïv¾ú¿Éòþ}ÿר×ED`±ãô©7
ÉÓ{}l-ÍýÚÎb5êk½aª,ÄJ+¥
ÕmJA!Aáõ¿à-& è{nU:ÍNmúàÆOÓÔÖäéúê®-Ç·äÓ¤Q:uOR°µÎ¯H²mk鿦ÂßéôöFxzt˧:oí¤Ø!¬ þ¡vSk9÷¥=.ôã¶êã?X\§ê½
¹çü}¥»ÄCÒÈÍèk£}q©ý`=?P¿Ø³ðö
»ã=Û·Rê"äyàòWH7d,ûqn= én©zOÑY¹¸+pHúqby¿Ðºô¥)Óýþ¿Âä\jØ\ð?ØßÚFéÂzQÅr ÉÓ~>¤ýàûlõ zNg©|kôÁ?-qk.×}¹é~R:FR±IÀ³y½Éü)âß«ýöyTS¤Ò¦KzW¢àÜ^ß`&Öú}½·H
õ!âàÇÖÆãè~ëõöÃW¯NÍÏF±Hµ
¼dÚàr-¨ÚÇÒÃéô·µ2ÚT¹@ñ^t²xå_Ò¸[_Aæö7^?ãBXN¥oK÷£_øü
\sÇõ±é é à:ò¤qfà
"Çý@E̬nî³4Â8P|ý[fëó{ñÎ^úslÃÍ·ÿâñ[kXÉö1Ã
kÅ´,Y%eS#¨¨SÓ¼ªØ¨@zÀúÜ@1ãëè8öâjb«æó½DsL¨#6ËùLÿ=q½³AÛ¸I+ƶstæ aJ:E&+«C5ÈGÔ´Z%6$fV §¹»ä[æAÓ_>&ª
N¬E¨<tnZØQ6ùQ7ûèJWQ,Vé#2,M(EF¸C^0RIjé
½FvS$r*I*Î ºÒ{Y#ºTöWIBCv&jZwHÇYrQÈ;RÓÇÞBñ;ªG,Ï80Q©O²
7VZðùTÖ¾|IòZR¸=OÕå£ÝÁpªÀȬT1FªÑêª#%¦ Ö§¥§ðڲȨ ZxYÏ*ÂÐÁ$Ë~¥È"¸·ÛDâÉc(®[ÜVA/h*AFBBBV oIvaLiRCOO
zVH
ÐÓ,Y¡U@5WPAÓ^$Pûj1Ló$â}¶ÞᥳBÏà)jDrÃ,JMW¥I$hEP²cÉmº(ua,ªtúáËﺣN·
¬PYæÒ¦´®¤tée°XnâDUbB©.hx¦¥ $t`Þ6ÈÎéá5¦æ·QL®!¸K¡V¶;¤ÐH
¤pZFGGm¤Öÿ+{jx±{(;J´ÑÓK]¥¥Þi,ðÒÄËZ¨²Â¡²3U4¥¤S¨{=µÝî@YXÈ5¥4
AJÔ2O³ÚO¿ºÜôÛ76ÇmÍ\±
Ʊ´·Ç»Ò5ap¯"Ü:T¥ÔQ4¥C¨Ù×ñ×c£Àæ¸KM´÷
&'pÄéÒYeh2ef¥PGÏì#}®ûQ÷öÞùéy í¶õEµê5±±)>î&ÝådÒ¡±]¿+úAV'ëýO~¿ï>Ìuu>j äS¬Ô é/þÒHþ
«&¢Hãýøû°zÓ«¦ÖTêuìè?¨|\q{[ýkû¶¿N,½g$ÔàúôI#úµ¾Ôû¸~®Xþ]v
,º¬X¨ ZÃü¹öà[\º*EWÅ·[6»êá´ßñÏ»äôåÏYXj%àòÛÀ{õ·ãÞ0zÙ¡ÈëÀ1aÇ¿ÔÏÓð-ê#ýoǽâꦸë-`N X[ë¢ÿÔý-þÇÞ±½g®Q`ÇQ±Ú×fþÇ?BÇýÿ§º¶¼
zäËn×6#S)]CI³ZÀïÕõëÔô=d+u
¤_NµÅ?S¤?ácþóîµÏV¥@Ç\
Õ§Z°6°¹úØy¿Ð~ØûÝ~ΨVµ§]:H*á¨1RÍøúßñùçÞéóÇ^Ó¯^ÐPnºZú¹ )>«ý8úqo~)^¬3^¼X³.Ð}Eüzßëý=èÒ´frkRô¸°$ÚÌZ÷þ÷ô÷¡Ãªk×Q\¾Ó¦ìú¾nA6,OÔø÷âS¯.£Z¼FR=Mn4$Ô-ù ^Äþ?]jϹ]dp
ã%F¤ ©snlÀ@þõ=zÕA4óê2IRêA'Iaaô¹Rïõ·ãݾtêÏ]MèxãÔDlöֺ졾\lur8÷µÈjg1¡Z½¨t_zÒÄ\#ùoõù÷êyõ°|¼úÂçôjÔ-X_UÞÿ¶ÆÖ?ï'ߺÑÏYt³½&ãP7ýÀk£lê-õ·Ý+CÕ´×ý_ê¯XØÉáT}mehÜi+u>ÃÕ{¯ x>ì)ª£é¡êÿW\IøjR6:ÅîAÉò$y$_úÛݨF|ú×iáZuáûñà'C&¨ÀIoÚ."fÊ8ÓÁWãú{Ñí5l¯ú¿Õöu±FQFÿü_øzÇ©&
úXÂ9Àb$pt9ÂÎXP*ßï¦JçËæ?ÏÖ~#ëöu3+0
'oøÓQwA[$USuRAþ÷j
q¦â¾Þ©R*8ÅýGÒ¡P
C((ÛÔNÑ#ÄêBJ¾¬¶¸p8÷lѳòÿ긪|Çûåë¿<démfóG(F·SAv7]Jñ¬Cn=ú¤"êÿPêà03Ä}¿êÁê3DU.ÒZX%§1È
|±<2ZåCZÄÛÝÁí4ÿ1ý«¦¬*?ÌGøFzÂVåÌLQvh¤$jhÁº6çûÙòó{Ìöõ)R#PcåÌIF$7UO*Väò/ïLµ,ÅÖaJð$ÿÅÿ¨Ú§þµ«ý«þÔïÑþÑú¿Ú½ï@þû?êÿéIý.?Ëý^\~}ÿÐØ»mHLhÃTlT¨¹à»~
ýOçñöYºHÏY}A t¡®£¼f@ªE¯k}þn§ñý~EmÍJ¡è!¸AÚÞ½2ÄHa}|ñq®ÏfåC¨º«&âÚtݽj.5YÏãn§¶k"8½1S°¦«R« k i;éÐ}-þöÀ²z\×=
8,ÔÀòJW oý/Åǰ®á
ã¥ÐICÇ¥Xã¹bH$Bü-Ô5Ô¯ûì9'kto½@KØØ7¨j
b- ØúÞÖ[H0+ÒKâzw
Hõ\~· ÅÇQoõ¾×Ú·è¼c0ÔDc¨þö$_Q pôßëÿîж^E§º.¶¸ú9n=Dôüý>ÎrÑ,¥:qÒµÍÈRAPGñÀ·×ÚiVYN´¬TðI·øëýyöAÓéQmÇ^÷?ï6÷ãÚrzÕs×
èаn
¹ãéÉ }=èzz3à Φ3
I¶«çt°QaþÎíÚª3ÖäQCÒ.¥üiÊx|ºÈÚ*:çYºéWTô¹<ÚçéqýO½$yáÑ%íÝô^»»¼6ïOíßâYG=x¶ÆÜYÏ«i5½.&äCQ9FEf/.Å¢¬h]¸:V´áæOOX·÷ûÆòÝ÷{ÞȹæK¥uÛìTÑîe\sÆ;hS4§!4ªj5Ü]ºª·VîÉÅÈåäZi'*ëOáY)1¸Ê%¦\RÕñ3ixÝÜHX´d$m4ówDTÄMâ
`
S5®¢Hùíç~uç_y¹ÚëyÏ}[½Êö@
»p+ 1Ãoh©Îcf¡GwjÕ(kºñòṈ̃ˤx'Â#FÁÉXÝ!a¦ÊIJu_ójee![°ùäj}}/N£¨b¸³¼½´¸Å´PJQM*ªrÉP[â5<`lÌ4y½ÃGC#W1)BþDÚY~Õó4º¢ôC&´ÍÂTeVZ(§p8ùõw1ÊñÍlê÷;;/C=J%Z£ ®¤Î
´m"*´µG=kÔ,Á`ó¼±E òL=L|~B²7ºu%1ÙçÃýFãÒÝocTºa_5{*·s
:5ÔôB1qîâ4GDòDïO0´Û@ñÊmåBèv»~`*X|&¼+ÛBÌXÒåX£aªiøx¨],j£©&"²G©e&7Yi1Íp²0-ú[«´
@qçÒߦá+*ërR6®¨n{¾" Ka3Ò89ÌÅSXI)E3Hfj«GM䥣!ÔëéüuâP?oø8ç8é³dY$ñ-t³FB±j12QST`ÆUê°|$ÿÁ¼ñbj¼0Äé¼1+±yKBÆp®Xj{H>u2ѪÏý^Xüº¨Ù~¢ ÆUf*ti!AEݧ_y"¬ÒæZj0´ÚgD_²1¡«¥M4æäe¦é,dÁb·Gª½Jü@Ðñ¯
?Íîvk@ã|1Hx#ÐYC3¡táZi%Ƶ,ECÌÚýÛãcªpøRJ%Ié©Ò`¨§h¦zx¤¦´¬GFè$]ÜÒ;²éÐkZÐÓuà(kËõí?×G 4@Ia2®QY÷1ý!"²¼1«D.Cn³QV>òªj*QLôòO9Xd¯Ûd. 騍fÁ-æBW¥ÈgQB>´ã¨×g´ô½Ù_÷~àd{§·AY#i
aýÄèX¢1UPH.¨a;d|│)÷
>íÅÒD¡ÞógêAz¬vã¢Z¤¬`Ð
Ù¤WvÆ3
ÓhÅU»Å0(éZ·éíÏß;ïíÔíÐó<[ÞÓ
UcÝ®t×[êYÞÓJµ¦Ò£³Ö5v6ñ¨£ÄîÌGdfjæJZYcÁÖÕ4
jèé©jb¨ºþÔ°
»WbEÌS}1om*YN Ìa¿À'
zèO´ßÿmùîêÇgæýëaÞçG
õV²9 YU#]ª;*UÝpqY¼.iâòTÑéËO)ûCzËJtTS¸ôº©ökk¹YÞ(k[9üÇû:ζ=þ!.Í»Ap´©Ýë_âÑÐüAéãÂÊàë6«Üµíõ $ßÞ«Äyuê~Þ¹«i¨i`~¶?Vý «ëÏú¯zûxuáüúä.ÂÏpE¬¤ý>6¹ÿýãØ:ß=t@ qýuòô-õ:@?Ø{÷^¥G^Aqc ê¦Ö¿à1:ÿ?ãv'<:¨ã×BY¸:¬Å
¹ú,x p÷£Sé×
k³Ùáb9]D[UÔÖ÷úöÞÛ$þ]Z¼sÖ3v
eúÁ"ÃóªÜý9çÝU õÆÚ[ë¦ëu³5î/<õ7¿»qS õÏ·¨#¥½KÁ`XT}Gõëu³ì}ï$pêÐxõÛ¥8à
*l\¹+qôµî7ü{¯¯½ä8W¬MyÒ#[Ó`À0V
J²ô±÷±ÛZ§ZXY`t[²þà%A3nxÔ>§ñîù
õL2^}bð¸y¢kéÓo"}w*U~OÔ~}ìZ¥zÐZ-jIrÔ*Ý«MP`-G_u¥xÓGX^CG*ZH¸WÒHFUd±:¸÷° ^8£¯Y\i*L¼V$ª±:{°³úXzÍr:óy0zÂ)©ÖT#'@Íûr+ÜËé#Ç»Ñ-ötÞ P0_·¬"I¾70ÔYΤ2²²µîëqsnn?¡÷°HaQUëØ*À7Ye"I~èµQ*Î Ù,lÕÏ*lyÿaî«
S«6N¿3Ç®£pıuQ!FG¤¬È'ä/ô$}=øâñ_ìuAëP+þöz
0xõ©Q",¼ÙϯÉåÝ>§È#ÛA¡
:lÔTR¢¿ê§X@Th$¼-¼´ä-åêEernn9÷jÈÀgçÖÔ=ÍÛ\z¼Æ8ÝÈÁX1b&[ñJMIHÐOªÇü}ìT w§;FOiáöü]*chÊ1Ë34R¢ºË
´±¬LàÇúQÍïÄ#\pý½j®)Oáyu7HÞèÑ©ÌLÂZºÔ¢Rô
½Ãþ=ìFG\õU >YôÇ]øütôèÿ9×ýOùÿóáõÿ~Õò³ý¯ þ_ê¯_ÿÑØ£¢
¡À%×úJyåýny?a¥¬=qô%¦þu`º
źÞ÷eµ¿Ûÿ[XÝit`z
ß@{"eÃ4C
-~>k[£uü~?ÓØöÞA$jAâ:ÝDQȧSé'IÃPÔµYxæüò>ߤ³ªF8u:X£q£Q
{j¹_«RIÿl?§´Äüú^é5_C!
Xü.¦UryG¯¥Mþ·ÓÝÁ¯Kéqµ+ÃiMHË©A ܼ\ê'A½ì?©öS¸EU3Ò¨Ét*Agqù \ÏÒö¦DÚtóþ½ý.Iæÿ×ÚO/JZ7¸÷$}üpEþÇþ#ÚFòëgìéÆD¤ S©úO ÿoÿ÷^¬HÕ.µsaõàX
Ï<ê?fS¦ËýlmýmÿÁºW¢é
K8HdóÀ¿6ÿZ÷>Ó¿Iý½b
jèGZÆÍø· ñb¨öÁ>}]OAbÒÖH¬ÖY ZÜ?÷gjAòè»rPµ<ºr^%xÿàì,X06ÿN}"ê¡§QÖá8BÀÞÑí\XíëÎËåHSc1qH«YËK}¦6N«ÒÍ+h¡V¸7wp¶Pø
K94UIôÿ98c÷½Þòò·²ºóÏ4ܧmn,wL¤ÇoSBÒ5¼4êwòܸëwîªû¬NB(JEKAEOu¦Æãi[[Òc(Õ¬]˳3ÊdbWRÌòÈTÒ¾t)SÆ´¯ïu½Íçw9ÃqçÎyÜ~§v¼b¯dPÄÙÁo¦ðâ
¦1Ü]òI3M#;cò©¦w¦H)Üa¨JÏR8WÏ AË3@ñÍ4-'ë
P¤
³2ÐÔÔ´VÅjJÕY?«fao¸©,ÌÄ'rP(
L.8½ùöaøkpIƶ©ÿlqLÇ ¨$kpt/ütģ*Pç÷-ë{G1$5wP¹S¨@}ZYÉ5-]°óÉùytr£³ð±ýêùô"c`Qö eûÙë ¨3DPy4
jViYÕwÖe[±Ü$ÑÄ×j
qôÜxàÖ§Ù¤Rµ¦È¥þKpŨô
:®Ä/{*øB%äsÅîTÒÔíIU¤¨òÔ½H§YÂ*b$J²DÎU_qæåº1VôÇ®jI=dß-mÝH÷+c
¼ÇT¤2hÕV($T(V¥TJá
Ç'J¦¢fM+!e¨woR²BMÔIÝNÓ`@çI ú¿Õòèp,ge¬ò6ä$é¡E<ݪA%P+ÔÓ¤BjpË©G"RËÑ¢ji¤0y)j¡\©A4µÔz
â9ý¿æ¥?o}8u.M'V²áX4lXTt´Á£
ʲ¬kOõW8Ç*tºÖØÛ,Ò!Fl«0fMDq¬±·y~Újf9P7*$Hu-5¦D)v§X¤e
¥Áµ®Ôf#ý\?>øÊCR+S«¹h£(KTR¨SÄG`Âë'0Ò¼µ09i,ûPÉj7$sîþ§V)çÿüÏ^T!Q>Å2ÎÚ;V¨5 E©©l¡ÖÌí
OÛ¦I!»Ï$ì´æ")ÉBxË][3G#'4¯ÎÏíÍsü¸ßý:é2×J¬ejªÏd%ubQ´Ci©V ñãþaOó^néB\[Ç2³!e@«..å¨ÑIe.®J>ÅÆ¤ðÖJôÕÔÏE
ÕÇö³²ñúGÚÓIJÒ]ýB9dv®¦ö½¼º51¦GÞf¸ôõ:&ß¶ä¹·Ü&Òê)-J¾dX?УdfbÄëlÝG"5hÅQÔÊã$¢ ÇEQJ§#÷b*e1ÑÔ4QFëè
D.ÏPA]V"/fÎê¥üÈÄ öÓ<EM1ZÔP`ÓϨúÿk³¹;1½±·DÝdLcLRU`®¨Ùæ`É®CÓ}ÃÅÔʳ¼¿º9¦¢EòR3NÍá-ÏöB@r¨A ôۤȺF#ççO:Wóû7·»=ÔËu-É3©VxW1D'A*ÂËL4j)
¤«[7rTe±¹JÈs[j¶,,êL¬ñf
%U'Ýà³TÓI=N99BVJ$ôêöK0x'Ä
êPòùÞáû]¿>ÅînÙûÓc¢fE+(j4¦z¥h¥Àbãlø®² èäõ¿É¤ìô¥¹hès)¬`òóÁE@â)º©`äX}mw»iE0hfô~üvÛ_Y½í§Þ_Ú/tRÒ
!xkô·±L
H Ð
#!z¤f[V£¨~¥&äò:ø'ÙêIéè×]¥Á"âö[Dê7ìOë{PçòêmÕÀ
ék]C{9¿õâãÏúÞÞötð ñã×\5ÔYÖÖü·©n8ú[ývü±Öɯ\ui`¦æÜµÇúãW6&×ÿyÿoêb½kVz¥[½ÈZÄH
oùóîµâ:±'uÁ%õ{·ÏÔ~õR8çÂëdÐuÁ¸
nn,77-uàþx÷¢
p:ÝG]^´l±?BBØj¿$þy¿>÷OëÕ>g®ZRüú¾¤·õ¹kAü
ýꧯPuÇÃF¾¢ nT·7
}ûQ Wª¦¶zâѾ´Úl̤
Ø3[õ(Óü=ûQ®:õÏYâVVeP6¢Äò,°üóoϽNAÏV:|ÇXEB^nºÜ§ÓKvRÿcø>íæk×¼
:æÞ¶u$ê\ÀöÒÖúM¬ZÜsÏ¿p¡ò}lçãå×
ª^ê,º}%
9`~ôÿz>gªñWu¡Ò¿· r 0Ö-Én>úsïÕηê¿hë
!,jA¤Axm?_¥ÿý
ªÄç®Z¤l^UP·ôÙ\=øµÏÞ³R(+ת=FQå×,²9¥%]Em^X(eåX\9÷cÛ@Ü<ºhUeãÀõéXvW
&º¯
J¸7I±÷à1Ädc×psé×hë]Õ]|«ê]
ÈfF°á®A°çßv|ÏWøE<¿o\¼hi!!Z,·%bwÒÚ
¹à`@ ðA÷àIâGZ
NþαÐ
ü_§Z$Bð¯\*£©`]
4²Zêä.X2ë
£L¾;l¤\=é
V «ùuc«ÿWóë¯Oür¨ÿ>OÏèÿ__§ûG×ý«Ý«ó?ÔÕû:¶¡èxÿ«þ+¯ÿÒÙÓkR¿R¸6$ý?RýMëpg¡ãÖOFÒóû°ÃlÁòý-p [úÿ®}µçÑ>ámFáÓ~Ç:È
AÓ¤(r^Â÷¾°uÀ?cýëÄ¡97+z6ªtÏNì®JÜQà^àXzÕuôöz W¢`4·Op¡!®¾¡k6@Ú¯`n76àÿ°öÇJAáÓFBêÊ,Ä0±:meÿ[WÔÿB9¹ÿÒØ¼Xðµ=B¦¢UdBý}!¬lÎ
ÿ_éí«Ã¡ÆiÒà8t5ã&×LìKsf"ÅMÅÿ¨ö¼ßoJ¡lñéÞTÖºø`yÔÀÅù¸úOø}P«tb§RÔ8ÿmùÜEŽ$ÜðO§éÁÿ[Ù-QNÌ8éÞTòÂÖôÜ_Húý}7·ñOwaLôNsÒu/Á.T©úsb#GúOj zÓw1ÕIòéOL|á¹äÏA#~ÌDÄÑ©Ôy66ßIúúßi$>èÀ[úð<\X`Ø_iu~QاØékócý8#ýïÛ$u¡st¾Hé%¾¿ÖÄÏ]W··!m.3éLÆ9ÿ¯?Ðéb¤q«þGìö&Ç̵ékC!xÖÆÄy¹àíaïRôôâÉÍþëÀ'üäqÿí+cZè(ìv"T³ÂuFÅ*ÂÜênM¾ÙÎKµ´SÑNÿp-ö¹æ¥YiN-^ö¢Çcr9¼µjÒc1ôó×ä*ç7KË-£I5-¨]nÌláÖhÚIX,j*Iëyv®]Ù7eæÁ-v;yæ8£RÌÔ,i
P;ª
Pvïmd{wwªj\29è¶Î
iì´t7ªªÕXÇüO&èSâ éct+\×RÝÌ÷
ZðSæjÔÜO§Züâýåþð{¯¿þà70\ÛËoÊvA¡Û¬ÙÉða-VM$ áá£â8D!I:Òà^ênWU½-kØßè×óí¹&r3O_ðÿ«íëZÓ?êÿWûJ¡\ú½Cqru\ _÷Ü]7Ô2
D1üÿ*«Í"VÀÆ=ÕÇý^tXmkò¹Jl|º*®
Ò=\ÉkH*F¡þ¾2¡Ø_X:ncHíýãåQJdpô$8W£N]°ÜwîÂÏoõ?¤Y<TF
©u
iRçâÐÊ`,³Ø)¶~÷Ãc£U#WMPÒIQTƶyY"ËEMv(rÙ·´pÜÇ=àðÃejÐf¡
w¥MAèU¹òæáÊwvWwVîQ$+¨£vrÉÅTÂËPÒ(i¤½u\%ÖÈÑDdja2Ìc²ÎÆF
é2zÀúßÙ¥²3Îc¾#Ã$ÔÓóûxtE6;¤¨ ]tà]_Hj|U'¥v:)Èè&1YêüÏN©KkÓ¢úS`}Vy{n
±ÜÊ;Nýhjj*BL¦W,ÅI#Gÿ«üþ½yÇ1xz,ºË6¦j2AÕ¥ÚIå¥
L2ËD)g·Ý)¦<±C¤nîîúÜУèBÜ3|!_Ë?ñ_oEÚÀ3Í|)ñ?MªÊ I£©ÈE$¨àê¢Ñâû¨úÄAiÒX¦ñ»³ Ê¢Mnu1#ÞÆjhÏéþlu»;;cñ 'éªÁ¯R¤RIZÌHéêu&F&Ñ%DÆ[\B¯ªtyTÂÊd#Is¤h!
ý=²]B86ûMÊÎÖ;5Ãã¤â®À©¸%Fi+æzÄ«p$(#û/Ä*é]:YãëçÐ~ëÛͦMÂ;ÿ*̨¾%K(RÒFF4¡m~Hh©Û9ã¬Z1A}3ÓãÄj²´¬ÆAP%©4ñ#~ó¡ê[f_±[4Ïø1RF=}zJü¯¸ÁâØ²nvÐíÆþ"Ú
H²õX|KP
ì]ÑöûwÀÔ5ìj6bWd) ûª¬¤»¦uá(_ÆóRgä-hÄWfáϵ×é!Þ5`cUhN|³Bk_/³¨ÏÛfɹÂylç[©,CÍñ$KÄ»XSB§RÆNÄrU»Æ¼AQµ7®"¦)JÕNlKS(>,
8à©/¡y"2© 1DÀËo)Á¥
Ãæ>\}½cåþÛ¸l÷·QMjèðNcñ@e]TÔ¥\xÈpºõÀðèÙt§Î~Ãëi#ÄoIª·ÎÜI"¥B> á$EØd¼gOâ÷m¯wWÃ@âðþ*È|
üYuì·ßÜmÝ6Þh¹yP¤s½n`Qñx30ÔÀ²»E+Qq=eÛ·p«ÚY8ê&JzjüDòB\X©BðÉUrÈ^kÈLOccõÅ{fím¸XY×âFâ?Î>c\q×]ý¹÷?=ÐÙÓuå}Å^A41_âª]A5VÎZ«PÐàô,¥;5¿PúÜÙô°#ÕÁÿ_ëìõêHë:O/r-n_6[YKxý>ÔR£Zϯ\.Î×R-aqý«u66°âürHÿ[ßz¯GYã:mi,×Ó¤TØñôÿj·ûîÒëcÎzó`ÁÔ·'}"ßNmqÇö*˯c õkV±ÆJÈ®E
Âéú}oíÌóë¼?Y^Ú8
~/}½Éü(úÿÄ{©§¬á×¶qªÜ$Xq¥~
úsùüû÷:×Y¾N88ú\¦¢?ؼ{ÐôëG×®Õ¯ø2ؤ¦ËÈ aÏ'Þ·\õÖ´`uÊUok_P¸½ÿËþßÞ¨|¸õªZõ×!ô(EÔÔÔ°a{¿×éïÔz¯×o õ*úlA?O¥®oê+ôà=ø/zÞª`uî¢Ò~} (6?/o¨sm7¸!(³çÔõ!á{{MzõE23×XÉ.^ê, 1_¡±¹Ôä\{õHxé'®·Ô.Åu,¥ÚʺµÔIüð÷²zðw~ldV¾»YJñõãEÇø{ñ§§^ôÏ\'C«Riýod°ÈÔmê\}Û{ö GZ Zùu
Ö-Ji¹¸*ËbìA³±Ðò>üû°&ê´Zäg®íë²ùcÐVDpCØ#crVçüþ·¿q§ëÄé¯ÿVzâëòTBÀ»GéåìYV!©¹ãü=øWÜ+ÕH®§4ë°×ú_Y[
$2`éW_WÓý~=úã¶ôÏXo4s^=)/
ô%ÀF°[·ékûßi\ü\zÑÔÓî\ÄQRË$oêãr*$Ìn/þ«ýo~ø¸µB>TõÞT
óJ)ä!*1³F¬tÇoéÍíovÍ
o¯^4$U{½ù:ÆÌc¬ªJÅ8GW ¼aìUÑvµ¹÷¾-U>]R´\×!¤»~\·D&èN¦[Ócek}Ô{Öiê:¸ ×Èðë¡|¥Às*dÝ ¸hÊú£-ÇÔ¿çß½)åþ¯åÖès^'XD ETT"²YHt»ñÄTýWñÀ÷¾íG9>.´BéÑ ù$ð$´Ñ*´«Éåå@úÖ6&÷÷r¯èÔtâäëÎY§zuƺo$QNTÆ_ÆîÍxúXòPV´ÓËÎyâÌTÇÈö:÷Ù×ÇDÿ9öX¿àGü®~óïï~,~?ËÓhø§çëöõÿÓÙz(UÆ2çõi>«ÍìI®£©·úþÀÒuqpéûtHªGê+u$àée6¿?öþéº\uë¸CÄO§NYªUG«MÈà·çs}6à/?ákÿ¬3Ùn¼)8=÷8
q¡RPÜ*=½¤M-Óµ?©-õR¨E[ý
*EíýH¿¶äâzq]ÔE©X¥ü²ªD¥ÿµk[úßð}±çÒØÄ*N}-k`-ëÜi,ßaíÃ#£ÊÓ¡[oÕ#9µÕêQÍÀßp,Oõü{ßÃB}:².cÐêäùæäØþqb,=æJ1èÎ&Ç¢ºkÀPH[ê7¹7_Àöä
CצéÆ(./ÆéØÞöþ¼{Zr:/"5×ÀaV óôçAµÅÏ
Vß¿Fhz³Kóê~>RnÉ66·ô·ûpßéëìÖ3©:"¸R¯Ó®ÿ§ú¢Ø ÿmH¸ëHÝN¥rMžnüÜÿgþ¿´n:|péOL÷²E¾¿KñúZüûNÝo®Uqy¢qÍÊôÚÃè9úþÇÝA¡éÅ=Qj[ñêú¡XqbIúÀöslõUëNµ¯JL·Òúny±:lGÓèô·Ö8¨¯H\PÜhÔMìl= _mmVöOI©S^Í©m]:
jB¨þÈ*c$XÃ}x6ÙÆÔÒNyõgµÝ
GTß§[¸²µ}©`¶þFhóRÅ*sG8KGy(e*ï¡ë53/íDÞÍ/ïô2/ö
ßmYxúüÀÏ~}~ýxûÎsÞåçNSÚî^²:½º¨ªt®£
©ÐóêÆL08¨¨¦ÕBJîî¢Ë¨ ¨EU¬¿Ó§²Ff'4®OÙþzùõ͹¦ÊXà*I8Ç©òÆj|ú6ßMnà£íÞ)2}ÒZ@i1HCSÌ
!(ËcÅ$²mÎÒ:»cæ8þÚã<GRg/{9ÎÂóGià@k_yê¢Ð«£y±(Têí "T¥ðÏ+dCܬL´TUºZó»²5GG©T42±©ª{jb,Yn.XEĵ´ U 1 º5?Â^§%«Ýßó
Öãi£¬Éâ«1É¡¡ e¶«Ë+øQVäøM½ûfÊÖ
Z:XZ³#+
U/ZmD$2«hB@à§Ü¯±räÁaî§ x$Xç°8ôÏ@HìצÙÄüZT±Æ
Lã©"´f=ªz9ºO1Û®«ºUK>Þ\¬Ààñï·§ÝÛ ÄÅÞBÒ¢ÁOYêëÇÓînRÆ-È-#ÆKVx8±$dV¬B>KýÛ½Ý}Ôæ»1Ë¥YÙ i×U¬0I/¯ô¹VÒ°ÛÄÉ-Ýâ2Æa9.-«ùzÒ×ÑúNÝÜO»)ª\ÞÁªÓÜx©ñ8Ô Íãèåò¹&
[¹Ã§#gèê~oÐUQ©N4®nÝí´îgpµ÷wäckk6°.¦ip\Å7ÿ@¢Ie+R\·oZï>¯Ê&ØßXĤªXÐ×ÒT½n9AK(Õb+¦òÞhYbeÔ¬
¼
ÙÞ£\Ù¾¨Ê
IâTÓärôÈ×Í>Üó¶;\±ÏbCw >±He¶º6Äò´qÝÀÍ,rÄì*$MÊîSDÀjÂO!²¹xÕä´@¤Lm¥b/ø÷nðh: ùe
øsR¢´eÞz-Ú(§ÈE®hR®Y¦ÊÑMè5¬ï*1o)î¯$RxÐ0`ßP¬.lqè:ìÏ7+£Äëå'Q\ÕhH ª(!y+
å»,h$bÑD¥¦hE21FYÌÞ£M*mù4#õÿPël̳xðHu"ɧ´I=sNâ
h§öZµÉêáÓA4Û:RÆV¸ÒËÛ¬ªUÆxõR'IÓ[*ÁäÔ@Ïô5UYUén¡ùzXîϧùqÿÓv°GÍ+²4Z·éwþ%P
T5QÚK¹T4z[Ʊo+5FI[CPd}~¥anTϯùú[qàé&4_ê>~iñ
©½Ã¸©På14"¦¯R¤ò£QÝ ÓG2¡*úÙ
¢ÀrwkÓ+$H&x×J°vÔ«^Ú@`;[S¨ /ÔõÃíüO\qhã%6D04SéÐëNUnÙO´¬bEzÛ^¯Ó8ÅTTQBBEÁE{OMõµjñÅhËg7\ÇèVFsWâJu%*¨¥µ
É±Ü Õùtòð2@2ÌIu+R¨â&¢ª¨¨n4# ôã6üû³vx(±{¦³K̽@|Nz¯æÊ`_8!äfl}UeÞ%kU« H"äCÛÓTÀ*½çr7Þ+}æ5"ECÛMpÄׯj2ÂdQ
Ä1.}E¤I7kyc²y
úê¥Tü´õF!P#et^u)71íÅS¶+Qô"¼I¯ähvÝâ;þáÎ6÷[¥ÅË
rFúFÃ`ÈÔ«²ôY¨äLÛO$EZÞL¥%¦'ÃUÄ$²ÈZM*>ײѣÖ8¨Ïøî5émæÕ]âwúO
Øu
»G7n*øMPå¡b¨z
sÑÉvI"EQ$UËjZ¨Â¥ü,qXÀ²ëõF_ÇÓ¥C)?h\)öüÇO-pȳFéP#BH'85PAªPz~é¾óÜ}Ùs{c«êÚ§5§¼Y¹+=>cPºá§¬z' #«þ¼TO5³$èÀIÔ?Ò×¹kBhÀdqêdöw÷/kùóùËgy('UºÜ[·l±¼zÑ_ôÙzû@P©põ´¹LuWQôJJL
B2´u4¥M,ѺÝY^)¸¿Ü,QÊVþÞ»÷eso{ko{i({Y£WFR¡tàñ ãU¿?R 9üXê¿[{Ré]ÇXQË Ü^Ö"À{ÅsÕF:󹸹¦àþ·VXqo~u£^»åÔú´ý[@ ^N¯H÷ªPðë\FO\´²ê[éb9¸>Çü=ú¾tÏ[áçº>¥ÒGÐzMckäø¯¿yõºÔRx307çêµõÍí÷éïÜÏ[Ér*fç\¾¹¹?Öçý~®xõR8uƤ+Ø
#ôéô6±_ø=×QáÖè8ùuU®>¶ÔÒZä7¿<~=ïçÖ«O.³j/qÏ¥©nmkê¿øÿ¼û¥)ÕªXÂãSúXXpI¾¥v©óê´¥\X^ñÙJrn@lA\ö÷¾ê¤yg®°_Îó¬ÛÜÛü?¯ºùÓ¯b®,¨H
6¯¨X£ü/~ÎHëdAåÖ;ÔA`o©
ÿ-þ¨þ8ÿ[Ý«^©Ã¬¶
K]Y5\q`ocÀ óÅÁÿ[æ¼:¸¡ê,lÍä
ò!Õxبé}Gé{ýH÷pO#Ól1×M"
!¿l®tùШõEÿ¥½èg¯T
yuá4]5y"K[ëx}<AòFG½@ÃIcå×p³ÍO2½î<rȺÔÚö8C.¸¾î¬´ÆTe`ÙÈòÿW˯ib!¹A$n#a)¢Tequ±B÷ªî4=\~¯XLÅÉñ2JeU`ú6Df@C=:¾¡r}Ú¶5ëU=Õø|úÆp?m¥!s
ÞF0XäIÑêÜi±ÿ4ÏUéj)åéÔF5HÈZF*PËf)&£¦]Z !#WâüûµMÙÒ>]9ßêgú¿Ï×ÿÔÙº¯àá¥$(úØØqÇãØáhIë(a"§xÆêÈ@Ké@äX2-õüóŽ¢Õ¥K
RÏJXÕg¦#uôµùÒr~¤ñý=ÙOB;©«\
/ÚÕ¹)¥KðÒ¥X
¬éKr?ÛþDap%54è{`}zîAÐnXÜ}=@X_O6B®×úÿMÀ$«ü³e:HfÀ¯N¹|ÓP´`ò~ zGøqsõþ¢þÜL=:!Ün=ÔÇUñò¿ºÏYíFÆa*@ß;Åjñûnð}Âã)¡0ÇÜS))d5K0rÁë%Þ4Ò4÷"J4eé@û2H×ûyöÛ©-v; =ÄßHlj
Ä©E¹»lV$l¶«Y¡®o/K±f+ÄÒ´3L²×}¼öÞÖ÷)-b(XÄ
51¶d«3«NâIR@öoå.ZI²öí^áTÉkIO¨²µ[Ç-%(Zjy¦
u-êÎÀi îmV+#ÌàdBºéÄä¬`êÃòÏQ¦ùïõn!ùl,m!×,!gS-R(ÃJY
FeTêí|óH)N3hÂd`%o6R½ n@PJû]Ó{%?Å£=d&FùQ#*¢¿9[F:w¿{¹ñÛÃÜÙ
HÓn¾Ó¥¤ÅÔFe·µ¤¨$tær;5qï
ÉK릨ÉÏG@t9a¢¤(¼j÷!\È£éôöaû MrîÔ#¶°¡?í«Ô}yÎ\źêúi!$2Ë,ãE¬Ê´'´" _ÂIj
tR¥¢
¶¤;±_Dj
@'ÞÄÜ¿³@.#h`ðíU'ÔÔ`ö
æ§
:.îfFiå/tÂÍ©©¯Ø8=*ñT5U²Ôg«62ªHê+*²,B1/ù9¨bþë¾O¹Æ;^EZc©åBàxÉÒ¦FîWÑÆYiñ¤9Q:ÆjjÚÈ:0Ëd?½=UÖmG.sÍß¼M6k5û¹H´mýª²$QqTMå©^Sïêj
læÅ.îJBÕ¶SJbjîENIÀóЪ¾>é~ÍÜûQíµ´öÞÜå¼¹º
HagP¶z0UíµºP*òk©èwè!Ò8?ïW½¿ÃØåêǬ¹(IþÇë]¿ÙûV»lîÓG$¸¬E×à²'J\¾5æUªðAY`Tí[Ù-%ÖC_&ûè#î·»¹|Êûü?§"ʪeµIÜÀάXɨ$aTudfSK}´òÛG)¸öj5Ïá+rQáJÈI-BÔqù:eY"dÔ¾¦ú£p«wT¡WµFâª~_?8#üuÇ®zåmã7Ncå-êÉØÍ¡
¬ªT43ÇS_t® xXëEP}bôøÑRbÐeÝ]¡VR|!¡ý(BÜj½Ç°$륳Ôb°jîtÐIA+§Pjéªü*@¯vª×sÙþà²=1ATSºHË¡Zefhõh±ëÏ)Æ><qê·)®G7$¬d*Ñ E*À+¤Ç×9Æ2Ò3xXDVewrÍ0")$i1gTEowíé9Re³fÐUJ±$ߨ±¥
X*¯@
WñM$2
xão JdÊêGét=Âk¶ÀkPÒIþ]øWNðÈ"Mhô¸cNtµtê¦J°)â)Hä[N±éò¢?¥Q|¡ÀúÑÐ;=Gú¿âñÒ[X'G
²¯}k«<Ô¢kU'HP-Òë4NñÉoåUË$#1Òd¸äJêÈé×ndVYuX©u
0ÒKàjj'ÜBgj7òK$óEH#Í"´+,²¬J_BÜ·¨®PÐ0Ïöþ³¢q¸{5<®UÝT0]L
¤0UV«¤T¿qbO¹¯xÙ¶ËY-îîÖÖ䨧õƲ(Ôá;ÕeíSBÊUN¥2|ÖâÁÐÕø¦®É¬r¤ÑÔAWçtm##ZÐY&*
UX1`ÊNÅ#©ÐE4ÓìÏçÆ¤p§PÕÎØ»×7W$âQ)m#Cv +PÎV¨hª¨áRÁU½péemÇ
fiQè«!$É%4¬ijä
b¡+&½Ê#«w*=:]#OP¹$2GU2fg¢0LÉ!
C0Ð_ÓȰäp*=5E5gýz} è9k©¸©à
i^4óôàÙlgú>ÝTûµ ¤¦ÂÔàäÃæjbd¶ÌWÅK,Ô¤UÇJcÒÓi5°áVÍÊ
ÜDÌÝP~`¤ñâ+JÖÏS+¤{¿*ï;d»·xØé%Ñ¥vñVªÅ^¥Ø(R¨jÏ@`ª¨LÍ$µ4Ó-M=JFÚjgÔHÜ(pn
úû»ÀE+ð³¯XéZTËà@óõÐæQym+ð>w?Å.É»1lFKä`ÛyK¬N-øö4ØYi²,jÚË×u}
½þÎûy(áÜàÖNLü¼:SËF¸õ©Zã8µ¸°üsþ·³¡öu.Ôvº\Á¹ÒI½À#>¤O{§§T'9ë§$F5
]-¨XÛpHú)±ú}}øR¸ëGG\Ä}8y¹Ó µÀ'ýo{ì§×
GX+xô±IW¢ËdÁõXþÃü+©P÷uÇeÀ3³QI:dxÉF'èUn·çǽ׻N¬z¤¨m9<.±£;fi è}dÞãÇ dmþ#ñïÆ¥3Ö
hI'íÿW\ÿ¬¨\2¸bedU¯b9ü=긧W§\ÀhåÇuòÞ졯¡\+©úôü{ðÈ uBx1ý½F
äIZ8ô¬+1P)@ÇÈÈ
íÏãéîù *ê¢Hu"°ÞEhÛK£¬¾E
oƵmCý`/ïÀpÏ^5©©ÇXÕDq30dOÜäVgÐÅ"HÇÀÛ
ýÞµj=Vêã×@º
ÓÍTeÒ%¼°fÖQ@Q
Ï¿ThÜGú¿ÃÖÅFHªùÿ«üaÕæFFÑ/©X³(C}M#H,QÊäXþH$|Ù!O§[\àõW¬IId&¡D.ËES®Z$-¦ZHVûfÓÅÃX[ÞõµiQóûz i«49/³ý^]p¿«ý£ýçßµ'Ïâù~ÏöWÒ}ÃèxúõÿÕÙÊÄQÒ-fÔ8úÒÂúM¯úÞÂ7iJõÒV?Ä \-~$¯¨Á_ðå¬=È8ôo
ONö®·eæö&öÒM¾ñOj-f*ÁIéõ¾´×NÛ
T\ð¶0µÇävJcqpÁéý=°Ã§Ó˨q.E
Çéue06~Gûkýy÷áÒØZzÃ:HSê¹eÜ0Á?[qcÍ¿Öé*jSëÑ
j>}X¹õÃv·&Ü ]µöOä1ysc«ÂÙéH@xø ì?$\Gû%eÒz5êê¸÷6&ÿí¿©·Áýj¡o*ôÔȯOQ4VÉ&î\Ò*) ñòâjI§¯îvçßïî4û¿Ï×Vö¸$1BÊÓEl¨éìíc ¼Æ8µJÂ8£WÉrÑ¡EéOWÛÙ¨Õ»bm½ð,U[¿sQrs;xK4TùI¤IXFàHʵ8×Z<#ísQCW1ÓÍHÏE[»·6»zXûm°Mo·xad¼0Òj:AÒËâ[Ä]õFRF2UHsÙsd²ewJ«9RGÜVWæ*i壮XBRÐRà¦ñÅ.E¬à% (YbXÙ:
Ä ö«|+Àá fTñ©f5)ݶÝêçs¸Ü÷íÍuM;:þ¬¦E7iª++éĦ6wâx¨§¤Ï
8³MüEKI5@)-\ÑÖTAùqJ¤`¾ÖF!ÃUP0¡QB@â«@}*üúAzoå´Má·tÎ?@ñ#i¤sH%<ä$2+4
(¤uPO¢µ¤5!#ò$Õ)U"¾µ^a,?R¾WQ +cÏËöä
ñè¹ÛÞÛݯÃ+«SjAÇBURµ®L"jÙLzà
n«ÆîXøÂéEîY
Iúí-Öã.¥#[IÔ~@ÿÉê±:.SY
À-IxQƤ±UУÂà «Çm¹«ß}¸êip;v8¦§\U6çËÕÅCAO2VJòUÔ3@<bMI§HvY6ûu¹aF®Cj ü»Téï
ZºS/(í[6åºØro,mso^áî:-àehÖÖ+¹_ÃAb©.U3LLLQ\§Æ_å÷±º¯½ûµ;´)¶34Jie"ªö¶X£'YAPÈ#ÉdÊÒÀ³A
#÷;£5ÄTä=@ü )ò
£%
QSN»U÷tûûwí Ùy¡{÷_@ÒÒáImv2+;FåDwZ¢I¡ÚBTY-y¹üµîIúÿ{(¸¬õùô³¦@úÅ?ÇìWÔOFh´¦:p]?AøµÇçõǴƽ;âókbR®7
Ùô«¥_î®z =Í5n¦¨(V-IlX5\ÿÅÂ{|vw¯Øpßä?XG÷ÂäOÝû?¹V¶ä^ÂÓ@arÒZ´Éð®kf )¹jàÔT¥^~$§jJc²®t)|SOL ¨õQè,!ШX4µÀ^T«}®^^ï±%³YíÓ,³8U:YãÐùÔHá]:Bê:W\E91ö©DÕÓ pÏw³q=«=§K2ç'úùS¢y//â+:UÝþ\¥Ëa¹Ê·E!µö×uZ¯´QÖA$Í2¼aiÒzY£¢MmHÆh¢'²æ_ ¤5Ôu¡Ò þÎîÍá³èoãiÚPV7WsRK
©ýC
RçònUñÔõh\pL¬!
L³'AX±ôÌt"Wö¤.~güõ©'2nÿLÁ¶È¥iZ5U1m »*ÀƬXá01j©ÜÙª2ÍJ°'kÖÑS³¬Fp'Ò'´sÉ*m{¼R
4·ûxþ^`OEw<׿m®fÄ\[SZBtëï uÑ9âPÓTy·.N®¡%lD
L&5ðÍça$jx 0
Mi»$pH·Õ%j-âU NuÒ¼)c&¾d|ÈôÏT÷«¨åm3h$eYÐCjB1]L©uÍH«ÜÒdS=\ª£KLÑ#½¨]
0
iN3ÄÿçûzeÔí3ÈëéVAÆ·
Ŭ5qÀSíT2wg#~§ú¾]G
ª/AÇòõ¯M;}íª²I"×@`¯BïDA12Ê$Ìk!Vú±
ÊwÆÊôROQƯ*"éiÅ+ÓÊnIúóÃJ4F¨àÇô÷ªuï/^½ô³Vþ§±ØØð¬õçzùª|]ZD$¬r5°²ýo{Ò~¿[ûöÈõJ0ù¹Ù¬Ñ¦®;\^ìÀ«¯úÿësïÜ{Xõq_¹3¤
fôÕZÜýHâê~ßï>꯬hF:Ç©ª?p¢Eýiú¶¢Nð÷oáÕ ÐñëPúJªT
ÈfúÜ\þ÷ïu¥jqÕiZSY)GÔA $<\\++¨<1`9âÿïu5¨êà`׬LPº+¡°àµ}
¬7¿½ÐÐiÕk¯\$eM
R\é{·(M¿ÃécÇ¿i^¼[Ë®~ÚX:YEìÌ87:&ßë{ÞªÔNªW!^]/"÷ôëµ½,À}~zÎøzÞHø«ÖP·r'b¡ÊAm~
,¥Ô¿÷jרëDyð=qAsm/ê%A+ê`l Ù@oA°üïÇ[å±R#?«(¬z÷³ÂÖçäûØ "jzâ|TKúYÎB`C]Hª~Ü~}Û¹Gu^Öô-þ¯òñê2¥n2Ê¡KVõ!ÂóýüßÞÉÏ˦ÆFG^eK0p¾2êÍ&²²+°¹õ¨aÈ"ãǽ4ZqêÔZ°#b4:®Ñ
®ÚHÂ×úEW`GÓ{ÃyçÚÔcütA"XÌqÂË!º¶AGeRA¿×úoøþéÿ_çÞ=êèxÓóéÜzùzùzqëÿÖÙÆW
.,׿ÃÒ§óÇaË´¨=de³QJz&UÜÀ¿ê¯Éàyçú{̤Ñô-QÓOaý~¦äkÙ®AÕÇié`kÒQ$të>BUQ:ØÝÀ]J¢ÊH6æöRG×é ³gº1ËWè»Z×V:SH¦ú,,4j°¸²øãð÷'ÂÁÑHáNS¡F#©Ôí¨XÚüsÉ÷²ÙÔéÏ>ý"ç¦ðë¹ã%Iµì!$}^_×mD@Ù¨zPà2ñêuÿCýnëõÿÓÚÓ¯Er1ê>RDèÞ¢Óëõý'>Þã4n¶*G\±òØé<}EÁ6¸:GЩ¤ry÷ hGWSÐmCCæ½"(äOYÁpÖgkdO2GL]0É!à=TÍ~Ö!6#©±°¿í÷VðH#ì ¤Àá@Ì?Ê+ j¹þÄúXû>½C,Öö(i÷Éù|+ùþTÏ+UHmEcS¹rÕó.3mÓKYOÛËÕ!é©Â}³iÆòD¦)"åL¬K°:AH-"|k¢ð5ó¨×ì|ú:½çãs¹?*[Éqm8dPâG*Æ
i£Ö¡´ÈÂr²\ì«p·HDs\ã
kéP
ãÐtw¶¼ó¼]Y^oüÅi`´¢.ª*+¥ØMIwUÉÚ³&{çruQÃÜaèejº
¦òÕx%Zv¨X"*¥FMË,E5õÈ¢'ÕWãC@kèzW¼ro·\¹ã§0óíýÕâ"뵫É&R`ò¾aá§]©ådªª5#íI²
Mf±uÓVÉ·H"gC®©9'®23Òm¾Êòýd´µðE©âÌݪt=$ÀÒ#aS¤j6Bõe¾=ÃM¹#ù¹R¶cìNo'Ü9iqî\´Øéªr¸Z:§kmì4Õ,*dKTÕÌ41ð0|Ù¹¯6Õe7ãR¢¯
L1©h8(ñTõCî-÷ylæ(ýúß⸷äíÊy-nníöi¡£Üú_èmméEò{¥÷ç-ÙälͶ¥¤,Oøµ¬O~¶ð
×"«,óxmá¼í,³Õ½ÑD¹ÿ\}?¯ãÚißÓ®D(:}ô7ïÖÞË¥#© ¨#ésnlAöþÛ¡#åÕô]þ[aÎkãGvÓ"HÓÑõöâÎQxCyÖ»E&fàÐÊâa5ÒA½ÿ¯ÓÛUYöùqêûÑmK¼}ݽç¶*ÆXùzöâ=5Ô%¶
®"+¤Ô$JÓ5õáÖ¾[z¤V(R#ôz©¤aDEá§§frî¬}.OIÑbò&Rj|óöäÚr+^¸KË¢ÔmÛ~àdAƪ¤ÅúXP4Õ%[Bö°F4 6¢iv¥óMåW4¨i
ÌÜ=ØbyöT5H¥i·ýUË£wHäf]V LJ±BT£6¤bF¡FѼ©üÑÒ»Äa/AòÒifSL²HtÖ÷c"¯óÿ/òé#Å-»oabºIPͤ32(¡HÉçH-O).ÖÓÌLªHå14q>â*u¤sI`ÊèTF·Ø6Gǧ²¿ê©-þÖrg aßMAhÃZ $o2j+¤p©°¤³}¾²%UZBäLÑÆÐ¢ÇK"¨6¶ª4c¿ú¸ÿ«ËÞ3Kz¶ÐKHG18®¦=;§3JjÃRÖP$ÒÇ,~Ü@|O¢²hV-õ4HåÈÑØÉìæÂÝôw£iõÍ{OÌE02AáÔQÎÃgõÈÖWöÉpêÈ{4)2¡t¤ºQcMGaHÞ-03gMUȽ]DÈð-åTñ2èÒ4ï¡K§>®ö¤µÂ\XýOø{¯úèÕçéüú'WRGú¼½LY(¶
¢á¬å ¬ÈK®äÞÞÙ@ªu²£»¬
HtÎbvñ»Z@6ckrà0Gcò>û3åЪÚ6US+
ðÔWó¥qSAðé½C=ýAΦuÒº¥dCéblátÞá?jbRs\Ö¢?êòã^+åAJð©ÿUxP}½u\î`XÝõªÌY!]acÕãV;ºtz¬.\ÛØÙ°¤ª¾CËýU§N[;1oTN50ÃdÐz
ÎÙVÀoª Òå1°Hþ)åéF1×O²¨Xò¾Î)+ òÇSÏ%Ä/¶9-´('PQ"¥FZ·
àVø>#׳ñï¬1Hbáe¯¨-6«ËÈTd^FM$#TôÔÆÃéîfÚvæM«nWNï§S%A>]höÝ6¿i92Æ)g¦¸¸qÇ4¤!åtié÷¨.
`¥òѧv[¯¡
¯¤ñÏ<
OhxÇÙÔÊ·Cg§Xw_¤:àHyh!½
0âÇG#iÚÏ®.øqÒ²xTÄP¬äò®{@.Q
¿¡ãX¿ÔZÞÑIdµ_õ«òébÞ8¦zvî÷5Ægdò°^Y³3nTc{B9·²{«¬£/üµØæ¯,¤ÛÓÁÚHçÔDz´4ý֏׿Ö6` óéüA¸7³ÚÃëý¿S¯U¯¹~Ô}7¹äd7ÔÊNnÿ×?_zëT§\ScWÐ
l[ߨãõ¾¾ü}HëËé\uÌÖ.Ñéúmýůõ÷¯N¯ê:ãé$£Eõ-®ÄÐØ~?Ûûöx=Sc¬k
ÒH¥4o þÏãݽGZ¡ ë ,Öà+Ä\JÞÜóïuáëNª@©Ï]²êUBÊúÿVþú¾ÿÔÛ߸iשP=x]l]¾]G7?ÒÇý÷®$ÔSCSÖ#& !ÓÁüxIjcÔ¬þ¿ÔÇô×þjüÏú¿ó§ý«ýãÝ5Süøô¢£åü¿Ï×ÿ×Ù(1©ÍÀ`
ô°
d¸¶®I½¹6·²{¤¨8ë!ã:HéQJÀ7:
î4þ·ô$aõ#ëù°rå2z<·b@éBd2ýFÖÕb¶&ÅlÄ~y×ÿX±Ã£%¯R `C¦®k5HþXýÇýàÊÂj0ÏDûf óôF ÈAÒÅlö¸»pÖöÁ÷+ì×^¶&ÞÜSåÒèéÓPÑÈÆÖ67¹"Ä/¡lªôß_i®P2.
u*µÁú~AÚßaþߨVê:W,
úr©£Ö
¨XrGäÛ§ûðöSð·Fj)ÔJi4ȶ$Y½+þ ~Okb5=$8ã§zhÇWQcÁüØô?ënp5é*)O]&ÂÄéµÀü}~}®üºKtºJÀ¨!¹¶¥µ®xüý~ý··ÜTÆR#ãù#èCx±úôöÇ¥
ÒäXþà\Üðö[=>Ô·Ý?Ø~ûߺu°zû:_áÛ[7]ÀaFQ!ZYÖ_®ß×ñìÓhî¿·R{A©ûz,æ+ÈìvÎòV¤qÂÄALzõÖáÝïÍ÷¼wõGTÏçä8dm1FØF¬VªUdjÈøe
=ÒÈZîC/ÓØ¯ÁiC¹ÍNªS)áN$y
ùÔõò!÷÷=Ï÷gyæäø©}¸3@(>5Û¬«S"²[En¥²P_hª¡9"uHâUé§£8å
4õFAE[P$R£´$q¹MgS]+FÀ¤A45ß5ÙYO*ÑJiu´ºµv:HªjVnõ>%ÃtWK\È«S,qói¡ËÎöâ;Hªxæ¡OkçCZSqѧ/ØÉºoVÝÂ$dĦhkFUµT îrBVY×Ä߯Üûûå¾1Ï?Wm|´x$znJÊvæ*O(}¯¨glÈJ´íö
ª4HûÆú»eÃg òQsAÞÔ@ü#Q§o]'û¥ýÖ_ÞjóÏ»kËíÓvX÷;ت>K>¶ÒBírÒ¯pMjT»U:_Ì;°þ1n(hê»Z~Æø¢Héq¬Õtùùc
aÚØº¨`Ò,ɶG¸¶ñ%ÚxãLÒº¡þ%Z°õÓǬôûò{¾Ø}ßw¸,¹Þ¤M¦%
jÈÓ ®6°Ë®3¤¨#¢÷ü 1vsÔÑSªÖɾ6Í,õoeM.×Y(D¯}ouuUMìHänK¬ckøa-ôË"é®+úQió§Ê´êþìh-_Ûïqw!o2nñ¤ k1$%¡*UI
¹cÕÐÓ ÏõÿxCïRµI¯]CAç5S`ÇüoýãÚBGOyÓ©
-þ'þ¿^O¶¯ÙÓtwÄðRônÏQ,pA[ïWY¢Q·²¼ä"¢rIÛÕ3GëþÁê3÷ªæ?g½Ó¹ºc¶·fbªYI,MdÔÒz×mÑËIÇÃP¥ÇRÓÔ(-"Q¸)` ©8ÎbªÁ[
õýÄävSÄðùãý_ñ]|ûòÅö;Ñow!³7ýARÂ"Y8Q
b¦k§¼¨c¥bé:é0¹g®Z¤)p HSD2"hÜ]×Ýòóô§?êý~ r]dJ5"VQREABêu©Æ§QÂdH²è¯P#EQp<Xnc10iÑ@X~»[ÝXÓ?ÕëÓñF²²\5d
´
¨[Rü4Ñ\¸@XSU¡ê5DÂDÉZ&y
'L,¢r
Ü~K*ÀÝFFªçý_/òôÜò¬¬hX1Ôh 5*Äé§Ðt×Y1*ëüs¤LdI¹ññ¤±Ó8×oÀðÇ
÷uWõ?òt]{ÌØ¦m.ÃÓ 2ÆÝÔÑP$8cÚ½Y-à%ÑSRFµ-GX)|þ*IjÔ5E,³¬0ÑqûMkË{`%K#IEÅEiRØ@Mòê Üùõ'X/-öÖuxSxzôDÒeâg
qúMMSTC¾^¶jb©ó«#(¨(ÞJ-
Ò)Ì
.B8üòY¨c#H´´`§Ïx8 5¡íFï¼î;ºùdW£ø ê}%DUM%c@´Pº3rDª3´·6<í7,OÔ~¿vÌ_ËËöùüº$xSóý4ÔdaUâºXY¬]´¬N®UXÜþlÀTÄ)N#åò _ø:1ѤȸyÌ?gÛÒK#SM)uX+¢ó~¡@½íôµuéP±È|¨iÇüèîXA:¥>|OÔz~ÚÒµÂ&B=]´-V]\}ooër©TR3ßå}¿/ø®`ÄVQÙçQòù?)c²8» ).Lve$#×mFàRóÏÓV i®ÿWÙ_ÌÞ&ÔÐ:×Óí§äq@öþߨ©cÔ"G6©¥¡Né*ÔGV4
DJÌÇmÜö¥¾)
í`R´ÃAækóêeåyk°»ví-Öþ¤o"²N£Oi_¨uiÛ?pÒ`vÖÜã&@0Fo2ºáV}K -¬À}å)±gðOåû:ìw*,;-rÞËÒ±J~jµ®0~_>Xýö_î^Ì¥¤R_ê£V/αeÓÏ$ûbm»ú¿âºGºj_ÿWÛöðéSG¿Ô£Je.¬=ZH,%d©Ð_ð8/l5Ó¦¥Qîk-QÓõ>ùÈ
<èÄ;²¤lVú¤Äª®£úyàñn,(êkÒ¡¸*£
ý©º¦¾#@´zÛRKê»KyºþÜöÏDMQþ¯.í®µÈ(z
ºÙõãÞ¯U¯\dB
HoS
MÀàþÝ~ëîÀÖ½hâã×}%JL,·7Hú¬/À÷£Æ£WrI_P:)É$«ô&üsozϧV]sVF¶Pªjõ+}.¼nÖëþ·½Gõ`kÀyuã"2¨ &ÊEï¨u6°Sqý9{Õ8ÏU$:ÆÅìÊB·ÔZâáKÜÿ
íôüû¶8¶+õZúUM¬¥ $)ü_@~¶÷³åª<è:öãW% 77¸7[úý=Ö§òëÔý½d½þy(GöÂ:²^ºñºÜ³Ýý2ɵ
cUößñ$.µB:åãYõê£2ÍÇöô.JHü?×÷ªE:ðPA¯Mñù,LAeGA R«":Caae7öëRµ:dT
$çý\zç¡> ie¥HV²X©üǽzÐ8§]4® ë,nJ
VsÏ ¨#RAâüöÞön¤qê;ðò)b ýL
Ãi<ªá-Á¸<ÆãùuCĸ±©¡[É©ù-£&ån'u±ÿoï`
äãý_àêãQÿWøzÄqky`¤¼|X«3I?²Bµ¿û.=Ø¡ zØTëÖQå1OÜ$bTGØG©TqƺMÓªã+_òõÈñÈTÃé4M ÖB:ÙAYÑæþì"º²:Ѩ4ÓÔfo<z´#-@md²®ô[}_ëû½Næé²[P+ÿ¨?oUÿ:ù¿ÎøÏ/×ýGëÿ¿ãô÷z§ûôp¯õg¦´Iþú<iÇù}ÿÐÙ?
QÂ)$)ô¢Hm@/¤A?Oö _ü}Ö*ÃתÜFé³?J&¥/réÖ¿¨n-{Üò=Ƚw¦P¤àõoV´©¥:BF¦>I>#é¤zmbH¬AäX{«è"é9éÎ;·çéà ^úT.qoÉ7>Úa¶¬MuȺ^à[\úUÍÏâËôþë{²-¸u
üI#ý¤5©ãðø?à}íÖªkÒå&=
Xjq ½ôéúÉ$j?þnG°ÝìY8éLm°hãÓÀ¸"í`?×çè×ö=ÆÕ¦ö_¼Ü)úÏÖÞOüWÝ¡jjRiÓý3bÒ~·õ½¸OÇçÚ£Ñk
7LU1xj,@ä
ØÚöþéíÈtÜ«©I>PH$@$ßóøÕͯ¢Öÿû2âµH¥Xã©ËõæÄ~ÆÿK]A7ÔÛ{K êêzv£p¥Èç§?Qr~·#ý·´:¿³¥T ýëùã~îðïw-
ì;ÈAMI#¡T`Fµò\Lê|e-<Jñã((è«)㨦U²4SU©UJcHº"ÙlàûÇ+p_$ö(¦«-ÕIþÕÛ)"ZC?óáåA\úúôI,ej×rCd_+W£uúu«H±@EZª&,ù_ªÉx¨aYj+Hõ2ÕH«!15R2ÅuJK$±³¨¦XÒÜ4
³¦µ k\<Ë$ô§rÜï·¶l²<Å<3#J@]:¹EiMVAPt¸ËNÆþæ]«!hfe.C$r¤8P;}Å357[°"Ïbj ZÖ¢¿´WçÆ¤vw-fÂêØ7ÕÄÈèù"
NºWVRX¦¦M--îÏ(v{»(ÕpÅÝt³ÈîÃÕõ7ÕÏ<{d§ÇÏû&ê¯Ë¦õ«Ö¬Ù'5¹¯©ó¨¨¡h$ô6ÃÊöWql=
©45»0qÒW¢þî?uUy
¥Õj1Øzáþ³"$.ÚnÖÂú5
V'¸ù-@ßÔ,ÚtÊ÷ûvÚßëb¹
Cû5/s§ûÑgÛÚOnT@ÜÊÿL,®çý+?ø|º
¿&U ÍwnØÕe¯ÄìlýE#:c*·.6½Ö[å5ÉRðn¨ZâÅÐÜA%¨ÆDmÝS^4ÒR¡â
Rechts het herenhuis aan de Brink O.Z. 2 in Zuidlaren. Hendrika Maria Magdalena de Rooij (1818-1888), echtgenote van notaris mr. Casper Everhard Kniphorst (1815-1879), kocht het pand in 1847/48 van grutter Lambert Rodermond (1797-1857), en liet het pand Kad. G 65/G 968 in 1851/52 herbouwen.
Historische afbeeldingen:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/88b95068-0ff0-5ea2-042c-4c...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/99540766-83b3-47d4-89c9-30...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/f3a784ad-3387-8b2b-5012-fe...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/2dd64e3b-4ec2-45d7-b964-db...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/47c73ab2-a948-f462-9030-22...
Het overlijden van mr. Casper Everhard Kniphorst in 1879 werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Zondag, 53 jaar, logementhouder, en Hendrik Jelijs, 44 jaar, voerman. Casper Everhard Kniphorst, geb. Assen 14-9-1815, zoon van Gerrit Kniphorst, burgemeester van Assen, lid Tweede Kamer, ged. Meppel 6-6-1790, en Elisabeth Carsten, ged. Hoogeveen 24-5-1790, tr. Zuidlaren 14-9-1845 Hendrika Maria Magdalena de Rooij, geb. Den Haag 14-3-1818, ovl. Zuidlaren 27-10-1888, als weduwnaar van Jacobine Margarethe Vermeer. Elisabeth Carsten is een dochter van Raadsheer Casper Everhard Carsten en Jentje Carsten.
Het gezin Kniphorst-Carsten woonde in het Ontvangershuis aan de Brink 5-7 in Assen:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/bab11886-d5f2-4f7d-9308-d9...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/92fa6b50-8443-44ff-882a-7c...
Gerrit Kniphorst:
www.parlement.com/id/vg09llr7kxyn/g_kniphorst
www.parlement.com/id/vg09llucq0ti/c_e_carsten
Dit herenhuis aan de Brink in Zuidlaren lijkt veel op het Drostenhuis, het Hofstedehuis en Overcingel in Assen, van architect Abraham Martinus Sorg (1738-1825), en op Huize Tetrode in Assen, in 1822 gebouwd in opdracht van notaris mr. Anthonij Homan (1794-1877).
Afbeelding van de Brink te Assen. Makers: Carel Christiaan Antony Last (1808-1876), Wilhelmus van Uije (1819-1889). Uitgever: P. van Blommers, Steendrukkerij:
resolver.kb.nl/resolve?urn=urn:gvn:UBL01:P316N437
Op 29-12-1824 werd onder Homan's leiding een boerderij en hof te Plankensloot en een huis en hof te Zuidlaren door de erven van wijlen Hendrik Reinders te koop aangeboden bij kastelein Egbert van Bon. Op 28-10-1811 overleed Frederik Reinders te Sloot (Zuidlaren), oud 74 jaar. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 17-12-1824: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784076:mpeg21:a0005
Aanbesteding van het aan- en verbouwen van het Gouvernement van Drenthe in Assen o.l.v. ingenieur Abraham Toutenhoofd, ovl. Goes 10-10-1833, oud 52 jaar. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-10-1824: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784054:mpeg21:a0009
In 1846/48 werd de Jozefkerk in Assen ontworpen door architect Christiaan Jan Spaan te Heinkenszand bij Goes. Hij is in Middelburg geboren op 23-5-1820, en is in Dordrecht overleden op 11-10-1902; in Rotterdam was hij steenhouwer. Leydse Courant van 7-8-1846:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010922902:mpeg21:a0007
Nederlandsche Staatscourant van 3-8-1846:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010090171:mpeg21:a0013
De voorzitter van de Kerkvoogdij was Dr. Hendrik Jan Nassau, onderwijs inspecteur, geb. Middelburg 30-11-1791, ovl. Kloosterveen/Assen 8-11-1873:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38599270786/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38655782551/in/datepo...
Timmerman/architect Harm Cornelis Winters, geb. Grijpskerk 16-12-1820, ovl. Assen (Kloosterstraat) 15-8-1887 was vanaf 1866 stadsarchitect van Assen. In 1867 was hij de architect van de HBS in de Beilerstraat.
Bouwgeschiedenis Jozefkerk: zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/projecten/detail/4068e3da...
Harmen Tamming van Zuidlaren, gekozen tot een van de ca. 20 Representanten des Volks van Drenthe. Hij is Harm Tammink, landbouwer, schatbeurder, ged. Zuidlaren 7-10-1742, ovl. Zuidlaren 16-9-1817, zoon van Jan Roelofs Tammink en Grietje Harms Hemsing, gehuwd met Alberdina Hoenderken van Noordlaren. Hun zoon Roelof Tammink (1776-1846), gehuwd met Jantje Peling/Pelinck (1782-1857), was in 1832 eigenaar van het pand Kad. G 148, art. 310, op de hoek van de Stationsstraat/Kleine Brink en de Brinkstraat.
"De Republiek der Vereenigde Nederlanden sinds de N. Americaansche onlusten", 1802, Johannes Allart Amsterdam MDCCCII. Google Books: www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?coll=boeken1&query=%2...
In 1809 werd de Italiaanse architect Carlo Giovanni Francesco (Jan) Giudici, geb. Dolzago 5-1-1747, ovl. Rotterdam 17-5-1819, door Lodewijk Napoleon Bonaparte (1778-1846), Koning van Holland (1806-1810), aangesteld om plannen te maken voor de uitbreiding en verfraaiing van Assen.
Assen broedt nog altijd op dit ei.
Algemeene konst- en letter-bode 1861. Google Books: www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=%28stads+architect+...
Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 10 (1937), P.J. Blok, P.C. Molhuysen:
www.dbnl.org/tekst/molh003nieu10_01/molh003nieu10_01_0429...
"Lodewijk Napoleon en Assen: stadplannen voor een dorp"; Groningen/Assen 1984:
www.inenomassen.nl/assen_lodewijknapoleonnieuw.html
In 1837 was Adrianus Pieterszoon Kommers, ovl. Bergen op Zoom 28-10-1854, Hoofd-Ingenieur van den Waterstaat in Assen. Groninger Courant van 3-3-1837:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771716:mpeg21:a0001
Hij is de bouwmeester van het Paleis van Justitie in Assen. Overijsselsche Courant van 26-5-1840: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010119670:mpeg21:a0012
Rijksbouwmeester A, Kommers Pzn (1786-1854): zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/personen/detail/4b9d41b2-...
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), stadsbouwmeester van Groningen, was in 1793 betrokken bij de verkoop van het pand van brouwer Egbert Sissingh in Zuidlaren. Vermoedelijk heeft hij de basis gelegd voor de monumentale architectuur van dit gebouw:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32763909344/
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), geb. Groningen ca. 1745, ovl. Groningen (Oosterstraat) 12-8-1801, tr. Zuidlaren 1-10-1783 Jeigje Steringa (ook Steringh), ged. Zuidlaren 6-6-1762, dochter van Berent Hillebrants Steringa, van Eexterveen, en Hindrikje Hindrix Hemsing(e), ged. Zuidlaren 3-9-1719, dochter van Henricus Hemsinge.
In mei 1803 boden de erven van G. Kuiper (Kuyper), oud-stadsbouwmeester van Groningen, een huis aan de Markte in Zuidlaren te koop aan. Dit was het huis van de schoonouders van G. Kuiper. Zie de vroege geschiedenis van "De Gouden Leeuw": www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
De koper was Drost Sigismund Pieter Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806). Het huis is bij de Grote Brand op 11-7-1803 verloren gegaan. "De grote brand te Zuidlaren in 1803", door H.M. Luning en L.H. van Schelt, in "Ons Waardeel", Tijdschrift van de Drentse Historische Vereniging voor geschiedenis en genealogie 84/5.
www.geheugenvandrenthe.nl/page/12811/sigismund-pieter-ale...
G. Kuiper was in 1783 verantwoordelijk voor de vergroting van de Hervormde Kerk in de Hendrik Westerstraat 114 in Oude Pekela, Rijksmonument 31949: monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/31949
"Bouwheer en bouwmeester. Bouwkunst in Groningen, Stad en Lande (1594-1795)", door Gea van Essen; van Gorcum Assen 2010 (ISBN 978 90 232 4672 5).
In zijn overlijdensacte worden Jan Baving en Roelf Wuffen speciaal genoemd: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/0436426d-46d7-d716...
Overlijdensbericht Geerrard Kuyper in de Ommelander Courant van 14-8-1801: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215442:mpeg21:a0018
Rechts, net buiten beeld, het Logement "De Gouden Leeuw" van Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859.
Huis en hof "De Gouden Leeuw" waren tot 1835 bezit van Willem Jacob graaf van Heiden van Entinge, Burgemeester van Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34817706783/
Kastelein Jan Boer van de Herberg "De Gouden Leeuw" maakte in de Ommelander Courant van 6-3-1804 bekend dat de Herberg nieuw is opgetimmerd, dit na de Grote Brand in 1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215709:mpeg21:a0008
Jan Boer is vermoedelijk Jan Boer Sluter, landbouwer, geb. Haren 5-02-1765, ovl. Zuidlaren 18-9-1827, zoon van
Jan Jans Sluter en Jantje Jans, tr. Zuidlaren 25-5-1800 Aafje Busscher, ged. Winschoten 6-10-1769, ovl. Zuidlaren 10-9-1838.
Het overlijden van Jan Boer werd aangegeven door de buurmannen Jacob Rijnberg, 70 jaar, en Geert Strating, 40 jaar, bakker.
Het overlijden van Aafje Busscher werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Hagedoorn, 44 jaar, landbouwer en Willem Popken, 27 jaar, landbouwer.
Op 14-1-1829 werd in het Logement "de Gouden Leeuw" van Tale Zondag de Behuizing met twee verdiepingen, Stalling en Schuur aan de Brink, waarin een Koek- en Broodbakkerij is uitgeoefend, te koop aangeboden.
Drentsche Courant van 6-1-1829:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784498:mpeg21:a0002
Grutter Lambert Rodermond was in 1832 de eigenaar van het pand Kad. G 65 art 250, naast Simon Simons Bakker, bakker, geb. Hoogezand 24-8-1778, ovl. Zuidlaren 12-6-1863, eigenaar van het pand Kad. G 64 art. 8, en naast Willem Jacob graaf van Heiden, eigenaar van het pand Kad. G 67 art. 111 (later Hotel Zondag c.q. "De Gouden Leeuw").
Lambert Jans Rodermond, geb. Nijeveen 20-7-1797, ovl. Zuidlaren 25-11-1857, tr. 1. Zuidlaren 8-10-1816 Grietje Carsten, geb. Zuidlaren 18-7-1786, ovl. Zuidlaren 2-5-1830, dochter van Willem Carsten en Hendrikjen Tamming; tr. 2. Zuidlaren 8-1-1831 Aaltje Jans Hulzebosch, geb. Windeweer, ovl. Zuidlaren 12-9-1847, oud 44 jaar.
Het overlijden van Lambert Rodermond werd aangegeven door de buurmannen Willem Popken, 41 jaar, schoenmaker, en Klaas Reinders, 34 jaar, landbouwer.
De panden naast Simon Simons Bakker, in wat later De Millystraat ging heten, waren in 1832 eigendom van landbouwer Egbert Bentum, Kad. G 61, art 25 (in 1881 G 1374), koopman Jan Timmer, Kad. G 60, art. 317, en van Jan Klaasens Timmerman, huis en grutterij, Kad. G 57, art. 324.
Het pand van Jan Klaasens Timmerman en van zijn dochter/schoonzoon en kleinzoon Jan Klaas de Vries wordt in 1898 gesloopt. Jan van Bon, zaagmolenaar bouwt op die locatie (De Millystraat 11) een nieuw herenhuis:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38939347521/in/datepo...
Jan Klasens Timmermans, geb. Vries 3-7-1778, overleed in Zuidlaren op 4-11-1859, zoon van Klaas Jans Timmermans en Rebekka Smeenge (1751-1821), weduwnaar van Marchien Karsten, echtgenoot van Aaltje Strating, dochter van Jan Strating (ook Stratingh Cloots) en Roelofjen Harms.
Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Herman Herbers, 30 jaar, koopman en Roelof Peuling, 63 jaar, smid:
alledrenten.nl/akte/jan-klasens-timmermans/b30bbd92-e287-...
Jan Klasens Timmerman, woonachtig in Donderen, was in 1832 ook de eigenaar van het pand Kad. G 153, art. 324, naast het pand van kastelein Egbert Alberts van Bon, op de hoek van wat later De Millystraat en de Kerkstraat ging heten.
Het overlijden van Margien Berends Heersping, geb. Gieten
15-2-1778, ovl. Zuidlaren 13-4-1858, echtgenote van Simon Simons Bakker, werd aangegeven door de buurmannen Jan Klasens Timmermans, 79 jaar, landbouwer, en Thale Harms Zondag, 64 jaar, kastelein:
alledrenten.nl/akte/margien-berends-heersping/fd683d8b-4d...
Het overlijden van Simon Simons Bakker werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Zondag, 37 jaar, kastelein, en door Jan Max Timmer, 28 jaar, koopman. De Ambtenaar van de Burgerlijke Stand was Klaas Timmermans, landbouwer, Lid van de Raad, geb. Vries 5-7-1810, ovl. Zuidlaren 16-10-1892, zoon van Jan Klasens Timmermans en Marchien Karsten, tr. 1 Grieta Wuffing, tr. 2 Harmtien Baving, geb. Vries ca. 1816, dochter van Hendrik Baving en Annechien Ebbing, weduwe van Hendrik Buiter:
alledrenten.nl/akte/simon-bakker/aeb7de4f-2a04-46cd-acc0-...
Publieke verkoop bij palmslag op 8-8-1881 ten huize van E. Sissingh: "Eene nette Behuizinge en Bierhalle,bevattende een ruimen Winkel, Zaal en verscheidene Kamers; voorts Erf en Tuin, bewoond door en in gebruik bij E. Bentum Jz, staande en gelegen te Zuidlaren, op een der beste standen van het dorp aan de hoofdstraat, onmiddellijk aan den Brink, waar de Jaarmarkten gehouden worden, kadastraal bekend gem. Zuidlaren sectie G. nos, 1374 (in 1832 G 61), Huis en Erf, groot 4 a, 70 c, en 1375, Tuin, groot j a, ingezet op f. 3000,-".
Dit pand staat op de locatie De Millystraat 3. Deze E. Bentum Jz is Egbert Bentum, geb. Zuidlaren 1-12-1844, ovl. Borger 21-1-1925, zoon van Jan Bentum en Grietje Donker, tr. Borger 22-12-1875 Jantien Smit, geb. Borger, ovl. Emmen 10-2-1923, oud 74 jaar, dochter van Jan Smit en Hinderkien Wigchering.
Egbert's geboorte werd aangegeven door kastelein Egbert van Bentum.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-8-1881:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097361:mpeg21:a0018
Koopman Johannes Joseph Maximilian Timmer, geb. Aschendorf (Dld) ca. 1834, ovl. Groningen 15-11-1910, tr. Zuidlaren 27-12-1866 Grietje Bentum, geb. Zuidlaren 14-8-1845, dochter van koopman Lucas Oosting Bentum en Geertje van Bon. Zie de documentatie bij de afbeelding: www.flickr.com/photos/148859204@N07/38939347521/in/datepo...
Publieke verkoop ten huize van S. S. Bakker van Huis, Erf en Hof, staande en gelegen te Zuidlaren op een neringrijke stand, toebehorend aan de Erven Jan Sikkens. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 8-12-1855:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780401:mpeg21:a0007
Publieke verkoop van de inboedel van Maria Ennes op 15-12-1856, ten sterfhuize van Maria Ennes, en van haar huis/winkel aan de Brink (sedert 1816) ten huize van S.S. Bakker. Haar pand, Kad. G 149, art. 87, staand naast het pand van bakker Jan van Dam, Kad. G 150, art. 68, op de hoek van de Stationsweg/Kleine Brink en De Millystraat.
Marijke Ennes, winkeliersche, geb. Hoogezand, dochter van
Enne Jacobs en Grietje Jans, overleed in Zuidlaren op
20-11-1856, oud 75 jaar, ongehuwd.
Haar overlijden werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Bakker, 47 jaar, landbouwer, en Jan Stoffer Wilkens, 65 jaar, arbeider.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 10-12-1856:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780141:mpeg21:a0015
Op 7-2-1857 vond ten huize van S.S. Bakker de Publieke Verkoop plaats van: Eene in 1854 geheel nieuw getimmerde roijale Behuizinge, met daarbij gelegen Groote Hof, tot aanleg voor een zomer en winterverblijf zeer geschikt, staande en gelegen te Zuidlaren, en nog drie akkers Bouwland, gelegen op de Esch te Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 27-1-1857: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780158:mpeg21:a0007
De erven S.S. Bakker verkochten Bouwland en Hooiland ten huize van Berend Bakker. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 19-12-1863:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010967553:mpeg21:a0008
Het overlijden van Berend Bakker, bakker, geb. Zuidlaren 10-2-1819, ovl. Zuidlaren 10-1-1874, gehuwd geweest met Jantje Abels, geb. Haren 5-7-1831, ovl. Zuidlaren 3-4-1872, dochter van kastelein Roelof Abels en Geessien Albartus, werd aangegeven door de buurmannen Jan Aaldring, 46 jaar, kastelein, en Jelke Vos, 37 jaar, kastelein.
Het logement van Jelke Vos stond op de locatie Millystraat 6-8. In 1832 was dat pand eigendom van de weduwe van kastelein Derk Jacobs Hagedoorn, geb. Rolde 10-10-1776, ovl. Zuidlaren 16-2-1830, zoon van Jacob Arends Hagedoorn en
Hendrikje Smeenge. Het overlijden van Derk Jacobs Hagedoorn werd aangegeven door de buurmannen Jan Klasens Timmermans, 51 jaar, grutter, en Tale Harms Zondag, 46 jaar. kastelein.
Jelke Vos, geb. Zuidlaren 31-12-1836, ovl. Zuidlaren 19-1-1885, zoon van Roelof Vos, landbouwer in Haren, en Alberdina Hagedoorn, kasteleinsche (1864), trouwt Zuidlaren 28-9-1864 Jantien Matien, geb. Zuidlaren 17-11-1840, ovl. Groningen 11-3-1917, dochter van Egbert Matien (1805-1880) en Aaltje Timmerman, kleindochter van resp. Roelf Egberts Matien en Grietien Hendriks en van Hendrik Jans Timmerman en Jantje Wassens. Jelke Vos liet in 1885 een groot huis met schuur, erf, tuin, stookhok en loods na, Kad. Sectie G 1595, en een klein huis, Kad. Sectie G 1272. De weduwe Vos-Matien verkocht het logement in 1888/89 aan Jan de Boer uit Amsterdam. In 1897/98 werd het gesloopt en werden twee nieuwe gebouwen gebouwd, o.a. het etablissement "de Koppelpaarden":
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32795101964/
Op 7-2-1848 werd ten huize van Tale Harms Zondag een Huis en Erf, waarin twee woningen, staande en gelegen in het schoonste gedeelte van Zuidlaren aan de Hoofdstraat en de Markt, zeer geschikt als Winkel en Bakkerij, eigendom van bakker Jan van Dam, te koop aangeboden. Groninger Courant van 1-2-1848: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772270:mpeg21:a0005
Op 22-1-1848 werd ten huize van Tale Harms Zondag een Huis en Erf staande aan de Groote Markt in Zuidlaren, tot alle nering geschikt, in zonderheid tot eene Blaauwverwerij of Grutterij, te koop aangeboden, eigendom van bakker Jan van Dam. Groninger Courant van 18-1-1848:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772266:mpeg21:a0011
Het gezin van Jan van Dam (1801-1864) en Gezien Jans Meinders (1801-1875) emigreerde naar Drenthe, Zeeland charter Township, Michigan, USA: www.macatawa.org/~devries/VanDam.html
www.macatawa.org/~devries/VanDamCemetery.html
In 1853 keerde hij terug om zijn dochter op te halen. Java-bode: nieuws, handels- en advertentieblad voor Nederlandsch-Indië van 15-6-1853:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010482829:mpeg21:a0007
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 23-4-1853:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010779864:mpeg21:a0018
Links het voormalige café van kastelein en logementhouder Abel Abels, ovl. Zuidlaren 18-8-1903, oud 45 jaar en zijn vrouw Geertruid Stoffers, ovl. Zuidlaren 21-3-1943, oud 81 jaar:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/7a6f7c08-3901-4f4e-950c-9e...
Herberg van Abel Abels. Nieuwsblad van het Noorden van
4-10-1899: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886440:mpeg21:a0072
Verkoop vastgoed in Café Abels. De Noord-Ooster van 18-7-1925 en 18-8-1941: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000080609:mpeg21:a0058
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000083470:mpeg21:a0045
Dansen in Café Abels. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 30-5-1936 en het Nieuwsblad van het Noorden
van 7-10-1950:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000114811:mpeg21:a0085
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891624:mpeg21:a0051
De huidige eigenaar is de huisarts H.E. Mees en voor hem zijn vader (ook huisarts) en de artsen L. Hamminga, H. Freie en J. Prak. Prak kocht het pand in 1907 van Petrus Dorhout Mees (1868-1939).
Het gebouw met daarin het Hotel "Zondag" aan de Brink OZ 4, gesticht door Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859, genaamd "Gouden Leeuw", was tot 1835 bezit van Willem Jacob graaf van Heiden van Entinge, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835.
Op 18-12-1835 vond ten huize van Kastelein Tale Harms Zondag (1793-1859), door notaris A. Homan, de verkoop plaats van de nalatenschap van W.J. Grave van Heijden, te weten het Buitengoed "Entinge" met spatieuse Tuin, en het Behuizinge en Hof genoemd Gouden Leeuw, bewoond en in gebruik bij T.H. Zondag, als Logement en Gemeente-Huis. Hij is Willem Jacob graaf van Heiden, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835, broer van zeeheld Lodewijk Sigismund Vincent Gustaaf van Heiden (1773-1850), zonen van Sigismund Pierre Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806) en Maria Frederica baronesse van Reede (1748-1807). Drentsche Courant van 15-12-1835 en de Groninger Courant van 8-12-1835:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784903:mpeg21:a0008
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772151:mpeg21:a0007
Hinderikus Albertus Zondag, gemeente-opzichter te Kollum, geb. Haren 12-6-1856, ovl. Groningen 24-10-1943, zoon van Jan Zondag en Hindrikje Hamminga, kleinzoon van Tale Harms Zondag en Margien Jans Hessels, gehuwd met Aaltje van Bon, geb. Plankensloot 20-11-1865, ovl. Zuidlaren 10-6-1928, dochter van Hendrik van Bon en Henderika Baving, was in 1907 de architect van Het café "Bentum" met woon- en winkelhuis:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/
Het café is gebouwd door Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961. In 1907 was Werkman de architect van z'n eigen woning met timmerwerkplaats aan de Stationsweg 32, hoek Zuiderlaan, in Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33494402041/
Harm Zondag (1826-1914) had een zwager Johannes Casper Hamminga (1825-1905), zoon van Jan Hamminga en Jochemina Hessemius, die landbouwer, timmerman en bouwkundige was. Hij was gehuwd (24-12-1858) met Jantje Zondag (1832-1902), dochter van logementhouder Tale Harms Zondag en Margje Hessels.
Aanbesteding van de bouw van een Behuizinge en Schuur in Zuidlaarderveen. Bestek en tekeningen lagen ter inzage bij T.H. Zondag en W. Sikkens in Zuidlaren gaf nadere inlichtingen. Provinciale Drentsche en Asser Courant 2-4-1857: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780186:mpeg21:a0018
Timmerman Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), woonde aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655), waar later "Laar-End" is gebouwd. Hij was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”.
Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Egbert Karsten, 53 jaar, landbouwer, en Egbert Sissingh, 45 jaar, kastelein:
alledrenten.nl/akte/willem-sikkens/50bdba82-d7fb-401c-aa8...
www.panoramio.com/photo/104633855
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38279136902/in/datepo...
Aanbesteding van de bouw van een koetsierswoning in Zuidlaren door architect P. van de Wint in Groningen in opdracht van P. Dorhout Mees:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33581573756/
Het werk is gegund aan E. Koning voor fl. 1940. Petrus Dorhout Mees (1868-1939), broer van Johannes Quintinus Dorhout Mees, was Rijksontvanger in Zuidlaren en Burgemeester van Zuidlaren (1902-1906) en Zwollerkarspel, gehuwd met Berendina Johanna de Blocq van Scheltinga (1875-1936). Tot 1906 woonden zij in het herenhuis aan de Brink O.Z. 2 (het pand van huisarts H.E. Mees). Nieuwsblad van het Noorden van 11-8-1904:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890890:mpeg21:a0045
Harm Zondag (1826-1914) had een zwager Johannes Casper Hamminga (1825-1905), zoon van Jan Hamminga en Jochemina Hessemius, die landbouwer, timmerman en bouwkundige was. Hij was gehuwd (24-12-1858) met Jantje Zondag (1832-1902), dochter van logementhouder Tale Harms Zondag en Margje Hessels.
Op 20-11-1906 boden de erven H. Matien en vrouw een Burgerhuis met "timmermansaffaire" aan de Brink A 41, naast Hotel Pekelaër/De Gouden Leeuw, te koop aan. Nieuwsblad van het Noorden van 11-11-1906:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894854:mpeg21:a0131
Van 23-9-1905 tot 31-3-1908 woonde de bouwkundige Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961, in het huis aan de Brink A 41, naast het Hotel-Café-Restaurant van Evert Enting op nr. A 39. Zie voor zijn werk in Zuidlaren:
web.archive.org/web/20161030013109/http://www.panoramio.c...
www.panoramio.com/photo/105141847
web.archive.org/web/20161029165036/http://www.panoramio.c...
www.panoramio.com/photo/104893577
www.panoramio.com/photo/21049045
www.panoramio.com/photo/133714398
www.panoramio.com/photo/133525700
www.panoramio.com/photo/133502470
Zie de (historische) foto's:
web.archive.org/web/20161103113747/http://www.panoramio.c...
www.panoramio.com/photo/133855992
www.panoramio.com/photo/133769431
www.panoramio.com/photo/133525700
www.panoramio.com/photo/133714398
www.panoramio.com/photo/133714266
www.panoramio.com/photo/127113365
www.panoramio.com/photo/112326935
www.panoramio.com/photo/112361900
www.panoramio.com/photo/62805775
www.panoramio.com/photo/133502470
zuidlarenenomgeving.nl/brinkzicht.jpg
Het vernieuwde Brinkhotel in Zuidlaren. De gevel is gepleisterd:
www.panoramio.com/photo/128067432
Thee van E. Brandsma te Amsterdam verkrijgbaar bij H. Zondag te Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 4-7-1887:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100382:mpeg21:a0017
Mevr. Laman Trip te Den Haag vraagt met november een bekwame Keukenmeid en Werkmeid. P.G. Adres: Hôtel Zondag, Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 18-8-1888:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100939:mpeg21:a0019
Gevraagd: een Werkmeid, met melken en koken bekend. Hotel H. Zondag. Provinciale Drentsche en Asser courant 07-06-1889:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101326:mpeg21:a0018
Hotel Zondag en naastgelegen houtstek en de broodbakkerij G. Harms afgebrand. Nieuwsblad van het Noorden van 5-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890088:mpeg21:a0005
Brand in Hotel “De Gouden Leeuw”. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 26-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000099423:mpeg21:a0016
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Nieuwe Veendammer Courant van 30-6-1894:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078752:mpeg21:a0026
"De Gouden Leeuw" is gesticht door Harm Zondag, kastelein en logementhouder, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914.
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-7-1895:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101421:mpeg21:a0017
Groot Bal in Café "Brinkzicht", E. Enting in Zuidlaren, met W. Poelman als dansonderwijzer. Nieuwsblad van het Noorden van 02-3-1911:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010882814:mpeg21:a0066
Aanbesteding bouw concert- en danszaal met kleedkamers, serre's etc. door Ossevorth’s Bouwbureau, Heerestraat 67 in Groningen, van bouwkundige Gerhard Ossevorth (1891-1963), i.o.v. mej. A. Pekelaer t.b.v. Hotel Pekelaer, voorheen "De Gouden Leeuw". Nieuwsblad van het Noorden van 17-8-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667897:mpeg21:a0054
Op 16-2-1986 werd het hotel door brand verwoest. De brand ontstond in het tentoonstellingscomplex "Prins Bernhardhoeve" en sloeg over naar het Brinkhotel en de horecagelegenheid "De Gouden Leeuw". Alles werd binnen een jaar herbouwd. De architect van het herbouwde "Brinkhotel" is D. Cruiming van het Architectenbureau Cruiming & Offringa in Zuidhorn. De "Prins Bernhardhoeve" werd in 2014 gesloopt.
www.panoramio.com/photo/21301558
www.panoramio.com/photo/23805100
www.panoramio.com/photo/109314835
In het Nieuwsblad van het Noorden van 31-12-1970 wenste de NV De Gouden Leeuw Zuidlaren met o.a. Hotel Enting, Bar Brinkzicht, Café De Paris, Dancing, alle vrienden en clientèle een voorspoedig 1971:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011015921:mpeg21:a0173
"Gouden Leeuw in Zuidlaren failliet", Nieuwsblad van het Noorden van 25-11-1982:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011010546:mpeg21:a0002&quo... Zuidlaren krijgt facelift", Dagblad van het Noorden van 7-11-2015, blz. 20.
"Eigenaar Rinze Dijkstra van Brinkhotel" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0093
"Hart uit dorp weggerukt" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0004
"Brand in beeld" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0104
De Prins Bernardhoeve werd op 16-2-1986 compleet door brand verwoest. Nieuwsblad van het Noorden 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0092
"De Gouden Leeuw herrijst", Nieuwsblad van het Noorden van 9-7-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011664:mpeg21:a0267
"Nieuwe Bernhardhoeve in opbouw" in het Nieuwsblad van het Noorden van 28-2-1986:
"Nieuwbouw beurscomplex Prins Bernhardhoeve in een jaar gerealiseerd" in de Leeuwarder Courant van 23-5-1987 (met luchtfoto):
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010566353:mpeg21:a0416
"Rotary schenkt aan Zuidlaren kunstwerk" in het Nieuwsblad van het Noorden van 25-2-1987. Het kunstwerk is van Ko Vester uit Schipborg, Johannes van Laer uit Meppel en Joop de Blaauw uit Nieuweschans:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011000789:mpeg21:a0246
Van 1838 tot 1870 woonde timmerman en metselaar Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655). Omstreeks 1909 werd het Huize "Laar End" van Jkvr. Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer, ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar, die er in 1911 een verdieping op liet bouwen.
www.panoramio.com/photo/104633855
www.panoramio.com/photo/104633852
Hij was aandeelhouder in de in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Zijn erven boden op 20-1-1871 zijn huis en tuin te koop aan ten huize van Berend Bakker. Mogelijk was hij betrokken bij het ontwerp en de bouw van de tolhuizen in Schuilingsoord, Midlaren en De Groeve. In de advertentie werd gesproken over "eene ruime en nette Behuizinge en Erf, staande op eene aangename stand aan de Brink te Zuidlaren, en een akker Bouwland op de Esch aldaar" (Kad. Sectie G 377). Op 14-1-1871 werd Hooiland en Bouwland van Willem Sikkens in Eelde verkocht. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-1-1871, 9-1-1871 en 16-1-1871:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094464:mpeg21:a0024
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094468:mpeg21:a0021
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094490:mpeg21:a0021
Willems Sikkens had een zoon Hendrik Sikkens, opzigter waterstaat, geb. Zuidlaren 28-6-1840, ovl. De Punt (Vries) 30-7-1866, en twee dochters, nl. Jantien Sikkens, geb. Zuidlaren 14-1-1848 en Geesje Sikkens, geb. Zuidlaren 6-2-1854.
Willem Sikkens had een broer Albert Sikkens, timmerman, geb. Zuidlaren 6-6-1791, ovl. Zuidlaren 22-5-1877, gehuwd met Barbara Leen, en een broer Kars Sikkens, kuiper, timmerman, geb. Zuidlaren ca. 1793, ovl. Zuidlaren 18-9-1847, gehuwd met Geertruid Klaassens Nijland.
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Willem Sikkens was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856:
Links het pand van Bakkerij "Hovius" op de hoek van De Millystraat en de Stationsweg/Kleine Brink in Zuidlaren.
In 1832 was bakker Jan van Dam eigenaar van het pand op deze hoek, Kad. Sectie G 150, art 68.
Op 7-2-1848 werd ten huize van Tale Harms Zondag een Huis en Erf, waarin twee woningen, staande en gelegen in het schoonste gedeelte van Zuidlaren aan de Hoofdstraat en de Markt, zeer geschikt als Winkel en Bakkerij, eigendom van bakker Jan van Dam, te koop aangeboden. Groninger Courant van 1-2-1848: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772270:mpeg21:a0005
Op 22-1-1848 werd ten huize van Tale Harms Zondag een Huis en Erf staande aan de Groote Markt in Zuidlaren, tot alle nering geschikt, in zonderheid tot eene Blaauwverwerij of Grutterij, te koop aangeboden, eigendom van bakker Jan van Dam. Groninger Courant van 18-1-1848:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772266:mpeg21:a0011
Het gezin van Jan van Dam (1801-1864) en Gezien Jans Meinders (1801-1875) emigreerde naar Drenthe, Zeeland charter Township, Michigan, USA: www.macatawa.org/~devries/VanDam.html
www.macatawa.org/~devries/VanDamCemetery.html
In 1853 keerde hij terug om zijn dochter op te halen. Java-bode: nieuws, handels- en advertentieblad voor Nederlandsch-Indië van 15-6-1853:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010482829:mpeg21:a0007
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 23-4-1853:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010779864:mpeg21:a0018
Rechts het herenhuis aan de Brink O.Z. 2 in Zuidlaren. Hendrika Maria Magdalena de Rooij (1818-1888), echtgenote van notaris mr. Casper Everhard Kniphorst (1815-1879), kocht het pand in 1847/48 van grutter Lambert Rodermond (1797-1857), en liet het pand Kad. G 65/G 968 in 1851/52 herbouwen.
Historische afbeeldingen:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/88b95068-0ff0-5ea2-042c-4c...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/99540766-83b3-47d4-89c9-30...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/f3a784ad-3387-8b2b-5012-fe...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/2dd64e3b-4ec2-45d7-b964-db...
Het overlijden van mr. Casper Everhard Kniphorst in 1879 werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Zondag, 53 jaar, logementhouder, en Hendrik Jelijs, 44 jaar, voerman. Casper Everhard Kniphorst, geb. Assen 14-9-1815, zoon van Gerrit Kniphorst, burgemeester van Assen, lid Tweede Kamer, ged. Meppel 6-6-1790, en Elisabeth Carsten, ged. Hoogeveen 24-5-1790, tr. Zuidlaren 14-9-1845 Hendrika Maria Magdalena de Rooij, geb. Den Haag 14-3-1818, ovl. Zuidlaren 27-10-1888, als weduwnaar van Jacobine Margarethe Vermeer. Elisabeth Carsten is een dochter van Raadsheer Casper Everhard Carsten en Jentje Carsten.
Het gezin Kniphorst-Carsten woonde in het Ontvangershuis aan de Brink 5-7 in Assen:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/bab11886-d5f2-4f7d-9308-d9...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/92fa6b50-8443-44ff-882a-7c...
Gerrit Kniphorst:
www.parlement.com/id/vg09llr7kxyn/g_kniphorst
www.parlement.com/id/vg09llucq0ti/c_e_carsten
Dit herenhuis aan de Brink in Zuidlaren lijkt veel op het Drostenhuis, het Hofstedehuis en Overcingel in Assen, van architect Abraham Martinus Sorg (1738-1825), en op Huize Tetrode in Assen, in 1822 gebouwd in opdracht van notaris mr. Anthonij Homan (1794-1877).
Afbeelding van de Brink te Assen. Makers: Carel Christiaan Antony Last (1808-1876), Wilhelmus van Uije (1819-1889). Uitgever: P. van Blommers, Steendrukkerij:
resolver.kb.nl/resolve?urn=urn:gvn:UBL01:P316N437
Op 29-12-1824 werd onder Homan's leiding een boerderij en hof te Plankensloot en een huis en hof te Zuidlaren door de erven van wijlen Hendrik Reinders te koop aangeboden bij kastelein Egbert van Bon. Op 28-10-1811 overleed Frederik Reinders te Sloot (Zuidlaren), oud 74 jaar. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 17-12-1824: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784076:mpeg21:a0005
Aanbesteding van het aan- en verbouwen van het Gouvernement van Drenthe in Assen o.l.v. ingenieur Abraham Toutenhoofd, ovl. Goes 10-10-1833, oud 52 jaar. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-10-1824: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784054:mpeg21:a0009
In 1846/48 werd de Jozefkerk in Assen ontworpen door architect Christiaan Jan Spaan te Heinkenszand bij Goes. Hij is in Middelburg geboren op 23-5-1820, en is in Dordrecht overleden op 11-10-1902; in Rotterdam was hij steenhouwer. Leydse Courant van 7-8-1846:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010922902:mpeg21:a0007
Nederlandsche Staatscourant van 3-8-1846:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010090171:mpeg21:a0013
De voorzitter van de Kerkvoogdij was Dr. Hendrik Jan Nassau, onderwijs inspecteur, geb. Middelburg 30-11-1791, ovl. Kloosterveen/Assen 8-11-1873:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38599270786/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38655782551/in/datepo...
Timmerman/architect Harm Cornelis Winters, geb. Grijpskerk 16-12-1820, ovl. Assen (Kloosterstraat) 15-8-1887 was vanaf 1866 stadsarchitect van Assen. In 1867 was hij de architect van de HBS in de Beilerstraat.
Bouwgeschiedenis Jozefkerk: zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/projecten/detail/4068e3da...
Harmen Tamming van Zuidlaren, gekozen tot een van de ca. 20 Representanten des Volks van Drenthe. Hij is Harm Tammink, landbouwer, schatbeurder, ged. Zuidlaren 7-10-1742, ovl. Zuidlaren 16-9-1817, zoon van Jan Roelofs Tammink en Grietje Harms Hemsing, gehuwd met Alberdina Hoenderken van Noordlaren. Hun zoon Roelof Tammink (1776-1846), gehuwd met Jantje Peling/Pelinck (1782-1857), was in 1832 eigenaar van het pand Kad. G 148, art. 310, op de hoek van de Stationsstraat/Kleine Brink en de Brinkstraat.
"De Republiek der Vereenigde Nederlanden sinds de N. Americaansche onlusten", 1802, Johannes Allart Amsterdam MDCCCII. Google Books: www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?coll=boeken1&query=%2...
In 1809 werd de Italiaanse architect Carlo Giovanni Francesco (Jan) Giudici, geb. Dolzago 5-1-1747, ovl. Rotterdam 17-5-1819, door Lodewijk Napoleon Bonaparte (1778-1846), Koning van Holland (1806-1810), aangesteld om plannen te maken voor de uitbreiding en verfraaiing van Assen.
Assen broedt nog altijd op dit ei.
Algemeene konst- en letter-bode 1861. Google Books: www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=%28stads+architect+...
Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 10 (1937), P.J. Blok, P.C. Molhuysen:
www.dbnl.org/tekst/molh003nieu10_01/molh003nieu10_01_0429...
"Lodewijk Napoleon en Assen: stadplannen voor een dorp"; Groningen/Assen 1984:
www.inenomassen.nl/assen_lodewijknapoleonnieuw.html
In 1837 was Adrianus Pieterszoon Kommers, ovl. Bergen op Zoom 28-10-1854, Hoofd-Ingenieur van den Waterstaat in Assen. Groninger Courant van 3-3-1837:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771716:mpeg21:a0001
Hij is de bouwmeester van het Paleis van Justitie in Assen. Overijsselsche Courant van 26-5-1840: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010119670:mpeg21:a0012
Rijksbouwmeester A, Kommers Pzn (1786-1854): zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/personen/detail/4b9d41b2-...
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), stadsbouwmeester van Groningen, was in 1793 betrokken bij de verkoop van het pand van brouwer Egbert Sissingh in Zuidlaren. Vermoedelijk heeft hij de basis gelegd voor de monumentale architectuur van dit gebouw:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32763909344/
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), geb. Groningen ca. 1745, ovl. Groningen (Oosterstraat) 12-8-1801, tr. Zuidlaren 1-10-1783 Jeigje Steringa (ook Steringh), ged. Zuidlaren 6-6-1762, dochter van Berent Hillebrants Steringa, van Eexterveen, en Hindrikje Hindrix Hemsing(e), ged. Zuidlaren 3-9-1719, dochter van Henricus Hemsinge.
In mei 1803 boden de erven van G. Kuiper (Kuyper), oud-stadsbouwmeester van Groningen, een huis aan de Markte in Zuidlaren te koop aan. Dit was het huis van de schoonouders van G. Kuiper. Zie de vroege geschiedenis van "De Gouden Leeuw": www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
De koper was Drost Sigismund Pieter Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806). Het huis is bij de Grote Brand op 11-7-1803 verloren gegaan. "De grote brand te Zuidlaren in 1803", door H.M. Luning en L.H. van Schelt, in "Ons Waardeel", Tijdschrift van de Drentse Historische Vereniging voor geschiedenis en genealogie 84/5.
"Van de prins geen kwaad. De dagboeken van S.P.A. van Heiden Reinestein", door J.K.H. van der Meer, Gratama Reeks 3 - Van Gorcum / Stichting Vrienden van het Drents Archief 2007 (ISBN 978 90 232 4330 4).
www.geheugenvandrenthe.nl/page/12811/sigismund-pieter-ale...
G. Kuiper was in 1783 verantwoordelijk voor de vergroting van de Hervormde Kerk in de Hendrik Westerstraat 114 in Oude Pekela, Rijksmonument 31949: monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/31949
"Bouwheer en bouwmeester. Bouwkunst in Groningen, Stad en Lande (1594-1795)", door Gea van Essen; van Gorcum Assen 2010 (ISBN 978 90 232 4672 5).
In zijn overlijdensacte worden Jan Baving en Roelf Wuffen speciaal genoemd: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/0436426d-46d7-d716...
Overlijdensbericht Geerrard Kuyper in de Ommelander Courant van 14-8-1801: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215442:mpeg21:a0018
Rechts, net buiten beeld, het Logement "De Gouden Leeuw" van Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859.
Huis en hof "De Gouden Leeuw" waren tot 1835 bezit van Willem Jacob graaf van Heiden van Entinge, Burgemeester van Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34817706783/
Kastelein Jan Boer van de Herberg "De Gouden Leeuw" maakte in de Ommelander Courant van 6-3-1804 bekend dat de Herberg nieuw is opgetimmerd, dit na de Grote Brand in 1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215709:mpeg21:a0008
Jan Boer is vermoedelijk Jan Boer Sluter, landbouwer, geb. Haren 5-02-1765, ovl. Zuidlaren 18-9-1827, zoon van
Jan Jans Sluter en Jantje Jans, tr. Zuidlaren 25-5-1800 Aafje Busscher, ged. Winschoten 6-10-1769, ovl. Zuidlaren 10-9-1838.
Het overlijden van Jan Boer werd aangegeven door de buurmannen Jacob Rijnberg, 70 jaar, en Geert Strating, 40 jaar, bakker.
Het overlijden van Aafje Busscher werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Hagedoorn, 44 jaar, landbouwer en Willem Popken, 27 jaar, landbouwer.
Op 14-1-1829 werd in het Logement "de Gouden Leeuw" van Tale Zondag de Behuizing met twee verdiepingen, Stalling en Schuur aan de Brink, waarin een Koek- en Broodbakkerij is uitgeoefend, te koop aangeboden.
Drentsche Courant van 6-1-1829:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784498:mpeg21:a0002
Grutter Lambert Rodermond was in 1832 de eigenaar van het pand Kad. G 65 art 250, naast Simon Simons Bakker, bakker, geb. Hoogezand 24-8-1778, ovl. Zuidlaren 12-6-1863, eigenaar van het pand Kad. G 64 art. 8, en naast Willem Jacob graaf van Heiden, eigenaar van het pand Kad. G 67 art. 111 (later Hotel Zondag c.q. "De Gouden Leeuw").
Lambert Jans Rodermond, geb. Nijeveen 20-7-1797, ovl. Zuidlaren 25-11-1857, tr. 1. Zuidlaren 8-10-1816 Grietje Carsten, geb. Zuidlaren 18-7-1786, ovl. Zuidlaren 2-5-1830, dochter van Willem Carsten en Hendrikjen Tamming; tr. 2. Zuidlaren 8-1-1831 Aaltje Jans Hulzebosch, geb. Windeweer, ovl. Zuidlaren 12-9-1847, oud 44 jaar.
Het overlijden van Lambert Rodermond werd aangegeven door de buurmannen Willem Popken, 41 jaar, schoenmaker, en Klaas Reinders, 34 jaar, landbouwer.
De panden naast Simon Simons Bakker, in wat later De Millystraat ging heten, waren in 1832 eigendom van landbouwer Egbert Bentum, Kad. G 61, art 25, koopman Jan Timmer, Kad. G 60, art. 317, en van Jan Klaasens Timmerman, huis en grutterij, Kad. G 57, art. 324.
Het pand van Jan Klaasens Timmerman en van zijn dochter/schoonzoon en kleinzoon Jan Klaas de Vries wordt in 1898 gesloopt. Jan van Bon, zaagmolenaar bouwt op die locatie (De Millystraat 11) een nieuw herenhuis:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38939347521/in/datepo...
Jan Klasens Timmermans, geb. Vries 3-7-1778, overleed in Zuidlaren op 4-11-1859, zoon van Klaas Jans Timmermans en Rebekka Smeenge (1751-1821), weduwnaar van Marchien Karsten, echtgenoot van Aaltje Strating, dochter van Jan Strating (ook Stratingh Cloots) en Roelofjen Harms.
Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Herman Herbers, 30 jaar, koopman en Roelof Peuling, 63 jaar, smid:
alledrenten.nl/akte/jan-klasens-timmermans/b30bbd92-e287-...
Jan Klasens Timmerman, woonachtig in Donderen, was in 1832 ook de eigenaar van het pand Kad. G 153, art. 324, naast het pand van kastelein Egbert Alberts van Bon, op de hoek van wat later De Millystraat en de Kerkstraat ging heten.
Het overlijden van Margien Berends Heersping, geb. Gieten
15-2-1778, ovl. Zuidlaren 13-4-1858, echtgenote van Simon Simons Bakker, werd aangegeven door de buurmannen Jan Klasens Timmermans, 79 jaar, landbouwer, en Thale Harms Zondag, 64 jaar, kastelein:
alledrenten.nl/akte/margien-berends-heersping/fd683d8b-4d...
Het overlijden van Simon Simons Bakker werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Zondag, 37 jaar, kastelein, en door Jan Max Timmer, 28 jaar, koopman. De Ambtenaar van de Burgerlijke Stand was Klaas Timmermans, landbouwer, Lid van de Raad, geb. Vries 5-7-1810, ovl. Zuidlaren 16-10-1892, zoon van Jan Klasens Timmermans en Marchien Karsten, tr. 1 Grieta Wuffing, tr. 2 Harmtien Baving, geb. Vries ca. 1816, dochter van Hendrik Baving en Annechien Ebbing, weduwe van Hendrik Buiter:
alledrenten.nl/akte/simon-bakker/aeb7de4f-2a04-46cd-acc0-...
Koopman Johannes Joseph Maximilian Timmer, geb. Aschendorf (Dld) ca. 1834, ovl. Groningen 15-11-1910, tr. Zuidlaren 27-12-1866 Grietje Bentum, geb. Zuidlaren 14-8-1845, dochter van koopman Lucas Oosting Bentum en Geertje van Bon. Zie de documentatie bij de afbeelding: www.flickr.com/photos/148859204@N07/38939347521/in/datepo...
Publieke verkoop ten huize van S. S. Bakker van Huis, Erf en Hof, staande en gelegen te Zuidlaren op een neringrijke stand, toebehorend aan de Erven Jan Sikkens. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 8-12-1855:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780401:mpeg21:a0007
Publieke verkoop van de inboedel van Maria Ennes op 15-12-1856, ten sterfhuize van Maria Ennes, en van haar huis/winkel aan de Brink (sedert 1816) ten huize van S.S. Bakker. Haar pand, Kad. G 149, art. 87, staand naast het pand van bakker Jan van Dam, Kad. G 150, art. 68, op de hoek van de Stationsweg/Kleine Brink en De Millystraat.
Marijke Ennes, winkeliersche, geb. Hoogezand, dochter van
Enne Jacobs en Grietje Jans, overleed in Zuidlaren op
20-11-1856, oud 75 jaar, ongehuwd.
Haar overlijden werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Bakker, 47 jaar, landbouwer, en Jan Stoffer Wilkens, 65 jaar, arbeider.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 10-12-1856:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780141:mpeg21:a0015
Op 7-2-1857 vond ten huize van S.S. Bakker de Publieke Verkoop plaats van: Eene in 1854 geheel nieuw getimmerde roijale Behuizinge, met daarbij gelegen Groote Hof, tot aanleg voor een zomer en winterverblijf zeer geschikt, staande en gelegen te Zuidlaren, en nog drie akkers Bouwland, gelegen op de Esch te Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 27-1-1857: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780158:mpeg21:a0007
De erven S.S. Bakker verkochten Bouwland en Hooiland ten huize van Berend Bakker. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 19-12-1863:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010967553:mpeg21:a0008
Het overlijden van Berend Bakker, bakker, geb. Zuidlaren 10-2-1819, ovl. Zuidlaren 10-1-1874, gehuwd geweest met Jantje Abels, geb. Haren 5-7-1831, ovl. Zuidlaren 3-4-1872, dochter van kastelein Roelof Abels en Geessien Albartus, werd aangegeven door de buurmannen Jan Aaldring, 46 jaar, kastelein, en Jelke Vos, 37 jaar, kastelein.
Het logement van Jelke Vos stond op de locatie Millystraat 6-8. In 1832 was dat pand eigendom van de weduwe van kastelein Derk Jacobs Hagedoorn, geb. Rolde 10-10-1776, ovl. Zuidlaren 16-2-1830, zoon van Jacob Arends Hagedoorn en
Hendrikje Smeenge. Het overlijden van Derk Jacobs Hagedoorn werd aangegeven door de buurmannen Jan Klasens Timmermans, 51 jaar, grutter, en Tale Harms Zondag, 46 jaar. kastelein.
Jelke Vos, geb. Zuidlaren 31-12-1836, ovl. Zuidlaren 19-1-1885, zoon van Roelof Vos, landbouwer in Haren, en Alberdina Hagedoorn, kasteleinsche (1864), trouwt Zuidlaren 28-9-1864 Jantien Matien, geb. Zuidlaren 17-11-1840, ovl. Groningen 11-3-1917, dochter van Egbert Matien (1805-1880) en Aaltje Timmerman, kleindochter van resp. Roelf Egberts Matien en Grietien Hendriks en van Hendrik Jans Timmerman en Jantje Wassens. Jelke Vos liet in 1885 een groot huis met schuur, erf, tuin, stookhok en loods na, Kad. Sectie G 1595, en een klein huis, Kad. Sectie G 1272. De weduwe Vos-Matien verkocht het logement in 1888/89 aan Jan de Boer uit Amsterdam. In 1897/98 werd het gesloopt en werden twee nieuwe gebouwen gebouwd, o.a. het etablissement "de Koppelpaarden":
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32795101964/
Links het voormalige café van kastelein en logementhouder Abel Abels, ovl. Zuidlaren 18-8-1903, oud 45 jaar en zijn vrouw Geertruid Stoffers, ovl. Zuidlaren 21-3-1943, oud 81 jaar:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/7a6f7c08-3901-4f4e-950c-9e...
Herberg van Abel Abels. Nieuwsblad van het Noorden van
4-10-1899: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886440:mpeg21:a0072
Verkoop vastgoed in Café Abels. De Noord-Ooster van 18-7-1925 en 18-8-1941: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000080609:mpeg21:a0058
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000083470:mpeg21:a0045
Dansen in Café Abels. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 30-5-1936 en het Nieuwsblad van het Noorden
van 7-10-1950:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000114811:mpeg21:a0085
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891624:mpeg21:a0051
De huidige eigenaar is de huisarts H.E. Mees en voor hem zijn vader (ook huisarts) en de artsen L. Hamminga, H. Freie en J. Prak. Prak kocht het pand in 1907 van Petrus Dorhout Mees (1868-1939).
In 1904 vond de aanbesteding plaats van de bouw van een koetsierswoning in Zuidlaren door architect Pieter van de Wint in Groningen, in opdracht van Petrus Dorhout Mees. Het werk werd gegund aan E. Koning voor fl. 1940. In 1909 is het koetshuis verbouwd door B. Veenstra te Schipborg. Zijn broer Johannes Quintinus Dorhout Mees (1870-1907) had de villa aan de Stationsweg 30 laten bouwen door architect Pieter van de Wint.
Het gebouw met daarin het Hotel "Zondag" aan de Brink OZ 4, gesticht door Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859, genaamd "Gouden Leeuw", was tot 1835 bezit van Willem Jacob graaf van Heiden van Entinge, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835.
Op 18-12-1835 vond ten huize van Kastelein Tale Harms Zondag (1793-1859), door notaris A. Homan, de verkoop plaats van de nalatenschap van W.J. Grave van Heijden, te weten het Buitengoed "Entinge" met spatieuse Tuin, en het Behuizinge en Hof genoemd Gouden Leeuw, bewoond en in gebruik bij T.H. Zondag, als Logement en Gemeente-Huis. Hij is Willem Jacob graaf van Heiden, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835, broer van zeeheld Lodewijk Sigismund Vincent Gustaaf van Heiden (1773-1850), zonen van Sigismund Pierre Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806) en Maria Frederica baronesse van Reede (1748-1807). Drentsche Courant van 15-12-1835 en de Groninger Courant van 8-12-1835:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784903:mpeg21:a0008
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772151:mpeg21:a0007
Hinderikus Albertus Zondag, gemeente-opzichter te Kollum, geb. Haren 12-6-1856, ovl. Groningen 24-10-1943, zoon van Jan Zondag en Hindrikje Hamminga, kleinzoon van Tale Harms Zondag en Margien Jans Hessels, gehuwd met Aaltje van Bon, geb. Plankensloot 20-11-1865, ovl. Zuidlaren 10-6-1928, dochter van Hendrik van Bon en Henderika Baving, was in 1907 de architect van Het café "Bentum" met woon- en winkelhuis:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/
Het café is gebouwd door Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961. In 1907 was Werkman de architect van z'n eigen woning met timmerwerkplaats aan de Stationsweg 32, hoek Zuiderlaan, in Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33494402041/
Harm Zondag (1826-1914) had een zwager Johannes Casper Hamminga (1825-1905), zoon van Jan Hamminga en Jochemina Hessemius, die landbouwer, timmerman en bouwkundige was. Hij was gehuwd (24-12-1858) met Jantje Zondag (1832-1902), dochter van logementhouder Tale Harms Zondag en Margje Hessels.
Aanbesteding van de bouw van een Behuizinge en Schuur in Zuidlaarderveen. Bestek en tekeningen lagen ter inzage bij T.H. Zondag en W. Sikkens in Zuidlaren gaf nadere inlichtingen. Provinciale Drentsche en Asser Courant 2-4-1857: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780186:mpeg21:a0018
Timmerman Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), woonde aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655), waar later "Laar-End" is gebouwd. Hij was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”.
Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Egbert Karsten, 53 jaar, landbouwer, en Egbert Sissingh, 45 jaar, kastelein:
alledrenten.nl/akte/willem-sikkens/50bdba82-d7fb-401c-aa8...
www.panoramio.com/photo/104633855
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38279136902/in/datepo...
Aanbesteding van de bouw van een koetsierswoning in Zuidlaren door architect P. van de Wint in Groningen in opdracht van P. Dorhout Mees:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33581573756/
Het werk is gegund aan E. Koning voor fl. 1940. Petrus Dorhout Mees (1868-1939), broer van Johannes Quintinus Dorhout Mees, was Rijksontvanger in Zuidlaren en Burgemeester van Zuidlaren (1902-1906) en Zwollerkarspel, gehuwd met Berendina Johanna de Blocq van Scheltinga (1875-1936). Tot 1906 woonden zij in het herenhuis aan de Brink O.Z. 2 (het pand van huisarts H.E. Mees). Nieuwsblad van het Noorden van 11-8-1904:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890890:mpeg21:a0045
Harm Zondag (1826-1914) had een zwager Johannes Casper Hamminga (1825-1905), zoon van Jan Hamminga en Jochemina Hessemius, die landbouwer, timmerman en bouwkundige was. Hij was gehuwd (24-12-1858) met Jantje Zondag (1832-1902), dochter van logementhouder Tale Harms Zondag en Margje Hessels.
Op 20-11-1906 boden de erven H. Matien en vrouw een Burgerhuis met "timmermansaffaire" aan de Brink A 41, naast Hotel Pekelaër/De Gouden Leeuw, te koop aan. Nieuwsblad van het Noorden van 11-11-1906:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894854:mpeg21:a0131
Van 23-9-1905 tot 31-3-1908 woonde de bouwkundige Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961, in het huis aan de Brink A 41, naast het Hotel-Café-Restaurant van Evert Enting op nr. A 39. Zie voor zijn werk in Zuidlaren:
web.archive.org/web/20161030013109/http://www.panoramio.c...
www.panoramio.com/photo/105141847
web.archive.org/web/20161029165036/http://www.panoramio.c...
www.panoramio.com/photo/104893577
www.panoramio.com/photo/21049045
www.panoramio.com/photo/133714398
www.panoramio.com/photo/133525700
www.panoramio.com/photo/133502470
Zie de (historische) foto's:
web.archive.org/web/20161103113747/http://www.panoramio.c...
www.panoramio.com/photo/133855992
www.panoramio.com/photo/133769431
www.panoramio.com/photo/133525700
www.panoramio.com/photo/133714398
www.panoramio.com/photo/133714266
www.panoramio.com/photo/127113365
www.panoramio.com/photo/112326935
www.panoramio.com/photo/112361900
www.panoramio.com/photo/62805775
www.panoramio.com/photo/133502470
zuidlarenenomgeving.nl/brinkzicht.jpg
Het vernieuwde Brinkhotel in Zuidlaren. De gevel is gepleisterd:
www.panoramio.com/photo/128067432
Hotel Zondag, ook Hotel "De Gouden Leeuw"
Thee van E. Brandsma te Amsterdam verkrijgbaar bij H. Zondag te Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 4-7-1887:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100382:mpeg21:a0017
Mevr. Laman Trip te Den Haag vraagt met november een bekwame Keukenmeid en Werkmeid. P.G. Adres: Hôtel Zondag, Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 18-8-1888:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100939:mpeg21:a0019
Gevraagd: een Werkmeid, met melken en koken bekend. Hotel H. Zondag. Provinciale Drentsche en Asser courant 07-06-1889:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101326:mpeg21:a0018
Hotel Zondag en naastgelegen houtstek en de broodbakkerij G. Harms afgebrand. Nieuwsblad van het Noorden van 5-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890088:mpeg21:a0005
Brand in Hotel “De Gouden Leeuw”. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 26-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000099423:mpeg21:a0016
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Nieuwe Veendammer Courant van 30-6-1894:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078752:mpeg21:a0026
"De Gouden Leeuw" is gesticht door Harm Zondag, kastelein en logementhouder, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914.
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-7-1895:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101421:mpeg21:a0017
Groot Bal in Café "Brinkzicht", E. Enting in Zuidlaren, met W. Poelman als dansonderwijzer. Nieuwsblad van het Noorden van 02-3-1911:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010882814:mpeg21:a0066
Aanbesteding bouw concert- en danszaal met kleedkamers, serre's etc. door Ossevorth’s Bouwbureau, Heerestraat 67 in Groningen, van bouwkundige Gerhard Ossevorth (1891-1963), i.o.v. mej. A. Pekelaer t.b.v. Hotel Pekelaer, voorheen "De Gouden Leeuw". Nieuwsblad van het Noorden van 17-8-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667897:mpeg21:a0054
Op 16-2-1986 werd het hotel door brand verwoest. De brand ontstond in het tentoonstellingscomplex "Prins Bernhardhoeve" en sloeg over naar het Brinkhotel en de horecagelegenheid "De Gouden Leeuw". Alles werd binnen een jaar herbouwd. De architect van het herbouwde "Brinkhotel" is D. Cruiming van het Architectenbureau Cruiming & Offringa in Zuidhorn. De "Prins Bernhardhoeve" werd in 2014 gesloopt.
www.panoramio.com/photo/21301558
www.panoramio.com/photo/23805100
www.panoramio.com/photo/109314835
In het Nieuwsblad van het Noorden van 31-12-1970 wenste de NV De Gouden Leeuw Zuidlaren met o.a. Hotel Enting, Bar Brinkzicht, Café De Paris, Dancing, alle vrienden en clientèle een voorspoedig 1971:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011015921:mpeg21:a0173
"Gouden Leeuw in Zuidlaren failliet", Nieuwsblad van het Noorden van 25-11-1982:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011010546:mpeg21:a0002&quo... Zuidlaren krijgt facelift", Dagblad van het Noorden van 7-11-2015, blz. 20.
"Eigenaar Rinze Dijkstra van Brinkhotel" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0093
"Hart uit dorp weggerukt" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0004
"Brand in beeld" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0104
De Prins Bernardhoeve werd op 16-2-1986 compleet door brand verwoest. Nieuwsblad van het Noorden 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0092
"De Gouden Leeuw herrijst", Nieuwsblad van het Noorden van 9-7-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011664:mpeg21:a0267
"Nieuwe Bernhardhoeve in opbouw" in het Nieuwsblad van het Noorden van 28-2-1986:
"Nieuwbouw beurscomplex Prins Bernhardhoeve in een jaar gerealiseerd" in de Leeuwarder Courant van 23-5-1987 (met luchtfoto):
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010566353:mpeg21:a0416
"Rotary schenkt aan Zuidlaren kunstwerk" in het Nieuwsblad van het Noorden van 25-2-1987. Het kunstwerk is van Ko Vester uit Schipborg, Johannes van Laer uit Meppel en Joop de Blaauw uit Nieuweschans:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011000789:mpeg21:a0246
Van 1838 tot 1870 woonde timmerman en metselaar Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655). Omstreeks 1909 werd het Huize "Laar End" van Jkvr. Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer, ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar, die er in 1911 een verdieping op liet bouwen.
www.panoramio.com/photo/104633855
www.panoramio.com/photo/104633852
Hij was aandeelhouder in de in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Zijn erven boden op 20-1-1871 zijn huis en tuin te koop aan ten huize van Berend Bakker. Mogelijk was hij betrokken bij het ontwerp en de bouw van de tolhuizen in Schuilingsoord, Midlaren en De Groeve. In de advertentie werd gesproken over "eene ruime en nette Behuizinge en Erf, staande op eene aangename stand aan de Brink te Zuidlaren, en een akker Bouwland op de Esch aldaar" (Kad. Sectie G 377). Op 14-1-1871 werd Hooiland en Bouwland van Willem Sikkens in Eelde verkocht. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-1-1871, 9-1-1871 en 16-1-1871:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094464:mpeg21:a0024
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094468:mpeg21:a0021
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094490:mpeg21:a0021
Willems Sikkens had een zoon Hendrik Sikkens, opzigter waterstaat, geb. Zuidlaren 28-6-1840, ovl. De Punt (Vries) 30-7-1866, en twee dochters, nl. Jantien Sikkens, geb. Zuidlaren 14-1-1848 en Geesje Sikkens, geb. Zuidlaren 6-2-1854.
Willem Sikkens had een broer Albert Sikkens, timmerman, geb. Zuidlaren 6-6-1791, ovl. Zuidlaren 22-5-1877, gehuwd met Barbara Leen, en een broer Kars Sikkens, kuiper, timmerman, geb. Zuidlaren ca. 1793, ovl. Zuidlaren 18-9-1847, gehuwd met Geertruid Klaassens Nijland.
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Willem Sikkens was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010788494:mpeg21:a0011
Tolhuis Schuilingsoord:
web.archive.org/web/20161029171822/http://www.panoramio.c...
BñâÃí>2#b¤¼û^7úÖ^3>kJdþñsi#
Jª;}ö¾'\Â#Ty
ô©÷ÿI18I!{À£Ñ*«TVq^<[uÿe(åÕÃÕrFÞ%åÌNÊ´µHÙbª
Äïñ)Oܰ)ôw<É5ó¤òÄrì» Ï.5Q_ËÌÖÉn!·|`#É/óæ/|Ö4ýbX^a°ycØ^òæ*¢òFõÿ*åq LñKÒG¥Y7ä6¥æjÇ^µûS!½+»dÖï)(¬¥®ü8 o²¼rì²£V±?ίËÛ-ê6Ú¥ÅõΦÚã5ÂßÜýáâ¦ENgG?qãÃÚË1ÊF\
%É=üüµü¹óuígÍqóÓÝ@nM°¶MÄ«PäñOõ?I±2o%Ùù2Ï̶^Hl-ØC¼ÔúìLAW²Ë¬²ò^?aeïrôüÞÙùm.>w.'£~RZ½ÃÝßÈ$X"á)+lìx»qÈÊTé}¨b! Gøý1ÿ5é×ÚÆÁu#Þâ&UbàPÔTCAð>FPã7`ºwåÞ
¨éׯ\ÄF$VU%ÜÕL"OQ¿²áXºb4åµ²ÖtÍ[E2é±ÞBàO+$¬¦*Ò]©û¹?_ÙãÇDzTõÝkÍöZ´¨\=ÃI!¦Ñz,Å=U+EO}
VåË)çÉÝ4f½¡Çi¢Å+]ܺܥȸvîßñÔw7Åþûú+:¥Rj³
&ihb^ê(à´§B>Pe&MÄ5Ñ5Ô|ÇiêǧÙBi"º5Ãäé!ãÇÃÿ
y/Ò9´ÓÎþU-"m:bfo¬Ls1¸!ê=MöørÍL0Æ1 <Ú¼óNºé60ÈÇ<³Æef$±Ùn(;¾¦[-_,ù}®VY-£à;5[à$
´ä(ÎÜq:|wÉ/[Ò4¯.k3ÞN.sÇ##§¨.ñOÝ9òVø¸ÿ76Ìyã$§ýò9<£QÒn¢NÔ´ûy¡æyÜDyÆÈ"Ø
gâx·4§ìæ/aúdåñ~÷ìÑ~$ûY?Q"2ú[,tBù«K¿ó47lâ6vK-¿¤ë¾_Ó-ßV_«¤ªÂñ:J8£ãâÑÔ·÷ò³»Ê*}SÔ£"rx³UX×Ãnã#D}(éqêzëZym/Z{iæ>
䏞ÖCôLêÞ]yåMcH󦡧Ám,¶]ñÚÜe^^¯¼UÜ)9¹¯nÀh½ó3òCòfÕæë-F×Iõ´îD¾ý]ªÅÚFêè]8þÇ4û8e¹äé ½+EóVewwçÒkIýf[½&"´,üU£@¿¿`):ðû|xýª"Í~õâ¤gÐ_Ë>^Óe;My5Y©ÐÀèZ ÂN%yÉ·ú«ðås'Òì´yÈ
ueOº¾òþ³gªúb{(¦`Kú¬Æ1BWí}¥ìßìåR§¬ÔfÂcu2w¬ê¾´¾+>§É¤Ý"ݼAB21«¸5âk1§¨âx}f)cAÏ{-»Aò¸+êJÅùêCW·fýÀ7vy^Iý5@¶}$«1Û*¨*ÄUâ^ƹô<ãüÖ"Ð~kóRŤÞE²¤
ɤ+W©
(Çy¹^<ÆÅ-l aÖ5]JâîÖÞîuQj·îáXÔÿļøàÇ2,k*"Ò=â5yÚQ# n}¸×*8õ¶"LëZ.§y½²DËJÑs`(³A®YÁâJ¯!AiåÎäÌúÛÍ,.årXQ/Úâ[2<1r?Kt%6=HT\µÓÿ\h¾¦¶¥JEdàØ)n5e_
s8ÏñºWóÄqkI1ÈgI[¶â]¹ªY!ùÂaÔF#nlMóI Õõ?R0
©Z(Õ åïö²¸qÀÓÿÔWH×0IfÃÉZUÍÄâòy¡¸Êií%)8ôoM9!ßàÌâYpÛ#ÑîtC Å¥ë×¶×öp¡+ÔFÊâ¶Å-¹Qyåñ1n!=7yµ©yKIº¶o'Ãqë+%ôÄÞ¼B«/ü79¬Ë8ߣ@$ÏÍzªÊ¶.ÖÏ:°g
k»öU\¬ñ]ù¥æ2ë>_±Å«é¨åd¹gnKÂej2×?úåf~9ÆÏý"³Ý3üÐ|£æQ4Z¤PºD¥TXþ0yÉ0øY/¹,xEÙßú)YæË-Q¥Ötï+é
tW®³o$5%o]ÀfDbËû¾+éÿ2üXgÄÜG¥7{=?ËZ&»oå;/#ê±XÈe¶á4±_Ý8Ve ¯)êyzÊß÷rð*ML[óCU¶ÃNòu)æ8ÛÒMDÒ8Dõ;º¢ÎÍ`¬
ì³dãèmähòä¶«i¾Ô#úÜ!]í!d7ªÍj>Pû7,ÇÔÂ@öÎc8fþIü´}$Muªé±~×Ð@)&;
FEVhý=ãcör>,8ÈêyzgâH4f±»Ð/¦vÌd·«^"ü©ºQSía
;@-ÿô7ùîÓÌkÇg£²&iÑÖÝÙxúrqUÌd,HÝNëÉÚW²è<QGÇnÒ7Û`³ÿº¹ñûYî/áüU<ûÍ/-¼_Vç?7Ã,Q¢¡·!é~:*ôdÊd-ÿÎD¤z®ÓüÕţšjCSd+<Ò\ܤRE"puàÇ Þ_K*¬,ó?demNÖ:oXºe&Däÿ±û?ëà8â
þ8^Kµ¤?3:úx¸Ò£.|ñ¢]i~ÓXÅ)TÀÑÈ?mYù×¢Ï/á ºÑ!Í#±Ñ5=RÕï¢@°#ig`r¦Û5.pf@È0«)ÇüÇkåç¹{µQÊ=¨âWA½>GåO>7æ²Iª¶,MuÑ+Т¿ÅJ{ß)ÜHÒ¿¥m¬fµ@åYa¹ôÌc¥b§Äv©þl´}ëÅÕ_KÕn/níÒe2#±GÅÇà?䲹䢴Ì5Km-,é×p¢¾ª\EéºJBj¼lqÆ®'°1mBwKî¨FVEãRäÕ¸¥7Z0á¨÷0%ÚXWËQêjë×16F¬8P
âܹ¾ÆeðëÌn¹Ñ5mP}SOco9iÄhÿ*JùrÆ@õ#ÝÿÕ>Óíü³eý±lÿ^ùY^"U ~_?â9ËÝ)
:¥1ZÉu¨[ÙÜÙ]]ÛÊì²Ù[¨IF¡#_ý\Å*?ñäi§4+A)¸kÔ½õ¼z=ÜrJV$øde¹¬´|~>¿äæF¢1ßHþ³ÔuX´&Ó.å
oq"í¸ËÀ85>ÖÁsÆ5CîE2ï%ùj×RYo¤ºÔd¡%wâ
¨lËÒ@HÞô¤ËÕNm¥/®a³®e-B9~$ø´©Ûltç¸Eÿâÿ=ÍÑKâæÆüרèé$kÚLR[ÉnÜA#º$ [Èʽy§ÇÇ1eK!¡Ã1á1Ï)ê>j´òö§c¥jM¥ÙK4ÒAcin²MÁêÚXÈû_5øp»
´cýFм¡åß9h½ä6±ÝÜ[B4Á"HIýaTåñrãþÇdmf¹"m¼£¬iS>«©jÆXCú_Ü
s ,¡WãâÜrgþ-yóÙyïÎP¶¯u¤kv6÷z7Öc{m^(äÄÅUEÂ$ÊUÔSáø¾ÏÅûCÆ¢#hÚ¦~`éÑ[3ÙNf¾âa·ÕI@u¯IvøSù²çõ]tl^#¿5]-µë/U»·½X¤Ao;¿¬h¼¨ÌCUØVÌh]ñpßùÍbÈ)Cék¬¥¤q¼Þ¨¬æSûÎDB»råÉóâéê%$Í|ÇéùzâÒá,"uµd^^²D!!]dͦ@ .¿¢¤¦v~i}x[Ë
ŦÉôäM#»ªÑª~Èø¿k+¢FT§ýÓ ïæFam-µÌs-é¸Vã¥"(Q¬±ýGU,eæë^\ó ÒßRÔ¬©k¢ÏÆ¡áþO¾×üQ,8nh¦)m§jV>hýö-î9¨(¬YcMx~ÈßâãûXxLEKêþÐ;Õüõq¯[ÞYǬA¼³¸Ícü{Ì\Tà>ÏÚË%ÒË(ó0ÝjÜM:Nß»u»Ý
ïJ¬ËÇód%[½"? Í.ñ4ëT³§¤OWà*®í1oKófd4wuÎ%À<Âòêh=H^k¸d]ZIO|lòj\\+ÚÍrÆ[Q
¬«SÌò «l®¼rÜX½[óE³<Ã[jG¢yÞ.g÷y&Áª2ßìúm;óÿÖùºææúátø¡K«qðÉç%@ ¦ÛR§û,ç52ä"7¦C½"Ñ4ýòîî-cRº2ÌÆ[K\$5RÌiÊ~6ß!Pñ_î]ɳßÅüG/$¼Ñ4ØÿÐÂË+O©'â©ø]¿k/3&cô¢º¦SÃùs©@óB&±I½$ mPÄÕ«à5qáR[G-`1º°@¾µºð~¯áîWâãû-8AÔ+ÕâL¤Ê|§æë-jy´Gb/,b6 1.%_O÷qýç̬9Ľ#»ñéþìJ;ÌfÓ´«È4û]ÈÃèÍzxA4.Òr¸E-W'â©n¶ÚûX51ÓþÏ«O}'iy¡´>êVº÷±{äô ³ºf/åPác
´§´¹
0Ç2bxöÿ5¯W¥8"_Õüz³æ}#ÌÚ®¥péq+Åsa$&wäU+ð5£d¿3@'hÿÄâ0MsA¼Ð¤MU×e»òä·q\Mè¯pÝB15Ä|\kã8·ð(ÝÊJÔÚïô(ººÞñÛD£ÒRÏ0>~«þNDTÀÝ/d±y6ûNЮuA]Háuhc"ñ1=°~_`~"È1
Û-Â_Fò»©²µ@zÕ~ï^U+Ëös0ÜyÿÄ«¼ç6¯¨;û®Êr.Áû(PB·í0øò̹'±¦DÇMÔ¬5aõmHÙ#w0åÅ@VVvnêñÆ&æÈ¹«y%¶·ÞêÆ1+ÛK*¹ãI(J²òÿ/ùY0',èóaH/9èzÔ¾±qr"]**¥Å¤3þíY(Cñtÿ®rY±e;íóD,Bê
VòårÓãV¦Ì(YÍÂ·Ì LÏyd'òÿåì?âyõ
cêúÛ:#9¸R¤_¹sðÑGo
¹æ~d$x¸YñI¼Îvz´ÛOµ±°hb
¾°KB¥cpÜ9/^YF£pÛú.ËI-¸lØßú(¥µòÕ×#µýn÷J^)*9íü×áÿÃÜF㪹hë"úµµó_öÈ;VyÀGfTÙ~Êñø2f$Ê̸£üN =È,ÜkIi§Gú:/q|ó¢ügj3/_³Å´þ-NçtÒëòÃòöâæáâÒ0Üõ]RÎS'¥!§.QµR>,¿Û_·ÉW3cÊöÙ$ߺ£]]j©Y¹úÌÖâZ(U
G³|ʹDðÀnO$ÒyåÉÞ\¶¼{vºÓ®ÙÚêñÛÓ¸5TFÊÝmþVHÆÇuÆÆ#v;æ/Ê_M»¾Õô8c»´`NfÒ£ÌU·%«¿üßÏO#°úÙ&«vaä¯7Ú4Ûêŧkúl`^-ã,°Ð~ò9öY·ÃÅÉs0"v?ïXÄ÷¡õSRÓ|°ÚAk{.D^@È$HèÈð$HÎ<û
öó&B#·1þÁå·m®ùjæÇYßê¶rüW¬¼ìVËä´²âKÔ-æ÷áO1j6Ú«,¶7ÑúÃ
êÍÏÓV`UÛ§ï1§.x
uÿ×iZŵ³®¦gyxʰ¬e¾&dVp~`aæ?gr`
2}&ïS½Ômå¹Y/tÔoR·,ËS·ÂÍ@íÈþÏÚÇÊb÷3læSXKy¡èèEÒH$¥/±Óæòïéæ!m<Á=séªÓ@âÝ'WGý÷úf\Îì;^ÚúÌLº|»;´WIÅVTJ1ÑÎßñ,ÁÍ(Óøþ&P¬Ah×Z¾-äR·»·½©©U5J±âÞU#í|yexåQ$;¼öÚóQÖµ[ý*ÆÚ),¡GøUÄÏA<µ&ÙWÅü¹x§¼k¯ó¬Ëq²*ûHò4]IÍ×µ¦ÏÎIJû²Òã¿Ä8òø~.93ø~æ]'Íð][BlʺKsÖ)#'áIcþVø·ýì¶Y<fIü±G6çÊ=#ÌÖ²kº<Ïg¨*mu¢pTû1q«UVO-ôÿE¢Vùçqgoc-^J²r£nì9¥ÿÍY1Êr&¿¢ÀEkMHÓæÔ¾¿¼3(ÐJpâ=T®Õcû ª®.q°Èô¿1kÚu¼r_££sooUvB´MOúÔ˰æá® é/ólï$¶¹¶f[¤ßêäAÄòïôý×(ó^Ø1;S±YúæÝnRrÏ-¼Ïü6zË.«aã:þ£,é,3´Và¶êV0~4¥x|#lÖÌýß±u/'º3];N$5PWöùr¡TSm§#4
®\®ü«Rz}4)åkKíR8´É=Çy©H´-Cû<Oì¯,ÉÃÄ8y±e¶~oÒÚÚÕb:Í#JtñöPÉWßÂÄ2£;z¢È÷mƧèiMëÚXÖ8Ù%u'_UD?kHÄYý<ýL|K6ÚEµì·N5D¸4(ì5Ù«ZÓö[!
!,ÅþÁº¹òíæ±õIõ£7Ig·x=#ÊÚ@Ê#-ÅUCrý¥ÿ+,Ø¿Óä˲?4^.¥Á{¤ÄZáfÝ(Æ JµP5+²¶[¨}Tó
Ï`cºPTä)C*ÄÜÐHh©üÙ²Ç`Ѥq3MdéwÖ-tc-«ÉnË/٨ÛþÖ:±ñõpÿY"eUÛü7µ»IFëPËI½Zn-°qËün
@VÃø¶õ1RZßõn]*êæK+ÜÛ+¥Q¾YY>%ø«û½òYO2Gð¨=»ë
c@Ö¢Ôåô®g´¯²ÊTî¬jß-ü¿ì¹fH{}_Îþs y×Ⱥ-æ}®ÎÓÅ©}_Ôød,¨ªþ2õ"bIú¸x¨ÜyA[=kKî:$1ê-Âo
Ùy7~ §âãûY^,É´ôþ8SÿÑèZ½pO5Ò]ÅÍ
ýÛ~×Úÿ'9Ì9¼ D¯*ÍÞ¥
ÚÛY¬sG¢$wÝÐ59QEѰÑá"#rÊzÕÕË-µÐ¼¡'@c¯#É«Ç#|"Uôý?QmZå4û¨gºz`:
|¥=òüY!q8ÿ±g!Ü6}©]Ãqk0TU9F[CǶa2&Úù¢¼¹Zn¬Vê&å#h}YÁ z¼¶øHZîxä´àBdKêMÙêW:K[~²KØ%ðRȳ+Z\o2³d:±Ä?ØQÒµÝsXó3Øh7BÎÇÜ[΢ëñÐÕGì¯=AË>zBwe}®ÙCz©I^~}MGÂÀÇâ\É¢wçô÷%'-ôÙï!<Sò£Pã¶ëÚ¼¾,ÅüÈÖÑû´w!¦üÇ]-ܬº´QÑÑDl®â¼Ï¨«×í/üK!=G¨u[J|½æÛ[+Éõ«+FZXáÁ~ä2Æ@
zÿ¬99\Cº{7tvk{=Bg´±hä-n®å$±§ÅöÍöpÃ4dxNÑõKø½sfMóHW@Óu=ÙÄVr8×OÆßñ/ÚÈ19DG"Pc[ÿÏ?º¤gO2$VÒ*\Z\1*á/$'un_ùY~\12á<´Óòé¶ÔçMUè±$¼¼~0ÉñTæ&(îCfÔ
óµÖõì,b´k`!h£&AÈ
$õøz7í~ÖO u\SóµKý6Þf2½=HÒ¤Õ¶Ç·dF9ÕP:òçåÑ|µu¡FyËë;, Ʊã^¹¦8ÍÚE%³æýs\´ûrйG§Úg'áúr¼y2Ìì7E²;Ï&ê³éòê:½ÁîÝd¥@4[JN/õ/ü¬&güØý)GCOÊöÚY köÎ'gVã I:<ËÏìáÇÒ-:-:}¬È wâ<Ös26y¥v¯%ܾζÓ+7*ÿu;Êþ&`uy뮦]¬R4ÖâNhÒ
JÄÕMíåÌ)JÏãøB$Ï?NëfOÑp[¤iç£fX.á^§q?eÃ$óúGùÈ&®|ób¨EúƳ/4QX¼Ze,8ÑòS3¡râó¿Ü¨Ø÷<Íd¼²¾Pêy.n9IÀ<aù~Í)Oòsy¬ð¢=Sß0yWº/&f~94Bõ^LÒ}ÇöMÎ3£Þ&£Ô5½K{ûgXǬNn¡
UyJÃö¹}Èçç#hÝyzÌh´Ûí-ônÕÃ'q'oòçþ¶l1ø ×E·ÿÒè:§µ«[xõFK¸f
e¾VYK¬vfÛþ9ÜúiU©Yw§_ÛG¯nÐ[ÏÃÓWÒ*[Ä}_åf0Ùµa´¢¿,BWªèóêW7öñÉhAÊö9eæ!e¢úÃÇíeR¸£ùüL QñêÚ=Î,îôÃõOG÷ö±µDR}¥Añ+!Ú©ü¿äå$Lw½qÿr [²ò¦¡e«A6(.I¹·-^P줻|^?b4ıõüp¢éèÑZ³jh©%)2!ª"Í0¹ôH²v`kÓt]>úIâX5îõV
Ý[Vý¼ÀÕG3b¥ÁþùbIæÂ¬¼é¦ëL4¨ü»¡nä±°Y#!X³(_OüBytHü}(Ó<§åí3ü=õ¯.Ì%²¼£/¬¼É!&0ü¼þ,ÎÇ5p(=k@¸Ñ|ï¡ÜyfÉhmHÐXþ®¿0jd?ð_TqðLp
éiùòòÊçÌs\Yéw±ùvD}DDI¯Wâ wl£Q(q\¿¤]½Ï|óæ¹ãÐ.äîRc[±XÉu¯ÄÿÎËüÇ¥<â®Iu[íRk-Bü2ÑMT
9+´£}ÆU<$y1âgúé=ioV5caI丸bËÉPâå~ÕÙË´Ìÿ5;3ÿ7Þyê&S i\ÚzE2*»#îTqøüYY?l¡¥ùOÊfêyà]ÜÜHÍvÓHU#©<x«*@iQñe^0.[ÿ½Z@ù;]ò§µYÖkÂÐêªÞíüJìØâ1sþ.¬4å?2t¸ïEp$õj¤*üq=O³Aû%pd7ç»`ßd÷Pò×5ä·x¢ÄÌn!" å¿Ûa¹§ÙËÌ#3Èý?WãøI¥y¹´m~ëIk&9=¼rYwU!#ÚD®kqæðeCx[YçI
ö©¢Ílnàiìµ(ªEÌ9 Bú£ù·+Ë3ÜFÙé6 n®í~¶IbÖª Õø_ä²s2õ2æÊtM
ÎòÒåá´Y²âd,eB¤qe¯%u`92ÿ±ÌÜ:xÖÃþ<·hëSþOÓ¨²+:eµÑת²Çp<[ü¬x&æ?«I¾ù«XÕ5½få4kI%F
©`Õ
@cÇâ¨Ì|³9rzv~pµÐá[pÉj¢5I-¯&g_|¹B¯û%ÉæÇêóáNåË_h1[^Ü(æ
ºV"Âi·Jás23BÎìod·Hòç´[ø
ê¶Ôº3¿Cî%
±^kþìÀ1F"ä9PM-|û¥Yê¥ÙÂxÀYWp`*"ª
$+µLT.ºö-ÿÓcXÙn¥6ö²ÇÊÊW%Ï.
µx×¶s1Ë /¦d·¯yÏQ×î#hÒÆ"ÄÄ®[@ÛÒmÅr9õ2È*«ø¹ ØäÜ£ekµå¯$u§ÄWeRGÅZ®1¨¢ûÕZÃT¸Öeµâ̰"!à¡[â«öF1Æh6A$£´-zX®m´ö¸Xá¹c2L9*ÆUdW®[§Ë#1|{SÕfòÙL±jrÏê@¾¤ÁâihCìxÿyà_OóY°=k2^C|³=»VÌ,Lu/ÁCTм³¥ lÿ°DElïË×ú\Y\ú1BO§yQ!1ÙJ0øø¯Ã\Ù
8ö;16?æ3Å¢öqê3z±2Fª=TPjÍSñ)9¯Õd1'jôYÞì-XCpÂQQ;X¡ÊPÕþ
¹HÙH$lÔvqη·%»j#æI¡¥YÕÛ%wÌ?L}_Ä£k!ù'϶¶z4:\¦9?qG0#wäFiØõ¦gàÊ`*Cx<BÏ3yto;Ëy`åE½kF¯§Ì*w¦Çâßáøò¼ÒÈHp¬.Å«é¸^.£ÛüÄË{nÚLºåõÝÌ¬Ï jUܰ?Êøjâ6Ì´Í_ϲtýYDþ*"²°JU
ü+Ë©ÿçK$ÿU"LnëOÕôùEþ¯o2^Þ3ºÏ2²zrøôêOL\s»úéºfua{sueõ^Ù:°æ='¢·ÃZ©Íºcá&¸¤e7óåÝ£éþ0éò²q0â¯ÅIQûCåû9n«D'F>ʯ'yTù[Tºúýí¼öéÅ
HeÁÕÍ~ÇÆ¹~#)×$4dµ-2ækË©ú6EýÓ5H¥S¯ú¹^§Lâ¿Ù¥ddKòÔüJüím;ØúnO
HZ;oþÇ0±C÷KùËLÓZÔÈëöùe06C?ÿÔ¯/ïº7Úãâ:ÿÆÙÊãäØy¡í?㤿cíµö~Ðû_äøãlz¨ùÔô¥çËì}_¥Óý×ÿrãÌ1'´y+Ôÿi©þóü^OÛ÷gÚûY´Ó_y×úx|?óÿú¿ç3ö?ïS%yIN|}I)ÂÙí_ïÍvO¤þ ©kΰÓÖ¯¼8þ×Ù®Ôÿ[ü¬qþ({}f³^GûÏ×jåQúèúTôdß¼ýmC«éüý>ù>¯?Þsÿ±ýægé¹Kêÿ11æÇ¼Ûèÿ¯9ðãMøz´¯__Åê-?Ý|2Z¬ß²ãú?QãëñáðÓ)ËýÙËâÿ[íqÍ~^aÊ"ùãê í½©râ¾§Ô>³ê×â§ë|<«ö=/Úçê|<s7Oõ_ïº}_ÂâÍAÃôtUéÎOæ¥x÷¦üÿþºË¥õWG®Ùú_ tSêÞR¿©õn<6ô}?ßzËËãõÿÉÊósÿÍÿ{þýº??©ú&÷Óôý®KÇÔáêW¯÷¾ãþ¿Ãÿ
Ù~¡ø$4<9ÅþóñôGÛåJ×þ
ónC/"Äó{¿}OùWZ/Ú§Ôþ
z~¥8Ç··òz³ÿúûÏï~ò?ÒÿzÛ¤óéøÃuzÛ)ÃýÙ_VuãÿþVkãýßüS\¾§§~\òý
¿f´xñ§Ú?o¿/õ¿g3°ÿtüH:¿òµ¯Ë×ôu=_¬søzyÿñdñ}ðþ÷èOüóNrú¥?{ÿZÓìÇ·ÿÖÿ'ü¬²\åÿO=ßäÖ|òu?LÜz_[ãÄÿǼ©þW«ñzTÿeËü¬Öiþ£õÿÉ4?Ö~©oÇô¬IO¬úXöáËâôÿÖýö9²Ô~¯«øëêÀ<Ûê~oSëÕôþ®ðçÐÓÖôÿgý÷Ëýjõ=~¾Z:«'þÑ?Þ®ßÝú\«ñýÛáüÿ³ÇdFø?óiG$×íOOZµZzÝ:¯Û®ßêæUVßÕæ¯©M¾×#&«ý_Oíwùý¬Ë"À%öõå
=ZQzý£Çö²rëïAzkú{J§©^k_J¿kíWj7üWÇõÇÞÏ£ÿÙ8BIM%
víZÍwAKCÍǽ-ÿâXICC_PROFILEHLinomntrRGB XYZ Î1acspMSFTIEC sRGBöÖÓ-HP cprtP3desclwtptðbkptrXYZgXYZ,bXYZ@dmndTpdmddÄvuedLviewÔ$lumiømeas$tech0rTRC<gTRC<bTRCELRY`gnu|¡©±¹ÁÉÑÙáéòú&/8AKT]gqz¢¬¶ÁËÕàëõ!-8COZfr~¢®ºÇÓàìù -;HUcq~¨¶ÄÓáðþ
+:IXgw¦µÅÕåö'7HYj{¯ÀÑãõ+=Oat¬¿Òåø2FZnª¾Òçû%:Ody¤ºÏåû
'
=
T
j
®
Å
Ü
ó"9Qi°Èáù*C\u§ÀÙó
&
@
Z
t
©
Ã
Þ
ø.Id¶Òî%A^z³Ïì&Ca~¹×õ1OmªÉè&Ed£Ãã#Cc¤Åå'IjÎð4Vx½à&Il²ÖúAe®Ò÷@e¯Õú Ek·Ý*QwÅì;c²Ú*R{£ÌõGpÃì@j¾é>i¿ê A l Ä ð!!H!u!¡!Î!û"'"U""¯"Ý#
#8#f##Â#ð$$M$|$«$Ú%%8%h%%Ç%÷&'&W&&·&è''I'z'«'Ü(
(?(q(¢(Ô))8)k))Ð**5*h**Ï++6+i++Ñ,,9,n,¢,×--A-v-«-á..L..·.î/$/Z//Ç/þ050l0¤0Û11J11º1ò2*2c22Ô3
3F33¸3ñ4+4e44Ø55M55Â5ý676r6®6é7$7`77×88P88È99B99¼9ù:6:t:²:ï;-;k;ª;è<'<e<¤ >`> >à?!?a?¢?â@#@d@¦@çA)AjA¬AîB0BrBµB÷C:C}CÀDDGDDÎEEUEEÞF"FgF«FðG5G{GÀHHKHH×IIcI©IðJ7J}JÄKKSKKâL*LrLºMMJMMÜN%NnN·OOIOOÝP'PqP»QQPQQæR1R|RÇSS_SªSöTBTTÛU(UuUÂVV\V©V÷WDWWàX/X}XËYYiY¸ZZVZ¦Zõ[E[[å\5\\Ö]']x]É^^l^½__a_³``W`ª`üaOa¢aõbIbbðcCccëd@ddée=eeçf=ffèg=ggéh?hhìiCiiñjHjj÷kOk§kÿlWl¯mm`m¹nnknÄooxoÑp+ppàq:qqðrKr¦ss]s¸ttptÌu(u
uáv>vvøwVw³xxnxÌy*yyçzFz¥{{c{Â|!||á}A}¡~~b~Â#åG¨
kÍ0ôWºã
G
«r×;iÎ3þdÊ0ücÊ1ÿfÎ6nÖ?¨zãM¶ ô_É4
uàL¸$ühÕB¯÷dÒ@®ú i Ø¡G¡¶¢&¢££v£æ¤V¤Ç¥8¥©¦¦¦ý§n§à¨R¨Ä©7©©ªª««u«é¬\¬ÐD¸®-®¡¯¯°°u°ê±`±Ö²K²Â³8³®´%´µµ¶¶y¶ð·h·à¸Y¸Ñ¹J¹Âº;ºµ».»§¼!¼½½¾
¾¾ÿ¿z¿õÀpÀìÁgÁãÂ_ÂÛÃXÃÔÄQÄÎÅKÅÈÆFÆÃÇAÇ¿È=ȼÉ:ɹÊ8Ê·Ë6˶Ì5̵Í5͵Î6ζÏ7ϸÐ9кÑ<ѾÒ?ÒÁÓDÓÆÔIÔËÕNÕÑÖUÖØ×\×àØdØèÙlÙñÚvÚûÛÜÜÝÝÞÞ¢ß)߯à6à½áDáÌâSâÛãcãëäsäüåæ
æçç©è2è¼éFéÐê[êåëpëûìííî(î´ï@ïÌðXðåñrñÿòóó§ô4ôÂõPõÞömöû÷øø¨ù8ùÇúWúçûwüüý)ýºþKþÜÿmÿÿÿá&¸http://ns.adobe.com/xap/1.0/
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
0, 0
255, 255
0, 0
255, 255
0, 0
255, 255
0, 0
255, 255
ÿîAdobed@ÿÛÿÀ ðÿÝ>ÿÄ¢
u!"1A2#QBa$3Rqb%C¡±ð&4r
ÁÑ5'áS6ñ¢DTsEF7Gc(UVW²ÂÒâòdte£³ÃÓã)8fóu*9:HIJXYZghijvwxyz
¤¥¦§¨©ª´µ¶·¸¹ºÄÅÆÇÈÉÊÔÕÖרÙÚäåæçèéêôõö÷øùúm!1"AQ2aqB#R¡b3±$ÁÑCrðá4%ScDñ¢²&5T6Ed'
sFtÂÒâòUeuV7
£³ÃÓãó)¤´ÄÔäô¥µÅÕåõ(GWf8v¦¶ÆÖæögw§·Ç×ç÷HXhx¨¸ÈØèø9IYiy©¹ÉÙéù*:JZjzªºÊÚêúÿÚ?Öõ
äÔÚWüâ¥ÍÉ7µ½K0=HÕê-C²j¡dXü5¼²Ûú\ÿ_ié´Zôù¦òCEO+ydýÇ·üÿ(¦5>Ô×¥pE´øI¥G4§RJ#FÑ}Çüû¯w
z0àùtÔù`F11þíxIÿKíÕ¼¯µ·:ãQx¥S&¡çòi¿îßéiåWITôçO]%t:%uÇÈ|Âàb~¿ï¿×ö߯F
"SÛÓö5è+q¯y`EQ*4ÒLD§ÚY¯È¼PHÐ2±QçýûfuÑ5Ôz£ý\:`¯Äe>ÈÖ½<¯G úÍ<Á|Ãñcí;\礲E3ÞÚ|+ÌîdÒÞ7èrvàù\Â
¶ömÁ?´û?.TÒF?ÔËÕünß½g²q³Ôî]8¬Ì<ñESSEßÔÒÇOSj LÂS0:9Ì©U$rýà*E7çüÏà_l *ôwre2þÏü>Ãd«¢züEªé
¿ùê±äûK)ý.¤:ücýY?ìtx#ÌQâ°%4<ǧ'¹ÃJOÚöÞõêN¯õc¤óòÿè|«Ê&[bâòYªêqTCW¡Hí5M&/ET"øã³¦ò¯
xò£S¨÷¶v½åö#åÿW¢ÿ7M[ù¬íÜ®ÛÛÝsÒØL¹AC)'\
ÿ5ñóCûzûuïnç¡ÚØ.ßÎÔÔì¶Ìb²IR*!¯¢Æ×ÅSUÉ&àØþlG×î¹÷*÷tÜp%?8Á¯íSÔgÈ{µ¶«Ö¿Íÿ³®]Û7Jnù!¥ÁìÝ&ÞÚi[ü,ö±XÈRv£½4ßgJg±Å¸öE6ëx!ÑkpN=|«öÓסÈm¼;é`Óájÿöÿtåð?çÍGÇmº:
¦ÊQSnÝÁ
X¢©?ÔÐÕ
Ãô½#üØHö\Æ;j¶æ8?cþQÔI¿m[×óMµàK£×ðªú«ø¾úÓå&c{vhE·³Y}½WÄáqS¯M¼jé¾îªsJÑNÅx¨<p-ÍäMöÔçù¿ýÐaU¬n4î_êÇû+Ñ¢ëëí÷Ý;?fmñÎUùr¸Z+*7öRÿAèûϳ«½¦Âå|;³þÇù[·ÝÖ÷VÙþ®Óþvè»÷ÊOûú,&ûÇíZdKã4É[$uTüÒÁIWJ<P:OçÇ´»ÚWÿWié5¿2[Ü\xÓÃFÿ¡Hÿ:§}ÕÓß"kNÂØøèh°je«1tÐÍÆ@û¬¥eª/On?án=¦öÕ®¿ê§üýУj²/<)°ô+ðÆ:®êÇFCsÑ´Zh&½0æ¤
;~÷ãü=Äï9sHýD ¦|²z]¾íÏúoþoðÒeôZuÌ
Àĵ¹·çheåjXÁ¿ï}M¿§¸ó|ç]ÿ~ÃNYROËáwEn¾¹îäÏøèTöï]béëë©qÿÞ<¼gȦ
uuÿ+¥¥?O-ÇçØÂÆ}Ãrµú6|Qa_:v¾WÛ9nØßîÍþ1ø&djô½]U³z§®é²ÛÖ²LeNóÎDa¨Ì}=µÚmÑÝ~ù¹oñÌiýÿª}W¯Éhööñì,>-Z¥¬¥¥æyb¤ä
e\T¿Òÿð*§ýãØÒæ{
¶d·OõTSü¸é»mºÈ]-äòxò·ùO¯ðÓötªÎî\$ËK·#¬êÝH¤¦{y
±¥ÿ$ýãëÿî+W+s®dôñÇ©:ûq²³´ú(cðæjÿ&
ëü$þÞØM§µñtØù©!®ª µQxu6ªãéþ¿´¬Ü7N?Ø éëMÊ4>Éój?æèìÓnR
¯µiíÿiMç9FBõ?mTOïÅøöwë]$ðÿdþG¦w
¼)Çýë>zå¯ÇcäoËJ*×ÑNi§øq¦û?Ý_îïøeúM%5ý¼)^ÚeV!çöùÓ¤.?eúÎa¤ãUbÀýÝùïfO{*¯ø¿íÁÿè£é wÿÿV>_P7~ßÙ¶hUHR*Åø(£«½én?ÏÍ/½[ÝÜñ
qóûGN´³âÝÕþCÐ{èZ
ªì=t/TðWS¨% Ö55dÿ¼þ}Ù9VcÿWIdåÈg?ÕO_Ë¡»fÿ/Çí=Õ©ÎÔeãÛØºÞåûz²âyãÈÑmú@ü¤¡77ú>ÍwùQ4ÆÃ8Ï?áè³~å}Þu3ɨ_Ì.8ÿDt1üÊcöÝe\l
¹BM<oL´¸çÔTT4ÍöôÈñ-øéôöw?Ú\?ú©OótÑáï×iÛ£Ô{¿?ÏÑ-Çìx¯»;K¯HUTÔ¸oSUHGúþÓ\]»·oC{+KkI¼9õkóô'þ:záéìvù!<tòÏ$ÑS!5R¸?_öþÓO½\Û%×ý_áém.ì×þ$úÔÿHÿÒö½´qëÆâ¨(¦ÏSã&¦Òy«j¡þ|ÒßÙöÕ¥åÔ±ºsJþ\Hÿ
:µãX%É[8D;¿Úëçùt^ñ*hö Üú3¹
a¥¦y<æ*bª-öý×ÿoìk.ìíá#z
ÿõ꺿ÙvýùpÄ4¿ód¬"¿µ÷Eah)ìÔ+N²KIþXÃQ3ÓÔßþ;_éî1½¾ ÿ]
9ÇsµºµW³þüz1éò=-³ðRm³=\®)OÛBò4¢W«|´ôòK
ùGÔOüO±æ×»Ý4tÑü¾mÐcpÙv¥ºÿÍzJÔ|Þ4öM1ûXc¨$â%¿ÚSoòbFÜTÉ@:¦Û®Q5C=âÇû=7Ð|6îºÆTÖÕb*²e¦c9ý£æYëÿçðªGIR¤Sú¿LØî/¢nïø£þ~Ä¥ÏÕgáÛòPÔeNN
7cÐCEeF¡{øi¯,$§OZß0Ô?²ÜëVÞ¡P+¨vþ*
*xámE-M%1°úq§>ã|°¶HËÃýQèMÉ÷·ßWôÃÿBÊßá¯UÛ´(r
ÿ³¡§cYY ¥¦¤<KTÁ@µEYþ§=ÆÛU·ÕTà3ÿ?äêiÛäî~~/úü¬=ÓÍ%Âw{Öß)Oú¨ùz
É4ïo¢éÕP}~Ρb6Ñß4ÿa&Ú§#kih©Õ«ÿõö]5õÜ"°¹þ/óCøÑ_Ùóÿ7BþÉøÅ´°µTxb´µº5h?¶î~æ
¦þ?ß
s'ûþ_êÏä1Ñ´6¶±ðOõ}½V§ÈÎË×v
5U³PmÚik2S
dÿ(¨cN>Ö§áäÿìOµîâÌgýYcÐ7~ØÛr»Koñ~ãûUü|tS³xùÆypxJétÑB^(d_1:7óû=´þ!óÿ19¸YG%Ê[Ø?`¯óý¼kÐã×y¹÷5%TqRÔTIÌ8% XÚÕUqþ·´µ´-«Wú±òéE¦Íwp¤iÿVÍÔ}ÍÓYº|µ2S´rùÉU¡ÔØíȹØ5ª¿gI.9:ñ:?ÕN
OU6Ü®òYÚhDs}?Ê.?ɬ}¯7¿RÿV?ÍÐàr¼v×ú¿èX¦ë<Ë:QQ
VVO9SãSÿÀµ£üñe±_Ã_ñÿVØéû±¤Z[Á«ýCËöôíÅCÕ[j®9íjË,U1&lIÿ*ÌÕS&ãþsìâÖâ|IÿÕþ^÷Ûsmxx²ÿæ
HÿJij¤¯Ç=³|¾Gvnâ¹BY^:Zºÿ<Ô´T ý¬ÆþÎwÈ^1¿ùÔôEµí7KãÞ,§ð×Ð0ÿ.¾öÝoaj·é#g§s¥7U¦¦çý¿ûâYm-«KIþÃèØéuõ®å-¹ún8óþüþÞ«#Q¾·ñuXªÆ¯ÉÖÖD²¡Û¾Oß®çýOüt£s²s{#¤
=pJÆèÎÑÅCYü²FÕ÷cJ·?÷G#Íþ·æ;höäWfÇÃJüÎ>Τm§g±äãâ^§øÃÿP?ñÏ¡7y®O¼0ø¬.J¬êÝ7£Äã)¦zM5E@?{ßò}Ç2l÷ZOÇì§ùuc¥{×&è
w?ö´?à^þøýIG+ç÷tTCæÊd|U·Ì}~æ£þ)í.éÎG}¿Ü
|>Újä8eEþYPn)þè?ß±·ÛV׺|·Êá#«Á?ÅñÒku|sÄmÜÜ`ªÓ1z¯â&Y¥5QöÀÿ¶çÛ»_7~ó±Ö>_ñãþní?x®çúO«üpô1mLÎÇÛuY4ù§+QûÊy©7ÿ¿ï¿ÇÚ
ÂÆ}Ú#ñkÿ@ô0Ü÷²ÝïXõ©Î½}Øô±«6¥+Êô$3I4°cl?ââNqåÛvÐã4ÿ ãÿ?Q0½kÁ´tÿ¢kþCÐóÝU ³#<µVI\ʳSÿ'?ógü×°×!NPXuSü¾7óãÔ¡ËiµZMân/¦µÿü«Ð?½¶;*ÿ½uQk¨W§ÕL`£¤¹oÛÇükþ#Ùè$ÿWFhN¿õztís}a*ôçèè,4÷
<ÓÏQ55¦ÞݳÚn%ý9Hõýµ=½Ênr¬ñÇà
¯óÿ'óé(¿*j§ñЦ#öTKIQR¹:0ßnj-bh¹jâaâ1òôûzbN|¾eHü
*uWü?áéQçÛ-
x#Q'ݾ¸( ARIöÜð¤_¤ßêùz]\¤ìÙv¹ÕþAþz²8רL¬OªF¬¨®jï²£K} §¦¦çþ¤Å=©kͺGÇU<kSþ~»Õ1Ü´gýÈÇøíüÒÇ`ub:k34ô¯QCQ}ÛÕ娬ao5¿}OÓÚk»¨¥³ÿáþMCü4=ò¾År¶Í·_|xþfGÿ:1Hjqµ-*ÓÇ S3ÅNSþrH§¥/`õí^K[U·Zjí2ÍrÊ¢Yªeðµ>¾?§üWÙ-¥?Àkþ®ö¸ú¤ÿs1Oä§þ©õ[ÙìNýªÏUaóÔðPd¨¦HÏh·TÒ¿§¹ÓqÚa³7PTðòþ?ϨçsÙ÷®þ¢O/òª'Æ,bön
ºsRâ¨1Y¹*k×^¿µ&Àæk@÷O×^ȱSAþòû>|»wq<þ«µÏCɯ]1ÀQ»\1H¦¨¢ÏâĤ?ÊáÊÒÛ÷`$qoñú}=v®e¼ÚßSdzþô=Ý
ùì. VؤîÍÞ/òÕRÖôõîà¤õTrRI<uMUç¢Ètæ`Aþ±{AΦøQóþ'üÝ6[E¸X£·:¿a#«Û;jTl\u4Þh wö¨PôU_¤aÆI¢ºYfA }É&ÃIýmùÚw×ú¸ÿ K[ºH`xëÿ_^£ãzÇa,øéR1,AË)2þ¼û0x5ëöt!´ÚïÕót'bv®bñÏ$Üù¤þQ¿ä^Áûù©°ÿêÇRű5¿àÿWùúXíÁ4Ó
·ñåXÁ4}OÜÔì¸îPAþ®Øm×ËôÍþ¬é}ìÌ^Ú¨\ðØÉ!_«îêäèÿu¿kèßçþoùû¨Û¯°³c¦yiVCãwÍâ$ÿ¾úûz
ºõÕþªôá·#/§ùÀëÃí6ÄWS¥NE¥hãÑÊ-ÿÏãÝ÷*ÿ«§H¶»eÑq¯ø¦>¼zhÛø¹rsT$µ+,UZÂø3mý yöiÙý^½:ÛR]Ç_õ«é'kÒA¸Ö).榽¦òG£Àÿmì
U®$òÿPÿc¤Öð¦ØÔ5oØè.²ñõh´4B¦{£Ã2ÏIkÿÊMMÿÞ¹öÄ[V³â/öGJ¯ù¼m²x<ùÿHisXª&¡Úê'r"d"cÅ7ömrÉúcý^}3sÌ»d1øëçþp?ËÐÊÔî2CÔôþ_óQký¨µÏ×óìªíæZo¿ÜTÿÿcôö¾ÚOãücýX8ûz$Ý·mÍô«üyWü½X¬¼ûë&+V:è²UóCo¹û«Ø£t¿Hpþ]ËþÏAÎZÜîw{4Ñêÿ¢\Ï£ óue"ÂTÎ<8°**ÄPºÏ0OðöÍÖ³Éþ0ÿoóó
ͬ^ÿ«¶3þ^â9ÞXx&QQæ¨
p" %"ëù½n,a´xIþªóôìcïÄêít¤Ù½¡ÜK·ÍÔµN|sQGÔLi¯ÿdöÓíosOóÓü¥ÃthÜä·áÿWþ~èÂ×ì
LM&ZjXÌ#«Is
¿åÎi
øãdV³µ´Æ0xòô7ÚÚàÃ=ÄþM'ü$ôÆI®H©z·ÈBgñý³¦
êõîÕé%¿Çÿ?Á^Y\¾1ª`¤¬z=^YÞ?¸iSíÇñ÷X-§©0×þ.½f¿¶hÿÇ£ÒÿìòS¤v¦Züµ=./#4Þf0SxD75Ô¿ó¾Ïmí±KõqôáåÐiÞáË¢±æ:2»¨$¬ÊÖÇ.:9csQÉxeþOOJ?öß7§O8ôëþÐäþ}HÕíGÕß>ªOùGB®Gfl¬@×cqk'Ý=-à§TrOù+q8·>Á]îNÁ]4û})³¦¡ÚÙ¾¦Î:ÿªå=/÷l6Ô¨8%ÕWé5'ÙøM/Öÿç}¤úy^쯩ü5ý:;¾"î"4ª£üÝU^ýÈV.J¶¥¤i$«J5üo¥øÿ;ǹËg·mçÿ=Cû¤?O1ìÿU¬>µ°ñIM(òÕIh䱬sû_çyþ¾ÕݤlÚ!ÿ7¡ÿ'E1§K\nG{e!W¥©Í]4T,UOji®Oüµÿ}Ï´R-¶Ú¾%Å??üXé|;k0©ÿWÍïµß;Ëãá)&3Ï-£¶'Uÿ7½Ý¶ë²c´ÿN~ÀzN¶Ìú^MIþÇùÛ£qAü7}ì´ÇcªÈWÃ4ó/Þ}Ä^÷PøåþÛÜS¸£m;;&01v(oÅÑ̵¶öêöiþ
ôõjã¶cqcjv|5Iª²®vZé%©¨µD¿sÇÏø[ؾ=Á¹®Þ«7
zÓ¼?Út±Ü&Ùo<H¡ñµÏªè/åÓqn,_gÔýÙÛ-¢
㣷<²ý[¯#NG®:]ºî6·ãüCâÿ¢ÈQiwµ^;%n3õÑh#ÈSµ¥ÿ1þSQMϲÝ(·";§Ë4áLÇ}qn¿¥þ¯õW¥]ö&N´ÍW-ZI¤«¬'§ãíþÚþïû«ü}ïlm¶ûmQ6}}SÌðâz,{ºñõpÿ0è÷×ÈþܦÞcÍK1'Jhds÷«
Uroõ2þ=Ë\ËMîÒ.LbSÿ½Ê£üË æáRx
¿Õ@?ÉÐÉnÎÀëà´fkÖ)c¬}2¤´ýéªÉý¸çÝå°Û6à\ð~CçtÕüúxG,èÕþª×¢û²h»'ÉG Iß#01O/*CP¶:¬wëÿýwÇcæE¶¶ZPH7åðôµÅq·EûÉ87ù'ùz;½g²0[ÿ][Æíô®wéäeFKx)Mÿ_pï3ÞßlWKkk#Póü(ÞéFVém4®ÿùÿc¢ÓØ};K<)O*@`)Å^FüÕæß_ëîFå^lµ[c$ðQþÚàtÒrþçºÌßHú)ÿçSÐÉÄ»^ÑÅ[³SÔOFOßuòrÌûOr^{7lfÿyùä¶VÂÌÑêt§üh·ÏÓ ¾µ|¾3Z7xÌSCöË÷¸¶ÿtÍûQ{_nÚ^-ÖÿH?hÉèâÆþæþŶÔhü,6/ÿnèí|Æ£}AA¬¤«;AUE5M¨ÔÿÇY¿_øÔË[D·/âÜþ¢ËÍòÖÅ|
·àÿ?á'¢u··<µ¹z/»©ËMUQÇO, ¿×÷ ÜÅ
/û òFÇâÿPÿz2{f:Ü-æ¯þ)ÿîû{{߸âgÂËÀ}£-ıޫ³×óµ~EÛ)G$ÒK«Y¡ ¦âÿç>åÙ·HþDIëþÒWZÿ«BFÛí:½µÊmé¥Ú-!wX>ÿÿu[ëìqå»]æåZtõõôìò=a¹Mlßêùÿ¢å¹±³æs5ù1$Ç5LÓÈÈ>3Saáµÿ6÷ X[¥èÿWùú»5E:epÔâÏÙRëÑ(Ñ%¿ÝÐýÛ{yáEmg¤nés·öáÝPxª&o3$(61_þUGû¯´²ÉÑ£ÿqfÅWË:¤ÞAãûO%¿vÿNmþßÚ»øÂÿ«åÒÄèEëª<v;UIO±¯?D&¤«Æ¨ÿû·ÿ}ý=÷«£qf$ÛþúGåzjMnâκßà©k(çf©ËNÌÑGóqíí¬ÖºWâ¦hÿ èEo#Fÿ«ë©÷3¸kª¨¢IëRx§%ø¤FòÛñí
ì÷7Ðwð?çôüº}§·´nÿý_ä=ý¿ñÕK9ú:x~îXRî$jOò{ýÍÿ?qåöƶIÀÍ0pçЯj¿uÿv?ýþP:lfݧÍ
5TIa-7Óð-þRoí¦ö9Fp?Í^FÒ[{¿©°ùÿÇtÿõ;r|bÛ=½II¦«8jåû£
©Ïª÷,Âs/ûZ_]íâM¶¾¤qòâ:ù#.÷kªºÿV%_ùôtÍæÇRm<ÎqC.CÇâÆ;02JõFÔóÕU~?ÍÆýî6»ÌnþN*ùu·p6gsê?o{ñÿn:*ÿ»bH&ÜkOðpT=í'DãLæçÝÿk§±îíÙÁ\9¾~`ÿ 3î%¶ÕÌ70ÃÃô©ùC_ùû£1´¶6LãÞùØ\V¦Jö7§xKQ?ç¾ÓØk~ùس¢µv¾mòQ¦ºøTÿô¯Ý]K4´ºúx*cûß!!ê
A&¾þ¾Ã;ÞÉreñ-¾^_$çê!ßî¶a+[I5+§ùn¹Sî)j±³PÑ2K
Q/ÇÏü¤â¾ãküK°g³pþ]¢Gü;ÕBÈ:@Æfc.òÓOüÌóS}Å©Éþ¿²?×ö4åø,V~ÁC_,WÇçԳ˻}µzã×ü.?ËÐûÒyÚjê§©XªýÌu2ÄgHij8§"ÿïcÚ½ýÀO
8úôòËbh&µcøûÿõì%'ÿr<¿kÏ´èÑ%,²Ðÿ¢ù].×·<ûÙê=«$ôyÄýýóu¯óHê½Ü½âÏG¬¨8é¨QØÇ\¹0ϨS=7õ¸óÍ
}ײÓj×q60kþÚÙz+âJ@4ÿÅuHÒxb:AæT÷G£mÚnR¸ñ n?ôõô
ö&÷Ååj¦ËaæªS"Ôf¦«îLhÏûf»FÝz²è¿òãþòÜkùtÞ·ËËû¿Þ37ú´ªtìÝÅÊîYEäÕW5éÔÜhÿ[Øþ÷fÓl&*ÇÇÚz
Û_³]ê¹ùÿÇHÿ7F3#ÉG
ãê$£y£Öcþ{þ[þ#Ü[JÕñèx«üN¶mºÚ
çÿcÿ>ÜþònÀR¯#,é=@/$²OZ}*/þûý·³í¿k¶ôYF+þjù~Þ7)-v[£#Nòoùû ¯'Û³UtI?ë×äù,?Ê/ì_n»"ê)õùû ^ò»ÅÖxÚtÿçÞY>AMEY2^ä2ÎLÄý|4§üõÿã^Ìvûmãv&kÔáþȨ>_è$`nÍýxVäOâ2TÉçzê³4x?Ø_ý÷áÉwý¥=?Ú_·¤âDþ»«ýC¥¾?¸±8ìäÔ&TîbZZZ±
TÇüªkí½>ÇwoSãñcåéÒgÆ\-þªt=u¥Ko
¬µFZ¶
ÃéÍnBaÚßo¨ÿ½ûo&îÚ,öê¹þg£n_Úÿyßi¿Õ¡Ïüú:¹r.椥GÕ,)M9ËGQ-H°?_Úçñí8¯$ÕþtþÞ7¢;kpÿì+U»öZZj8qu"EIÌóI?ö´·©¿ôÚ1µx÷?§¯¥OVi¥ðëÛþΣüéÒÇ®·.¹ê+JÐxçdjØ©ã«{ÓÄ)~äó¿ì}¤
MãöVu§§;G®³ÿ«ñ]
Ûó°¨ò8ҰȺ"ùLßwsUÙö¶äéIþÈpóéc¢i¬?êÏü_D=ßÿÀÆBi×JË$òWÊQM¾èÓùíþûü}³ÁìãÇ,TÐÒ¾^]\ÂÇú¸t[i×ö.é¹c§'JeBaIjGùL6÷(ZìØÛZçãOðôRÖ±ÍÏÝ;3A>±'þQQÈ!#
ê¿Ý¿ëû®Ým¸n,Z=8òø}ÞYEÅé%>ßô¿è§~¶¼cYÿÕð±Ô7¦@nle<
S+ýóSÔÓ¾F¦bйüø?Øû6]Þ{C$j<©üTûz
É;KýXèð¥u=NmlTæXéLè¬OÝÇ+Å=ímï
Þ×Óì®z¹~Ý%õeÿÌ:Aå:þ¨*Í4ÓÇ÷9þ(È6ÿ*öë_8k¢¿oÛåûzͼT¿Alê oùøôM#£ßg~ÃÇM;£ÕÎÌLAbQºÿÏûî=ÉûÖǸXÖö?·ýé¿Ì:gfÚ庽ðdOõhcþNÞsU%Ç]U³)Ó2ØÊ ÿ)¸¬ÿ}§xöiåÔ§ûª-Õ¡9áü¿óÿCNÔÆÐm. ÓøÆ\ª}µQþS§Wøû-º¾î¨ýXÿ7S' ÙÛ.Äf?/å,ã©[Ûp×dvüÙ8é
RÇ]@ñI,Tì«íÿ=¿gh!ñFî¶Òß¿bÿ¢Güxu[{ï¸ë¨wAjª,5<¢)å½d´kÅ
OÝÈö3[(eSÿ,8û:(D
àþiéS¥?Éy÷%aæ©R«À¥VÚ&¾¡OÏûÏÓÙ-·#Êótãçò#¦9,¶ûs·Yyc$å=:u×Vc7/¹0Øy¦ªÇæfÉA-|tµXL榮¤ÿ¿Ùæñs6ÙɧUkOϸt,ïîJÞ$qù,ßË·£ÔÛ¿Ûj,SÓ¯¯Jx¼RøKfµìEþãÛn{©ÂÀh@ùú.ê^Ù)Öa
+ÿ,iþ»oO¬pmÖi+)#óSCIHÍN4ÔA
ÏqsíhÙç·r+þ_òTtMÆÀ»Å¡§óÒz2k¶{GcÔTÔSÔRRÔÐJ[í¡¥¨ªÇg©Þo¸¦ª¦«àyyãü/í«kìd©µáJù}£ ¦ÿco½ZiºNïúþJ:#»oâhrYj!KYHÑÞ\²Þ"ÿçâÄRhè1y²µ£ø§ýXü½uÍf`§'ðõØ«´Ôk¬<ùþ§éa»þâøù½?Ìz<ÛÞ;ÄðÏùØÿ¥ö[XE§¨@¹$ûoÞðEéôöw5ôaÕþª®b9[çþþÇSó½mP*RT5E.¯u³¥äUçþþcÒ?×8<<Í#;Å$ô³Á=Éßæf·×ݾ¾â|òÿªéø¶t´¶¨ÿWqÿ?A]NÞ¬J)'
(?¸ªZßðXÁUϽ}EÌ}Z[ç¶§ú¾!þnýíØ4Ûq&±Éçr¹F¿æò¯ù:·½Û&OÃÛÿån³tÙÍ˽eËíVl{ŲÊì*iþì«?Óëõ÷%Øÿº¸|Ù#ü£¤»r#añ÷ÿOWS³÷Ý#b=Á>1â¢Ñ$æ£íûª= ºÞÕ±ÿ:l·AµÜþ/ö]¿Á§¤`v> ®¢oý¸/*kÿÀsWôöJwKy.¿õqéd«,K7ÃþƯðôJM%>ñݳGRýËUÇýÄCrLÄ\î=¸2¾æS5âµþ>ì@¤Á%Mίú+ýxÊÅËaðÙY௦»Au0ùà¾Ô°_÷iç£w[cýCý]IuojC5qþQþ~>@tÑþîÐfððe(¦óòµ´×¦©¾ qþÛ=¡xñ'ú¿Õ^¥m`{8ͧô¿ãÿñ}WgnɨY*(o©Ùi§ðÒú"3ÜÇ÷}ª$øºåDÐÿû=YQt7XvfĤçÇO[UFêà9¤¨8«Qo)Öö,maÒmqò=iÇýÿ7Aûøº6ÁLM&G¯ ¦>IKc÷Wö_-`ÿ«åÑ=Ã\ö?Øè¸ç6&KtØØàY!(²~üZÀSý¯Â{£QÃþèAôýX?ìtǤe* Z_=7ìÔEþK_?q=8¿ù¯ÏÙ7Ò½ú¿ÕöôíêôÕÐÓM¿ÇÓ2ÁiRs÷K55µÛøüµú~Û{Jw2Oþ£pê=ÜäTxgþ}èQ¬¤ÙÙ-&F»M&=1
SDh¢h$þb¥¿ã·ü\{D¿V×Ô5ÿ?ÕN
Û¬{oøÇú»Ïû FÃØyüCVâèÒ*Øiæg|¥<+G9ÿ$¤l8ðÿNÖö(
æX(ßàù³É³Í#EfÙM4üÀ¯ò ?rôæÍÌb*¢yrqç¨äyº,
8¢Pµ0ìüG±M Zÿ«øAkVsFõ¿ÆWM?2Aÿ(é§¡¡Üôû®LM|F±)äÓ%d³N³µ)Ó
¸cÄ<ÿOjekböGDq\Lòþ+þ/öukQôî×ÜøZ%¨¤ÀWTÍ2G_5} ÔQÔ±#írÕ¿oa6e9§ûHÛvß5ÌUþ-¿ÍüúHnÿ»VLÕXyó¸:A«isXÙ`©òÔÒHMÿÞþ¾Ò'àÙ.6»Ïeâ£çþ#¢µØSíf¨¥®zJ·¦_,ñÆYjbµ
Eïî×±^ßõdtd¸
[ýUü½VÎÚ¬~+G^ÞjEG4
ËÎÌj©êÅ7¨ÚçÞ¹pßIr*ßêÓ'A.f{bÒÍòÿF:~*ohQýV¬³´µ-S-×sÌÇÔôÿ¢û=úäÞ$<1ËÊCöÜßܽgp¦/«$ô¤´}×ÓØþ/ò-ÊzÚ«=M¹Yi¡hß ÍñOÉcj¶}Hÿ)ãìÞÃq³cá'ú¸·öÈÖVÿWoùú·
Ô|ÆÎã|cM±VªÑ9k¨ªé4ö<_ößì§wµ!¼Eóÿ¡GBÞ[ßfi+gþÿc¢½væC§7+döÄrTRK3TJà³ųî¯ù7ý'ÛVñµÈïéFçÓݵå¿ö¢ñÕOøíz2§Þ[arµtÍ18Þ5ªS3©OùT|Þÿì¶&³HÿV:S´ÞM{hÓKý¨§üyütt¬É`SCTñÓFc¬§Ó£ª÷¾} ²I_õytl·H"¦CQ7Ï÷b¢¦¨¾þÕÇ"NµÛïîdG/gûü ôq;aú®¬OMY-+QK)«d&M/ùQ<~?ß}=\r5cý®oSh]"^ÿöGù¢ÙýÁaÚ®ÁIj¤g2êÍÿx÷îäZÄVÞæSþ~»þ÷õQë¹êªt^»rP¿.Fi/ÕÒ³A0¢P~æªÜÿ_ǰõäwZ<GÍ?¢kì®ì4Çþ®ðÉÐa°»j|R4V䦪@·)?µþRøý=Ek|[üTþ£åûz"=¾\Øÿ¡º7ÎS~câZhðPUQæ`4ðTR×y¼±SUAÿölËl¿ã§Ëü,ÜuhõÇþ¬<þS32¡&õc²44r4AêÅOü©©óÿº?½®óê'×ù *1çN5£YÙøsÿ«»ýЧ×ÒÐE
8Ü-W=-@ǬÐÔI<g)/p<öâþÂo¹ÄotÏåùþÇìÇJ¬BEl^/õeùz<ûÇoõ
w[ѵ1X¼ÔÐð-9ÕE]Êc©ËbbÝmH²OøÓ¿ýz¨¼ÖîÅfsµXĬ4_Ä*+¿fh©
Iûu¿_ëìÌ6¦RR§¥?Úõï»WWdø)ÿTÿ7C_|Æì
¨!ÄL1Ò*[À iHªm÷Mÿ÷±½þÞÚ.cñýÇçû:Km¹8zY«û=Hìîø¥ìô¯¨I
LUZãz
å@±û`8}ûîM7§¸t
x?ìi³íèê{»·êÈÿc®7t¬5ÑÓIRKÝÁWu!K8¦ëOdJ½§ù?ÃÐkÄÞÿÃý_ò
sµ¢ºju«vô ²1âZ^?ÊiÇûϵ÷»òõVÏ=强¦ÿVÿ/KÍ£§9 ÊÒ=e=C%äh/þSïÓÈýÓk¹ñÅ?Û·g´}Iþ®ãþQÒÛxÑ`(çª$¢WÇW!ûº¥§ªócÚ»å6??öô#»»·)®4ÿU@è;lëc±h«çÆ?jý¸µA¥?îïj¶öxêø¿EÑÛíûÿêÿRÏâ4Uy¨[9+ååÕãwO=â©_ ï#ØK¸nøÆ?âÇùJ^ÊÈßêÿQèwÏí:^w¶:iRÕ9Çä?ÉåûX9§Ç÷ïþûéí8D¶OÐÿÏýÑvóÅâFßê?ÉÒB°²9kËEiÞx#w0_íí÷eñJL?ÕN¢KB?ú©^§®WqçZ\%ü³I/ïK ©kXØódWWKß_õSüÝ?îèí¡Ûý\zw^ÖÜØz¥¯¬f)ghafX絪¥ãýodg5aCþ®Þí²"ø?ö]cs9$yzÑC"I0¨ÍãÅUÿoùöik$nÃÄÇúH#FvðýX¯KÜö÷Æn:jâ4QÒ85ÓÍLIª¨¥7æÞÎl÷üúzöòÙÓè[Ê¿ä~&Ú.FM?ÊRÑÔÃ2TÀM¿Êsǵ×6ÐÜ!
?Õqû:9jWéùÇHJ¬ÕUÛËûjCãÙÎÛ*æ4áO_åÇ¡?/í2ÜAþ0þáójCªª,µ©E];y¶Y8[ ú¤î¯òQüºÃÝ=aW·à¥¯L^2lvR¶F ÃGPni~ê¿Öþ_§ãÙ6ñÊÁ¼e'Ï¥ªod(ÉugcίøÂç^øÎfÌ|±Tãñi¶íÚXWC«â?åè'^?æ=( ¬ ¢*¬ÓÍìd,-áTÔEøöuù/þ¬:;kxéþ®=.ª!1Ôñ¼rŦ9©¥çëL×ö{¹ß5ű©ÿg¹ÍвÛwµoçþÏû=ÓÖ ùY²pQ,B¦oÛú
jÃÿ#öÁY-©Aþ¦>,Î;¶¬¾ìÿ¬Ðá«pÔì-FB¢JÚzJ %©yÌÆîjIþÕÜ\I)5ÅÌ:5üt§öXÿÿ¯H-¥í.pC¹v¶xàæ§><¬¿Â÷
¨¹ûºT&{ÍïíýQRµ¯JùytÕ¹A1x¿± ÿÓþ¾*iciñÑSy2¥þ'KÄßÓóíx¾¤ëmxPyy{|ÛLÝëñyÆøAÓè®9*qy&ꨡÊ=û
µLßåÔÞöþÍî,þ¡tÌ£öQN]3º#^v]üôIÿÿÐ0»Ãþ7Ö»3ª®^îÞµûÖS._7]=#mÉ;TÒcã£_/Nò_ÅÉkLYÿ<Óþ*¿æéßeÝÚ}CËùéåë[¬ÇSí=»wG\Ö×â74»o3]%?%ñHð
ºgóöÿö ºEâ@¿á¤üÛnìoxÔøë!ÿGIÈ:{(µÌÛV«ãsgS"ÂoQ1?äµ$óôö]ÎÕ"2ÏÃý?ÍкNYÜmÍþ]ÂmÁØÞùs¸ä¦Çѯùú_òTÖûX½ãüÿß~Â:/èâÀнa´eH8,ÔÕÿ)¦ç÷¿Ø÷f¶×ã
þ¬òuÜÝÁ48ÿ_Eû9×58Ùic|Zµ©MK?ÔNi
7øûC»ÃzjÿWúN]m¢Þ/OúªFßðw9ØQgæ®zyü
,qÓVËjçcQ૽¿k¯°e×?Åo{á¨ãÿ@þ^¤í·Û+Ãe;ÚòÊÑÿzoÅô¼=Þnc7øçÃöSü*°åë[{"Òj?è#ÿ>=¿¼ó+¸p]GÙ»jUK9 Ìav>áªÄÔºÕi©3¾Ñu3ÿPE½Å½Mrh
üþß/.F×uµ½ÅfáþÀÿ?A¶ùÛ³ë7VßÍuÆç¶2SK$³GÆj ía53~øßû:J§úA¨îÿ«´u´gòÝîß]ñÕzã!EÙ;[¬vf×ÿH-ÁÂm&Ífê©æL£We$MYªª«*FK{M¡n&Õµ¯ùù¿*tøæíÙµýkôè´ý`xÕµ#¡?>¬ÇãÒþ_ym{çhì~8J<
ð=ÃÚ[(Øü;'5%DµÙZzüÞX¹·ï^ÃÒì)ö²ýÿÒËNcØw}
´üõHOòeèÿ2=éÖã´"¦Ûô9:¬wÞObÉI;}¥$4°5Ìýoù Ø{*ߤ³Û9o·ìOó[ѿĢàV¿á¯üøoT×{w3ÕÓåòTM÷øÄªh¥ 1Ïû&í©k?ÍEþ¿<þ8÷îoÝx´4ÿ§ÙÐúÃS#O7Zÿÿùthº¦¾<ÄùU,BZؾÖyÖ"-MMUö_áûÿqþñõö¾¶kI<çöPùý´§VµØj¿_qþ®)þn9ÔßYªå¥<;rU§yi¦9`³ÛïûÿNý¯²±k?·æ8~}ö8%ýx|¿èaþ~±{9%ÁÇ¡ÝLNâüÿÍÒanß%o÷j**â3=fJ¡<ÔxÕsþKMªþXø×²²Æ.è¿âþÏóôqo
³Óý^|ÍÑê»Ü¹ØçÇÔP
º§¤*Í<P8ÕÍWþéçóìÀLåk£$º®_£ÍÒÝ1ÛÑdò»·MIæ¯ÅÄâ¢/·®Kÿ¯þOïÒø¥@Wצ£½øOø®¥ë~ØÈTä¦OG· ¯½5LóÔy«"¦SÓS_=Ïõ'ÿAìÅöK«ögEÌvhÝæ ÿµ:g}gv$û/3Q:¶
j=
Þ{©ÿ3Åþ¾Ë#Ú·r ÿ¯]oû< ;7ö?ÍÑÛ·v®Z¿'AÇc24óͦZe+}+Oþg}o¶¬ñý;¥SáFõãQÐNâÏ&ïµlÿÅóõßiEW&2_áõÚª|¬V8)i£&½ª~ÖäÜûX,ßé-£îÇËP¯äO@ææè
Õ±ÿDóô[wN~m°r¹<£M:Å8$§içî| SÒ\¯ùDZÖÌ¢õÏGùü¿É^í(é*4RÓa|ûìíËÚXýG×Éã%©¨ÉùÛlâ3ô²ÖcðÔ[?³=Q¿Ô >Ì·MÂ-Â
|é_ùv:ÞÁôãÅ#ê%íNkxõ'qMËÔSd#êÚ=ÅËbDë÷k_«ºø^;ÉãÄ}}OÊ÷W«©$ ùý£Ð|±ÑÕ×9>ÜL2[üO_èÐúÿK©8Ø)öN2q´Î(ÍHFAª TËÓäB*)êêÓmô±7ÿxëº
Îã{Z¾¿göKåöÔËó®ékWpü:ÿ9õþéãdáqªýñSUÕSµ\1TZ³OOM
ÏÚµYðEþ½?úÞÔßìe窯åó ó?CtØvkxdÝ|?xåè¾õ%Näî¾ÈÞÛËpHñc15Ñí½å,dõVÁ=9^ÌEÿ=É,Vv±éµ|¬ßî¸X:²£dÁ,F«/½kWOÜj5©igñ~ç}½oÉ÷S°§Ù_CêG§AÙyÛnhüX©_óþ~]×yYÁµû±d¥¢ÌbÔµL®ª ÞB9·úܽë¯lTRJ©ùz>å¾kr¡)þ§où÷¦ê\þ2X*%¥ÇLÏ)¨¼ÅÒKõ¿úS%·ñê Ë5½°æ"ÃÖÃUBÕ9S1Gôª&ÿåÜ·ºySìÿgü6ÝÂîk£/øëótÿ
>ßÕOã¢Q=EDu2+M¿WÉäª*ë+.Ðäjª$4ô5HÄTjEãö>£ÚºkÏìiþoøº,Krº[×üìôeú#ù[öWqmü¿gáNhàóñMÞ\Í=Mf{pã©je©¦¨Ò?ÌÁÒ)GÓå=A[ñe»]}oú%èÒ-±lãäõäbi"SÖè¸õ\ÿ°üûæÙÞMþo ËÔ³-«md[=xÕÆùý½!;S.åÚ5XRÑÕe
ii䤯[¨©öh¶º²¿Ö£ýÃü½!¶Û|@KÇ«ùz
ºaïM·[O
8±±ÃMEDµi5
:~×î*=ª?ÌÄ}=îç7Mâ«ËòòêHÛá[HÌpǧþ-ó©XÖÙTò.-2pÒëðu`e¹ûªº Ïü£ì÷iÄ?ÕøºnöÁ$×3Ò¿æ_ö:3ý[·6eâÇdsÒ¬O¦«â G
0"ý²Øñøf7Q^¸¤_êáÒæ³ë"t¤ù6wã(0{v,ÍULj!¢¢Øÿº¦?áô?ï>ݰÛñ¯õqÿ8è£y]ÿ¸©ú'üÇ¢Åøc²2ôÕUQmøòÕQãÇ5-XR5¹Ì}úë|8úÿg¤öü«mÖ?õqè]Û½3C°SøuN_ýÆA"z¥zËvµ-=Aæy¿Ãý·°ÜIYÕÚÍÒmÙè?ÕÇüý!7eã0/=UØÑϽ0®¢e*ÿ5Fz£yü¾«Øû®ë#¨ªµÔ£¥±YÚî±ÖÿUèSÐ0ÿ7»¯=[Q¶ð[=ÂÓI,TRÒÄhüuL)íSSWøåõöÖÕÌÛ
ý:«QáùõkB±¿LëöÏä:Gâ6/bvÖ[?Ú;W7¾ªá"£qîÉ*b§ÇÓOSO/ì×ekª ËriÉ¿ør=¿#î;ÛjAOø®ï<z90m
òÿÏç§ýÓõ·÷uÔY¹%*lÑOIKUSHÜ®7ü£÷øò?g«oÕzÂU
Qëý?è.©·óF;®Fò×çѼÎve~jn}¢I%ÇE+Çójç>]kc
ÓV¿ôóu>Ø{£oºIô/ÿÚ½{§+²·¯ÅmÚAQ°,²Xa"UÔÈ·ô÷séØ'IJbÏý4#ü¤üÏs°Ý'ÓXGGçÿ¦¥Åá§YÅ9§¢ñQÉ(ÿßtXÿ¾þñ~xH§þ¬ö:Lª¨ùºéW
%-$iG¢ê$ìïQP~ê¨SÓ_úûfA_Òé³õ|)Ð
¿¶EZ3È£ËTåPO4ÆâPàH¿ÓÞ }OâÉþ¬Õî#Y×ÃãüÄòtRh>/â6¦r£rÔLÍVÓDF/z¡÷¢õGÏá¿ûo_óº<(iï7µZÆßêÇåçÕìÑ®ê§ú³þaÓ¼½AEE[K_43ÕÍJ©§ª2Ï)ÁöÃüϲáº5Æ?gú¼øta5¤pµeÿWóô髬ÇSTCK,<)QCË4ÜÓSÓR÷£í|(Ì?ÙûkÑ]Üø¿ú²?ÙèÝWsÖÖRM%l³ý´²VÓ¬&ÿFÖ÷ßëû9b¸§ú³Ðzgh_õ`ÿ¦Î½Ýy.V²,j¼°2@'1
þÓíþÚý?Í[þGíöWõyùô¯þ¯Oòô7f¢¬Ìaë+2+ÔÒÏ/ðÒgh<möô¿ó{ü=¤3x¯¬·óù§¥§®®ô¯E%³²;wVIpÙ<Zµ<uNÐ3繦%mùÿf¿¼á|=T§ùúBòÙm~aÕÃþ?£ü½y¿cãe|<çe «!"·QMSNjM5/?í¿ßY"ïHdíoöiÕåÚä¼³P«ëZ¦æémñ»°v§Bî7Ìn(¿½Ò¥
$M]6;î§4Ÿ¸Ú}Ü\_G¡0²RI|oÚUI0,²IûP@úyø#ú³û;¬jôÇü_ùú!ÝÒ;¸Eø«üÿªOùEñ³9©MËÉVµ
¶G"
©ýµÖ+þIö4Ø9¬{)þ®óþ^[ß(¦â|wòÿ¡ìÇDV§©WsÖ¦Þ¤óÍGÝGTV]K÷$}ؼûÇÌÇãÿW§AêÀð[ý^äé!¼>=fºÁ£"ëT!2¿±4vÿ¦S{þ~ï>×Ùsl׫?æè§uäØ#ê§ý
?çþiúqe)¢ÌDUéäÉË7ÖÇî
ÿgüoìîß¡®ýYÿc ûr¥Åçøå²jÿVòöEÖ×o(7!«8ÚzH¦hahbÉÕùOù0«¸ðøOþÉ÷ÝæÝ ý?£ü+þN-´JÂvgþ;_ðôv÷GJõþÙ©Ä&Óµ)OTÍED3Ï«Ã÷+T*jïæÖÿaî1±»ß.&-sðcÓÐãöoùRÉ-üK4ïÏø@ʽ'Áìlö[$Ûz®,_ÛÏ*<ôKJkO?mMoÅþ¾Û=«o¡j?íô¯ò=[rNð.VHBWøÿ
zMoÂd)¡`n¯¿24ÒÒᣨ¤®+vÿ%û6ÿè8öÎûqõ ±ý¤äxüúAÏ;LX©
´
ƯøìGËå^»/¯óýmZ7¦[ofvüõú¢©ÊJ(Ã-MGÝR°¥ÿ_a»ëÞ~í|ÈÇ×´t¿eöíí`[æ
,+þ_ðêNëË®g6ÛqeåôÓÊQÉß;r½¿K©cm·©ý¾Ûüëþ{Ùîß³Þ¢V$ÿUOìé»Ël1?ô8?åèTê½teRYß´SFÓOv§±ÿ'¥§ÿÖöæC°º\ãöþIû)Ôg
Á
^Çý\Gùú±ü§gáÛIT¨ÓJª®«1§ýëØ_h²J*|ò
åÔe+˯ú»B¾ÊÏ&_´Þ_¸§ñÉPÑyÅ¿åSóî^´o!\SüçÏ¡|)´Ïú»CN:,`ðK!¢Y!ôk6·Óü?Þ}V-çáð#l«Hæh§ÉÉ1"oú¦6þ¿ò/i¤ÿWÙÒ¶Ô¸ÏúE·¿w¢êz¼VB«íèë)+éNLÕ
WÚò?Øý=¢´Ôûoòÿöz,æ.^hîÓþ¯!ÿ7D¬ö&ÜoÒÔãa&õ³1s0ARVéÿþ·¸û7«¿ÞÞ¦ÿqÖÄ|½¸6ë`b³ñ¹#þ3Уsnµ7Õþ ?ËÒª³&ÊÕ¦:XeJµd
ïÌ4ÿms÷¿fqr{Ã>_åé¨w³t¾G«ýOù:iÉíÈß¹¨ðXʪ¨ §E
s,ÑØéÚ»{£oM7ùÌÿu{=«zæ-Ñ¡°OOøá?óáèÝ{S¾ñ8̶ØÉ`3ÐÔãc2ÁþÙ¥¨¥¤½á¼?ÓÙÅç.3xÑ8Ïû<OV»²ß¶Ö7iéþGÿIrÔ´¯åZ)d¼0UC4×þ5ìóqÚvÿãÿÇöÛ/|(++þû'þ~§Gs¤rxC_õÅTº´QÑË8êêI檳óþkëîç%Ý#R?ÕAáð§çÒí·s¦ÿoÒÿ`ÿÏÕëvGâû=kðøO·ÛQ´ÒUTWÇàZÚÚªiW?±ymø7>ÐÙî;_îÂMRf_Ú4þÎÝ_ÝþúêÅ»;ÿêÖðס׸îV'U]QOS½8,&IÿÊ©M?Ú[ú\gvÏÖÀÛGT8þd?:õ6Û·e»ñ_ÚT.X|¶{#W,Ç<åÍõgg`*r²n
éñuÕµTÉRdgz$ý-
ÔøÿyöI¸ÚØÝ(#\SáâM+èÜì{Ô{ÀÖ:׿?ßz}OÏ¥NàÛ{r|}~~ºÙSÕ5ÆßÄ«&·ùU55Q'Ãøçýñ*½v_:}#4óóéuÖßm§êÛýYÑqÚ[Qä3{JÊ:·Z(ëèÈierßú¯ìºÆ[×qÃ8c?çèw±\NßUkø ¿çéIÒ«p×e¿wUFF¦ªxaqääì
-¬Ócþ`ýøû_îÇq·,¸é
8ÿ¥ãÑo.ÜÂèæoõw·ùºLüÈlý³6è_NªI©õµSVT* p! ~?§øpJ9WoÜo®]b5ÈyùNÌ;
ø¼mþ®ÃþSÑ8Ëönä¤ScÕzº¸Ï7òù"ý¾Øóõç{!/öOû¿îRÅIìÿÅu`]#·²¸Ý·CËSIMS_s¤RÄ>î£în¦ Òþ?Ö¿¸×ÞlÖc>_¥GÁÂäº?DZM¿7ÊëÛÇóõ>[hÛj
î.<éü/üýÒ'{uæ610ÿÿäÀO³>r¹¹zÿ¨ÿ¡NÕvïÒKø¶n}¿³£¥¤hªÞ9àÌQêù«©î94 ~ömw»I"Ôÿ«Fv÷W'Ò[ÉOõõûzvOWG3egtX©íOC=üÒ÷^z~ðö¼ÜZaþ¯§íèe±Fæçë[Ëüοäé5¼úßÑÕV.á·«ÅþO-XµWÜ
øf;]Û.Gú¾.Ülí¯¯<gÿWjòtÅc(*j)°ñÔ-WMäÇH½UE5(ÿoþúþÎv|H|¾:qý½ »À¢Î§?ì~G§~ÒÙ¸mµçfÁ.[%XLT*y3?f&¨ª¸÷¿ß[Û6×Mpþçíýÿ«îûVÜ'ÛàÆªÿÇXõfõì»kdVå2uu?ƧÇ
iI
`ôÒл¿×Ëçÿ}vÝî`àZ좱?Ê6¯¬¶s¸_ͪw§òþ8Àô]k7
Må«!ñuò+Îå*¥\pÈ
´ @dOù%EM0ÿu_ëìK6ëÓê
3ÿCPÓ¥6¹¹®nþÇÃNy*ÙÇ&8½R_ð#í°[;i¤Ç×ù¨u2I<qÛÃøuÆWù:W5ÁmòUt1ù) o5á<TN-ÿ+Ód·vWfÙéþ
áüýÛ÷¢ÞoÁ@ñªEjyBGzªþñãìÛdáà¥×¯ù[ ~Î|Ó¸Æð²ECÿVt¦}Ó½fzIe©©|0(òÎnjjiãìûLÑZ´æìÅ}z1ºÞ7W$ON?á1Tn|b®XÑH9uuóÊE¸¿ûíRYÃýOõª½·}úþ{ÓÿVüÝH Ïâ1µÍKgmt¼h<ÆiE?6©ú~ÑöâÚysiþ®ÏD6×înësþ®ÓþÇR+·_U½j)²·«X¶¦i&'í¯Noi¿ß¯íË{
ùd¢|gÈþÌôi{4ÃüoãÿWù)Ñs¢x÷Y
uª1Ã7ÞR4ß½m4TÀþ{ö£ocV1£ãÿWùé4ö2'Áþ¯òôvz·yåwN6-¿W¨t¦tÁ(ijeª¦úû7ý¦4ÅÑþ¢µºß_ß¶ÛzØ4þJïþAÐÃëLýݩ㮨Z¹¤û^ig+i"¨a©m¥O
û å¿oÔ· ÏÒumìÞÛuI8¨¯P¦û8h|×<ÿ¾ÿ[Ù
ÔÚ®RÙ(8úúÕ7Kë¶·úª§ü½QíÅK]Ê--°Æ'§X¸åÕaȸðÿö';öåexqÿKWíÈê.¸'»7ú¨ù:hÚý3Aºòf©k)¡sxWì¾ÔØò?ß}=o\Ë&ÝkâOþÄ£ü££.]·µº¹Ñ;êÿsþAÑÙÝ3ëÏ,éS2Gu/O4Ê'äRùð÷^sçï[AT?´cP&<t,ÏoÚnµÅèÏÇ Óå|ã6²d ª¦¤WgîþÎàÕßQösÈwÜî§¼SUÓ%?ó<×2Oú?ûþZôêü]½,xªJzêvËxé(£/âbXj);ÐóVéÏøûY¿òt¥¢.8úät^Õ`ý?áÿ5z3uþl¦â¢®Æ5ÕÅM~/KöÊM¿?ϹG¶WXÌÏ_ò¸=î·$»A_ðót¼ën¤Û{¾ZØçy̦i¿rV&ln{á[ã#ü
xþÞ
0lÝ_)×ëÿ?æèÌÏ·°XZREã¥GOFGBßçÁ¿°>âá$¢¿çÑõÈÛöø>Oüx?ùz/Á¢À3>kKméâò}±æ`XÿSìê×%Üà>ÿ¨ÿ@õµÌi9·µù¿çèïξ»*ksûY¢ûz*§þ)"òSÁþànö2ºKWìø#?ô¥êýÉ×[û¿]¥;㬥
jåÈÒSÒ¦ÿtÊ?Çýaøöi¾Ü&é ëáèJÌPtÝż[Bßê oùû _ºvöàÛ±Á0ä'Çe§É2TÓ}Ýp)Çû¤ÚÖöÏ*ÞÇ=ÙZx×}z]-ýÍ'Wãÿ!ÿg©ý)³i殣*545xM«¿õgÙîùÌ/õ ÿVÿ(å»I,g þ?ùõ_üý1w.Y¸(áô°ÍcRñ´óyüÿ('ýïÙÇ-n²ÆÅdáÃÏúgüÝïû4ÅÅvïýÿ*ßlfs»oÉüïid.*Ö%4æÊ¾àóþÃØ£km¿Üýÿ Æó¶£âÏøWüÕdnZìÖZª³-WKWS-KÊuGI ü_÷íùÿ[ÜÙnm ÿn?ñgü½øèûüvØÛ#aíø÷~ï?wYû¦ª¶êsÔQAL¿¾Oû¤ÛØ?®n¥?Gj*áþðÏÓe4;ó¸úâ±!8,/$«ðؼñyGù5cà·ûïñ÷m¹¼ÂÚï'=xþ/ÏÓxÉ"ã¢ÿ>K%2M5<A+ZÉr*?Ê?é×ísîA"xtÔGJ,oݱõóô÷¶·¬Ôi
e^N(sù$S¬¢+·?ò?kn,ÒH^µó§=$hôÑþ¬td¦ïͽ&ª¢J&,"®ªÿoQ{¶?à<CëÿöºäÕÂÉ__ú·Oóô¾;ãßõ¨ôP¤Þy%q£ª¢º®YþÙÖh|U3ÿ§©ÿ=îCkµvªÿ«EïI¯½¨jÖ¨¯jù_Îïþw÷ïþQoñçÙºÙGÇú¿Õ^¼t-âò4ù8àÕyåñKz6»[)ÌýðÈO¦ts¯-æÍïëî0Ýlî~©~_áUãötkþ`7ú³ÑÖ Ã¦ÝCÄ
ÊK!ßå5ñSþÀ{òLÏÙøIHê¤âêö:6uu~f¢Âî²Ê´tièêé墧Ùÿ}ô÷!ÜÎÀN?äÔ8zõ¼lÀ&§ü\Ãü¦ýõ¶¦Ì=qD®ª&8_,ï5,Úéðÿ{øZ:zgöö ¿6ûÊ÷¢cñkþE¿Ã ý öXá°4ï/Ù½=$¥ò/hü7«¹ûcUSþ~ÿãþ¿½n¼Ã5Õð§á_.¢ëí÷y¼iSÁ¯ùÏ¿Ï óvÓIG_A
ðÖPÖÏTg¥ÇJRz[Õ ÿ¯î@±æ[ssYZz×
ãþ]çU¶Ì¡ÉýGóÕÐ1Õ»`Ϲj2[W>^ª®T5#Í=<´ëv¨'[üýo¯³í÷®ßé'û9è+Ì#e»¿ñn ÔçûÂðÑô|FÊ´XñI
lQ§ÒTË«îù©îßϸNøÞH Ååöp=0z\ÜYHtA?Ôùú{/aL+·æxÒAMöõMåCÁÿ&ª>Çq4Ò¿/ù»Ä~Îv«-ÆÙ|HOú¥FÈÍÿ«ø ¨¢¯%9usSöüÚoðög¿¼(£ñ¯å@,u7l&Åêó¦?Ϭ ë+ÛU[z²º¾%QÖjÚHªéÿb¦o?ÐØÿ_Ø>ýe·aN\âúI»m|8Ð×þ(ÿt8í<µfgO_0à û¸"ª³Sn=¦½ð£}ùÛz7Ù¶È/mÿRm\?ãÍþn7Vï§]·çÛÙÌeH¥BÃSI*mT*êýÀà{obâÙ5ÇüÿÚðæmâ{ôÿ«gü¹t:1«öuu1Oáí7îÔÉpAþá9îß°ÜhPSÎ#å§QCy$ÿV:²åóÖâbeºÿ¼«WÕ½íj¹7O
¯iúOÏQN|Çk¼l×ãvE¨?οͺ»ÍÑüÖ¾%PRÔÇì:-Å)\cñÊõRIý
8
??y#s¼XDâââãKó¢ð/9«>
µÛàÏ «.¨?äjîÝÞÐSå28ÊO9Âauh(#ïê [þõA76?áïýÜç«méEJR§Ö¢Ý©ùh=¹bÂYwFi
?ãòR¶ÿ¥¯¢¬lzÊk1óLhòôÃëöíKõñ¬Ù6zòpöP¸fë¶äøÇW°«À*)̱K«QÊ¿ôökÐïzw/_ÅûµçbAÇý½0Û5Õ´Þ3üÿÁOòô½Ïv{ádǨ¡j¹óþMSùöµØÍì%«^>Óþnób[À!/òËÒiöæìÛÕÕÙycy²_·gb%«¥[ºú_ijkÜH¯§çÒlÜvÂíòÿÓüoÉ&¶íERS$z`"ñÂ*-U8¨ö3iÌÒRàÓø?Øííh4Zü¿ÊÏÑa9|îO7YÉ$©X³ÕÝçs6¶óóö÷þ'ØÞ{P¿/òô»IÿWË¡l/Ù#ÐMGÇä¦X(þ×Ù\Ñ®ºÊÔ/6ÈÅnÏÒ_ºiËFªÓC«ªÇîã^Ã[åÔG'Ëùiÿ?H^m'@ÿWG
Ö¹mO÷´õ´´óW$w,pÍ2Eêÿ_ýëÜSº:]7êW?ðývËÙ¬WPÿWÅþ~Rl¸«©eÍä³E¥Ò%KË^«ñâ÷]îE0VãçT|øô?7Þ$ñî$ÕOóÿ>ÖàíévöY13ãáIiV·Å<¤
Qÿ÷&l»®ów5åó<Þz,æ=Ê8cñG«ýþ^-¡Øø}ß:i%,D½1ÜO÷¿û÷Ä1¼r´ûA
êý¿Ð§æz#°ëNçþÏùº3ø8h6Ù#mQS´ÓG§ÿ&¨üÿ±Â2©%µÿ8¨èP»iTôѯ2TQåé±04Ê÷WP*ɵRÔÜÿ±öpOkÃ?°ñFöòC`ÉþRçáÑ@Êõ×ÄîרÛïMIhû{x¦°¨_òe?ï3û¶órÈñùUù8t¼Úà¼ÿUÿ!éÇ;ÅåqÃ_Z¥¥Ëj|ôÕ§íôçÛk¶ß[Éâÿ#Ïöô¢Tÿ·ú©þÈéI×Û?¯¡«i<Ø9k_<nÉ3Sj®}
¹qÝeÂ
iö§O^KeºÏµ©IÊ&x´çû¡þ½¿Øû>º¿°½³>>y~].mo ¸þàçêΪ(¯O«¡óyañ\Óý}ê
ßéð ÿÿ³Ô²ï½çÿóô÷·
\UÓ×XÆ#ļCéªÇü¯µ/
¯Bëi¬þ5ßú°GùºDå)qì×ñ*Xå¥\1i`kT,§ÏüÛÛu¢+ÓýZ¿ÙèÿiHlï>ºÃü¿ÂÉþSÐ)¿{+p§ÇQbkò¦Å[*õÕEAçö}löûfÈSçüú8Ý$Ü·kÐ!Mköü+ÿ@87u4t4¢ª(ËQ$>LàÚ«èâ}¦H-bý¥·lܬìõKøóta2caVl*Z6¬³ÇM+QÐq%D7ûzº£oø=ÙIîL° >¿²û3ÐÞ)Güg×ü¿ñ]VÇwüx+ÍghájCª?ðÕÐÃqW÷üÿÅ~¾Öíû»ÛÞhh|¾}ÿuÙ^Ù£òÍ~1øÉèíMÒ¤¯c[]¨¨LH¬ûSN)O7÷7ZnPÜÍÿ±Ö<^rÃXîFPuVoöj8~}YßÄ\ÆwkRTíýÕ51䨦Kôåî'Èÿoî/æø Ü_E¿ú¿²áû:r\òðmÀA¨úº¾¿Óþ]#þhuôØø,em*´Äå)æã§ó4QWRS
¤É}»~Gæ£Ø#bÜà{ôcüTüÕÉÿ'R5í±$÷v-]^Ú²¨?áÏKï娲n¾n¼UÕá25°E[$ÖÀjØWG5X©æn.mÏø{9Î+4%Ô`¨Ûu¼ie³¹oÃò¿ùºösm×ìå×ôÙ
z\òóÓ£I2ÿ*¬¥üÌ8³KóÉ÷n6FA,\OCØa·¼ÜÒ.'I§Øþ]!û"q;£'ÈÕ%f/7 èô¶4TQÿü[ÚkÖÓD¸§ÏúL|øôO&ÑqÊ×)çOä/í:*ÚG'K5
êËÒÅ%5(jºªYï÷r~¿O÷±VÕ¹8ûkJ¨[9\Gú³jáþ¾/>FÕ¬Ü/ÑEtòSHÎ&ýªbEL«óod[¬VÏ'~kþP½cÎãw+mƯø¡þÏF7½©
XýÿH0ËztÏþ¯õPt(à¶ÃfÅ´°M=DSHH¨Kì¾ÎÏåþÇ¡Óaõ+X¿Õñòt©®j©!RÑøæ¶¶x£ûqÅ?Úûosß7Â'ú°¾TÝîçWÑpØÿaOùº±{·¥£¢zÚGÉ11-ûÕ[éMøìG·ó4©«õeùºl[Éa¹ÛýUó+³ÔNQÀòøãÿmcíÜÖ÷'êáþn·½îönå¾Y¤$Ù¶qþõüú6µÝGÒºüXÿòièÇOYûʧSw«O×þRîÝyëÆî~ÿðèõ3KrLüwüã©TUÙ/¿¢ñ3LbðÏM6ûb*¯ûý=9{t¹cKö)ßåû:¶[y®ÁêüæèÈìÎÐÍÃcó0¢4ðÓùXy¼Ó_ímýÃëîLµ¾ÒãÿÐØÍlÕþ¯>Ä
d¨H§ï$ßr¦1©çè}Ûï%Å5tÜ9bÊõ*ÕÿR¯ùzÂmúJóT²7Ýã×ï!hàUL}&è[¿ÕâIvh4ýB·ö 7Úø±LôØêV¢Í¨!¦÷ÿ*$ùö]{¾èðü¿Îz"»Ü-nWý\?ÍÒcmöbWǪIducûóEéê
¿Çýf[^ø&¯þ¯üä)5Ñþ®=
û³°ªw=5$ONñWË
5ucÍWÛj
«UOJ^+Ëx)å>QRO}ß°½ãÆÕ:÷,Áñ}?èQÒëÛÏ4Ë,Ê$Äôþ4µP'ëíïò
¿Ëöô×{³@ÿWÐ}C|Ì´SÔK%t5Y
i.UU^ýqù÷OÞó[/ÒáOóÿÇûæúoõSO@.è¤pµv*)Rjo¶þ!4Ô÷îj¾àÿõ÷{N{Ýþ]Ô[ü½¯ìld½ú¥oOøà^§ÇêÈÖ·+Zjùf¦¥Î$ü
zVOüÿj6ØN¤µSþÿ:W¶%ß
?ôKtd+;3#´k1óÓRýöÝZ£GWFòÓQWSmR-þÆÄûa±Y+\ø¾
"SÅÔÿèÑa÷&Ðß[b²¢¿ìcóAr5IÚ¾¼Íý?Þý¨»µ3ëþ¡ÐÞÆûn¿È%ÿUOùºsqA¯9³Tñy¢"½VTÃýªqUoÙçú·öI"ʾYû~Φ ýT¯ù:%ß&z£m×â÷3V¹¼nFÁ>2*|#+N¿ägPOõöKyw"2Ëbxg@ý§¦wáimd`Îñô?åí§ÔûG`d?m
Ìà¨q#õP·8ùçZÑ+ÿ@t±ëNèªØ5mÉZ¬jJºqQBÌפt¿Yàúϱ^ôOøºÿ¤6#Z\èiÿ¢Oùú_îܾÎìþ}oWj·ú°:4ØÑ±raM£ÇÕ±2Án()2ÔÆêþÿÃØÏoÌ&qöW>qÙ;¿Õëöôv»MeÄÕᩱÑd©Ú)I£¦¦tÄê¾Òék{´ÓZÄÆTêÀõèêãsØï-üþ?öAÿ=emܹú&¡©DJÊÒ䣬#4>¶4µ"pÞ8öK¸oqÜô"ù©ÿ'U{ì×ÁÿCjÿ
:;zï:Ó¥Õ¨^Ñy龫OÏ×eVo3Uiþ^?³¦÷k»»ý_ùºCîMçÐÆhêZ}fpßjÑ*¿ãÙ\6]Çû:ðù~ÃÖè¥KÏFÚ¸iz©¨'_ LEaª¶¢oݧUªf&ó`ß}}ɶ÷³@L`i_·íý=I½Gelñªù¯ü~Cþ^ªëØòUçó¹0PÕAªÊÃì9¢ÆiûZUª·û}¡Þ6®@k9Ê8¦>u^=FBââêîI|þ;Oòt9Ó
Lð¤mKOã%Ãyש«×Ù$%ô2k
¿ÔAèâÒò;ñe_üµ?åéǶKJ:º/RΪ´óå?ð'íIüý9¿³ç·¿¼O
gÏ×àé»íòK°n|å ÿ'FCÁç±ôYÜe5°Á$³ª£üç¡Ú4X¾61Ò¢û¥þVOúþÍ7I®äµ7ú»òé¦ìb½¿Õö:IÖnªyÔ.ê§ÈzeG j'¬6bhûcÇ7¿±Äè?åùt6¼±/7ú¸òñ[ÛòÑþóG2Ü4é2ß·¿õö]º;Gú¸têma*éþÿ {¦Q§ÓÎТOèE7üG°«nÝ¿êüú
ò;IµÿU)þ^ÚíÃWODÓÐ:ýÃE8ú¼>blVúûf
й/ú¸ôótV×nßêÀÿ'I¼GbÄ(\¸òKâ¦äRùVÛÜf¸tÕoþ_2;ù^QL)Mÿã·×þEõö0ÙÖ7ôÿÕ?B
ú8àðçø¿Ùcþ
t_÷8Èâ·H~Î)µ'Ë5-=ûïøß´WkpöõtÞÂË®çàÿaøiÓÅOdf1ñK[%MdV²4Y9È¿³
§tkÿÅüÿèoót¶×כּú¸òô`7¬ù¬Ìu,òÃFi]é-=5çü¢¢¨qýoþñî·¨ÎúgÏçÇ~οß.¦!ÿWÐç Û3
²%*ÛéÚøäÿõÕ¿X¿Ú#ÌËáòúV}CÌÒ¯Çþ®=.fãßÄ´µ>I&ÔÉ2Íx©æ?>¶öÞå¹ÌÖnTtïzããÿWóuÆ]øË®zùÄq¤v2ÅÅ¥ßODz-§oþ//úíèîݦíÿBæêÞÑç6ü0KKÇJØå1OhdK9ÿyÿû9¸æ¦eî4óáötz÷÷Ä
ÿ«={+¬ÒYMãe¿ÍkߨsKHâOOóS Ì©¥ñþ¬³¼~6¢Oh³ÜùixãøfRÒ&õg=Ã,á{ÕǦüdi«OfÈ>TÃü¦×ö®ÚðÅ.ÕOòuY.GüKý_êÏF§he6ªPd Íãi¥g-G=H5³ø*@ÿ&ûz¿ö?åÇÛlöóÙÿñ7ù¸t$Û7ßÿ«âÿc¤eNà¡ÁäòÐѺUCMidÁ,396üÏõöÕÌáJWýçÑ×µo?Ø[º0yLÒá!ÆJe¦ï=2ø¼rþ>èÖÇÓýïÛMvAÓþªüº.¼æièê?ñG¡dg0ªÒÔÔ4¥æñI4ÍâÄ}×ùX·ãÛ{-ÀJ?ê£SJ¶9!]Íj8ÿ?J¿cQÑËQ¼Ó§'¢xyÓÍ=9¤ óüÑÿûî_Vùÿ*ý¾\ïèÿ½üWùA.`çå¢9ÉQQ÷Ëa(ª¨ÿmÜÜ^ÄýT¯óé»Ë|~¦×çÿ@ÿõ+uüsÁOjìU4SµD,1ÓôäýÍÿÞ}vþîÞ1õ\üý[üã¡ËÉñ)»oüþ½
gn×ìí§CJ((üTÔk)¢?¹ý=³sp._ÆâÿìþÐæh[oÖÈÿúþÎwÂ]7ò»
OmÓÒO°:ÑpÛ¯n=LIôËVÕM625W~1Ôþ#QSOÇÿ^=rzî[É9®Ë²B:¨ÏìêÝ÷º¬ß£Ãþ:¿ì~Þ¶
í¿z«kWá+´©!Çág¡¢ÁãeÆÑAKE?o/ð°gTsܽS½~Fõ>éÞ=qÒÔø¾¿ËúçÜͳðt9ÍÛI[,ÑWTm÷ÌBkÖØùÍIð*CrkÒ6E
Links het latere Huize "Laar End" aan de Brink ZZ 8 in Zuidlaren, in 1832 eigendom van de weduwe Joan Pieter Servatius (1752-1819), Kad. G 303, art. 276 en G 304, art. 276, eerder het Buiten Verblyf van Dr. Wicher Oncko van Swinderen (1766-1800).
Naast "Laar End" stonden in 1832 de huizen van Harm Sissing (1788-1837), Kad. G 301, art. 283 en de wed. Lammigje Karsten-Sissing (1792-1854), Kad. G 298, art. 159.
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38778085310/in/datepo...
web.archive.org/web/20161028155159/www.panoramio.com/phot...
web.archive.org/web/20161028155156/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161031100511/http://www.panoramio.c...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38876598730/in/datepo...
Het Buiten Verblyf van Dr. Wicher Oncko van Swinderen te Zuidlaren werd in 1784 te koop aangeboden ten Huize van de Wed. van Evert Jans aan de Brink in Zuidlaren.
Dr. Wichter Oncko van Swinderen, geb. Groningen 4-1-1766, ovl. Paterswolde (Huis te Paterswolde, ook Huize Nijborg) 3-10-1800, zoon van Abraham Quevellerius van Swinderen en Gesina van Rehden, tr. 1. 15-6-1791 Catharina Mechelina van Coevorden, ovl. 24-4-1794; tr. 2. 23-5-1796 Aletta van Swinderen, geb. Vlagtwedde 20-1-1765, ovl. Paterswolde (Huis te Paterswolde, ook Huize Nijborg) 23-10-1800, dochter van Albert Hindrik van Swinderen en Edzardina Sparringa.
Ommelander Courant van 7-10-1800 en 28-10-1800:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215353:mpeg21:a0012
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215359:mpeg21:a0010
Groninger Courant van 22-8-1794:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010157117:mpeg21:a0012
Zyne Excellentie de Heer Lt. Generaal J.W. de Famars, ovl. 1785, bood op 12-9-1774 ten Huize van de Weduwe van Evert Jans te Zuidlaren bezittingen in Schipborg, Zuidlaren, Midlaren en De Groeve te koop aan. Groninger Courant van 2-9-1774:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106309:mpeg21:a0005
"Geslachtlijst van de familie Van Swinderen. Opgemaakt en met eenige bijlagen vermeerderd", door Th. van Swinderen; Groningen 22 April 1850 (Google Books).
Joan Pieter Servatius, ontvanger belasting, geb. Maastricht
2-1-1752, ovl. Zuidlaren, Laareind, 25-3-1819, zoon van
Matias Servatius en Catharina Willig, tr. Gerardina Fokkelina Engelhard, geb. Bourtange 23-2-1758, ovl. Assen 1-3-1838, dochter van Nicolaas Engelhard en Maria Alting.
Overlijdensbericht van Gerardina Fokkelina Servatius-Engelhard in de Javasche Courant van 4-8-1838:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010503981:mpeg21:a0014
Hun zoon Nicolaas Gerard Servatius, ontvanger, geb. Coevorden 21-4-1793, ovl. Assen 15-5-1870, tr. Groningen 4-9-1819 Charlotta Gerardina van Swinderen, geb. Paterswolde 1798, ovl. Leiden (Breedestraat) 26-6-1858, oud 60 jaar, dochter van Wicher Onco van Swinderen en Aletta van Swinderen.
De Wed. van de Heer J.P. Servatius te Assen bood het Buitengoed Laareind aan de Brink ZZ 8 in Zuidlaren in 1835 te koop aan. Mocht het Buitengoed niet naar genoegen worden verkocht, dan zou het op Afbraak worden verkocht. Groninger Courant van 13-10-1835: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772134:mpeg21:a0006
Charlotte Gerardine Servatius-van Swinderen bood het Buitengoed Laareind aan de Brink ZZ 8 in Zuidlaren in 1838 te koop aan.
Van 1838 tot 1870 woonde timmerman en metselaar Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655), later Huize "Laar End". Hij was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856.
In 1880 heeft H. Wuffing het huis (Kad. Sectie G 1403) laten verbouwen. Hendrik Wuffing, geb. Zuidlaren 6-9-1833, ovl. Zuidlaren 18-9-1904, zoon van Jan Wuffing, landbouwer, en Harmtien Buiter, tr. Zuidlaren 4-5-1866 Grietje Baving, geb. Zuidlaren 13-10-1839, ovl. Zuidlaren 26-7-1926, dochter van Klaas Baving, landbouwer en Willemtje Salomons. Zijn broer Roelof Wuffing tr. Zuidlaren 8-5-1855 met haar zus Luchiena Baving.
Omstreeks 1909 kocht de Jkvr. Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer, ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar, het pand Brink ZZ 8 van trambeambte en houthandelaar Jan Jakobs Zondag (1874-1947) en huismeester Jan Beekman (1864-1948), die het in hetzelfde jaar hadden gekocht van Pieter Krul, sigarenfabrikant in Groningen, geb. Bolsward 11-3-1840, ovl. Groningen 18-6-1917.
In 1911 is er een verdieping opgebouwd onder architectuur van ir. Gerhardus Knuttel, geb. Delft 8-12-1880, ovl. Rijswijk 22-2-1961; de bouwvergunning is van 30-5-1911. Knuttel was in 1913 de architect van Huize de Kempenaer aan de Rijksstraatweg 240 in Haren, en in 1915 van het landhuis aan de Dr. Nassaulaan 20 in Assen.
web.archive.org/web/20161028155221/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161028155156/http://www.panoramio.c...
Hij was aandeelhouder in de in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Zijn erven boden op 20-1-1871 zijn huis en tuin te koop aan ten huize van Berend Bakker. Mogelijk was hij betrokken bij het ontwerp en de bouw van de tolhuizen in Schuilingsoord, Midlaren en De Groeve:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33623883485/
In de advertentie werd gesproken over "eene ruime en nette Behuizinge en Erf, staande op eene aangename stand aan de Brink te Zuidlaren, en een akker Bouwland op de Esch aldaar" (Kad. Sectie G 377).
Op 14-1-1871 werd Hooiland en Bouwland van Willem Sikkens in Eelde verkocht. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-1-1871, 9-1-1871 en 16-1-1871:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094464:mpeg21:a0024
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094468:mpeg21:a0021
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094490:mpeg21:a0021
Willems Sikkens had een zoon Hendrik Sikkens, opzigter waterstaat, geb. Zuidlaren 28-6-1840, ovl. De Punt (Vries) 30-7-1866, en twee dochters, nl. Jantien Sikkens, geb. Zuidlaren 14-1-1848 en Geesje Sikkens, geb. Zuidlaren 6-2-1854.
Willem Sikkens had een broer Albert Sikkens, timmerman, geb. Zuidlaren 6-6-1791, ovl. Zuidlaren 22-5-1877, gehuwd met Barbara Leen, en een broer Kars Sikkens, kuiper, timmerman, geb. Zuidlaren ca. 1793, ovl. Zuidlaren 18-9-1847, gehuwd met Geertruid Klaassens Nijland.
Willem Sikkens was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010788494:mpeg21:a0011
Otto Everts, brouwer, tapper, koopman, landbouwer, ged. Zuidlaren 18-11-1764 ovl. Zuidlaren 6-11-1835, tr. Zuidlaren 24-4-1808 Henderkien (Hendrikjen) Lukas, geb. Zuidlaren, ged. 30-1-1785, ovl. Zuidlaren 22-11-1837, dochter van Lucas Jans Strating en Jantjen Jans Tiddens:
alledrenten.nl/akte/hendrikjen/1EBF8570-AECF-4BF2-9A5B-CF...
alledrenten.nl/akte/hendrikje-strating/ef9a0287-9fbb-4865...
Het overlijden van Otto Everts werd aangegeven door de buurmannen Albert Bazuin, 60 jaar, landbouwer, en Folkert Gabriel Bolt, 41 jaar, tuinier:
alledrenten.nl/akte/henderkien-lukas-en-otto-everts/3AE8E...
Evert Jans, jongeman van Gasselte, tr. 10-11-1748
Gesina Ottens Karst, jongedochter van Zuitlaren:
alledrenten.nl/akte/gesina-ottens-karst-en-evert-jans/50E...
Hun kinderen heten Grietje, Jantje, Jan, Otte en Roelofje.
Roelofje, geb. Zuidlaren, ged. 28-10-1759, dochter van Evert Jans en Gesina Ottens Karst.
Otte, geb. Zuidlaren, ged. 18-11-1764, zoon van Evert Jans en Geesina Karst.
Het overlijden van Hendrikje Strating werd aangegeven door de buurmannen Roelof Weitering, 60 jaar, en Simon Simons Bakker, 59 jaar, bakker.
Simon Simons Bakker, bakker, geb. Hoogezand 24-8-1778, ovl. Zuidlaren 12-6-1863, was in 1832 eigenaar van het pand Kad. G 64 art. 8, later De Millystraat 1.
Het overlijden van Simon Simons Bakker werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Zondag, 37 jaar, kastelein, en door Jan Max Timmer, 28 jaar, koopman. De Ambtenaar van de Burgerlijke Stand was Klaas Timmermans, landbouwer, Lid van de Raad, geb. Vries 5-7-1810, ovl. Zuidlaren 16-10-1892, zoon van Jan Klasens Timmermans en Marchien Karsten, tr. 1 Grieta Wuffing, tr. 2 Harmtien Baving, geb. Vries ca. 1816, dochter van Hendrik Baving en Annechien Ebbing, weduwe van Hendrik Buiter:
alledrenten.nl/akte/simon-bakker/aeb7de4f-2a04-46cd-acc0-...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/39551232944/in/datepo...
Op 6-2-1813 werd Evert Everts in Zuidlaren geboren, zoon van Otto Everts, brouwer, tapper, koopman, landbouwer, ovl. Zuidlaren 6-11-1835, oud 71 jaar, en van Hendrikje Lukas Strating, dochter van landbouwer Lucas Jans Strating (1753-1819) en Jantje Jans Tiddes (1750-1834).
Jantje, geb. Zuidlaren, ged. 15-11-1750, ovl. 24-6-1834, is een dochter van Jan Tiddes en Hindrikje Sissinge. Haar broer Tidde was brouwer en zat in 1832 op de hoek van de Stationsweg en de Marktstraat:
alledrenten.nl/akte/jantje/173DF790-8ECE-4F0F-B5C7-86E7FE...
Het overlijden van Jantje Jans Tiddes werd aangegeven door de buurmannen Tale Harms Zondag, 40 jaar, kastelein, en Lambert Rodermond, 37 jaar, landbouwer, grutter. Lambert Rodermond woonde op de locatie Brink OZ 2. Hendrika Maria Magdalena de Rooij (1818-1888), echtgenote van notaris mr. Casper Everhard Kniphorst (1815-1879), kocht het pand in 1847/48 van grutter Lambert Rodermond (1797-1857), en liet er een nieuw herenhuis bouwen (Kad. G 65/G 968 in 1851/52):
www.flickr.com/photos/148859204@N07/37572438575/in/datepo...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/25a790aa-7ba4-f3c1-fe93-2f...
Kastelein Otto Everts in de Ommelander Courant van 27-12-1803 en 1-3-1808:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216155:mpeg21:a0008
Kastelein Otto Everts in het Advertentieblad, bekendmakingen en onderscheidene berigten van Groningen 11-1-1814:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010179829:mpeg21:a0004
De Erven Otto Everts en Hendrikje Lucas Strating boden op 29-1-1838, ten Huize van Thale Zondag, de Behuizinge en Hof.......aan de Brink te koop aan. Drentsche Courant van 23-1-1838: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010785121:mpeg21:a0008
Brouwer Tidde Jans Tiddes, ged. Zuidlaren 31-5-1761, ovl. Zuidlaren 29-11-1844, zoon van Jan Tiddes en Hindrikje Sissinge, was in 1832 eigenaar van het huis en de schuren Kad. G 84, art. 312. Op deze locatie op de hoek van de Stationsweg en de Marktstraat is het Post- en Telegraafkantoor gebouwd:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/27800718939/in/datepo...
Het overlijden van Tidde Jans Tiddens werd aangegeven door Jan Smeenge, 37 jaar, landbouwer, en Egbert Matien, 39 jaar, koopman:
alledrenten.nl/akte/tidde-tiddens/f752c66e-9239-4ad0-a84b...
alledrenten.nl/akte/tidde/09440FC7-99F3-45E6-944C-AD60DAE...
In 1832 was landbouwer Lucas Strating eigenaar van het perceel Kad. G 73 art. 305, aan de Brink OZ, gelegen naast het perceel G 67 van Willem Jacob graaf van Heiden, Lid van het College van Gedeputeerde Staten, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33737976442/in/photolist
De andere buren waren Albert Bazuin, Kad. G 74, art. 14, de erven Lammigje Brands (woonachtig in Noordlaren), Kad. G 75, art. 51, en kastelein Lambert Willems Hoving, Kad. G 78, art. 136.
Lammert Willems Hoving, tapper, geb. Zuidlaren 17-4-1757, ovl. Zuidlaren 21-11-1827 te Zuidlaren, gehuwd met Albertje Jans, ovl. Zuidlaren 2-9-1844, oud 75 jaar, is een zoon van Willem Lammerts Hoving en Hindrikje Egberts.
Het overlijden van Lammert Hoving werd aangegeven door de buurmannen Albert Bazuin, 52 jaar, landbouwer, en Roelof Weitering, 50 jaar, landbouwer.
Het huis en café van Hoving lag ongeveer op de hoek van de Brink OZ en de Laarweg:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/fc632981-5305-47c5-8f18-94...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/ef826453-b602-4cb1-88ad-17...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/4b88a0f6-2301-444b-b020-30...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/20a20a96-527d-4fe7-b31c-00...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/00434f8c-ed58-4886-8106-6f...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/13a0c103-91e2-7730-dc25-e0...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33464509632/in/photol...
Aan de Brink OZ 12 en 14 stonden de boerderijen van Tale Brants Ezn en van Tale Brants Wzn (de boerderij met de kop naar de weg). Op nr. 10 stond de boerderij van Hendrik Hamminga (afgebrand in 1963). In de volkmond werd de eerste de "Makke Tale" en de laatste de "Wilde Tale" genoemd. Tale Brants Wzn, overleed op 8-8-1961, oud 84 jaar, en Tale Brants Ezn overleed op 8-7-1968, oud 93 jaar. Achter de boerderijen verrees het tentoonstellings-complex "Prins Bernhardhoeve", in 1959 ontworpen door architect Gerrit Rietveld (1888-1964), vanaf 1961 het Architectenbureau Rietveld, van Dillen & van Tricht. De herbouw na de brand in 1986 is van architect Johan van Tricht (1928-2008) en ir. Gerhard Simonetti. De Bernardhoeve is in 2014/15 gesloopt.
Zie voor de familie Brants/Brands: homanfree.nl/brants/brants.htm
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784, pagina 5245
Vermelding: De Weduwe van Evert Jans, heeft nering.
Bedrag: 2-00-00.
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1794, pagina 5257
Vermelding: De Wed: Evert Jans brouwersche.
Bedrag: 2-00-00.
Zie ook de volgende foto's van de Brink:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/10d907a3-03d6-924f-b61c-d2...
web.archive.org/web/20161103183941/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161029170441/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161013174611/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161103090249/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161103165143/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161103171354/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161103055655/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161102165204/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161031074855/http://www.panoramio.c...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/4ff4810b-4609-431c-903a-6c...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/8de26e9e-6ff6-fb30-764e-da...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/f45014a6-a612-fa5d-1910-06...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/fc632981-5305-47c5-8f18-94...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/2b601348-9bb7-90b8-aec1-26...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/47c73ab2-a948-f462-9030-22...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/781f5042-aef0-229e-ea46-98...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/4818f23f-6c7e-595b-747e-6f...
Bij Koninklijk Besluit van 19-8-1855 kregen de heren J.J.A. Ardesch, Jhr. mr. P.A.G. de Milly, dr. B.W. van de Sande Slot en mr. L. graaf van Heiden Reinestein, allen uit Zuidlaren, toestemming voor de aanleg van een kunstweg van Zuidlaren over Annen en Eext tot Gieten en daar aansluitende aan de provincialen weg van Assen naar de Hilte, met concessie tot tolheffing aan twee tolboomen. Groninger Courant van 26-8-1855 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771365:mpeg21:a0022). J.J.A. Ardesch is de gepensioneerd Generaal-Majoor Johan Jacob Anton Ardesch, geb. Veere 31-1-1787, ovl. Zuidlaren 1-11-1857. Op 19-4-1906 werd ten sterfhuize van mevr. Sebastiana Ardesch-de Rooij in Zuidlaren (A nr. 52) ten verzoeke van G. Kniphorst te Stadskanaal een Boeldag gehouden, tot verkoop van Tafels Stoelen, Klok etc. Zij is geb. Den Haag 4-11-1812, ovl. Zuidlaren 20-1-1906. Nieuwsblad van het Noorden van 8-4-1906:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894909:mpeg21:a0146
P.A.G. de Milly is Jhr. Paul Antoine Guillaume de Milly, Burgemeester van Zuidlaren van 1843 tot 1883, geb. Den Bosch 22-11-1807, ovl. Zuidlaren 5-2-1890. Dr. B.W. van de Sande Slot is de arts Bernardus Willem van de Sande Slot, geb. Meppel 27-7-1813, ovl. Zuidlaren 1-5-1873. Mr. L. graaf van Heiden Reinestein is Louis van Heiden Reinestein, Commissaris des Konings in Groningen, Burgemeester van Zuidlaren van 1832 tot 1838, geb. Laarwoud, Zuidlaren, 11-7-1882, ovl. Zuidlaren 2-11-1882.
Naast "Laar End" stonden in 1832 de boerderijen van Harm Sissing (1788-1837), Kad. G 301, art. 283, en van de weduwe Roelof Karsten, Kad. G 298 art. 159.
Zij is Lammigje Sissingh, ged. Zuidlaren 21-7-1792, ovl. Zuidlaren 29-9-1854, dochter van Egbert Sissingh en Grietje Wuffen, weduwe van Roelof Karsten, geb. Zuidlaren 2-3-1777, ovl. Zuidlaren 12-11-1819, zoon van Willem Carsten ovl. Zuidlaren 24-2-1816, oud 75 jaar, en van Hendrikje Tamming (ook Tammink), kleinzoon van Otte Carsten en Grietje Roelfs.
In 1896 was vermoedelijk Reinder Karsens de eigenaar, geb. Zuidlaren 24-9-1850, ovl. Zuidlaren 10-8-1923, gehuwd met Harmtien Hamminga, zoon van Roelof Karsens, geb. Zuidlaren 18-4-1823, ovl. 20-2-1876, en van Elisabet Kluiving, kleinzoon van Tijs Kars(s)ens (1793-1865) en Adriaantje Wuffing, achterkleinzoon van Kars Lammers Karssens en Geesje Klaasens. Op deze afbeelding staat de poststempoel van 1918.
Op 11-7-1802 zijn 32 huizen en schuren in Zuidlaren afgebrand. De brand begon in het huis van olieslager en koopman Jan Hessels.
Het Hoge-Huis "voor aan de Straat te Zuidlaren", van de Geertruit Karsten-Bavinge, weduwe van Roelof Ottens Karsten (ook Carsten), brandde volledig af. Zij overleed in Zuidlaren op 20-11-1803.
Op 29-7-1803 hielden H. Tammink en W. Sissink een aanbesteding ten huize van Adde Jans van het "Optimmeren van hun Behuizingen en Schuuren". Groninger Courant van 22-7-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159455:mpeg21:a0014
H. Tammink is vermoedelijk Harmen Tammink, landbouwer, geb. Zuidlaren 7-10-1742, ovl. Zuidlaren 16-9-1817, zoon van Jan Roelofs Tammink en Grietje Harms Hemsing, tr. Zuidlaren 28-11-1769 Alberdina Hoenderken, jongedochter van Noordlaren. Zijn overlijden werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Freriks Bakker (52 jr), bakker, en Derk Jacobs Hagedoorn (41 jr), landbouwer, kastelein.
In 1832 was landbouwer Roelof Tammink de eigenaar van het pand Kad. G 148, art. 310, gelegen aan wat later de Kleine Brink werd genoemd, op de hoek met de Brinkstraat. Hij is ged. Zuidlaren 3-3-1776, ovl. Zuidlaren 10-7-1846, zoon van Harmen Tammink en Alberdina Hoenderkens, echtgenoot van Jantien Pelinck, geb. Norg 7-3-1782, ovl. Zuidlaren 8-4-1857, De weduwe Derk Jacobs Hagedoorn was in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 132, art. 103, ongeveer waar later "De Koppelpaarden" is gebouwd: www.flickr.com/photos/148859204@N07/32795101964/in/photolist
W. Sissink is vermoedelijk Willem Sissing(h), ged. Zuidlaren 9-9-1753, ovl. Zuidlaren 8-1-1808, zoon van Lukas Sissing en Aaltje Willem Dekkers, tr. 1. Zuidlaren 18-6-1790 Hillegonda Homans, jongedochter van Vries, begr. Zuidlaren 25-1-1801; tr. 2. Zuidlaren 7-6-1801 Ida Bavingh, jongedochter van Tarelo, geb. Vries 1-8-1762, ovl. Taarlo 23-2-1831, dochter van Willem Baving en Aaltien Harders.
Willem Sissing(h) en Hillegonda Homans hadden twee zonen: Lucas, geb. Zuidlaren 16-5-1791, ovl. Zuidlaren 8-8-1802, en Fredrik, geb. Zuidlaren 21-8-1793.
In 1832 was Hendrik Sissing in Noordlaren de eigenaar van het huis Kad. G 91, art. 286, aan de Brink ZZ in Zuidlaren. Hendrik Sissing, geb. Zuidlaren, ovl. Noordlaren 26-1-1845, oud 86 jaar, zoon van Harm Sissing en Jantien Baving, was gehuwd met Dorothea Ottens, ovl. Noordlaren 20-2-1844, oud 82 jaar.
Harm Sissing was in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 301, art. 283 aan de Brink ZZ, naast Huize Laareind van de wed. Joan Pieter Servatius. Harm Sissing, geb. Zuidlaren 9-12-1788, ovl. Zuidlaren 13-8-1837, zoon van Egbert Harms Sissing (ook Sissink en Sissingh) en Grietjen Hendriks Wuffing (ook Wuffen), tr. Grietjen Wuffing (ook Wuffen), ovl. Zuidlaren 5-4-1847, oud 53 jaar, dochter van Willem Egberts Wuffing en Wemelina Egberts. Egbert Harms Sissing (ook Sissink en Sissingh), geb. Vries 22-3-1756, ovl. ten huize van de wed. Roelof Carsten in Zuidlaren 22-3-1824, oud 68 jaar, is een zoon van Harm Sissingh en Jantien Baving. Egbert's overlijden werd aangegeven door de buurmannen Roelof Jans Strating, oud 31 jaar, landbouwer, en Jeen Reenks de Boer, oud 31 jaar, commies.
Jan Hessels is Jan Hessel Hessels, geb. Wittelte/Diever 1760, ovl. Zuidlaren (huis nr. 88) 1-8-1813, oud 53 jaar. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Otte Everts en Willem Bos. Otte Everts, landbouwer, tapper, overleed in Zuidlaren op 6-11-1835, oud 71 jaar, echtgenoot van Hendrikje Lucas Strating; zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Albert Bazuin (60 jr), landbouwer, en Folkert Gabriel Bolt (41 jr), tuinier. Albert Bazuin was gevestigd aan de Brink OZ, Kad. G 74, art. 14, naast Lucas Strating, Kad. G 73, art. 305. Lucas Strating was weer de buurman van Willem Jacob graaf van Heiden, Schout en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, Kad. G 67, art. 111:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/in/photolist
Jan Hessels is een zoon van wijlen Hessel Jans en Hilligje Jans Boldinghe, woonachtig in Wittelte, echtgenoot van Margien Koops, geb. Peize 13-4-1730, ovl. Peize 16-9-1817. Zij zijn de ouders van Hessel Jan Hessels, gemeenteontvanger, geb. Smilde 25-12-1790, ovl. Zuidlaren 18-11-1874, echtgenoot van Tjaatje Bosscher (ook Bosker), geb. Winschoten 25-12-1788, ovl. Zuidlaren 10-7-1877.
Op 26-8-1803 werd een collecte gehouden door de Commissie tot de Directie over de gecollecteerde Penningen om de getroffenen te helpen.
Bataafsche Leeuwarder Courant van 16-7-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010172209:mpeg21:a0006
Groninger Courant van 12-8-1803, 16-8-1803, 26-8-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159461:mpeg21:a0018
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159465:mpeg21:a0015
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159462:mpeg21:a0008
Ommelander Courant van 19-8-1803 en 14-10-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215652:mpeg21:a0013
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215668:mpeg21:a0013
"De Erfgenamen van Wylen de Wedw. R. Carsten zyn voornemens door het Gericht van Zuidlaren publyk te laten verkopen: Een Huisplaatse voor aan de Straat te Zuidlaren, met de van de Brand overgebleeven Materialen daarop staande, van ouds het Hoge-Huis genaamt; benevens om de 7 Mudden Bouwland, en Weideland en 2 Matten Hooyland, het Knypstuk genaamt, gelegen aan het Drentsche Diep, tegen over het Foxholster Meer. Deze Verkopinge zal zyn op eerstkende Donderdag de 29 December 1803, ten Huize van Otte Everts te Zuidlaren". Ommelander Courant van 27-12-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
Geertruit Bavinge, jongedochter van Zuitlaren, tr. Zuidlaren 11-5-1749 Roelof Ottens Karst, jongeman van Zuitlaren.
Op 2-5-1751 werd Otte Kars, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Op 17-11-1754 werd Grietje Karst, dochter van Roelof Karst en Geertruit Baving, in Zuidlaren gedoopt.
Op 27-11-1757 werd Jan Karst, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Geertruida Bavingh overleed in Zuidlaren op 20-11-1803, gehuwd geweest met R. Carst. De weduwe van Roelf Cars(t) was keutersche en had in 1764 en 1774 een winkel:
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1764, pagina 5208
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1774, pagina 5225.
In 1832 was de weduwe Jan Sikkens de eigenaar van een huis aan de Brink ZZ, Kad. G 294 art. 278, nabij Laar-End op nr. 8.
Op 19-11-1835 werd Laar-Eind te koop aangeboden. Groninger Courant van 17-11-1835: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772145:mpeg21:a0019
Lit.: "Landbouwers in Zuidlaren in 1896", door Hans Fidder, in "De Zeven Brinken", uitgave van de Historische Vereniging Zuidlaren, jaargang 20, nr. 1, maart 2013. "De Drentsche Scheper", door Henk Brink, in het tijdschrift "De Zeven Brinken" van de Historische Vereniging Zuidlren, Jaargang 21 nummer 2, juni 2014 (een scheper is een schaapsherder).
"Laar End" werd bewoond door Jonkvrouwe Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer (1875-1942), ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar. Nieuwsblad van het Noorden van 7-10-1942 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010330388:mpeg21:a0079). Haar broer Willem Regnerus Livius van Andringa de Kempenaer trouwde in Zuidlaren op 9-6-1909 met Marie Anne Wilhelmine Louise de Millij van Heiden Reinestein, dochter van Louis Albert Sigismond Jacques de Milly van Heiden Reinestein, geb. in Zuidlaren in 1847 en burgemeester van Zuidlaren van 1888-1893. Na Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer (1875-1942) werd Laar-End bewoond door Arnold Regenerus Marie Dorhout Mees, geb. Winschoten 27-12-1908, ovl. Zuidlaren 7-10-1945, en echtgenote Ingrid Vivi Dorhout Mees-Wallin. Arnold Regenerus Marie Dorhout Mees is een zoon van Arnoldus Regnerus Dorhout Mees, substituut griffier, en Maria van Andringa de Kempenaer. "Restauratie van landhuis Laar End te Zuidlaren" in het Nieuwsblad van het Noorden van 18-6-1963:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010678855:mpeg21:a0142
De nabijgelegen synagoge is zeer waarschijnlijk ontworpen door architect Geert Stel, geb. Assen 30-12-1847, ovl. Assen 8-1-1910. De synagoge is op 28-5-1884 ingewijd:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/d16dfa7e-3dd9-42ae-b66c-61...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/1c61baa0-ff31-4014-9582-f6...
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 21-5-1884:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000098577:mpeg21:p003
De synagoge in Beilen is in 1884 ontworpen door architect Geert Stel te Assen:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/6fe839ef-3d7b-48a1-83d3-36...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/0b618f03-35f5-4596-b407-d7...
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 16-10-1884:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000098729:mpeg21:a0005
In 1890 werd de bouw van een nieuw Raadhuis door B&W van de Gemeente Gasselte toevertrouwd aan architect G. Stel. Algemeen Handelsblad van 5-2-1890 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010142692:mpeg21:a0014).
Dit Raadhuis, gelegen aan de Vaart 11 in Gasselternijveen, is een Rijksmonument met nr. 508692 (monumentenregister.cultureelerfgoed.nl).
In 1895 was Stel de architect van een school en onderwijzerswoning te Nieuwediep en van de verbouw van scholen in Gieterveen en Gieten. Nieuwsblad van het Noorden van 31-7-1895 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885642:mpeg21:a0059).
Geert Stel was in 1891 en 1895 de architect van Villa "Anna" (vanaf 1911 Villa "Maloja") aan de Hoofdweg 276 in Paterswolde, en in 1895 ook van de verbouw van Villa "Vosbergen" in Paterswolde.
web.archive.org/web/20161030190924/http://www.panoramio.c...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34366844952/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34530454975/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33716918203/in/datepo...
Architect G. Stel werd op 26-10-1897 door de Gemeenteraad van Assen benoemd tot leraar aan de Gemeentelijke Teekenschool. De Telegraaf van 27-10-1897 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110541039:mpeg21:a0023).
In 1897 was architect Stel verantwoordelijk voor het verbouwen van scholen in Hooghalen, Hijken en Wijster in de Gemeente Beilen. Nieuwsblad van het Noorden van 14-9-1897 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885128:mpeg21:a0031).
In 1898 was hij de architect van een Drukkerij met bureaux voor Gratema in Assen. Nieuwsblad van het Noorden van 29-12-1898 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887490:mpeg21:a0027).
"Te Zuidlaren is vanwege de Vereeniging ter bevordering van het Ambachtsonderwijs in Drenthe een teekencursus geopend welke onder leiding staat van den Heer G. Stel, architect te Assen". Het nieuws van den dag : kleine courant van 2-12-1898 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010126087:mpeg21:a0094).
G. Stel was in 1899 de architect van een dubbel huis aan de Molenstraat in Assen i.o.v. de wed. Zwiers. Nieuwsblad van het Noorden van 28-10-1899 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886458:mpeg21:a0029).
In 1900 was Stel de architect van een onderwijzerswoning te Wittelte, Gemeente Diever. Leeuwarder Courant 3-4-1900 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010595736:mpeg21:a0049).
In 1901 werd Stel benoemd tot onderwijzer "aan den teekencursus te Beilen". Het nieuws van den dag : kleine courant 15-01-1901 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010128091:mpeg21:a0143).
In 1902 was G. Stel de architect van een dubbele woning met pakhuis in de Schoolstraat in Assen voor G. H. Klapdoor. Nieuwsblad van het Noorden van 5-3-1902 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890529:mpeg21:a0081).
In 1906 was G. Stel de architect van een dubbel woonhuis aan de Zuidersingel in Assen voor mej. H. Zuidweg. Nieuwsblad van het Noorden van 16-10-1906 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894831:mpeg21:a0045).
In 1906 was G. Stel de architect van een boschhuisje op "De Eerste Steen" in Assen voor Hendrik Jan Oosting (1842-1915). Dit huis is een Rijksmonument met nummer 469371:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34369655702/
"De Eerste Steen" was het landgoed van zijn voorvader Jan Haak Oosting (1749-1828). Nieuwsblad van het Noorden van 16-12-1906 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894884:mpeg21:a0037).
In 1907 werd een Heerenhuis aan de Oostersingel in Assen te koop aangeboden. Inlichtingen konden worden ingewonnen bij architect G. Stel. Nieuwsblad van het Noorden van 13-10-1907 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890200:mpeg21:a0110).
It's been a while since I stepped into a church, so when I knew I was going to Suffolk at the weekend, I asked a friend whoch ones I should visit, and was told that this is one of the top churches in England, not just Suffolk.
Set a hundred yards or so from the main road that is chocked with traffic which runs between the county towns of Suffolk and Norfolk, it is down a lovely quiet lane, past some grand large houses, and set back from the road in a small churchyard is St Mary.
You enter through a small Norman doorway, into a body of a small and simple church, bt one filled with delights.
----------------------------------------------
From the moment that you see it across the fields, you know that St Mary is something special. At first the silhouette perhaps, or a stain of gold that resolves as you approach into a solid little Norman church. The thatched roof is charming, and set against is a small square tower, also crowned in thatch. There is a stubborn timelessness about it, a silent witness to long centuries. There isn’t really a village, and St Mary sits lonely in the fields. At night it is floodlit and floats above the darkness. On winter days, the low light catches its honeyed walls across ploughed furrows. In summer, the entrancing trees gather, a setting for a diadem.
This has always been a special place for me. I was captivated at an early stage of my life in Suffolk. And it was while visiting here in late 1998 that I first got the idea for this website, and decided to do it. Thornham Parva was the first entry. In common with most of the very earliest entries, it wasn’t terribly good – I hadn’t even taken any photographs.
But that was an excuse to return again and again, and when this website was featured on BBC Television’s Songs of Praise in 2000, the interview was recorded here at St Mary. They filmed me cycling the narrow lanes round about in the sub-zero temperatures of late-January; if anything, it was even colder inside the church, and my breath clouded the air as I became quite possibly the first person ever to say the Hail Mary on prime-time television.
Thornham Parva, of course, isn’t just special to me. It is one of the most remarkable churches in East Anglia, a treasure house, an aesthetic pleasure, a delight. It is a perfect antidote to the triumphalism of nearby Eye, an intensely rural collision of historical circumstances that have left us a moving and coherent document of our Suffolk past. When Cautley’s revising editors came this way in 1975 they found the church in a bit of a state, and even feared for its future. That it is now the perfect model of a well-cared-for English parish church is a tribute to the energy and enthusiasm of the tiny handful of local parishioners who have nursed it back to health.
The church gets a fair number of visitors, because its fame has spread far and wide. As an example, I popped in here a few years back with my daughter. She was about five years old at the time, and without me noticing she signed the visitors book with our full address (not something I would normally advise). Within a fortnight, I had received a nice postcard from Israel, from a user of this site who had spotted the entry in the visitors book. It is not surprising that the church does get visitors from all over the world, because St Mary is worth seeing, and worth going to see. In particular, it has, not one, but two astonishing survivals. If they were in the Victoria and Albert Museum you would willingly travel to London to see them, and pay handsomely for doing so. And yet here they are, in the fields that punctuate the Thornham woods, in a church which is open every day.
You step directly down into the church from a small Norman doorway in the north side. A gorgeous 18th century gallery curves above you – there’s no other like it in Suffolk. It was made tiny, to fit in this tiny space. Unfortunately, the stairway is now kept locked so, unless you contact a churchwarden first, you can’t see the clever way the carpenter engineered benches that open and close over the gangway to allow more seating space. The gallery is a reminder that St Mary was the church of the ordinary people; The neighbpouring village is Thorenham Magna, and the local big house Thornham Hall, the home of the Hennikers, is beside the church at Thornham Magna. However, it was at the big house, or more accurately in one of its barns, that in the 1920s was found and donated to this church the remarkable Thornham retable. It was restored in the early years of this century, and returned to St Mary, now standing proud behind alarmed glass.
The retable is only part of a much larger altarpiece that probably once stood in the Priory at Thetford in Norfolk. The rest of the piece can be found in the Musee de Cluny in Paris. The retable was rescued and hidden after the Anglican Reformation destroyed the priory, along with so many of England’s treasures. Perhaps it was taken by recusant Catholics to use in their devotions. More likely, it was simply rescued because it is beautiful. From left to right, the figures are St Dominic (Thetford was a Dominican Priory); St Catherine; St John the Baptist; St Paul; a rood group of the Blessed Virgin, Christ and St John; St Peter; St Edmund; St Margaret; St Peter Martyr (another Dominican). The retable dates from the height of the Decorated period, in the decades before the Black Death. They are probably the most alive, and lively, medieval figures in Suffolk; St Catherine in particular looks as if she is stepping through an archway from dancing in a garden.
As if the retable were not enough, the walls of St Mary are lined with some of Suffolk’s most fascinating wall-paintings. They rank with those at Wissington, and date broadly from the early years of the 14th century, and are in two ranges; on the south wall is the story of the early years of Christ. On the north wall is the martyrdom of St Edmund. This is amazingly rare; fragments survive not far off at Troston, but there is only one other sequence of the martyrdom surviving in the whole of the Kingdom.
Both sequences are organised chronologically from right to left. This may seem awkward, but effectively they start in the south west corner of the church and continue anti-clockwise around to the north-west corner. Unfortunately, the paintings on the west wall are now lost to us, behind the gallery.
On the south side, it is reasonable to assume that the very first painting, on the south side of the west wall, was an Annunciation – the angel appearing to Mary. This is lost. A fragment of the next frame survives, just poking up above the south end of the gallery. This is the Visitation, and we see Mary embracing her cousin Elizabeth. The Visitation was a very important part of medieval devotions, because of the way it balances and connects with the Assumption; the Assumption of the Blessed Virgin, on August 15th, was one of the most significant feast days in the English medieval calendar, and the Assumption was probably the dedication of the majority of Suffolk churches. The other images in the sequence are clearer. We see the angel appearing to the shepherds, and then Christ sits on his mothers lap while the shepherds adore him. Note the way we have lost the adoring figures because of the later punching through of a window. Similarly, the next frame, the Presentation in the temple, has also suffered from fenestration. We often talk about Victorian vandalism of medieval churches, but here is a prime example of destruction caused by 15th century ‘restoration’.
What was the point of this sequence? A lot of nonsense is talked about wallpaintings and stained glass being ‘the poor mans Bible’ for peasants who couldn’t read. This analysis suggests that they were destroyed during the 16th century Anglican Reformation because ‘they were no longer needed’. In fact, the Anglicans destroyed them because they were Catholic devotional tools – the wall paintings on the south side here form a rosary sequence, pictures for meditation while saying prayers with the aid of rosary beads. Often this was done during Mass. If the Anglicans were to turn our churches into congregational preaching houses, the wall paintings had to go.
Intriguingly, the wall paintings here may have been whitewashed even before there were theological reasons for doing so. Most of the windows that punch through the wall paintings date from the 15th century, not the 16th. Could there have been a general redecoration at this time? Whichever, they were whitewashed, to be rediscovered in a kinder, gentler age. When the ranges here were uncovered by the Victorians, the south range was easily recognisable. But the north range wasn’t. For many years, it was thought to represent the martyrdom of St Catherine, because of the large wheel above the way you came in. It was only at the time the paintings were restored in the late 1970s that it became clear that here was something much more exciting.
The sequence begins at the eastern end of the range, and you can click on the images below to enlarge them. We see Edmund fleeing the Viking attack on a town, possibly Rendlesham, home of the Wuffings, the East Anglian royal family. The actual martyrdom is lost because of another of those great windows, but we next see Edmund’s decapitated head being put back on the body by a group of monks. Then, the body is carried off to its shrine at Bedricsworth (soon to become St Edmundsbury) while the wolf that found and guarded the head looks on. The final image on the north wall shows the wheel of a bullock cart crossing a bridge – delightfully, the bridge is represented by the arch of the doorway. This depicts an event that happened some time after. St Edmund’s body (by now sanctified and canonised) is being taken away to escape a later assault by Vikings. It approaches a bridge that is simply too narrow to allow the cart to pass. Miraculously, the cart crosses the bridge, and the Vikings are foiled.
Perhaps there was a final image on the north side of the west wall. Perhaps it showed the fabulous shrine at Bury itself. We can never be sure.
Although it is sad that we have lost so much of both sequences because of later alterations, it has to be said that the walls of this church are beautiful. The late medieval windows, which include some excellent 20th century glass by Lawrence Whistler, the paraffin lamps, the memorials to churchwardens, all add rather than detract. The screen is tiny and over-restored, but you can still see the sawn-off ends of the rood beam and the floor of the rood loft.
Standing in the rood screen, the retable behind you for a moment, the full beauty of the gallery can be seen, and above it a circular Saxon window. You can step outside and see how it is hidden by the tower. The tower itself is surprisingly late; we are told that in the 1480s it was the work of Richard Cutting and John Mason. Apparently, they were sued for defective workmanship, but it still appears to be standing.
The graveyard is an interesting one. As well as several significant musicians, it includes the grave of the great 20th century architect Basil Spence, designer of Coventry Cathedral, the Kensington and Chelsea barracks in London, and Britains best university campus, the University of Sussex - to name but three. Ironically, his 1980s gravestone appears to be wearing away. One hopes he used better materials for his buildings.
Simon Knott, 1998, rewritten 2003, revised February 2009
www.suffolkchurches.co.uk/thornhamentry.htm
----------------------------------------
The Thornhams, Magna and Parva, flank Thornham Hall and its park. Until the end of the 19thc. the estate boasted a hall, Tudor with an 18thc. facade, surrounded by an extensive park. Most of the hall was demolishedc.1900, and the rest was destroyed by fire in the late 1940s. The present hall is modern, and the estate has been converted for use as a field centre, a commercial market garden and a site for small businesses. Excavations in the estate have provided evidence of continuous occupation in the area from the Neolithic period to the present. The surrounding landscape is flattish and given over to arable cultivation. Thornham Parva lies to the N of the hall, some 2 miles W of Eye in central North Suffolk. The settlement is dispersed and sparsely populated with no real centre apart from the church, which lies just off the road from Thornham Magna and the Hall.
St Mary's has a nave and chancel in one, covered with a thatched roof, and a low W tower with a thatched pyramid roof. The church is of flint with ashlar dressings. The nave is apparently 12thc., with N and S doorways and a S window surviving from that period, but a round window visible in the interior W wall of the nave is said to be late Anglo-Saxon by Cautley. A flowing tracery window has been added on the S wall, and 15thc. windows have been inserted towards the W end. There is no chancel arch, and two Y-tracery windows on the lateral walls towards the E suggest a date ofc.1300 for the chancel. The E window is three-light reticulated, and there is a 15thc. S window. The tower is of knapped flint with no buttresses; it has a tall plinth course and a 15thc. main W window. Its E quoins are of brick, as are the upper windows, except for their ashlar ogee heads, suggesting an 18thc. date for the top of the tower. St Mary's is celebrated as the home of a 14thc. retable, probably painted for the Dominican house at Thetford. It was discovered in a stable loft at Thornham Hall in 1927 and given to the church by Lord Henniker. Romanesque work recorded here is found on the two nave doorways and the S nave window.
Thornham Parva was held by Robert Malet in 1086. There were various small parcels here before the Conquest: 7 acres held by two free men commended to Eadric (these were held by Robert’s mother in 1086); 28 acres held by 8 free men commended to Wulfgifu; 15 acres held by two free men, one commended to Wulfgifu; and 14 acres held by Sigeric, also commended to Wulfgifu (these three holdings in the hands of Robert Malet in 1086). There was three parts of a church in 1086 with 10 acres of free land. The present lords of Thornham are the Hennikers; it has been in the family since the mid-18thc.
South Hartismere benefice, i.e. Gislingham, Mellis, Stoke Ash, Thorndon with Rishangles, Thornham Magna, Thornham Parva, Thwaite and Wetheringsett cum Brockford.
It's been a while since I stepped into a church, so when I knew I was going to Suffolk at the weekend, I asked a friend whoch ones I should visit, and was told that this is one of the top churches in England, not just Suffolk.
Set a hundred yards or so from the main road that is chocked with traffic which runs between the county towns of Suffolk and Norfolk, it is down a lovely quiet lane, past some grand large houses, and set back from the road in a small churchyard is St Mary.
You enter through a small Norman doorway, into a body of a small and simple church, bt one filled with delights.
----------------------------------------------
From the moment that you see it across the fields, you know that St Mary is something special. At first the silhouette perhaps, or a stain of gold that resolves as you approach into a solid little Norman church. The thatched roof is charming, and set against is a small square tower, also crowned in thatch. There is a stubborn timelessness about it, a silent witness to long centuries. There isn’t really a village, and St Mary sits lonely in the fields. At night it is floodlit and floats above the darkness. On winter days, the low light catches its honeyed walls across ploughed furrows. In summer, the entrancing trees gather, a setting for a diadem.
This has always been a special place for me. I was captivated at an early stage of my life in Suffolk. And it was while visiting here in late 1998 that I first got the idea for this website, and decided to do it. Thornham Parva was the first entry. In common with most of the very earliest entries, it wasn’t terribly good – I hadn’t even taken any photographs.
But that was an excuse to return again and again, and when this website was featured on BBC Television’s Songs of Praise in 2000, the interview was recorded here at St Mary. They filmed me cycling the narrow lanes round about in the sub-zero temperatures of late-January; if anything, it was even colder inside the church, and my breath clouded the air as I became quite possibly the first person ever to say the Hail Mary on prime-time television.
Thornham Parva, of course, isn’t just special to me. It is one of the most remarkable churches in East Anglia, a treasure house, an aesthetic pleasure, a delight. It is a perfect antidote to the triumphalism of nearby Eye, an intensely rural collision of historical circumstances that have left us a moving and coherent document of our Suffolk past. When Cautley’s revising editors came this way in 1975 they found the church in a bit of a state, and even feared for its future. That it is now the perfect model of a well-cared-for English parish church is a tribute to the energy and enthusiasm of the tiny handful of local parishioners who have nursed it back to health.
The church gets a fair number of visitors, because its fame has spread far and wide. As an example, I popped in here a few years back with my daughter. She was about five years old at the time, and without me noticing she signed the visitors book with our full address (not something I would normally advise). Within a fortnight, I had received a nice postcard from Israel, from a user of this site who had spotted the entry in the visitors book. It is not surprising that the church does get visitors from all over the world, because St Mary is worth seeing, and worth going to see. In particular, it has, not one, but two astonishing survivals. If they were in the Victoria and Albert Museum you would willingly travel to London to see them, and pay handsomely for doing so. And yet here they are, in the fields that punctuate the Thornham woods, in a church which is open every day.
You step directly down into the church from a small Norman doorway in the north side. A gorgeous 18th century gallery curves above you – there’s no other like it in Suffolk. It was made tiny, to fit in this tiny space. Unfortunately, the stairway is now kept locked so, unless you contact a churchwarden first, you can’t see the clever way the carpenter engineered benches that open and close over the gangway to allow more seating space. The gallery is a reminder that St Mary was the church of the ordinary people; The neighbpouring village is Thorenham Magna, and the local big house Thornham Hall, the home of the Hennikers, is beside the church at Thornham Magna. However, it was at the big house, or more accurately in one of its barns, that in the 1920s was found and donated to this church the remarkable Thornham retable. It was restored in the early years of this century, and returned to St Mary, now standing proud behind alarmed glass.
The retable is only part of a much larger altarpiece that probably once stood in the Priory at Thetford in Norfolk. The rest of the piece can be found in the Musee de Cluny in Paris. The retable was rescued and hidden after the Anglican Reformation destroyed the priory, along with so many of England’s treasures. Perhaps it was taken by recusant Catholics to use in their devotions. More likely, it was simply rescued because it is beautiful. From left to right, the figures are St Dominic (Thetford was a Dominican Priory); St Catherine; St John the Baptist; St Paul; a rood group of the Blessed Virgin, Christ and St John; St Peter; St Edmund; St Margaret; St Peter Martyr (another Dominican). The retable dates from the height of the Decorated period, in the decades before the Black Death. They are probably the most alive, and lively, medieval figures in Suffolk; St Catherine in particular looks as if she is stepping through an archway from dancing in a garden.
As if the retable were not enough, the walls of St Mary are lined with some of Suffolk’s most fascinating wall-paintings. They rank with those at Wissington, and date broadly from the early years of the 14th century, and are in two ranges; on the south wall is the story of the early years of Christ. On the north wall is the martyrdom of St Edmund. This is amazingly rare; fragments survive not far off at Troston, but there is only one other sequence of the martyrdom surviving in the whole of the Kingdom.
Both sequences are organised chronologically from right to left. This may seem awkward, but effectively they start in the south west corner of the church and continue anti-clockwise around to the north-west corner. Unfortunately, the paintings on the west wall are now lost to us, behind the gallery.
On the south side, it is reasonable to assume that the very first painting, on the south side of the west wall, was an Annunciation – the angel appearing to Mary. This is lost. A fragment of the next frame survives, just poking up above the south end of the gallery. This is the Visitation, and we see Mary embracing her cousin Elizabeth. The Visitation was a very important part of medieval devotions, because of the way it balances and connects with the Assumption; the Assumption of the Blessed Virgin, on August 15th, was one of the most significant feast days in the English medieval calendar, and the Assumption was probably the dedication of the majority of Suffolk churches. The other images in the sequence are clearer. We see the angel appearing to the shepherds, and then Christ sits on his mothers lap while the shepherds adore him. Note the way we have lost the adoring figures because of the later punching through of a window. Similarly, the next frame, the Presentation in the temple, has also suffered from fenestration. We often talk about Victorian vandalism of medieval churches, but here is a prime example of destruction caused by 15th century ‘restoration’.
What was the point of this sequence? A lot of nonsense is talked about wallpaintings and stained glass being ‘the poor mans Bible’ for peasants who couldn’t read. This analysis suggests that they were destroyed during the 16th century Anglican Reformation because ‘they were no longer needed’. In fact, the Anglicans destroyed them because they were Catholic devotional tools – the wall paintings on the south side here form a rosary sequence, pictures for meditation while saying prayers with the aid of rosary beads. Often this was done during Mass. If the Anglicans were to turn our churches into congregational preaching houses, the wall paintings had to go.
Intriguingly, the wall paintings here may have been whitewashed even before there were theological reasons for doing so. Most of the windows that punch through the wall paintings date from the 15th century, not the 16th. Could there have been a general redecoration at this time? Whichever, they were whitewashed, to be rediscovered in a kinder, gentler age. When the ranges here were uncovered by the Victorians, the south range was easily recognisable. But the north range wasn’t. For many years, it was thought to represent the martyrdom of St Catherine, because of the large wheel above the way you came in. It was only at the time the paintings were restored in the late 1970s that it became clear that here was something much more exciting.
The sequence begins at the eastern end of the range, and you can click on the images below to enlarge them. We see Edmund fleeing the Viking attack on a town, possibly Rendlesham, home of the Wuffings, the East Anglian royal family. The actual martyrdom is lost because of another of those great windows, but we next see Edmund’s decapitated head being put back on the body by a group of monks. Then, the body is carried off to its shrine at Bedricsworth (soon to become St Edmundsbury) while the wolf that found and guarded the head looks on. The final image on the north wall shows the wheel of a bullock cart crossing a bridge – delightfully, the bridge is represented by the arch of the doorway. This depicts an event that happened some time after. St Edmund’s body (by now sanctified and canonised) is being taken away to escape a later assault by Vikings. It approaches a bridge that is simply too narrow to allow the cart to pass. Miraculously, the cart crosses the bridge, and the Vikings are foiled.
Perhaps there was a final image on the north side of the west wall. Perhaps it showed the fabulous shrine at Bury itself. We can never be sure.
Although it is sad that we have lost so much of both sequences because of later alterations, it has to be said that the walls of this church are beautiful. The late medieval windows, which include some excellent 20th century glass by Lawrence Whistler, the paraffin lamps, the memorials to churchwardens, all add rather than detract. The screen is tiny and over-restored, but you can still see the sawn-off ends of the rood beam and the floor of the rood loft.
Standing in the rood screen, the retable behind you for a moment, the full beauty of the gallery can be seen, and above it a circular Saxon window. You can step outside and see how it is hidden by the tower. The tower itself is surprisingly late; we are told that in the 1480s it was the work of Richard Cutting and John Mason. Apparently, they were sued for defective workmanship, but it still appears to be standing.
The graveyard is an interesting one. As well as several significant musicians, it includes the grave of the great 20th century architect Basil Spence, designer of Coventry Cathedral, the Kensington and Chelsea barracks in London, and Britains best university campus, the University of Sussex - to name but three. Ironically, his 1980s gravestone appears to be wearing away. One hopes he used better materials for his buildings.
Simon Knott, 1998, rewritten 2003, revised February 2009
www.suffolkchurches.co.uk/thornhamentry.htm
----------------------------------------
The Thornhams, Magna and Parva, flank Thornham Hall and its park. Until the end of the 19thc. the estate boasted a hall, Tudor with an 18thc. facade, surrounded by an extensive park. Most of the hall was demolishedc.1900, and the rest was destroyed by fire in the late 1940s. The present hall is modern, and the estate has been converted for use as a field centre, a commercial market garden and a site for small businesses. Excavations in the estate have provided evidence of continuous occupation in the area from the Neolithic period to the present. The surrounding landscape is flattish and given over to arable cultivation. Thornham Parva lies to the N of the hall, some 2 miles W of Eye in central North Suffolk. The settlement is dispersed and sparsely populated with no real centre apart from the church, which lies just off the road from Thornham Magna and the Hall.
St Mary's has a nave and chancel in one, covered with a thatched roof, and a low W tower with a thatched pyramid roof. The church is of flint with ashlar dressings. The nave is apparently 12thc., with N and S doorways and a S window surviving from that period, but a round window visible in the interior W wall of the nave is said to be late Anglo-Saxon by Cautley. A flowing tracery window has been added on the S wall, and 15thc. windows have been inserted towards the W end. There is no chancel arch, and two Y-tracery windows on the lateral walls towards the E suggest a date ofc.1300 for the chancel. The E window is three-light reticulated, and there is a 15thc. S window. The tower is of knapped flint with no buttresses; it has a tall plinth course and a 15thc. main W window. Its E quoins are of brick, as are the upper windows, except for their ashlar ogee heads, suggesting an 18thc. date for the top of the tower. St Mary's is celebrated as the home of a 14thc. retable, probably painted for the Dominican house at Thetford. It was discovered in a stable loft at Thornham Hall in 1927 and given to the church by Lord Henniker. Romanesque work recorded here is found on the two nave doorways and the S nave window.
Thornham Parva was held by Robert Malet in 1086. There were various small parcels here before the Conquest: 7 acres held by two free men commended to Eadric (these were held by Robert’s mother in 1086); 28 acres held by 8 free men commended to Wulfgifu; 15 acres held by two free men, one commended to Wulfgifu; and 14 acres held by Sigeric, also commended to Wulfgifu (these three holdings in the hands of Robert Malet in 1086). There was three parts of a church in 1086 with 10 acres of free land. The present lords of Thornham are the Hennikers; it has been in the family since the mid-18thc.
South Hartismere benefice, i.e. Gislingham, Mellis, Stoke Ash, Thorndon with Rishangles, Thornham Magna, Thornham Parva, Thwaite and Wetheringsett cum Brockford.
Bouwtekening van het woonhuis Stationsweg 12, hoek Verlengde Hondsrugstraat in Zuidlaren, voor de verbouwing tot woon- en winkelhuis, in 1954 ontworpen door Sibrand Koos Harenberg (1905-1960) in opdracht van Lammert Sluiter (1915-2004). Het oorspronkelijke woonhuis is omstreeks 1878 gebouwd in opdracht van Jhr. P. Du Peijrou van Breugel (1852-1891).
Eind 1881, begin 1882, bood Jhr. P. Du Peijrou van Breugel een in 1878 nieuw gebouwde Heerenbehuizinge te koop aan bij E. Sissingh, een huis met "Tuin, staande op een der mooiste standen midden in het dorp Zuidlaren, bevattende 3 groote geplafoneerde Kamers en 2 kleinere Kamers, voorts ruime Kelder, dito Keuken met Pomp en Regenbak, dito linnen- en turfzolder, Meidenkamer en afzonderlijk Waschhuis":
www.flickr.com/photos/148859204@N07/39739271805/in/datepo...
Provinciale Drentsche en Asser Courant 1-9-1881 en 27-1-1882:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097628:mpeg21:a0020
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097388:mpeg21:a0023
In 1884/85 kocht Petrus Barthold Pruissen het huis, erf en waschhuis, Kad. G 1561 (voorheen G 1481), later Stationsweg 12, hoek Verlengde Hondsrugstraat, in Zuidlaren, van Jonkheer Pieter du Peijrou van Breugel, later sigarenfabrikant Firma Gluijsteen en van Breugel in Kampen, geb. Mensingeweer 14-3-1852, ovl. Kampen (IJsselkade 68) 15-1-1891. Hij had dit huis omstreeks 1878 laten bouwen (Kad. G 1481).
Petrus Barthold Pruissen, geb. Zuidlaren 27-8-1829, ovl. Kampen 4-8-1911, is een zoon van Med. Dr. Petrus Everhardus Pruissen, geb. Groningen 26-1-1784, ovl. Zuidlaren 30-3-1875, eigenaar van het huis Telefoonstraat 10 hoek Tiphofweg:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/40184691461/
Jonkheer Pieter du Peijrou van Breugel, later sigarenfabrikant Firma Gluijsteen en van Breugel in Kampen, geb. Mensingeweer 14-3-1852, ovl. Kampen (IJsselkade 68) 15-1-1891, is een zoon van notaris Jaques Willem François Jan du Peijrou van Breugel, geb. Semarang (Java), ovl. Bellingeweer (Winsum) 11-8-1871, oud 50 jaar, en Lubina Jullenia Brongers, gehuwd met Anna Jantina van Veen, geb. Meppel 25-12-1849, dochter van Cornelis van Veen en Maria Willemina Kniphorst:
Oprichting Firma Gluijsteen en van Breugel. Nederlandsche Staatscourant 11-7-1889:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB08:000146462:mpeg21:p004
"Notarissen in Winsum van 1811 tot heden", door Joh. Huitsing, Info Bulletin Winshem, oktober 2005: www.winshem.nl/wp-content/uploads/Info-2005-nr2.pdf
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/63517a97-e5dc-3b84...
In november 1878 vestigde hij zich met echtgenote en dochter op het adres Zuidlaren 79a.
Op 27-4-1880 werd hun zoon Jacques Willem François Jan du Peijrou van Breugel in Zuidlaren geboren. De getuigen bij de aangifte waren Hendrik Wolter van Veen, huisarts, en mr. Robertus Driessen ter Meulen, notaris:
alledrenten.nl/akte/jacques-willem-francois-jan-du-peijro...
Het gezin woonde toen op het adres A221 (Egbert Sissingh op A179):
alledrenten.nl/akte/pieter-du-peijron-van-breugel/0c3950e...
In 1897/98 was Froukje Lieftinck, geb. Groningen 2-6-1830, ovl. Zuidlaren 19-2-1897, weduwe van predikant Jan Beekhuis Heckman, geb. Groningen 4-8-1828, ovl. Sleen 4-8-1866, de eigenaar van het pand Stationsweg 12, hoek Verlengde Stationsweg (Kad. G 1778).
Van 1897/98 tot 1919/20 was koopman Harm Zondag de eigenaar van het pand Stationsweg 12, hoek Verlengde Hondsrugstraat (Kad. G 2085). Harm Zondag, kleinhandelaar, houthandelaar, kastelein, logementhouder, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914, weduwnaar van Grietje Reitsma, geb. Leek 1-5-1827, ovl. Zuidlaren 11-9-1869, gehuwd met Anke Bodes Mulder, geb. Leek 15-3-1844, ovl. Zuidlaren 6-2-1919, is een zoon van kastelein en logementhouder Tale Harms Zondag en Margje Hessels, van Hotel "Zondag", voorheen "De Gouden Leeuw", later Hotel "Pekelaer", aan de Brink in Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/39551232944/in/datepo...
Harm Zondag's dochter Sophia Zondag, geb. Zuidlaren 16-3-1879, en echtgenote Bastiaan de Geus, directeur van de Landbouwmaatschappij "Tubantia" in Winterwijk, geb. Mijnsherenland 27-8-1872, ovl. Gasselte 26-3-1954, woonden voor de maatschappij in Colonia El Fortín, Córdoba, Argentinië: De Graafschap-bode van 26-3-1910:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011150711:mpeg21:a0045
Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant van
13-7-1923: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMSAEN01:000050233:mpeg21:a0059
Nieuwsblad van het Noorden van 26-11-1930:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674758:mpeg21:a0168
Zijn zoon Johannes Casper Zondag, fabrikant, geb. Zuidlaren 3-5-1883, woonde in Sultan, Washington, USA.
Zijn zoon Hessel Jan Zondag, geb. Zuidlaren 31-5-1881, was pannenfabrikant, houthandelaar en bouwkundige.
Het huis, erf en tuin, kadastraal bekend G 2085 en G 2533 zat in de nalatenschap van Anke Bodes Mulder:
alledrenten.nl/akte/anke-bodes-mulder/90F04D09-896C-4295-...
Hendrikus Albertus Zondag (1856-1928), zoon van
Jan Zondag en Hindrikje Hamminga, kleinzoon van Tale Harms Zondag en Margje Jans Hessels, was timmerman/aannemer, gemeente-architect van Zuidlaren (1894) en Kollum (1907), en de architect van Café Bentum (later Café Boschhuis) in De Millystraat 12. Hij kocht omstreeks 1889 het pand Telefoonstraat 10 van Petrus Barthold Pruissen:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33050807004/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/40184691461/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33624458035/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/in/datepo...
Op de andere hoek van de Stationsweg en de Hondsrugstraat bouwde Jan Jakobs Zondag in 1906 een villa, ontworpen door architect Pieter van de Wint (1861-1936).
De eerste steen werd door Harm Zondag gelegd op 27-9-1906:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33624458035/
Jan Jakobs Zondag, trambeambte, koopman, houthandelaar, handelaar in bouwmaterialen, geb. Zuidlaren 13-7-1874, ovl. Assen 10-7-1947, gehuwd geweest met Diewertje van Bon (1878-1967) en Harmina Antiena Muis, is een zoon van Harm Zondag (1826-1914) en Anke Bodes Mulder (1844-1919).
In 1915 had J.J. Zondag, handelaar in bouwmaterialen, het telefoonnummer 4:
www.geneaknowhow.net/script/dewit/tel1915/
In 1953 verkocht J. Wuffing deze villa aan de gemeente. De gemeente verkocht de villa daarna aan de Stichting Katholiek Militair Tehuis:
Nieuwsblad van het Noorden van 14-4-1953:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010677259:mpeg21:a0068
In 1919 werd Rigte Brouwer, rentenier in Harendermolen, geb. Midwolda 21-9-1884, ovl. Herten 2-12-1929, de eigenaar van het perceel Kad. G 2085.
Het perceel G 2085 werd gesplitst in G 2624 en G 2625, resp. voor het huis aan de Stationsweg 12, hoek Verlengde Hondsrugstraat, en voor een nieuw pand in de Verlengde Hondsrugstraat 12, naast het oude waschhuis.
In 1954 kocht Lammert Sluiter, elektricien, geb. Zuidlaren 15-1-1915, ovl. Zuidlaren 15-8-2004, de panden voor f. 16.000 van J. Wuffing (G 2624 en G 2625 werden samengevoegd tot Kad. G 3551):
Nieuwsblad van het Noorden 11-8-1954:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010888320:mpeg21:a0149
Lammert Sluiter liet het woonhuis Stationsweg 12 in 1954/55 verbouwen tot woon- en winkelhuis, volgens een ontwerp van bouwkundige Sibrand Koos Harenberg (1905-1960), Dennenoord E30 in Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38824975110/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33810266526/
Hij is ook de architect van de woonhuizen Julianalaan 23/Irenelaan 6, Emmalaan 30, 36 en 44, Dennenoord E 30 (eigen woonhuis), Stationsweg 29 en 89, Zuiderstraat 14/14a en 16/16a, Julianalaan 80-90, Hunzeweg 30-32 in De Groeve, en van Hotel Café Restarant "Enting" aan de Brink OZ 6.
Jan Wuffing, landbouwer, wethouder, geb. Taarlo (Vries) 31-3-1865, ovl. Zuidlaren 22-5-1960, oud 95 jaar, weduwnaar van Martha Bakker (1864-1923), gehuwd met Diewertje van Bon, geb. Zuidlaren 15-6-1878, ovl. Groningen 30-8-1967, dochter van Jan van Bon, houtzaagmolenaar, en Anna Margaretha Machiel, is een zoon van Egbert Wuffing, landbouwer, geb. Zuidlaren 2-11-1828, ovl. Taarlo 4-12-1867, een kleinzoon van Jan Wuffing, landbouwer, geb. Zuidlaren 7-4-1792, ovl. Zuidlaren 19-3-1869, en van Harmtje Buiter, een achterkleinzoon van Roelof Wuffing, landbouwer, geb. Zuidlaren 14-1-1753, ovl. Zuidlaren 5-3-1827, en van Everdina Jans Sijgers, en een achterachterkleinzoon van Egbert Wuffen en Hendrikje Tamming.
In 1832 waren de erven Roelof Wuffing eigenaar van de huizen Kad. G 119, art. 355 (hoek Koningstraat en Koningdwarsstraat) en G 293, art. 356 (hoek Brink ZZ-Zuiderstraat-Schoolstraat).
Wethoudersbenoeming J. Wuffing en J. Zondag Jz. Nieuwsblad van het Noorden van 3-9-1919:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887706:mpeg21:a0062
Herverkiezing van de wethouders Wuffing en Zondag.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 6-9-1923:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000110010:mpeg21:a0032
"J. Wuffing te Zuidlaren overleden. Bijna 35 jaar raadslid". Nieuwsblad van het Noorden va 24-5-1960:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010678533:mpeg21:a0202
Volgens de telefoongids van 1950 woonde J. Wuffing in de Hondsrugstraat 2.
Van 1890 tot 1-5-1897 woonde rentenier Petrus Barthold Pruissen op het adres A221 in Zuidlaren (in de periode 1880-1890 op A 146):
alledrenten.nl/akte/petrus-barthold-pruissen/79678e65-85b...
Op 30-4-1910 bood de familie Pruissen in Kampen een huis met schuur, erf, landerijen en water, gelegen in de Bulten onder Midlaren, te koop aan. Vermoedelijk betreft dit het Landgoed "Buiten", Vijftig Bunder 3, Midlaren. Nieuwsblad van het Noorden van 17-4-1910:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010888126:mpeg21:a0131
Johannes van der West, vervener te Midlaren en zwager Petrus Barthold Pruissen te Kampen. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 10-6-1909: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000106443:mpeg21:a0029
Johannes van der West, geb. Appingedam 27-11-1857, ovl. Midlaren 8-1-1944, zoon van wijnhandelaar Lambertus van der West en Jantje Toxopeus: alledrenten.nl/akte/johannes-van-der-west/e3003126-fd91-4...
Op 27-2-1882 verkocht P.B. Pruissen een perceel Bovenveen in het Eekhoutsblok op Sectie F 1941 in Smilde, en verkocht vervener Pieter van der West een huis en land aan de Grietmansdijk in Smilde, Kad. I 390, 664, 919, 1218, 1219 en 1220. Pieter van der West, geb. Appingedam, ovl. Noordlaren 3-5-1893, oud 42 jaar, is een zoon van
Lambertus Pieters van der West en Jantje Lambertus Toxopeus. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 6-2-1882:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097635:mpeg21:a0022
Zijn dochter Pauline Anne Hermine Pruissen, geb. Zuidlaren22-09-1877, ovl. Kampen 30-12-1943, tr. Kampen 5-11-1902 fabrikant Hendrik Berk, geb. Kampen, ovl. Den Haag (akteplaats Kampen) 6-8-1934, oud 61 jaar.
Zijn dochter Jantienne Gerharda Helene Pruissen, geb. Zuidlaren 2-4-1882, ovl. Delft 9-11-1955, begr. Algemene Begraafplaats Kampen, tr. Kampen 19-4-1906 Pieter Zandt, predikant, geb. Stedum 6-3-1880, ovl. Delft (Phoenixstraat 50) 4-3-1961, begr. IJsselmuiden 8-3-1961 (na rouwdienst in Kampen):
Algemeen Handelsblad van 10-11-1955:
resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000040970:mpeg21:a0146
Nieuwsblad van het Noorden van 7-3-1961:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010678871:mpeg21:a0064
"Ds. Zandt herdacht in Tweede Kamer". Leeuwarder Courant: hoofdblad van Friesland van 7-3-1961:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010615875:mpeg21:a0110
www.parlement.com/id/vg09lldjczvw/p_pieter_zandt
resources.huygens.knaw.nl/bwn1880-2000/lemmata/bwn4/zandt
Zijn zus Gerharda Anna Henriette Pruissen, geb. Zuidlaren 6- 6-1828, ovl. Zutphen 20-10-1886, tr. Zuidlaren 28-10-1858 Damiaan Joan Jordens, kapitein, geb. Deventer2-11-1817, ovl. Groningen 10-10-1882, zoon van Herman Georg Jordens, lid van de Raad der stad Deventer, en Sina Maria van Doornink.
Zijn broer Jan Diederik Pruissen, geb. Zuidlaren 9-4-1833, ovl. Den Haag 2-2-1908, was burgemeester van Eenrum, Pieterburen en Westernieland.
Zijn zoon mr. Hendrik Willem Pruissen, geb. Eenrum 7-4-1875, woonachtig in Den Haag, verhuurt bouwland in Eenrum. Nieuwsblad van het Noorden van 8-10-1901:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883431:mpeg21:a0059
Hij tr. Winsum 14-3-1867 Grietje Wierda, geb. Winsum 21-4-1842, ovl. 8-3-1890, dochter van Hendrik Willems Wierda, houtzaagmolenaar, fabrikant, en Fenje Lamberts van Clooster.
Houtkoper H.W. Wierda, gekozen tot lid van Provinciale Staten. Groninger Courant van 20-9-1850: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771569:mpeg21:a0046
Lijst van de 62 hoogst Aangeslagenen in de Rijks Directe Belastingen in de Provincle Groningen. Groninger Courant van 19-7-1850:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771551:mpeg21:a0026
Petrus Barthold Pruissen, geb. Zuidlaren 27-8-1829, ovl. Kampen 4-8-1911, tr. Zuidlaren 19-5-1876 Heigina van der West, geb. Appingedam 17-2-1844, woonplaats Blankeweer (Haren), weduwe van deurwaarder Cornelis Theodorus Bebingh (1834-1869), dochter van wijnhandelaar Lambertus van der West en Jantje Toxopeus, is een zoon van Petrus Everhard Pruissen, medicina doctor, en Pauline Hermine Brockes.
Geboorte Petrus Barthold Pruissen. Drentsche Courant van 1-9-1829: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784566:mpeg21:a0014
Testament Petrus Barthold Pruissen 9-23-1890:
alledrenten.nl/akte/petrus-barthold-pruissen/E8B3A7B5-34A...
Petrus Everhardus Pruissen, geb. Groningen 26-1-1784, ovl. Zuidlaren 30-3-1875, zoon van apotheker Petrus Pruissen (1752) en Bartha Johanna Sickinghe, kleinzoon van Petrus Pruissen (1731) en Willemina Heeres, achterkleinzoon van Petrus Pruissen en Trijntjen Boonecamp, tr. Slochteren 27-6-1827 Pauline Anne Hermine Brockes, geb. Groningen 2-8-1797, ovl. Zuidlaren 20-9-1846, dochter van mr. Georg Henri Guillaume Brockes (1759-1798), doctor in de beide rechten, Secretaris van de Weeskamer te Groningen, geb. Scharmer, en van Gerharda Kok, ovl. "Rozenburg" 28-11-1826.
Zij waren eigenaar van de borg "Rozenburg" in Scharmer, Kad. Harkstede D 1, nrs. 355 en 356.
Te koop het landgoed "Rozenburg" te Scharmer, gemeente Slogteren, bewoond door B.H. Brockes. Nadere inlichtingen bij Johan Diederik Wolthers in de Nieuwe Boteringe-straat in Groningen en bij zijn zwager P. Pruissen in Zuidlaren. Johan Diederik Wolthers, ovl. Groningen 15-10-1835, oud 56 jaar, gehuwd met Henriette Guillaumine Jeanne Brockes, ovl. Groningen 14-2-1852, oud 57 jaar, is een zoon van Wolter Wolthers, lid der Vroedschap, begr. Groningen 28-4-1811, oud 55 jaar, en van Anna Maria van Swinderen, geb. Ossenmarkt Groningen, ged. 1-6-1756, begr. Groningen 13-7-1783, dochter van Albert Hendrik van Swinderen en Johanna de Marees. Groninger Courant van 29-1-1830: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773493:mpeg21:a0009
In 1855 was P.E. Pruissen eigenaar van een huis en schuur in Scharmer (F 28), in huur bewoond door Harke Hamminga, en van een boerderij en schuur in Scharmer (F 31), in huur bewoond door P.J. Koopman. Groninger Courant van 16-11-1855:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771400:mpeg21:a0041
"De Ommelander Borgen en Steenhuizen", door Wiebe Jannes Formsma, R. A. Luitjens-Dijkveld Stol, A. Pathuis; Van Gorcum Assen/Maastricht 1987 (ISBN 90 232 2314 4).
Petrus Pruissen, ovl. Groningen 21-5-1796, oud 42 jaar, bewoner van de buitenplaats "Alma" in Bedum, tr. Groningen 19-6-1777 Bartha Johanna Sickinghe, dochter van Feijo Sickinghe en Petronella Wibbina Johanna van Iddekinge.
Burgemeester Pruissen was in het bezit van een schilderij van het echtpaar Brockes-Kok, met hun dochter Pauline, geschilderd door Johann Ludwig Hauck (1759-1797): rkd.nl/explore/artists/368789
"De Nederlandsche Leeuw", jaargang 27 (1909). Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde:
www.knggw.nl/raadplegen/de-nederlandsche-leeuw/1909-27/
"De oudste geneesheer in de provincie Drenthe, de heer P.E. Pruissen, sedert het jaar 1810 alhier de genees-, heel- en verloskunde uitoefende, is alhier in ruim 91-jarigen ouderdom overleden". Algemeen Handelsblad van 6-4-1875:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010097151:mpeg21:a0049
Het overlijden van Petrus Everhardus Pruissen werd aangegeven door de buurmannen Jan Timmerman, 64 jaar, timmerman, ovl. Zuidlaren 24-6-1891, oud 80 jaar, en door Jannes Sijbring, 39 jaar, landbouwer, arbeider, ovl. Zuidlaren 25-3-1903, oud 67 jaar.
Algemeen Handelsblad van 6-4-1875:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010097151:mpeg21:a0049
De Erven wijlen Dr. P.E. Pruissen boden het woonhuis aan de Eschstraat op 15-12-1875 ten huize van Harm Zondag te koop aan:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-12-1875 en 11-12-1875:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000096158:mpeg21:a0023
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000096162:mpeg21:a0034
Bron van de foto: Drents Museum Ansichten.
Foto: DM0232011440
www.drentsarchief.nl/beeldbank/c5a343dc-d410-2d21-0a6e-51...
Uitgever M. Beens: www.flickr.com/photos/148859204@N07/26149423888/in/datepo...
From WUFF 2018, a fantastic furry convention hosted in Ukraine.
More photo galleries from the event can be found here:
www.flickr.com/photos/alexfvance/collections/721576936191...
These galleries include the pool-side shenanigans, beach-side barbecues, trampoline adventures and generally joyous activities that make WUFF such an incredible con that keeps us coming back year after year. And a very cool rooftop party too, this year!
If you’d like to use a photo you’re in, feel free to do so (credit is appreciated but not required!) and if you know someone in one of the photos, please feel free to share it with them.
I’m @khakidoggy on Twitter and Telegram, and khakidoggy@me.com by email.
For more furcon photography, check out my other galleries: www.flickr.com/photos/alexfvance/collections/
As always, share and enjoy!
– Alex “Khaki” Vance
Links de herberg "De Koppel Paarden" van de wed. Hagedoorn, d.w.z. van kasteleinsche Geertje Jans Speelman, weduwe van Pieter Hindriks Hagedoorn. Ommelander Courant van 13-11-1810: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216439:mpeg21:a0009
Geertje Jans Speelman overleed in Zuidlaren op 19-2-1843, oud 78 jaar. Haar overlijden werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Rijnberg, 43jaar, landbouwer, en Jan Leving, 41 jaar, landbouwer:
alledrenten.nl/akte/geertje-speelman/ed712b73-9880-485f-8...
Pieter, geb. Ees, ged. 1-12-1771, zoon van Hendrik Pieters en Dina Tix:
alledrenten.nl/akte/pieter/40416EF5-B899-4725-B73A-58CAA3...
Peter Hendriks, Jongeman van Ees, tr. Borger 1-5-1793 Geertien Jans, Jongedochter van Bronniger:
alledrenten.nl/akte/geertien-jans-en-peter-hendriks/B85A9...
Derk Jacobs, weduwnaar van Geesien Lamberts, woonachtig in Witten, tr. Zuidlaren 29-4-1810 Geertjen Jans, weduwe van Pieter Hagedoorn, woonachtig in Zuidlaren:
alledrenten.nl/akte/geertjen-jans-en-derk-jacobs/837C8ADB...
Jantjen, geb. Zuidlaren 15-6-1805, ged. 30-6-1805, dochter van Pieter Hindriks Hagedoorn en Geertjen Jans Speelman(s):
alledrenten.nl/akte/jantjen/D71C7B36-4C38-4B76-B686-10C29...
Jakob, geb. Zuidlaren 25-5-1811, ged. 3-6-1811, zoon van Derk Jakobs en Geertjen Jans:
alledrenten.nl/akte/jakob/0416C548-5300-4099-AC8F-298A4F6...
Aaltje Pieters Hagedoorn, dochter van Pieter Hindriks Hagedoorn en Geertjen Jans Speelman, tr. Zuidlaren 28-4-1819 Berend Alberts van Bon, molenaar in Plankensloot, zoon van Albert Egberts en Anna Fix: www.flickr.com/photos/148859204@N07/39561572842/in/datepo...
Alberdina Hagedoorn, geb. Borger, dochter van Pieter Hindriks Hagedoorn en Geertjen Jans Speelman, tr. Zuidlaren 18-4-1835 Roelf Vos, geb. Haren, zoon van Jelke Vos en Katrina Wuffen.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-12-1824:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784073:mpeg21:a0009
Rechts, in het hoge gebouw in De Millystraat 7, woonde in 1832 Johann Joseph Maximilian Timmer, manufacturier, mede-eigenaar van de Firma Timmer & Sand, geb. Aschendorf (Dld) 1-12-1834, ovl. Groningen (Zuiderbinnensingel 16a, later Coehoornsingel) 15-11-1910, tr. Zuidlaren 27-12-1866 Grietje Bentum, geb. Zuidlaren 14-8-1845, dochter van koopman Lucas Oosting Bentum en Geertje van Bon, kleindochter van Egbert van Bon en Grietje Oosting.
Timmer's pand stond toen kadastraal bekend als G 60, art. 317, naast het huis, Kad. G 61, art. 25 (in 1881 G 1374), dat eigendom was van Egbert van Bentum, geb. Zuidlaren 26-8-1781, ovl. Zuidlaren 6-12-1857, weduwnaar van Grietje Oosting, ovl. Zuidlaren 22-2-1857, oud 69 jaar.
Overlijdensbericht Grietje Oosting. Groninger courant
25-2-1857: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772641:mpeg21:a0045
Het overlijden van Egbert van Bentum en Grietje Oosting werd aangegeven door buurman Geert Peuling, smid, geb. Zuidlaren 1-11-1801, ovl. Zuidlaren 31-8-1868, zoon van smid Roelof Peuling en Roelofjen Alders, en door buurman Johan Herman Wenieslaus Herbers, 28 jaar, manufacturier, geb. Beesten (Hannover) 20-2-1829, die bij Johannes Joseph Maximilian Timmer en Grietje Bentum woonde, evenals Clemens Manema, manufacturier, geb. Beesten (Hannover) 30-1-1840. De weduwe van smid Roelof Peuling woonde in 1832 in het pand Kad. G 51, art. 239, thans De Millystraat, tegenover het voormalige Café Bentum/Boschhuis op nr. 12.
Egbert van Bentum was landbouwer en (loco-) burgemeester.
Drentsche Courant van 26-7-1839:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010785278:mpeg21:p006
Groninger Courant van 25-8-1840:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770949:mpeg21:a0005
Drentsche Courant van 4-4-1851: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010787376:mpeg21:a0010
In januari 1883 verplaatste notaris mr. R. Driessen ter Meulen zijn kantoor naar het huis vroeger bewoond door E. Bentum Jzn, naast Timmer & Sand. Nieuwe Veendammer Courant van 31-1-1883: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078235:mpeg21:p004
In 1832 was Egbert Bentum ook eigenaar van huis en erf Kad. G 53 art 25, gelegen tussen het huis van grutter Jan Klaasens Timmerman, Kad. G 57, art. 324 (later De Millystraat 11) en het huis met schuur van de weduwe van smid Roelof Peuling, Kad. G 51, art. 235 en 239.
Het huis stond ver van de Straatweg, achter op het terrein, en had een breed front: www.hisgis.nl
E. Bentum bood in 1852 een "aanzienlijke Behuizing en een Tuin (des verkiezende Stalling en Berging voor Wagens), staande en gelegen op het aangenaamste te Zuidlaren, zijnde het Huis voorzien van onderscheidene Kamers, Keuken en Kelders enz." aan. Groninger Courant van 27-1-1852:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773598:mpeg21:a0015
Publieke verkoop bij palmslag op 8-8-1881 ten huize van E. Sissingh: "Eene nette Behuizinge en Bierhalle,bevattende een ruimen Winkel, Zaal en verscheidene Kamers; voorts Erf en Tuin, bewoond door en in gebruik bij E. Bentum Jz, staande en gelegen te Zuidlaren, op een der beste standen van het dorp aan de hoofdstraat, onmiddellijk aan den Brink, waar de Jaarmarkten gehouden worden, kadastraal bekend gem. Zuidlaren sectie G. nos, 1374 (in 1832 G 61), Huis en Erf, groot 4 a, 70 c, en 1375, Tuin, groot j a, ingezet op f. 3000,-".
Dit pand staat op de locatie De Millystraat 3. Deze E. Bentum Jz is Egbert Bentum, geb. Zuidlaren 1-12-1844, ovl. Borger 21-1-1925, zoon van Jan Bentum en Grietje Donker, tr. Borger 22-12-1875 Jantien Smit, geb. Borger, ovl. Emmen 10-2-1923, oud 74 jaar, dochter van Jan Smit en Hinderkien Wigchering.
Egbert's geboorte werd aangegeven door kastelein Egbert van Bentum.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-8-1881:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097361:mpeg21:a0018
In De Millystraat 9 liet horlogemaker Jan Wieringa in 1896 een nieuw winkelpand bouwen (eenlaags met kap), onder architectuur van Jan Steenstra, geb. Zuidlaren 10-4-1866, ovl. Zuidlaren 30-6-1949:
drentsarchief.nl/beeldbank/03448abf-c485-434d-85e1-aff3d4...
Vervangende nieuwbouw:
drentsarchief.nl/beeldbank/07b45295-d8d9-4f68-b29f-02e5aa...
Jan Steenstra was in 1898 de architect van de Boterfabriek in Anderen. Nieuwsblad van het Noorden van
3-11-1898: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887444:mpeg21:a0033
Jan Wieringa verkocht het pand in 1899 aan goudsmid De Waal:
www.panoramio.com/photo/102072519
Horlogemaker Jan Wieringa, geb. Zuidlaren 12-6-1865 (wettiging op 24-8-1871), ovl. Broek in Waterland 17-6-1950, zoon van horlogemaker Jacob Hindriks Wieringa en Annechien Deen, was gehuwd met Anna Sophia Hillegina de Boer, geb. Amsterdam (Schippersstraat 14) 10-9-1871, dochter van Jan de Boer en Johanna Sophie Christine Koch, houdster van het Logement "De Koppel Paarden" in De Millystraat 8:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32795101964/
Nieuwsblad van het Noorden van 31-10-1896, 10-9-1899 en 3-10-1899:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883606:mpeg21:a0066
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886421:mpeg21:a0080
Het herenhuis in De Millystraat 11 is in 1898 gebouwd in opdracht van Jan van Bon, zaagmolenaar, na sloop van het bestaande pand van grutter Jan Klaas de Vries, geb. Zuidlaren 25-9-1855, ovl. Groningen 3-7-1930, eerder van zijn ouders, grutter Roelof de Vries, geb. Haren 9-11-1827, ovl. Zuidlaren 4-11-1897, gehuwd geweest met Rolina Rebekka Timmermans, geb. Zuidlaren 22-7-1826, ovl. Zuidlaren 24-11-1879, en nog eerder van de (schoon) ouders grutter Jan Klaasens Timmerman (in 1832 Kad. G. 57, art. 324):
drentsarchief.nl/beeldbank/4e222614-9a08-417a-8635-b5b29a...
www.panoramio.com/photo/105691498
Rijksmonument De Millystraat 11:
www.panoramio.com/photo/111581883
www.panoramio.com/photo/62805724
monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/510912
Zie ook het Café Bentum in De Millystraat 12, van Berend Bentum, kastelein, koffiehuishouder, houthandelaar, geb. Zuidlaren 8-8-1862, ovl. Zuidlaren 7-7-1908, zoon van Lukas Oosting Bentum en Geertje van Bon:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/
Overlijdensbericht van Johann Joseph Maximilian Timmer in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-11-1910: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010895316:mpeg21:a0017
Johannes Joseph Maximilian Timmer en Bernard Aloeisius Sand hadden samen de zaak Timmer & Sand, Manufacturen en Huismeubelen. In 1868 werd de zaak verbouwd. Provinciale Drentsche en Asser courant 30-05-1868: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010775602:mpeg21:a0007
De Firma Timmer & Sand, met vestigingen in Zuidlaren, Gieten en Gasselternijveen, handelde niet alleen in manufacturen, maar ook in Brabantsch klaverzaad, en gras- en dennenzaad.
In de periode 1840-1847 stonden in Gieten ingeschreven: Bernard Jozef Timmer (37), Gerhard Timmer (34) en Bernard Theodoor Sand (27), alle drie geboren in Beesten (Hannover):
alledrenten.nl/akte/bernard-teodoor-sand/b953ce1e-7928-46...
Koopman Bernard (Theodoor) Sand, geb. 1812, ovl. Gieten 2-2-1853, gehuwd met Eripfemia Maria Haman, is een zoon van Berend Sand en Maria Aleijda Haakman:
alledrenten.nl/akte/bernard-sand/fff07677-fd76-4e4c-a23d-...
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 10-4-1862 en 26-3-1864, Nieuwsblad van het Noorden van 31-3-1895:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010967293:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010777577:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010884470:mpeg21:a0072
Op 12-6-1867 overleed Bernhard Joseph Timmer in Lingen (Dld), vader en compagnon van Johannes Joseph Maximilian Timmer van Timmer & Sand in Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 20-6-1867:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010774984:mpeg21:a0025
Faillissement Timmer & Sand. De curator is mr. J.P. Ameshoff. De Tijd van 28-6-1894:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010385965:mpeg21:a0040
Het pand De Millystraat 7 werd in 1908/09 eigendom van
de Firma Wed. D.J. de Ruiter, gevormd door de weduwe Jeltje de Ruiter-Groen, winkelierster, geb. Westellingwerf, ovl. Zuidlaren 15-1-1918, oud 65 jaar, haar zoon Dirk de Ruiter, geb. Zuidlaren (Kerkstraat 2) 8-1-1895, dochter Geertje de Ruiter, manufacturierster, geb. Apeldoorn 19-5-1876, ovl. Zuidlaren 28-11-1950, en nog een dochter. Jeltje de Ruiter-Groen was gehuwd met Dirk Jochems de Ruiter, bouwkundig opzichter bij de bouw van "Dennenoord", geb. Weststellingwerf 27-10-1850, ovl. Zuidlaren 16-7-1895.
De Firma Wed. D.J. de Ruiter liet het pand in 1925 verbouwen.
In 1971 werd de bovenwoning verbouwd onder architectuur van Th.A. Jansonius, Leenakkersweg 41 in Zuidlaren.
Het herenhuis in De Millystraat 10 is in 1898 gebouwd, zeer waarschijnlijk ontworpen door architect Johannes Petrus Hazeu, geb. Goudswaard 10-3-1849, ovl. Den Haag 1-2-1926, te Groningen (zie hierna). De heer Jan Jacobs ten Cate Vissering, landeigenaar te Glimmen, ovl. Glimmen 9-10-1915, oud 64 jaar, kocht de Brinkgrond in 1897/98 van de Markegenoten. Hij was toen de eigenaar van Villa "Welgelegen" aan de Rijksstraatweg 81 in Glimmen:
www.panoramio.com/photo/21386551
In 1903 en in 1933 werd de villa bewoond door mevr. Lutgerdina ten Cate Vissering-Sissingh, echtgenote/weduwe van Jan Jacob ten Cate Vissering (1850-1915), dochter van hotelhouder Egbert Sissingh en Jantje Enting in Zuidlaren:
www.panoramio.com/photo/102331414
www.panoramio.com/photo/124843235
In 1921 was Lambertus Sissingh de eigenaar van het herenhuis De Millystraat 10, die het huis in 1927 verkocht aan Rensina Jantina Bosman, onderwijzeres in Hoogezand, echtgenote van Dirk de Ruiter, zoon van Dirk Jochems de Ruiter en Jeltje Groen:
drentsarchief.nl/beeldbank/af50157a-f8f1-4307-b3dc-eb2d3a...
Het pand in de Kerkstraat, hoek De Millystraat, werd in 1939 gebouwd als uitbreiding van het pand in De Millystraat 10, Kad. G 1912, onder architectuur van Jac. Hendriks, ook de architect van de woonhuizen Oude Zeegserweg 2 en Stationsweg 155.
www.panoramio.com/photo/125400252
www.panoramio.com/photo/101898190
www.panoramio.com/photo/104958303
De kinderen van de weduwe de Ruiter-Groen hebben de zaak uitgebouwd met een manufacturenzaak in De Millystraat 7 en met een woninginrichtingszaak in de Kerkstraat 2 en een zaak in dames- en herenconfectie in De Millystraat 10.
Hun broer Jochem de Ruiter, geb. Utrecht 29-5-1879, was bouwkundige; van 4-4-1913 tot 17-5-1913 was hij hoofdopzichter bij de bouw van de Aardappelmeel Fabriek "Oranje" in Smilde, in 1912/1913 ontworpen door G. & W. Wierenga Architecten te Coevorden i.o.v. het Bestuur der Coöperatieve Aardappelmeelfabriek "Oranje" te Smilde. De bouw werd op 18-3-1913 aanbesteed in Hotel van Zanten, Stationskoffiehuis in Assen. Later werd dit "Speelstad Oranje" (1992-2015) van ondernemer Hennie van der Most, en Azielzoekerscentrum "Oranje":
www.panoramio.com/photo/121044437
www.panoramio.com/photo/121045281
Hun broer Koop de Ruiter, geb. Heerde 29-7-1883 was kruidenier, en verhuisde naar Ginneken en Bavel.
Hun zus Elizabeth de Ruiter, geb. Zeist 23-11-1877, was gehuwd met goudsmid Hendrik de Waal, geb. Zuidlaren 19-9-1874, ovl. Zuidlaren 20-9-1931, gevestigd in De Millystraat 9.
Ingezonden door Dirk de Ruiter. Nieuwsblad van het Noorden van 11-2-1906, 22-4-1906 en 17-2-1907:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894776:mpeg21:a0250
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894920:mpeg21:a0223
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894376:mpeg21:a0246
Wed. D.J. de Ruiter met dames- en kinderhoeden in De Millystraat. Nieuwsblad van het Noorden van
10-4-1909, 8-3-1910 en De Noord-Ooster van 7-10-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887872:mpeg21:a0051
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010888092:mpeg21:a0079
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000079792:mpeg21:a0062
Veeren- en kapokbedden. De Noord-Ooster van 10-3-1923:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000079680:mpeg21:a0090
Heropening van onze verbouwde winkelzaak, Fa. Wed. D.J. de Ruiter in De Millystraat op 20-9-1924. Nieuwsblad van het Noorden van 20-9-1924:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010884151:mpeg21:a0148
Firma Wed. D.J. de Ruiter met matrassen. Nieuwsblad van het Noorden van 19-4-1927:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668871:mpeg21:a0106
Firma Wed. D.J. de Ruiter met heren- en jongenskleding. De Noord-Ooster van 1-10-1929: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000081181:mpeg21:a0058
D. de Ruiter woont in De Millystraat 28. De Noord-Ooster van
27-11-1928: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000081700:mpeg21:a0026
Fa. Wed. D.J. de Ruiter met kinderwagens model 1930. De Noord-Ooster van 22-3-1930 (met foto van het pand De Millystraat 7 en een lange rij kinderwagens): resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000081450:mpeg21:a0158
In 1942 kocht Dirk de Ruiter het huis van Jan Medendorp (1870-1944) aan de Groningerstraat 2 voor f. 12.000:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33239641870/
Nieuwsblad van het Noorden van 2-3-1942:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010328104:mpeg21:a0122
Filiaal in Borger. Provinciale Drentsche en Asser Courant van
21-4-1931: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000114206:mpeg21:a0061
In 1975 zat de Meubelfabriek Oisterwijk in het pand De Millystraat 7. De verbouwing tot showroom is verzorgd door architect H.A. aan de Stegge, "De Steggehof" in Oisterwijk.
Leeuwarder courant: hoofdblad van Friesland van 6-6-1975: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619962:mpeg21:a0130
In 1982 zat de Bar-Dancing "Xanadu", met een Engelse Pub op de eerste verdieping, in De Millystraat 7. Nieuwsblad van het Noorden van 13-8-1982:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011010478:mpeg21:a0077
Aanbesteding van de bouw van een Heerenbehuizing op een vrij terrein in Zuidlaren door architect Johannes Petrus Hazeu, geb. Goudswaard 10-3-1849, ovl. Den Haag 1-2-1926, te Groningen. Nieuwsblad van het Noorden
20-10-1896: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883596:mpeg21:a0034
In dezelfde periode bouwde hij drie herenhuizen in Groningen, een in Assen, aan de Dr. Nassaulaan 10, en de watertoren in Assen:
Emmaplein 1: monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/485527
Praediniussingel 1: monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/486246
Ubbo Emmoiussingel 112:
monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/486835
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34798292671/
Hazeu in Zuidlaren-De Groeve. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 31-10-1899:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000103563:mpeg21:a0005
www.provincialemonumentendrenthe.nl/monumenten/stadsvilla...
Overlijdensbericht Jan Wuffing, geb. Vries 31-3-1865, ovl. Zuidlaren 22-5-1960, oud 95 jaar, weduwnaar van Martha Bakker, echtgenoot van Diewertje van Bon, dochter van Jan van Bon en Anna Margaretha Machiel, gescheiden echtgenote van houthandelaar Jan Jakobs Zondag, zoon van Harm Zondag, kastelein, logementhouder, en Anke Mulder, De Millystraat 11.
Nieuwsblad van het Noorden van 24-5-1960:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010678533:mpeg21:a0145
Mevr. D. Wuffing-van Bon biedt de herenhuizen De Millystraat 13 en 14 te koop aan. Nieuwsblad van het Noorden van 10-12-1960 en 20-3-1965:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010678704:mpeg21:a0080
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010869560:mpeg21:a0229
Afbeelding De Millystraat 14 en 15 (de Vredenhof):
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33581529416/
www.panoramio.com/photo/110070449
"Boerderij Baving, De Vredenhof", door Henk Brink, Historische Vereniging Gemeente Zuidlaren 2014. "De Vredehof" is het herenhuis in De Millystraat 15.
De Openbare Lagere School bij de NH Kerk is in 1889/90 verbouwd door aannemer Hendrik Steenstra (1834-1905) voor fl. 6268, onder architectuur van Hendrik Luinge (1831-1893); de school is in 1951/52 gesloopt:
www.panoramio.com/photo/124622803
In 1895 was architect Jan Smallenbroek (1852-1932) uit Assen de ontwerper van het pand Stationsweg 3, hoek Brinkstraat, i.o.v. Roelof Winkel (1859-1903) van de Cichoreifabriek aan de Brinkstraat. In 1909 heeft hij de Cichoreifabriek verbouwd:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34784941164/
Aanbesteding. Nieuwe Veendammer Courant van 31-7-1895:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078727:mpeg21:p002
Historische afbeeldingen:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33764558881/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33737551502/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33737328332/
www.drentsarchief.nl/beeldbank/77d7ed33-e33c-4627-8c90-f6...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/a7c6a097-bdd0-b131-ad21-1f...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/489fcef5-a05f-9745-12dd-cb...
Nu:
www.panoramio.com/photo/125400252
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33581529416/
www.panoramio.com/photo/125400252
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24517396098/in/datepo...
Verkoping van Vast Goed, waaronder de Herberg, vanouds bekend onder de naam "De Koppel Paarden", bewoond en in gebruik bij R. Vos, en een Huis, Erf en Tuin, insgelijks gelegen aan de Groote Straat in Zuidlaren, bewoond en in gebruik bij Hendrik Hagedoorn, geb. Zuidlaren 16-9-1795, ovl. Zuidlaren 27-8-1877, zoon van Pieter Hagedoorn en Geertje Jans Speelman. Groninger Courant 15-12-1843: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772566:mpeg21:a0008
In het Nieuwsblad van het Noorden van 25-8-1897 wordt verteld dat het nieuwe logement "op de plaats van de van ouds bekende herberg "De Koppel Paarden" is gebouwd door aannemer H. Matien uit Zuidlaren, onder architectuur van Kamminga uit Veendam:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885111:mpeg21:p003
Het pand Kad. G 132, art. 103, op de hoek van De Millystraat en de Kerkstraat, was in 1832 van de weduwe van kastelein Derk Jacobs Hagedoorn, geb. Rolde 10-10-1776, ovl. Zuidlaren 16-2-1830, zoon van Jacob Arends Hagedoorn en Hendrikje Smeenge. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Jan Klasens Timmermans, 51 jaar, grutter, en Tale Harms Zondag, 36 jaar, kastelein.
In 1832 was Jan Klasens Timmermans schuin aan de overkant gevestigd in het pand Kad. G 57, art. 324.
Zijn zoon Jakob Dirks Hagedoorn, ovl. Leeuwarden 14-10-1839, oud 27 jaar, was ook kastelein, gehuwd met Ida Peuling, geb. Zuidlaren 30-11-1798, ovl. Gieten 13-12-1879, dochter van smid Roelof Peuling en Roelofjen Alders.
Het naastgelegen pand Kad. G 150, art 68, op de hoek van De Millystraat en de Stationsweg/Kleine Brink was van bakker Jan van Dam.
Nadien was het logement van Jelke Vos, geb. Zuidlaren 31-12-1836, ovl. Zuidlaren 19-1-1885, zoon van Roelof Vos, landbouwer in Haren, en Alberdina Hagedoorn, kasteleinsche (1864), kleinzoon van Jelke Vos, landbouwer in Haren, en Katrina Wuffin, trouwt Zuidlaren 28-9-1864 Jantien Matien, geb. Zuidlaren 17-11-1840, ovl. Groningen 11-3-1917, dochter van Egbert Matien (1805-1880) en Aaltje Timmerman, kleindochter van resp. Roelf Egberts Matien en Grietien Hendriks en van Hendrik Jans Timmerman en Jantje Wassens.
Het overlijden van Jelke Vos werd aangegeven door de buurmannen Johann Joseph Maximilian Timmer, 50 jaar, manufacturier, en Jurrien Jan Bartelds, 55 jaar, tuinier.
Jelke Vos liet in 1885 een groot huis met schuur, erf, tuin, stookhok en loods na Kad. Sectie G 1595, en een klein huis, Kad. Sectie G 1272.
De weduwe Vos-Matien verkocht het logement in 1888/89 aan Jan de Boer uit Amsterdam, geb. Wildervank 15-9-1839, ovl. Zuidlaren 28-7-1890, gehuwd met Johanna Sophie Christine Koch, geb. Hannover 18-9-1842, ovl. Utrecht 28-7-1918. Het overlijden van Jan de Boer werd aangegeven door zijn buurman Harmannus Zondag, 30 jaar, bakker, en door Lambertus Bakker, 23 jaar, klerk, bekende van Jan de Boer.
In 1897/98 werd het pand gesloopt en werden twee nieuwe gebouwen gebouwd, o.a. het etablissement "de Koppelpaarden". In 1938 werd het pand De Millystraat 6 verbouwd in opdracht van caféhouder G.W. Koops, onder architectuur van G. Sijtsema. In dat pand werd een ruimte verbouwd tot winkel; er zitten dan twee winkels, een café en een schuur in dat pand. De panden De Millystraat 6-8 zijn een Rijksmonument nr. 510911.
Op 8-12-1875 vond ten huize van Jelke Vos, logementhouder op het adres A 27, geb. Zuidlaren 31-12-1836, ovl. Zuidlaren 19-1-1885, op verzoek van de erven van Willem Hendriks Timmerman, de publieke verkoop plaats van een huis en tuin aan het Westereind en "een behuizinge waarin 2 woningen, een schuur met tuin op een neringrijken stand, toebehoorende aan Willem Hendriks Timmerman te Zuidlaren", en in zijn sterfhuis werd op 9-12-1875 een boeldag gehouden met twee koeien, boeren- en melkgereed-schappen, huismeubelen en timmergereedschappen. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 4-12-1875. Volgens de Memorie van Successie stond zijn huis en erf in Zuidlaren bekend als Kad. Sectie G 861. Dit huis is omstreeks 1964/65 gesloopt en zou nu het adres Westeind 16 en 18, hoek Marijkelaan.
Verkopingen bij Kastelein Jelke Vos in Zuidlaren:
Provinciale Drentsche en Asser Courant 4-12-1875: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000096156:mpeg21:a0027
In 1896 was Markus Koops, geb. Vries 8-2-1843, ovl. Zuidlaren 10-9-1905, de herbergier. In 1896 was de wed. Johanna Sophie Christine de Boer-Koch, geb. Hannover 18-9-1842, ovl. Utrecht 28-7-1918, logementhouderes in de Millystraat A28; op A41 was Egbert Brants kastelein. Egbert Brants is geb. Zuidlaren 1-1-1837, ovl. Zuidlaren 7-3-1907.
In het Nieuwsblad van het Noorden van 1-12-1896 werd de bouw van een Hotel met Stalling in Zuidlaren door de heer D. Post aanbesteed. De architect was R.C. Kamminga in Veendam. Hij wordt ook vermeld in het Nieuwsblad van het Noorden van 21-4-1896, 29-4-1896, 3-5-1896, 8-5-1896, 1-12-1896, 15-12-1896 en 23-12-1896.
Nieuwsblad van het Noorden van 6-12-1896:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883637:mpeg21:a0069
Hij is Reinder Christiaans Kamminga, timmerman, geb. Veendam 1-1-1820, ovl. Winschoten 15-12-1896. Ten tijde van zijn huwelijk op 17-5-1847 woonde hij aan de Zuidwending in Veendam. D. Post is de schipper/buitenvaarder Derk Post, geb. Veendam 14-8-1838, ovl. Schuilingsoord/Zuidlaren 31-12-1923, zoon van zeeman Luitje Ottes Post:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883632:mpeg21:a0054
In het Nieuwsblad van het Noorden van 25-8-1897 wordt nog gezegd dat het nieuwe logement "op de plaats van de van ouds bekende herberg "De Koppel Paarden" is gebouwd door aannemer H. Matien uit Zuidlaren, onder architectuur van Kamminga uit Veendam:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885111:mpeg21:p003
Zijn zoon Christiaan Reinders Kamminga, geb. Winschoten 5-8-1847, was buitenvaarder en scheepskapitein. Hij overleed in 1875 op zee:
Christiaan Reinders Kamminga had een zoon Reinder, geb. Wedde 29-8-1874.
www.oudzuidlaren.nl/html/paardetram.html
Op 11-7-1802 zijn 32 huizen en schuren in Zuidlaren afgebrand.
Bataafsche Leeuwarder Courant van 16-7-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010172209:mpeg21:a0006
Zie voor de brand de documentatie bij de afbeelding:
It's been a while since I stepped into a church, so when I knew I was going to Suffolk at the weekend, I asked a friend whoch ones I should visit, and was told that this is one of the top churches in England, not just Suffolk.
Set a hundred yards or so from the main road that is chocked with traffic which runs between the county towns of Suffolk and Norfolk, it is down a lovely quiet lane, past some grand large houses, and set back from the road in a small churchyard is St Mary.
You enter through a small Norman doorway, into a body of a small and simple church, bt one filled with delights.
----------------------------------------------
From the moment that you see it across the fields, you know that St Mary is something special. At first the silhouette perhaps, or a stain of gold that resolves as you approach into a solid little Norman church. The thatched roof is charming, and set against is a small square tower, also crowned in thatch. There is a stubborn timelessness about it, a silent witness to long centuries. There isn’t really a village, and St Mary sits lonely in the fields. At night it is floodlit and floats above the darkness. On winter days, the low light catches its honeyed walls across ploughed furrows. In summer, the entrancing trees gather, a setting for a diadem.
This has always been a special place for me. I was captivated at an early stage of my life in Suffolk. And it was while visiting here in late 1998 that I first got the idea for this website, and decided to do it. Thornham Parva was the first entry. In common with most of the very earliest entries, it wasn’t terribly good – I hadn’t even taken any photographs.
But that was an excuse to return again and again, and when this website was featured on BBC Television’s Songs of Praise in 2000, the interview was recorded here at St Mary. They filmed me cycling the narrow lanes round about in the sub-zero temperatures of late-January; if anything, it was even colder inside the church, and my breath clouded the air as I became quite possibly the first person ever to say the Hail Mary on prime-time television.
Thornham Parva, of course, isn’t just special to me. It is one of the most remarkable churches in East Anglia, a treasure house, an aesthetic pleasure, a delight. It is a perfect antidote to the triumphalism of nearby Eye, an intensely rural collision of historical circumstances that have left us a moving and coherent document of our Suffolk past. When Cautley’s revising editors came this way in 1975 they found the church in a bit of a state, and even feared for its future. That it is now the perfect model of a well-cared-for English parish church is a tribute to the energy and enthusiasm of the tiny handful of local parishioners who have nursed it back to health.
The church gets a fair number of visitors, because its fame has spread far and wide. As an example, I popped in here a few years back with my daughter. She was about five years old at the time, and without me noticing she signed the visitors book with our full address (not something I would normally advise). Within a fortnight, I had received a nice postcard from Israel, from a user of this site who had spotted the entry in the visitors book. It is not surprising that the church does get visitors from all over the world, because St Mary is worth seeing, and worth going to see. In particular, it has, not one, but two astonishing survivals. If they were in the Victoria and Albert Museum you would willingly travel to London to see them, and pay handsomely for doing so. And yet here they are, in the fields that punctuate the Thornham woods, in a church which is open every day.
You step directly down into the church from a small Norman doorway in the north side. A gorgeous 18th century gallery curves above you – there’s no other like it in Suffolk. It was made tiny, to fit in this tiny space. Unfortunately, the stairway is now kept locked so, unless you contact a churchwarden first, you can’t see the clever way the carpenter engineered benches that open and close over the gangway to allow more seating space. The gallery is a reminder that St Mary was the church of the ordinary people; The neighbpouring village is Thorenham Magna, and the local big house Thornham Hall, the home of the Hennikers, is beside the church at Thornham Magna. However, it was at the big house, or more accurately in one of its barns, that in the 1920s was found and donated to this church the remarkable Thornham retable. It was restored in the early years of this century, and returned to St Mary, now standing proud behind alarmed glass.
The retable is only part of a much larger altarpiece that probably once stood in the Priory at Thetford in Norfolk. The rest of the piece can be found in the Musee de Cluny in Paris. The retable was rescued and hidden after the Anglican Reformation destroyed the priory, along with so many of England’s treasures. Perhaps it was taken by recusant Catholics to use in their devotions. More likely, it was simply rescued because it is beautiful. From left to right, the figures are St Dominic (Thetford was a Dominican Priory); St Catherine; St John the Baptist; St Paul; a rood group of the Blessed Virgin, Christ and St John; St Peter; St Edmund; St Margaret; St Peter Martyr (another Dominican). The retable dates from the height of the Decorated period, in the decades before the Black Death. They are probably the most alive, and lively, medieval figures in Suffolk; St Catherine in particular looks as if she is stepping through an archway from dancing in a garden.
As if the retable were not enough, the walls of St Mary are lined with some of Suffolk’s most fascinating wall-paintings. They rank with those at Wissington, and date broadly from the early years of the 14th century, and are in two ranges; on the south wall is the story of the early years of Christ. On the north wall is the martyrdom of St Edmund. This is amazingly rare; fragments survive not far off at Troston, but there is only one other sequence of the martyrdom surviving in the whole of the Kingdom.
Both sequences are organised chronologically from right to left. This may seem awkward, but effectively they start in the south west corner of the church and continue anti-clockwise around to the north-west corner. Unfortunately, the paintings on the west wall are now lost to us, behind the gallery.
On the south side, it is reasonable to assume that the very first painting, on the south side of the west wall, was an Annunciation – the angel appearing to Mary. This is lost. A fragment of the next frame survives, just poking up above the south end of the gallery. This is the Visitation, and we see Mary embracing her cousin Elizabeth. The Visitation was a very important part of medieval devotions, because of the way it balances and connects with the Assumption; the Assumption of the Blessed Virgin, on August 15th, was one of the most significant feast days in the English medieval calendar, and the Assumption was probably the dedication of the majority of Suffolk churches. The other images in the sequence are clearer. We see the angel appearing to the shepherds, and then Christ sits on his mothers lap while the shepherds adore him. Note the way we have lost the adoring figures because of the later punching through of a window. Similarly, the next frame, the Presentation in the temple, has also suffered from fenestration. We often talk about Victorian vandalism of medieval churches, but here is a prime example of destruction caused by 15th century ‘restoration’.
What was the point of this sequence? A lot of nonsense is talked about wallpaintings and stained glass being ‘the poor mans Bible’ for peasants who couldn’t read. This analysis suggests that they were destroyed during the 16th century Anglican Reformation because ‘they were no longer needed’. In fact, the Anglicans destroyed them because they were Catholic devotional tools – the wall paintings on the south side here form a rosary sequence, pictures for meditation while saying prayers with the aid of rosary beads. Often this was done during Mass. If the Anglicans were to turn our churches into congregational preaching houses, the wall paintings had to go.
Intriguingly, the wall paintings here may have been whitewashed even before there were theological reasons for doing so. Most of the windows that punch through the wall paintings date from the 15th century, not the 16th. Could there have been a general redecoration at this time? Whichever, they were whitewashed, to be rediscovered in a kinder, gentler age. When the ranges here were uncovered by the Victorians, the south range was easily recognisable. But the north range wasn’t. For many years, it was thought to represent the martyrdom of St Catherine, because of the large wheel above the way you came in. It was only at the time the paintings were restored in the late 1970s that it became clear that here was something much more exciting.
The sequence begins at the eastern end of the range, and you can click on the images below to enlarge them. We see Edmund fleeing the Viking attack on a town, possibly Rendlesham, home of the Wuffings, the East Anglian royal family. The actual martyrdom is lost because of another of those great windows, but we next see Edmund’s decapitated head being put back on the body by a group of monks. Then, the body is carried off to its shrine at Bedricsworth (soon to become St Edmundsbury) while the wolf that found and guarded the head looks on. The final image on the north wall shows the wheel of a bullock cart crossing a bridge – delightfully, the bridge is represented by the arch of the doorway. This depicts an event that happened some time after. St Edmund’s body (by now sanctified and canonised) is being taken away to escape a later assault by Vikings. It approaches a bridge that is simply too narrow to allow the cart to pass. Miraculously, the cart crosses the bridge, and the Vikings are foiled.
Perhaps there was a final image on the north side of the west wall. Perhaps it showed the fabulous shrine at Bury itself. We can never be sure.
Although it is sad that we have lost so much of both sequences because of later alterations, it has to be said that the walls of this church are beautiful. The late medieval windows, which include some excellent 20th century glass by Lawrence Whistler, the paraffin lamps, the memorials to churchwardens, all add rather than detract. The screen is tiny and over-restored, but you can still see the sawn-off ends of the rood beam and the floor of the rood loft.
Standing in the rood screen, the retable behind you for a moment, the full beauty of the gallery can be seen, and above it a circular Saxon window. You can step outside and see how it is hidden by the tower. The tower itself is surprisingly late; we are told that in the 1480s it was the work of Richard Cutting and John Mason. Apparently, they were sued for defective workmanship, but it still appears to be standing.
The graveyard is an interesting one. As well as several significant musicians, it includes the grave of the great 20th century architect Basil Spence, designer of Coventry Cathedral, the Kensington and Chelsea barracks in London, and Britains best university campus, the University of Sussex - to name but three. Ironically, his 1980s gravestone appears to be wearing away. One hopes he used better materials for his buildings.
Simon Knott, 1998, rewritten 2003, revised February 2009
www.suffolkchurches.co.uk/thornhamentry.htm
----------------------------------------
The Thornhams, Magna and Parva, flank Thornham Hall and its park. Until the end of the 19thc. the estate boasted a hall, Tudor with an 18thc. facade, surrounded by an extensive park. Most of the hall was demolishedc.1900, and the rest was destroyed by fire in the late 1940s. The present hall is modern, and the estate has been converted for use as a field centre, a commercial market garden and a site for small businesses. Excavations in the estate have provided evidence of continuous occupation in the area from the Neolithic period to the present. The surrounding landscape is flattish and given over to arable cultivation. Thornham Parva lies to the N of the hall, some 2 miles W of Eye in central North Suffolk. The settlement is dispersed and sparsely populated with no real centre apart from the church, which lies just off the road from Thornham Magna and the Hall.
St Mary's has a nave and chancel in one, covered with a thatched roof, and a low W tower with a thatched pyramid roof. The church is of flint with ashlar dressings. The nave is apparently 12thc., with N and S doorways and a S window surviving from that period, but a round window visible in the interior W wall of the nave is said to be late Anglo-Saxon by Cautley. A flowing tracery window has been added on the S wall, and 15thc. windows have been inserted towards the W end. There is no chancel arch, and two Y-tracery windows on the lateral walls towards the E suggest a date ofc.1300 for the chancel. The E window is three-light reticulated, and there is a 15thc. S window. The tower is of knapped flint with no buttresses; it has a tall plinth course and a 15thc. main W window. Its E quoins are of brick, as are the upper windows, except for their ashlar ogee heads, suggesting an 18thc. date for the top of the tower. St Mary's is celebrated as the home of a 14thc. retable, probably painted for the Dominican house at Thetford. It was discovered in a stable loft at Thornham Hall in 1927 and given to the church by Lord Henniker. Romanesque work recorded here is found on the two nave doorways and the S nave window.
Thornham Parva was held by Robert Malet in 1086. There were various small parcels here before the Conquest: 7 acres held by two free men commended to Eadric (these were held by Robert’s mother in 1086); 28 acres held by 8 free men commended to Wulfgifu; 15 acres held by two free men, one commended to Wulfgifu; and 14 acres held by Sigeric, also commended to Wulfgifu (these three holdings in the hands of Robert Malet in 1086). There was three parts of a church in 1086 with 10 acres of free land. The present lords of Thornham are the Hennikers; it has been in the family since the mid-18thc.
South Hartismere benefice, i.e. Gislingham, Mellis, Stoke Ash, Thorndon with Rishangles, Thornham Magna, Thornham Parva, Thwaite and Wetheringsett cum Brockford.
Standing her ground — er — ice....
North American River Otter (Lontra canadensis), West Pond, Thomson Marsh, Kelowna, BC. (Heavy crop.)
S/he was quite vocal. I interpreted his/her gravelly 'woof-woof' to be a question, not a command or ultimatum. My Otterese, however, is not up to snuff; s/he didn't seem to understand a single 'wuff' I uttered, and we eventually both decided just to carry on with our afternoons.... While I didn't see her/him the next day, others did. Haven't seen him/her since, however, but I expect we'll cross streams again before summer....
IMHO (again), based on the Wiki article below,
I'm guessing that Inquisitive Otto is a male....
From Wikipedia:
"The North American river otter has long whiskers that are used to detect prey in dark waters. An average adult male weighs about 11.3 kilograms (25 lb) against the female's average of 8.3 kilograms (18 lb). Its body length ranges from 66 to 107 centimetres (26 to 42 in). About one-third of the animal's total length consists of a long, tapered tail. Tail lengths range from 30 to 50 centimetres (12 to 20 in). Large male North American river otters can exceed a weight of 15 kilograms (33 lb) It differs from the European otter by its longer neck, narrower visage, the smaller space between the ears and its shorter tail.
Its whiskers (vibrissae) are long and thick, enhancing their senses.
Males and female river otters show different non-sexual physical characteristics, with males typically being larger.
North American river otters can live 21–25 years in captivity, or 8–13 years in the wild."
Thank you very much for 10.000 views!
I started with a fotolog in January 2006
and created my Flickr in May 2006. At first
I wasn't so crazy about Flickr, but time
passed, more Photos were uploaded, I got
to know so much people and awesome photos
(I'm nothing compared to them, photo-wise),
and know I feel something would be missing
without flickr!
Thank you again for so many posts, notes,
contacts, invites, faves and views!!
These are some of my best photos:
1. Prison Break 3, 2. Take a rest.., 3. Clouds Red, 4. Wuff!, 5. Busy Bee, 6. My Chocolate Side,
7. Viña at Night, 8. Castillo Wulff, 9. Japanese Bridge (TAIKOBASHI), 10. La Serena Sunset, 11. Valpo Traffic, 12. Abstract Painting,
13. Perfect Symmetry, 14. Simple Beauty, 15. Star, 16. White Macro, 17. HDR Flowers, 18. Red Nature,
19. Focus Point, 20. Round Things 2, 21. Landscape in HDR, 22. Rising, 23. Don Manolo, 24. Strings Bridge,
25. Color Reach, 26. Valpo Car, 27. Wanna be in L.A., 28. Colorful, 29. Ilusión, 30. Bye Bye!,
31. Valpo Sunset, 32. Valpo Streetlife, 33. Rupture, 34. Building something Blue, 35. Sunshine, 36. Sunset
CREDITS:
All YOU Guys!!
Foto van de nieuwe situatie:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/35033869950/in/datepo...
Rechts het pand Stationsweg 3, hoek Brinkstraat, in 1895/96 gebouwd i.o.v. Roelof Winkel (1859-1903) van de Cichoreifabriek aan de Brinkstraat, ontworpen door architect Jan Smallenbroek (1852-1932) uit Assen.
Aanbesteding. Nieuwe Veendammer Courant van 31-7-1895:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078727:mpeg21:p002
De architect van de verbouw van de cichoreifabriek in 1909 was Jan Smallenbroek (1852-1932), Schoolstraat 31 in Assen; de aanbesteding vond op 22-4-1909 in Hotel "Sissingh" plaats. Nieuwsblad van het Noorden van 24-4-1909:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887883:mpeg21:a0041
Roelof Winkel Jzn, geb. Hoogeveen 23-3-1859, overleed op 10-6-1903 in Zuidlaren (A 233), oud 44 jaar. Het gezin Winkel-Buiter vestigde zich op 8-1-1896 in Zuidlaren, komende uit Hoogeveen. Nieuwsblad van het Noorden van 13-6-1903:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890840:mpeg21:a0050
Op 31-7-1895 vond de aanbesteding plaats van de bouw van een huis voor de heer R. Buiter, onder architectuur van architect J. Smallenbroek. Nieuwe Veendammer Courant van 31-7-1895: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078727:mpeg21:p002
Op 6-11-1896 vond in Hotel "Zondag" de aanbesteding plaats van de bouw van een schuur, in opdracht van R. Buiter, en onder architectuur van architect J. Smallenbroek. Nieuwsblad van het Noorden van 28-10-1896:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883603:mpeg21:a0062
Van 1950-1968 zat bakker F. van der Molen in dit pand, die het in 1957 heeft laten verbouwen/uitbreiden onder architectuur van A. de Vries Mzn, Emmastraat 33 te Assen. Omstreeks 1968 werd het pand gesloopt voor de nieuwbouw van de Nutsspaarbank, ontworpen door het Architectenbureau ir. Oom en Kuipers, Zuiderpark 21 te Groningen.
Stationsweg 5 is in 1893 gebouwd in opdracht van Titia Meijer, winkelierster, geb. Zuidlaren 29-12-1855, ovl. Venlo 27-2-1916, dochter van Heino Johannes Meijer, verwer, en Marchien Vrieling, tr. 1. Zuidlaren 9-2-1882 Stefanus Pothof, brievengaarder, geb. Zuidlaren 24-8-1856, ovl. Zuidlaren 19-2-1888; tr. 2. Zuidlaren 5-5-1898 Jacob Schuiling, kommies, geb. Zuidlaren 1-11-1867, ovl. Groningen 19-10-1941, zoon van Jan Schuiling, landbouwer, en Hendrikje Pothof. Haar zoon Jacob Heino Pothof, geb. Zuidlaren 3-4-1882, vertrok in september 1897 naar Mexico. In 1905 verkoopt zij het pand aan Martinus Beens (1870-1947) en Geertje Schuiling (1878-1963); Geertje Schuiling is een zus van Jacob Schuiling. De weduwe M. Beens laat in 1947/48 twee ramen wijzigen en laat een deur wegnemen. Titia Meijer had de bouwgrond gekocht van Maria Magdalena Jacoba Johanna Kniphorst, geb. Zuidlaren 3-7-1846, ovl. Stadskanaal 25-5-1902, echtgenote van Gerrit Kniphorst, kassier in Stadskanaal, geb. Emmen 7-4-1847, ovl. Assen 18-3-1930.
Martinus Beens (1870-1947) was winkelier in sigaren (1900) op het adres A 320 (veranderd in A 355), notarisklerk (1900) op het adres A 232, makelaar, en marktmeester Landbouwtentoonstelling, en per 1-5-1909 31 jaar lang kassier bij de Coöp. Boerenleenbank Zuidlaren; zijn vader Lambert Beens (1832-1910) was landbouwer, tolgaarder tolgaarder aan de Verlengde Stationsweg 58 in Westlaren (1900/1901) en klompenmaker (1903). In 1910 waren A.J. van Wijngaarden secretaris en M. Beens penningmeester van het Feestcomité Zomerfestival.
Overlijden van mr. Taco van Mesdag op 27-6-1979, oud 79 jaar, echtgenoot van Lamberta Hendrika Beens, Stationsweg 5 in Zuidlaren. Taco van Mesdag is een zoon van Dr. Synco van Mesdag, arts, geb. Groningen 31-1-1869, ovl. Groningen (Verlengde Hereweg 19) 28-11-1941, en van Anna Klasina van Loenen, kleinzoon van resp. Taco van Mesdag, graanhandelaar, en Titia Margaretha Reijnders, en kleindochter van Jacobus van Loenen, predikany en Klara Reitsma. Lamberta Hendrika (Bé) Beens, geb. Zuidlaren 10-12-1906, ovl. 8-7-1982, is een dochter van Martinus Beens en Geertje Schuiling. Zij trouwden op 19-8-1937. NRC Handelsblad van 30-6-1979:
resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000027338:mpeg21:a0085
Het huis lag aan de tramlijn Groningen-Zuidlaren. De directeur van de paardentram was Esso Johannes Wichers, oud chef van de tramlijn Dokkum-Veenwouden, en bestuurslid van de Avond-Teekenschool in Zuidlaren (1904), geb. Groningen 21-10-1857, ovl. Alkmaar 12-1-1951, woonde op nr. 9.
Een van de tramkoetsiers was Berend Bootzema, geb. Zuidlaren 21-1-1870, ovl. Zuidlaren 14-6-1939, zoon van Hendrik Bootzema (1836-1904) en Hinderkien Ensing (1837-1917). Zij woonden in de Telefoonstraat bij het West(er)eind in Zuidlaren, pal naast de keuterij op nr. 45 (Kad. Sectie G 6046), die er nog staat (Rijksmonument). Hun huisje is omstreeks 1908 gesloopt. Ongeveer op die locatie bouwden de gebr. K. & H. Zinger in 1972 een dubbele woning op nr. 45a en 45b. Aan de Stationsweg 3, hoek Brinkstraat, is in 1907 een huis gebouwd i.o.v. de wed. Rolina Winkel-Buiter (1865-1949) van de Cichoreifabriek aan de Brinkstraat, mogelijk ontworpen door architect Jan Smallenbroek (1852-1932) uit Assen.
Het herenhuis op nr. 9 (A 454) is in 1894 gebouwd in opdracht van de Tramweg Maatschappij Groningen-Zuidlaren, die de bouwgrond had gekocht van Maria Magdalena Jacoba Johanna Kniphorst, geb. Zuidlaren 3-7-1846, ovl. Stadskanaal 25-5-1902, echtgenote van Gerrit Kniphorst, kassier in Stadskanaal, geb. Emmen 7-4-1847, ovl. Assen 18-3-1930. In 1920 verkocht de Tramweg Maatschappij het herenhuis aan de eigen directeur Esso Johannes Wichers, oud-chef van de tramlijn Dokkum-Veenwouden en bestuurslid van de Avond-Teekenschool in Zuidlaren (1904), geb. Groningen 21-10-1857, ovl. Alkmaar 12-1-1951.
Benoeming van E.J. Wichers tot directeur van de tramlijn Groningen-Zuidlaren, voorheen chef van de tramlijn Dokkum-Veenwouden. Het nieuws van den dag: kleine courant van 11-05-1892:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010140411:mpeg21:a0108
In 1937 bood E.J. Wichers zijn woonhuis te koop aan. Hij woonde toen al in Alkmaar (Emmastraat 60). Nieuwsblad van het Noorden 20-3-1937:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010673498:mpeg21:a0185
In 1937 werd het woonhuis verbouwd tot winkelhuis, i.o.v. de nieuwe eigenaar D.J. Bulthuis, onder architectuur van Hendrik Kuper te Zuidlaren. Van 1938 tot 1949 huurde kapper Wicher Poelstra (1916-1992) het pand. Zijn vrouw Hinderkien Homan had een hoedenwinkel. Zij verhuisden in 1949 naar nr. 11 toen slager H. Hasper eigenaar was geworden; hij werd opgevolgd door slager Joh. Hasper. De oude panden op 7 en 9 zijn in 1968 vervangen door nieuwbouw, ontworpen door het architectenbureau F.A. Klok en J. Wiechers.
Op 30-5-1940 stond het kenteken D 13183 op naam van Derk Jan Bulthuis; hij woonde toen op het adres A 9a in Zuidlaren.
Hendrik Kuper (1913-1996) was in 1937/38 de architect van het woonhuis van Egbert Ensing (1873-1957) aan de Groningerstraat 14. Het werk werd uitgevoerd door aannemer K. Siebering voor f. 4300. Architect Hendrik Kuper was gehuwd met Rena Catharina Siebering. Nieuwsblad van het Noorden van 15-2-1938:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010676221:mpeg21:a0216
Aanbesteding verbouw winkelhuis in de Stationsstraat in Zuidlaren door architect Hendrik Kuper, in opdracht van F.J. Broesder. Dit is de winkel bij het Café Broesder aan de Stationsweg 68, van Tjaard Jakob Broesder, ovl. Zuidlaren 25-6-1948, oud 76 jaar. Nieuwsblad van het Noorden van 25-3-1938 en Nieuwsblad van het Noorden 20-9-1958:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010676254:mpeg21:a0193
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010677802:mpeg21:a0106
D.J. Bulthuis verkocht nr. 9 voor f. 17.000 aan de Gebr. Hasper, slagerij te Zuidlaren. Derk Jan Bulthuis (1887-1970) was gehuwd met Grietje Scheper (1867-1959), dochter van Albert Scheper en Geesje Harms; het echtpaar Bulthuis-Scheper woonde aan de Groningerstraat 8, in een door gemeente-architect Pieter Mekkes ontworpen woonhuis:
www.panoramio.com/photo/54314459
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-3-1949:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000143216:mpeg21:a0020
Overlijdensberichten Derk Jan Bulthuis. Nieuwsblad van het Noorden van 28-4-1970:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011015690:mpeg21:a0187
In het Nieuwsblad van het Noorden van 16-6-1967 bood slager J. Hasper aan de Stationsweg 9 een groot zakenpand aan de Brink te huur of te koop aan:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010870207:mpeg21:a0115
Het pand op nr. 7 is in 1894 gebouwd in opdracht van onderwijzer Engbert Wiering, geb. Zuidlaren 4-1-1851, ovl. Zuidlaren 26-12-1932, gehuwd met Anna Elizabeth Glas, geb. Westerbork 1-12-1851, ovl. Zuidlaren 10-4-1942. In 1919 verkocht Wiering het huis aan Jan Johannes Ruben uit Dedemsvaart, die het in 1921 verkoopt aan Maurits Coenraad de Graaf, winkelier en brievenbesteller in Amsterdam, geb. Amsterdam 28-8-1881. Hij liet het huis in 1923 vernieuwen en maakte een opbouw. In 1925 verkocht hij het huis aan Remmelt Bentum Janszoon uit Zuidlaarderveen, geb. Zuidlaren 8-7-1863, ovl. Zuidlaren 1-4-1946. In 1947 kocht slager en veehandelaar Johannes Armannus Vorenkamp het pand, die het in 1957 liet verbouwen voor inwoning, onder architectuur van Jan Paas te Zuidlaren.
Engbert Wiering kocht de bouwgrond aan de Stationsweg in 1892; tegelijk kocht modiste/winkelierster Titia Meijer bouwgrond.
In de periode 1890-1900 woonde het gezin Wiering op het adres A231 en in de periode 1910-1930 op A 319.
Engbert Wiering was van 1-11-1876 tot 1-4-1920 onderwijzer aan de O.L. School, geb. Zuidlaren 4-1-1851, ovl. Zuidlaren 26-12-1932, gehuwd met Anna Elizabeth Glas, geb. Westerbork 1-12-1851, ovl. Zuidlaren 10-4-1942. Hij is een zoon van winkelier, koopman, landbouwer Roelof Wiering, geb. Norg 8-5-1805, ovl. Zuidlaren 3-10-1871, en van winkelierster Hinderika Mulders; hij liet in 1871 een huis en erf na, Kad. Sectie G 628. Egbert's zus Aaltje Wiering, geb. Zuidlaren 14-2-1844, was gehuwd met Jan Leving Bootzema, geb. Zuidlaren 25-9-1840, zoon van Meerten Bootzema en Jeigien Leving, die dienstknecht was bij zijn schoonvader Roelof Wiering. Jan Leving Bootzema is een oom van tramkoetsier Berend Bootzema (1870-1939).
Tramkoetsier Berend Bootzema, geb. Zuidlaren 21-1-1870, ovl. Zuidlaren 14-6-1939, zoon van Hendrik Bootzema (1836-1904) en Hinderkien Ensing (1837-1917), woonde in de Telefoonstraat bij het West(er)eind in Zuidlaren, pal naast de keuterij op nr. 45 (Kad. Sectie G 6046), die er nog staat (Rijksmonument). Hun huisje is omstreeks 1908 gesloopt. Ongeveer op die locatie bouwden de gebr. K. & H. Zinger in 1972 een dubbele woning op nr. 45a en 45b.
Meester Wiering overleden. Nieuwsblad van het Noorden van 28-12-1932:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010675525:mpeg21:a0187
Jan Johannes Ruben is Jans Ruben, landbouwer, geb. Slochteren 12-2-1848, ovl. Haren 6-6-1925. Hij vestigde zich met zijn gezin in 1918 in Zuidlaren, komende van Avereest, en in 1921 vertrokken zij naar Assen.
Johannes Armannus Vorenkamp, slager en veehandelaar, geb. Helpman/Haren 11-7-1909, was gehuwd met Der(k)tje Telkamp, geb. Siddeburen/Slochteren 5-11-1912, ovl. Zuidlaren 2010. Hun zoon Popko (1934-2011) was ook veehandelaar.
Johannes Armannus Vorenkamp is een zoon van Poppe Vorenkamp, kweeker, geb. Groningen 10-12-1866, ovl. Zuidlaren 21-3-1953, oud 86 jaar, en van Engelina Kwant, geb. Helpman/Haren 9-10-1872, ovl. Zuidlaren 29-1-1950, oud 77 jaar.
In 1947 is een dakkapel aangebracht en in 1952 is een schuurtje gebouwd voor de stalling van een auto.
In 1968 werden de oude panden op 7 en 9 vervangen door nieuwbouw, ontworpen door architect Fre Klok, van F.A. Klok en J. Wiechers, Bureau voor Architectuur, Interieur en Reclame, Groningerstraat in Zuidlaren.
Gedurende enkele jaren was er een winkel met kindermode van André Bodewes gevestigd; hij hield in 1978 een opheffingsuitverkoop. Nieuwsblad van het Noorden van 4-4-1978:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011018128:mpeg21:a0105
Van 1979 tot 1999 was er de Cadeaushop van Popko en Grietje Vorenkamp-Douma gevestigd.
Daarna kwam de Kapsalon Marcel.
Het woonhuis aan de Stationsweg 3, hoek Brinkstraat, is in 1906 gebouwd i.o.v. de wed. Rolina Winkel-Buiter (1865-1949) van de Cichoreifabriek aan de Brinkstraat, mogelijk ontworpen door architect Jan Smallenbroek (1852-1932) uit Assen. De architect van de verbouw van de cichoreifabriek in 1909 was Jan Smallenbroek (1852-1932), Schoolstraat 31 in Assen; de aanbesteding vond op 22-4-1909 in Hotel "Sissingh" plaats. Nieuwsblad van het Noorden van 24-4-1909:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887883:mpeg21:a0041
Van 1950-1968 zat bakker F. van der Molen in dit pand, die het in 1957 heeft laten verbouwen/uitbreiden onder architectuur van A. de Vries Mzn, Emmastraat 33 te Assen. Omstreeks 1968 werd het pand gesloopt voor de nieuwbouw van de Nutsspaarbank, ontworpen door het Architectenbureau ir. Oom en Kuipers, Zuiderpark 21 te Groningen.
Aan de Stationsweg 9 woonde ook H. van Anken van het gelijknamige expeditiebedrijf. Nieuwsblad van het Noorden van 16-9-1947:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885535:mpeg21:a0067
www.geneaknowhow.net/script/dewit/tel1950/
www.oudzuidlaren.nl/html/bodystationsweg1.html
Aan de Stationsweg 75, hoek Julianalaan zat het bedrijf van boderijder Fokke van Anken (1882-1954) en zijn zonen Marten (Zuidlaren 1911-Amsterdam 1975) en Hendrik (Zuidlaren 1908-Zuidlaren 1966):
www.panoramio.com/photo/108846911
www.geneaknowhow.net/script/dewit/tel1950/
www.oudzuidlaren.nl/html/bodyvanken.html
In 1971 en 1974 zat Makelaardij Zijl aan de Stationsweg 9a (Leeuwarder Courant 12-6-1971 en NvhN 27-11-1974).
Aan de overkant op nr. 8 stond de winkel annex café E. van Calker, die uitgroeide tot H. van Kalker Supermarkt NV (NvhN van 13-1-1968). In 1972 kwam de supermarkt in handen van Fred van der Werff, die het "drastisch verbouwde en uitbreidde". In 1985 en 1990 werd de zaak door De Boer Supermarkten BV geheel vernieuwd en weer verbouwd onder architectuur van Johan Fieten uit Hollandscheveld.
H. van Calker kreeg in 1966 vergunning voor de verbouw van het pand Stationsweg 11. Het werk werd uitgevoerd door aannemer R. Nieborg. Voor hem zat kapper Poelstra in dit pand.
In 1982 werd Fred van der Werff overgenomen door het Supermarktconcern de Boer in Beilen (NvhN 21-02-1987). Super de Boer is in 2009 overgenomen door Jumbo Supermarkten. Nieuwsblad van het Noorden 28-9-1972:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011016451:mpeg21:a0130
www.oudzuidlaren.nl/html/bodystationsweg1.html
E. van Calker is Egbert van Calker, geb. Zuidlaren 12-12-1880, ovl. Zuidlaren 4-7-1967, zoon van winkelier Hendrik van Calker, geb. Lula/Hoogezand 5-12-1846, ovl. Zuidlaren 22-4-1893, en van kruidenierster en tapster Grietje Matien, geb. Zuidlaren 8-11-1845, ovl. Zuidlaren 21-11-1923, dochter van koopman en winkelier Egbert Matien (1805-1880) en Aaltien Hendriks Timmerman (1807-1876), kleindochter van Roelof Matien en Grietien Hendriks.
Hendrik van Calker werd in 1879 eigenaar van het huis (Kad. Sectie G 854) en liet in 1893 een winkel met schuur en erf en tuin na, Kad. Sectie G nrs 88 en 854 (huis). Hij kocht het huis van Hendrik Matien, timmerman, geb. Zuidlaren 30-5-1843, ovl. Zuidlaren 10-7-1905, zoon van koopman en winkelier Egbert Matien (1805-1880) en Aaltien Hendriks Timmerman (1807-1876), kleinzoon van Roelof Matien en Grietien Hendriks. Matien is al in 1846 eigenaar. Hij vertimmert het huis en verkoopt het pand in 1847 aan Tidde Jan Tiddes en consorten, brouwer in Zuidlaren (Kad. Sectie G 87). Matien koopt het pand in 1849 weer terug.
Matien koopt het huis in 1838 van landbouwer Willem Hidding, landbouwer in Gasselte.
Willem Hidding kocht het huis (Kad. Sectie G 87) in 1834 van de erven van landbouwer Jan Baving, geb. Zuidlaren 23-8-1750, ovl. Zuidlaren 28-10-1831, weduwnaar van Lammigje Willems Baving, ovl. Zuidlaren 12-3-1823, resp. zoon van Klaas Jans Baving en Grietje Luichjes Brants, en dochter van Willem Baving en Aaltje Hadders. Willem Hidding, geb. Gasselte 13-2-1798, ovl. Gasselte 5-10-1859, zoon van Harm Hidding en Janna Harms Huizing, tr. Gasselte 24-6-1819 Grietje Baving, geb. Zuidlaren 24-10-1793, ovl. Gasselte 6-8-1866, dochter van Jan Baving en Lammegien Baving. Grietje had nog een broer Klaas Baving, geb. Zuidlaren 4-4-1801, ovl. Zuidlaarderveen 30-7-1885.
www.homanfree.nl/hidding/hidding.htm
homanfree.nl/brants/brants.htm
Zie voor de omgeving en de paardentram de afbeeldingen:
web.archive.org/web/20161030022802/http://www.panoramio.c...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33737328332/in/datepo...
web.archive.org/web/20161101023805/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161028060343/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161103174538/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20170629140659/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161101023805/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161028090049/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161029065045/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161030000335/http://www.panoramio.c...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34165193190/in/datepo...
web.archive.org/web/20161102210623/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161102210623/http://www.panoramio.c...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33237961250/in/datepo...
web.archive.org/web/20161027162841/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161029132332/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161028150841/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161029225134/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161030130141/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161029054054/http://www.panoramio.c...
www.oudzuidlaren.nl/html/body_paardetram.html
www.oudzuidlaren.nl/html/body_kerkstraat.html
Op nr. 15 zat de rijtuigfabriek van H. Dinkla. Het pand is vervangen door nieuwbouw, onderdeel uitmakend van een klein project van winkels met bovenwoningen. Op 15c zit Autoshop Zuidlaren (voorheen Automaterialen van der Laan), op 15d de boekwinkel Bruna (voorheen Wolters) en op 15g de speelgoedwinkel Intertoys. Op 26-2-1978 overleed Harbert Dinkla op 81-jarige leeftijd in Zuidlaren (Brinkstraat 3), echtgenoot van Janke Roorda. Hij is op 28-9-1896 in Zuidlaren geboren als zoon van rijtuigmaker Harbert Dinkla, geb. Zandeweer/Kantens 28-8-1846, ovl. Zuidlaren 29-11-1936 en van Hillechiena Atzema; hij is een kleinzoon van Geert Kaspers Dinkla, tapper en Geertruida Hero Reininck, tappersche. Het echtpaar Dinkla-Atzema had twee zonen die ook rijtuigmaker waren, nl. Geert Dinkla, geb. Zuidlaren 18-3-1879 en Augustinus, geb. Zuidlaren 30-7-1881. In 1904 zat een leerling rijtuigmaker op de Avond-Teekenschool in Zuidlaren. In Zuidlaren zat in die tijd nog een stelmaker, nl. Hendrik Tor, geb. Zuidlaren 23-11-1847, ovl. Vries 10-4-1889, gehuwd met Geessien Schuiling; hun zoon Jacob Tor, geb. Zuidlaren 3-2-1878, ovl. Groningen 12-10-1950, werd ook rijtuigmaker; hij was gehuwd met Aaltje van der Velde.
Nieuwsblad van het Noorden 10-10-1897:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885151:mpeg21:a0056
Nieuwsblad van het Noorden van 9-6-1901:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010895246:mpeg21:a0119
Nieuwsblad van het Noorden 2-4-1919:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891483:mpeg21:a0103
Nieuwsblad van het Noorden 23-5-1925:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668517:mpeg21:a0055
In het Nieuwsblad van het Noorden van 24-1-1918 bood Evert Heidema, geb. Slochteren 13-12-1858, ovl. Slochteren 23-10-1946, een nieuw huis met grote tuin en schuurruimte en met water- en carbidleiding in de Stationsstraat in Zuidlaren te koop aan. Hij woonde met zijn gezin op het adres B 96. Hij is naar Amerika vertrokken. Op 1-5-1920 arriveerde hij met het schip "Lapland" op Ellis Island bij New York, vanuit Antwerpen; in 1925 maakte hij de reis nog een keer, nu met het schip "Veendam":
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891520:mpeg21:a0070
www.libertyellisfoundation.org/
Op 21-4-1915 werd door de erven Hendrik Hommes, manufacturier, geb. Vries 6-9-1875, ovl. Zuidlaren 2-12-1913, in Hotel "Pekelaar" een nieuwe winkelbehuizing met daarin een manufactuurszaak in de Stationsstraat, en een dubbel woonhuis nabij de Stationsstraat, en de voorraad verkocht. Nieuwsblad van het Noorden van 14-4-1915 en 17-4-1915:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667085:mpeg21:a0052
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667088:mpeg21:a0109
Te koop wegens een plotseling sterfgeval een ruim herenhuis op een der mooiste standen in de Stationsstraat in het Dorp Zuidlaren, geschikt voor zomer- en winterverblijf. Het nieuws van den dag: kleine courant van 5-3-1897:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010093604:mpeg21:a0021
Markus Koops, geb. Vries 8-2-1843 doet zijn nieuw gebouwde winkelbehuizinge, waarin een bakkerij, aan de Brink in de verkoop (vermoedelijk op het adres A 213). Nieuwe Veendammer Courant van 19-12-1896:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078802:mpeg21:a0048
Jb. Schuiling doet op 16-12-1899 in Hotel "Sissingh" zijn nieuw gebouwde behuizing waarin een winkel in modeartikelen aan de Brink in Zuidlaren in de verkoop. Nieuwsblad van het Noorden van 12-12-1899:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886496:mpeg21:a0047
Op 14-12-1907 werd in Hotel "Sissingh" een winkelbehuizinge met erf en tuin, in huur bij Mej. de Wed. de Ruijter, te koop aangeboden; kan in twee gedeeltes worden verhuurd. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 9-12-1907:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000104549:mpeg21:a0071
Mogelijk is hij de bouwkundige Dirk Jochem de Ruiter, geb. Weststellingwerf 27-10-1850, ovl. Zuidlaren 16-7-1895. Hij vestigde zich op 10-10-1894 in Zuidlaren, komende van Apeldoorn. Zijn vrouw Jeltje Groen was manufacturier op het adres A 208a. Haar zoon Koop de Ruiter was kruidenier.
Verkoop van een behuizinge met schuur erf en grote tuin, gelegen nabij de Stationsstraat, op 21-10-1899 ten huize van H. de Boer, ten verzoeke van de Wedw. J. Everts; het huis is in huur bij R. Hamming. Vermoedelijk is hij Jan Everts, landbouwer, geb. Zuidlaren 18-4-1821, ovl. Zuidlaren 29-7-1894. Nieuwsblad van het Noorden van 8-10-1899:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886443:mpeg21:a0072
In 1898 werd door het Departement Zuidlaren der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen de Avond-Teekenschool opgericht. Het bestuur van de Avond-Teekenschool bestond in 1904 uit Jonkheer mr. Louis Albert Sigismond Jacques de Milly van Heiden Reinestein (1847-1929), voorzitter, Hindrik Vrind (1838-1932), secretatis, hoofdonderwijzer van de Openbare Lagere School, Herman Petrus Krull (1856-1915), penningmeester, officier Indisch Leger, burgemeester van Peize, Esso Johannes Wichers (1857-1951), directeur Tramweg-Maatschappij Zuidlaren-Groningen (paardentram) en Kars Bruins (1859-1929), machinist, smid en koopman. H.P. Krull werd in het bestuur vervangen door Marten van der Veen, hoofdonderwijzer verbonden aan de Openbare Lagere School (1905-1931), geb. Kollum 14-6-1866, ovl. Haren 1-5-1952 (zijn vrouw Metina Heerema was onderwijzeres). Esso Johannes Wichers, geb. Groningen 21-10-1857, ovl. Alkmaar 12-1-1951 en echtgenote Corneliske Zijlstra, geb. Tjerkwerd (Wonseradeel) 5-6-1865, ovl. Alkmaar 3-2-1938, woonden op de adressen A 230, A 222d (in 1896) en A 454 in Zuidlaren. In 1920 kocht hij het huis A 454 in Zuidlaren (Kad. G 1775); op 28-7- 1937 vertrokken zij naar Alkmaar (Kennemerstraatweg 41) en verkochten zij dit huis aan kapper Wicher Poelstra, geb. Groningen 15-5-1916, ovl. Zuidlaren (Julianalaan 12) 26-6-1992. Kapper Poelstra was gevestigd aan de Stationsweg 11 tegenover het postkantoor. Bronnen: Gezinskaarten Zuidlaren en Alkmaar, “Familie Wichers” door Henk Werk 2012:
home.hccnet.nl/h.werk/Wichers.htm
In 1904 volgden 27 leerlingen de lessen, die voor de volgende beroepen hadden gekozen: timmerman (17), rijtuigmaker (1), smid (3), horlogemaker (1), schilder (3) en machinist (1); een leerling had nog geen keuze gemaakt. De leeftijdsopbouw was: 13 jaar (6), 14-16 jaar (10), 16-18 jaar (8) en 18 jaar en ouder (3). In 1914 volgden 14 leerlingen de lessen, die voor de volgende beroepen hadden gekozen: timmerman (5), smid (3), koperslager (1) en verver (5). In 1904 en 1914 gaf architect Herman Christiaan Scheffel (1858-1945) les aan de Avond-Teekenschool, gevestigd in het speellokaal der bewaarschool in Zuidlaren, bijgestaan door W. Andringa, tevens onderwijzer aan de openbare lagere school. Bron: Archief van het Gemeentebestuur van Zuidlaren (1803-) 1811-1997, Inv. nr. 823. W. Andringa woonde naast de in 1882 gebouwde Fröbelschool en de Openbare Lagere School, die in 1890 was uitgebreid onder architectuur van Luinge. Er werd lesgegeven in rechtlijnig, bouwkundig, vakteekenen en handteekenen. H.C. Scheffel is de architect van de Krimpenboerderij aan de Groningerstraat 28, en van de nieuwe Kosterij naast de Ned. Hervormde Kerk in Zuidlaren:
www.panoramio.com/photo/103826985
www.panoramio.com/photo/111512071
W. Andringa is Waling Andringa, geb. Berlikum (Menaldumadeel) 23-4-1860, ovl. Haren 30-7-1941, zoon van Pieter Walings Andringa en Hijke Sikkes Sikkema, trouwt Zuidlaren 7-2-1885 Berendina van Bon, geb. Muntendam 8-4-1857, dochter van Pieter van Bon, scheepstimmerknecht, timmerman, en Jantje Post. In 1923 was Pieter Mekkes (gemeente-architect van Zuidlaren) Secretaris van het Bestuur van de Avond-Teekenschool in Zuidlaren. Er werd toen gezocht naar een Leeraar voor Handtekeenen en Meetkunde:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010884616:mpeg21:a0058
Op 11-7-1802 zijn 32 huizen en schuren in Zuidlaren afgebrand. De brand begon in het huis van olieslager en koopman Jan Hessels.
Het Hoge-Huis "voor aan de Straat te Zuidlaren", van de Geertruit Karsten-Bavinge, weduwe van Roelof Ottens Karsten (ook Carsten), brandde volledig af. Zij overleed in Zuidlaren op 20-11-1803.
Op 29-7-1803 hielden H. Tammink en W. Sissink een aanbesteding ten huize van Adde Jans van het "Optimmeren van hun Behuizingen en Schuuren". Groninger Courant van 22-7-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159455:mpeg21:a0014
H. Tammink is vermoedelijk Harmen Tammink, landbouwer, geb. Zuidlaren 7-10-1742, ovl. Zuidlaren 16-9-1817, zoon van Jan Roelofs Tammink en Grietje Harms Hemsing, tr. Zuidlaren 28-11-1769 Alberdina Hoenderken, jongedochter van Noordlaren. Zijn overlijden werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Freriks Bakker (52 jr), bakker, en Derk Jacobs Hagedoorn (41 jr), landbouwer, kastelein.
In 1832 was landbouwer Roelof Tammink de eigenaar van het pand Kad. G 148, art. 310, gelegen aan wat later de Kleine Brink werd genoemd, op de hoek met de Brinkstraat. Hij is ged. Zuidlaren 3-3-1776, ovl. Zuidlaren 10-7-1846, zoon van Harmen Tammink en Alberdina Hoenderkens, echtgenoot van Jantien Pelinck, geb. Norg 7-3-1782, ovl. Zuidlaren 8-4-1857, De weduwe Derk Jacobs Hagedoorn was in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 132, art. 103, ongeveer waar later "De Koppelpaarden" is gebouwd: www.flickr.com/photos/148859204@N07/32795101964/in/photolist
W. Sissink is vermoedelijk Willem Sissing(h), ged. Zuidlaren 9-9-1753, ovl. Zuidlaren 8-1-1808, zoon van Lukas Sissing en Aaltje Willem Dekkers, tr. 1. Zuidlaren 18-6-1790 Hillegonda Homans, jongedochter van Vries, begr. Zuidlaren 25-1-1801; tr. 2. Zuidlaren 7-6-1801 Ida Bavingh, jongedochter van Tarelo, geb. Vries 1-8-1762, ovl. Taarlo 23-2-1831, dochter van Willem Baving en Aaltien Harders.
Willem Sissing(h) en Hillegonda Homans hadden twee zonen: Lucas, geb. Zuidlaren 16-5-1791, ovl. Zuidlaren 8-8-1802, en Fredrik, geb. Zuidlaren 21-8-1793.
In 1832 was Hendrik Sissing in Noordlaren de eigenaar van het huis Kad. G 91, art. 286, aan de Brink ZZ in Zuidlaren. Hendrik Sissing, geb. Zuidlaren, ovl. Noordlaren 26-1-1845, oud 86 jaar, zoon van Harm Sissing en Jantien Baving, was gehuwd met Dorothea Ottens, ovl. Noordlaren 20-2-1844, oud 82 jaar.
Harm Sissing was in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 301, art. 283 aan de Brink ZZ, naast Huize Laareind van de wed. Joan Pieter Servatius. Harm Sissing, geb. Zuidlaren 9-12-1788, ovl. Zuidlaren 13-8-1837, zoon van Egbert Harms Sissing (ook Sissink en Sissingh) en Grietjen Hendriks Wuffing (ook Wuffen), tr. Grietjen Wuffing (ook Wuffen), ovl. Zuidlaren 5-4-1847, oud 53 jaar, dochter van Willem Egberts Wuffing en Wemelina Egberts. Egbert Harms Sissing (ook Sissink en Sissingh), geb. Vries 22-3-1756, ovl. ten huize van de wed. Roelof Carsten in Zuidlaren 22-3-1824, oud 68 jaar, is een zoon van Harm Sissingh en Jantien Baving. Egbert's overlijden werd aangegeven door de buurmannen Roelof Jans Strating, oud 31 jaar, landbouwer, en Jeen Reenks de Boer, oud 31 jaar, commies.
Jan Hessels is Jan Hessel Hessels, geb. Wittelte/Diever 1760, ovl. Zuidlaren (huis nr. 88) 1-8-1813, oud 53 jaar. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Otte Everts en Willem Bos. Otte Everts, landbouwer, tapper, overleed in Zuidlaren op 6-11-1835, oud 71 jaar, echtgenoot van Hendrikje Lucas Strating; zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Albert Bazuin (60 jr), landbouwer, en Folkert Gabriel Bolt (41 jr), tuinier. Albert Bazuin was gevestigd aan de Brink OZ, Kad. G 74, art. 14, naast Lucas Strating, Kad. G 73, art. 305. Lucas Strating was weer de buurman van Willem Jacob graaf van Heiden, Schout en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, Kad. G 67, art. 111:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/in/photolist
Jan Hessels is een zoon van wijlen Hessel Jans en Hilligje Jans Boldinghe, woonachtig in Wittelte, echtgenoot van Margien Koops, geb. Peize 13-4-1730, ovl. Peize 16-9-1817. Zij zijn de ouders van Hessel Jan Hessels, gemeenteontvanger, geb. Smilde 25-12-1790, ovl. Zuidlaren 18-11-1874, echtgenoot van Tjaatje Bosscher (ook Bosker), geb. Winschoten 25-12-1788, ovl. Zuidlaren 10-7-1877.
Op 26-8-1803 werd een collecte gehouden door de Commissie tot de Directie over de gecollecteerde Penningen om de getroffenen te helpen.
Bataafsche Leeuwarder Courant van 16-7-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010172209:mpeg21:a0006
Groninger Courant van 12-8-1803, 16-8-1803, 26-8-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159461:mpeg21:a0018
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159465:mpeg21:a0015
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159462:mpeg21:a0008
Ommelander Courant van 19-8-1803 en 14-10-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215652:mpeg21:a0013
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215668:mpeg21:a0013
"De Erfgenamen van Wylen de Wedw. R. Carsten zyn voornemens door het Gericht van Zuidlaren publyk te laten verkopen: Een Huisplaatse voor aan de Straat te Zuidlaren, met de van de Brand overgebleeven Materialen daarop staande, van ouds het Hoge-Huis genaamt; benevens om de 7 Mudden Bouwland, en Weideland en 2 Matten Hooyland, het Knypstuk genaamt, gelegen aan het Drentsche Diep, tegen over het Foxholster Meer. Deze Verkopinge zal zyn op eerstkende Donderdag de 29 December 1803, ten Huize van Otte Everts te Zuidlaren". Ommelander Courant van 27-12-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
Geertruit Bavinge, jongedochter van Zuitlaren, tr. Zuidlaren 11-5-1749 Roelof Ottens Karst, jongeman van Zuitlaren.
Op 2-5-1751 werd Otte Kars, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Op 17-11-1754 werd Grietje Karst, dochter van Roelof Karst en Geertruit Baving, in Zuidlaren gedoopt.
Op 27-11-1757 werd Jan Karst, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Geertruida Bavingh overleed in Zuidlaren op 20-11-1803, gehuwd geweest met R. Carst. De weduwe van Roelf Cars(t) was keutersche en had in 1764 en 1774 een winkel:
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1764, pagina 5208
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1774, pagina 5225.
It's been a while since I stepped into a church, so when I knew I was going to Suffolk at the weekend, I asked a friend whoch ones I should visit, and was told that this is one of the top churches in England, not just Suffolk.
Set a hundred yards or so from the main road that is chocked with traffic which runs between the county towns of Suffolk and Norfolk, it is down a lovely quiet lane, past some grand large houses, and set back from the road in a small churchyard is St Mary.
You enter through a small Norman doorway, into a body of a small and simple church, bt one filled with delights.
----------------------------------------------
From the moment that you see it across the fields, you know that St Mary is something special. At first the silhouette perhaps, or a stain of gold that resolves as you approach into a solid little Norman church. The thatched roof is charming, and set against is a small square tower, also crowned in thatch. There is a stubborn timelessness about it, a silent witness to long centuries. There isn’t really a village, and St Mary sits lonely in the fields. At night it is floodlit and floats above the darkness. On winter days, the low light catches its honeyed walls across ploughed furrows. In summer, the entrancing trees gather, a setting for a diadem.
This has always been a special place for me. I was captivated at an early stage of my life in Suffolk. And it was while visiting here in late 1998 that I first got the idea for this website, and decided to do it. Thornham Parva was the first entry. In common with most of the very earliest entries, it wasn’t terribly good – I hadn’t even taken any photographs.
But that was an excuse to return again and again, and when this website was featured on BBC Television’s Songs of Praise in 2000, the interview was recorded here at St Mary. They filmed me cycling the narrow lanes round about in the sub-zero temperatures of late-January; if anything, it was even colder inside the church, and my breath clouded the air as I became quite possibly the first person ever to say the Hail Mary on prime-time television.
Thornham Parva, of course, isn’t just special to me. It is one of the most remarkable churches in East Anglia, a treasure house, an aesthetic pleasure, a delight. It is a perfect antidote to the triumphalism of nearby Eye, an intensely rural collision of historical circumstances that have left us a moving and coherent document of our Suffolk past. When Cautley’s revising editors came this way in 1975 they found the church in a bit of a state, and even feared for its future. That it is now the perfect model of a well-cared-for English parish church is a tribute to the energy and enthusiasm of the tiny handful of local parishioners who have nursed it back to health.
The church gets a fair number of visitors, because its fame has spread far and wide. As an example, I popped in here a few years back with my daughter. She was about five years old at the time, and without me noticing she signed the visitors book with our full address (not something I would normally advise). Within a fortnight, I had received a nice postcard from Israel, from a user of this site who had spotted the entry in the visitors book. It is not surprising that the church does get visitors from all over the world, because St Mary is worth seeing, and worth going to see. In particular, it has, not one, but two astonishing survivals. If they were in the Victoria and Albert Museum you would willingly travel to London to see them, and pay handsomely for doing so. And yet here they are, in the fields that punctuate the Thornham woods, in a church which is open every day.
You step directly down into the church from a small Norman doorway in the north side. A gorgeous 18th century gallery curves above you – there’s no other like it in Suffolk. It was made tiny, to fit in this tiny space. Unfortunately, the stairway is now kept locked so, unless you contact a churchwarden first, you can’t see the clever way the carpenter engineered benches that open and close over the gangway to allow more seating space. The gallery is a reminder that St Mary was the church of the ordinary people; The neighbpouring village is Thorenham Magna, and the local big house Thornham Hall, the home of the Hennikers, is beside the church at Thornham Magna. However, it was at the big house, or more accurately in one of its barns, that in the 1920s was found and donated to this church the remarkable Thornham retable. It was restored in the early years of this century, and returned to St Mary, now standing proud behind alarmed glass.
The retable is only part of a much larger altarpiece that probably once stood in the Priory at Thetford in Norfolk. The rest of the piece can be found in the Musee de Cluny in Paris. The retable was rescued and hidden after the Anglican Reformation destroyed the priory, along with so many of England’s treasures. Perhaps it was taken by recusant Catholics to use in their devotions. More likely, it was simply rescued because it is beautiful. From left to right, the figures are St Dominic (Thetford was a Dominican Priory); St Catherine; St John the Baptist; St Paul; a rood group of the Blessed Virgin, Christ and St John; St Peter; St Edmund; St Margaret; St Peter Martyr (another Dominican). The retable dates from the height of the Decorated period, in the decades before the Black Death. They are probably the most alive, and lively, medieval figures in Suffolk; St Catherine in particular looks as if she is stepping through an archway from dancing in a garden.
As if the retable were not enough, the walls of St Mary are lined with some of Suffolk’s most fascinating wall-paintings. They rank with those at Wissington, and date broadly from the early years of the 14th century, and are in two ranges; on the south wall is the story of the early years of Christ. On the north wall is the martyrdom of St Edmund. This is amazingly rare; fragments survive not far off at Troston, but there is only one other sequence of the martyrdom surviving in the whole of the Kingdom.
Both sequences are organised chronologically from right to left. This may seem awkward, but effectively they start in the south west corner of the church and continue anti-clockwise around to the north-west corner. Unfortunately, the paintings on the west wall are now lost to us, behind the gallery.
On the south side, it is reasonable to assume that the very first painting, on the south side of the west wall, was an Annunciation – the angel appearing to Mary. This is lost. A fragment of the next frame survives, just poking up above the south end of the gallery. This is the Visitation, and we see Mary embracing her cousin Elizabeth. The Visitation was a very important part of medieval devotions, because of the way it balances and connects with the Assumption; the Assumption of the Blessed Virgin, on August 15th, was one of the most significant feast days in the English medieval calendar, and the Assumption was probably the dedication of the majority of Suffolk churches. The other images in the sequence are clearer. We see the angel appearing to the shepherds, and then Christ sits on his mothers lap while the shepherds adore him. Note the way we have lost the adoring figures because of the later punching through of a window. Similarly, the next frame, the Presentation in the temple, has also suffered from fenestration. We often talk about Victorian vandalism of medieval churches, but here is a prime example of destruction caused by 15th century ‘restoration’.
What was the point of this sequence? A lot of nonsense is talked about wallpaintings and stained glass being ‘the poor mans Bible’ for peasants who couldn’t read. This analysis suggests that they were destroyed during the 16th century Anglican Reformation because ‘they were no longer needed’. In fact, the Anglicans destroyed them because they were Catholic devotional tools – the wall paintings on the south side here form a rosary sequence, pictures for meditation while saying prayers with the aid of rosary beads. Often this was done during Mass. If the Anglicans were to turn our churches into congregational preaching houses, the wall paintings had to go.
Intriguingly, the wall paintings here may have been whitewashed even before there were theological reasons for doing so. Most of the windows that punch through the wall paintings date from the 15th century, not the 16th. Could there have been a general redecoration at this time? Whichever, they were whitewashed, to be rediscovered in a kinder, gentler age. When the ranges here were uncovered by the Victorians, the south range was easily recognisable. But the north range wasn’t. For many years, it was thought to represent the martyrdom of St Catherine, because of the large wheel above the way you came in. It was only at the time the paintings were restored in the late 1970s that it became clear that here was something much more exciting.
The sequence begins at the eastern end of the range, and you can click on the images below to enlarge them. We see Edmund fleeing the Viking attack on a town, possibly Rendlesham, home of the Wuffings, the East Anglian royal family. The actual martyrdom is lost because of another of those great windows, but we next see Edmund’s decapitated head being put back on the body by a group of monks. Then, the body is carried off to its shrine at Bedricsworth (soon to become St Edmundsbury) while the wolf that found and guarded the head looks on. The final image on the north wall shows the wheel of a bullock cart crossing a bridge – delightfully, the bridge is represented by the arch of the doorway. This depicts an event that happened some time after. St Edmund’s body (by now sanctified and canonised) is being taken away to escape a later assault by Vikings. It approaches a bridge that is simply too narrow to allow the cart to pass. Miraculously, the cart crosses the bridge, and the Vikings are foiled.
Perhaps there was a final image on the north side of the west wall. Perhaps it showed the fabulous shrine at Bury itself. We can never be sure.
Although it is sad that we have lost so much of both sequences because of later alterations, it has to be said that the walls of this church are beautiful. The late medieval windows, which include some excellent 20th century glass by Lawrence Whistler, the paraffin lamps, the memorials to churchwardens, all add rather than detract. The screen is tiny and over-restored, but you can still see the sawn-off ends of the rood beam and the floor of the rood loft.
Standing in the rood screen, the retable behind you for a moment, the full beauty of the gallery can be seen, and above it a circular Saxon window. You can step outside and see how it is hidden by the tower. The tower itself is surprisingly late; we are told that in the 1480s it was the work of Richard Cutting and John Mason. Apparently, they were sued for defective workmanship, but it still appears to be standing.
The graveyard is an interesting one. As well as several significant musicians, it includes the grave of the great 20th century architect Basil Spence, designer of Coventry Cathedral, the Kensington and Chelsea barracks in London, and Britains best university campus, the University of Sussex - to name but three. Ironically, his 1980s gravestone appears to be wearing away. One hopes he used better materials for his buildings.
Simon Knott, 1998, rewritten 2003, revised February 2009
www.suffolkchurches.co.uk/thornhamentry.htm
----------------------------------------
The Thornhams, Magna and Parva, flank Thornham Hall and its park. Until the end of the 19thc. the estate boasted a hall, Tudor with an 18thc. facade, surrounded by an extensive park. Most of the hall was demolishedc.1900, and the rest was destroyed by fire in the late 1940s. The present hall is modern, and the estate has been converted for use as a field centre, a commercial market garden and a site for small businesses. Excavations in the estate have provided evidence of continuous occupation in the area from the Neolithic period to the present. The surrounding landscape is flattish and given over to arable cultivation. Thornham Parva lies to the N of the hall, some 2 miles W of Eye in central North Suffolk. The settlement is dispersed and sparsely populated with no real centre apart from the church, which lies just off the road from Thornham Magna and the Hall.
St Mary's has a nave and chancel in one, covered with a thatched roof, and a low W tower with a thatched pyramid roof. The church is of flint with ashlar dressings. The nave is apparently 12thc., with N and S doorways and a S window surviving from that period, but a round window visible in the interior W wall of the nave is said to be late Anglo-Saxon by Cautley. A flowing tracery window has been added on the S wall, and 15thc. windows have been inserted towards the W end. There is no chancel arch, and two Y-tracery windows on the lateral walls towards the E suggest a date ofc.1300 for the chancel. The E window is three-light reticulated, and there is a 15thc. S window. The tower is of knapped flint with no buttresses; it has a tall plinth course and a 15thc. main W window. Its E quoins are of brick, as are the upper windows, except for their ashlar ogee heads, suggesting an 18thc. date for the top of the tower. St Mary's is celebrated as the home of a 14thc. retable, probably painted for the Dominican house at Thetford. It was discovered in a stable loft at Thornham Hall in 1927 and given to the church by Lord Henniker. Romanesque work recorded here is found on the two nave doorways and the S nave window.
Thornham Parva was held by Robert Malet in 1086. There were various small parcels here before the Conquest: 7 acres held by two free men commended to Eadric (these were held by Robert’s mother in 1086); 28 acres held by 8 free men commended to Wulfgifu; 15 acres held by two free men, one commended to Wulfgifu; and 14 acres held by Sigeric, also commended to Wulfgifu (these three holdings in the hands of Robert Malet in 1086). There was three parts of a church in 1086 with 10 acres of free land. The present lords of Thornham are the Hennikers; it has been in the family since the mid-18thc.
South Hartismere benefice, i.e. Gislingham, Mellis, Stoke Ash, Thorndon with Rishangles, Thornham Magna, Thornham Parva, Thwaite and Wetheringsett cum Brockford.
Esso Johannes Wichers, oud-chef van de tramlijn Dokkum-Veenwouden en bestuurslid van de Avond-Teekenschool in Zuidlaren (1904), geb. Groningen 21-10-1857, ovl. Alkmaar 12-1-1951, was directeur van de Tramweg Maatschappij Groningen-Zuidlaren en van de NV "Gasfabriek Zuidlaren".
"De Zuidlaarder tram. Zij is niet meer! De gezellin van Oostermoer en Goorecht heeft gisteren hare taak voleindigd. De paardentram met bijna 27 dienstjaren (ze werd op 11 augustus 1892 voor het publiek geopend) werd eenmaal met gejubel begroet, en ging gisteravond zonder eerbetoon heen". Nieuwsblad van het Noorden van 1-8-1919:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887679:mpeg21:a0021
Afbraak oude bouwvallige hooischuur en remise. De Noord-Ooster van 14-2-1928:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000080964:mpeg21:a0004
De paardentram in Zuidlaren omstreeks 1900, staande voor de panden Stationsweg 7 en 9 (links). Op 7 woonde het gezin van onderwijzer Engbert Wiering Rz (1851-1932). Het herenhuis op nr. 9 (A 454) is in 1894 gebouwd in opdracht van de Tramweg Maatschappij Groningen-Zuidlaren, die de bouwgrond had gekocht van Maria Magdalena Jacoba Johanna Kniphorst, geb. Zuidlaren 3-7-1846, ovl. Stadskanaal 25-5-1902, echtgenote van Gerrit Kniphorst, kassier in Stadskanaal, geb. Emmen 7-4-1847, ovl. Assen 18-3-1930. In 1920 verkocht de Tramweg Maatschappij het herenhuis aan de eigen directeur Esso Johannes Wichers, oud-chef van de tramlijn Dokkum-Veenwouden en bestuurslid van de Avond-Teekenschool in Zuidlaren (1904), geb. Groningen 21-10-1857, ovl. Alkmaar 12-1-1951.
Eind 1903 werd E.J. Wichers benoemd tot directeur van de acetyleen-gasfabriek, gelegen bij de Brink in Zuidlaren (carbid als brandstof). De fabriek werd toen door de NV Gasfabriek Zuidlaren overgenomen van het Technisch Bureau "Neerlandia" te Prinsenhage. Het nieuws van den dag: kleine courant van 30-12-1903:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010129000:mpeg21:a0073
Oprichting NV "Gasfabriek Zuidlaren". Nieuwsblad van het Noorden van 22-1-1904:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891275:mpeg21:a0083
Aandeelhoudersvergadering. Nieuwsblad van het Noorden van 17-4-1904:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891348:mpeg21:p003
Wij krijgen gaslicht. Nieuwsblad van het Noorden van 3-12-1902:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010888262:mpeg21:a0046
Verlichtingscommissie o.l.v. burgemeester P. Dorhout Mees bijeen in Hotel Sissingh. Nieuwsblad van het Noorden van 27-2-1903:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890752:mpeg21:a0111
Tweede Jaarvergadering (in Café Post). Provinciale Drentsche en Asser Courant van 21-9-1903:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100262:mpeg21:a0025
De straatverlichting werd ontstoken. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 20-10-1903:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100294:mpeg21:a0006
Ontploffing bij de in aanbouw zijnde fabriek voor acetyleengas-verlichting. Het Volk: dagblad voor de arbeiderspartij van 20-10-1903:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011127616:mpeg21:a0017
Ontploffing gasfabriek Zuidlaren. Leeuwarder Courant van 11-1-1907: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010597808:mpeg21:a0014
Kinderziektes bij de acetyleen-gasfabriek. Nieuwsblad van het Noorden van 11-11-1904:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890968:mpeg21:a0120
Jaarvergaderingen "Acetyleen-gasfabriek Zuidlaren". Nieuwsblad van het Noorden van 2-5-1917 en 2-5-1918:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010882866:mpeg21:a0012
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883250:mpeg21:a0014
In 1919 werd de gemeente Zuidlaren eigenaar van de NV Acetyleen Gasfabriek Zuidlaren voor een bedrag van f. 6622,30.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 17-2-1919:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000106699:mpeg21:a0008
Tuinconcert door het Harmonie-corps "Erica" en Bal-Champetre in de electrisch verlichte tuin van Hotel Pekelaer (voorheen Hotel Zondag). De Noord-Ooster van 17-6-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000080246:mpeg21:a0032
In 1937 werd het woonhuis verbouwd tot winkelhuis, i.o.v. de nieuwe eigenaar D.J. Bulthuis, onder architectuur van Hendrik Kuper te Zuidlaren. Van 1938 tot 1949 huurde kapper Wicher Poelstra (1916-1992) het pand. Zijn vrouw Hinderkien Homan had een hoedenwinkel. Zij verhuisden in 1949 naar nr. 11 toen slager H. Hasper eigenaar was geworden; hij werd opgevolgd door slager Joh. Hasper. De oude panden op 7 en 9 zijn in 1968 vervangen door nieuwbouw, ontworpen door het architectenbureau F.A. Klok en J. Wiechers.
De paardentram in Zuidlaren omstreeks 1900, staande voor de panden Stationsweg 7 en 9 (links).
Het herenhuis op nr. 9 (A 454) is in 1894 gebouwd in opdracht van de Tramweg Maatschappij Groningen-Zuidlaren, die de bouwgrond had gekocht van Maria Magdalena Jacoba Johanna Kniphorst, geb. Zuidlaren 3-7-1846, ovl. Stadskanaal 25-5-1902, echtgenote van Gerrit Kniphorst, kassier in Stadskanaal, geb. Emmen 7-4-1847, ovl. Assen 18-3-1930. In 1920 verkocht de Tramweg Maatschappij het herenhuis aan de eigen directeur Esso Johannes Wichers, oud-chef van de tramlijn Dokkum-Veenwouden en bestuurslid van de Avond-Teekenschool in Zuidlaren (1904), geb. Groningen 21-10-1857, ovl. Alkmaar 12-1-1951.
Benoeming van E.J. Wichers tot directeur van de tramlijn Groningen-Zuidlaren, voorheen chef van de tramlijn Dokkum-Veenwouden. Het nieuws van den dag: kleine courant van 11-05-1892:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010140411:mpeg21:a0108
In 1937 bood E.J. Wichers zijn woonhuis te koop aan. Hij woonde toen al in Alkmaar (Emmastraat 60). Nieuwsblad van het Noorden 20-3-1937:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010673498:mpeg21:a0185
In 1937 werd het woonhuis verbouwd tot winkelhuis, i.o.v. de nieuwe eigenaar D.J. Bulthuis, onder architectuur van Hendrik Kuper te Zuidlaren. Van 1938 tot 1949 huurde kapper Wicher Poelstra (1916-1992) het pand. Zijn vrouw Hinderkien Homan had een hoedenwinkel. Zij verhuisden in 1949 naar nr. 11 toen slager H. Hasper eigenaar was geworden; hij werd opgevolgd door slager Joh. Hasper. De oude panden op 7 en 9 zijn in 1968 vervangen door nieuwbouw, ontworpen door het architectenbureau F.A. Klok en J. Wiechers.
Hendrik Kuper (1913-1996) was in 1937/38 de architect van het woonhuis van Egbert Ensing (1873-1957) aan de Groningerstraat 14. Het werk werd uitgevoerd door aannemer K. Siebering voor f. 4300. Architect Hendrik Kuper was gehuwd met Rena Catharina Siebering. Nieuwsblad van het Noorden van 15-2-1938:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010676221:mpeg21:a0216
Aanbesteding verbouw winkelhuis in de Stationsstraat in Zuidlaren door architect Hendrik Kuper, in opdracht van F.J. Broesder. Dit is de winkel bij het Café Broesder aan de Stationsweg 68, van Tjaard Jakob Broesder, ovl. Zuidlaren 25-6-1948, oud 76 jaar. Nieuwsblad van het Noorden van 25-3-1938 en Nieuwsblad van het Noorden 20-9-1958:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010676254:mpeg21:a0193
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010677802:mpeg21:a0106
D.J. Bulthuis verkocht nr. 9 voor f. 17.000 aan de Gebr. Hasper, slagerij te Zuidlaren. Derk Jan Bulthuis (1887-1970) was gehuwd met Grietje Scheper (1867-1959), dochter van Albert Scheper en Geesje Harms; het echtpaar Bulthuis-Scheper woonde aan de Groningerstraat 8, in een door gemeente-architect Pieter Mekkes ontworpen woonhuis:
www.panoramio.com/photo/54314459
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-3-1949:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000143216:mpeg21:a0020
Op 30-5-1940 stond het kenteken D 13183 op naam van Derk Jan Bulthuis; hij woonde toen op het adres A 9a in Zuidlaren.
Op 20-7-1922 reed Derk Bolthuis uit Tinaarlo/Vries in een auto met het kenteken D 2509.
Overlijdensberichten Derk Jan Bulthuis. Nieuwsblad van het Noorden van 28-4-1970:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011015690:mpeg21:a0187
In het Nieuwsblad van het Noorden van 16-6-1967 bood slager J. Hasper aan de Stationsweg 9 een groot zakenpand aan de Brink te huur of te koop aan:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010870207:mpeg21:a0115
Het pand op nr. 7 is in 1894 gebouwd in opdracht van onderwijzer Engbert Wiering, geb. Zuidlaren 4-1-1851, ovl. Zuidlaren 26-12-1932, gehuwd met Anna Elizabeth Glas, geb. Westerbork 1-12-1851, ovl. Zuidlaren 10-4-1942. In 1919 verkocht Wiering het huis aan Jan Johannes Ruben uit Dedemsvaart, die het in 1921 verkoopt aan Maurits Coenraad de Graaf, winkelier en brievenbesteller in Amsterdam, geb. Amsterdam 28-8-1881. Hij liet het huis in 1923 vernieuwen en maakte een opbouw. In 1925 verkocht hij het huis aan Remmelt Bentum Janszoon uit Zuidlaarderveen, geb. Zuidlaren 8-7-1863, ovl. Zuidlaren 1-4-1946. In 1947 kocht slager en veehandelaar Johannes Armannus Vorenkamp het pand, die het in 1957 liet verbouwen voor inwoning, onder architectuur van Jan Paas te Zuidlaren.
Engbert Wiering kocht de bouwgrond aan de Stationsweg in 1892; tegelijk kocht modiste/winkelierster Titia Meijer bouwgrond.
In de periode 1890-1900 woonde het gezin Wiering op het adres A231 en in de periode 1910-1930 op A 319.
Engbert Wiering was van 1-11-1876 tot 1-4-1920 onderwijzer aan de O.L. School, geb. Zuidlaren 4-1-1851, ovl. Zuidlaren 26-12-1932, gehuwd met Anna Elizabeth Glas, geb. Westerbork 1-12-1851, ovl. Zuidlaren 10-4-1942. Hij is een zoon van winkelier, koopman, landbouwer Roelof Wiering, geb. Norg 8-5-1805, ovl. Zuidlaren 3-10-1871, en van winkelierster Hinderika Mulders; hij liet in 1871 een huis en erf na, Kad. Sectie G 628. Egbert's zus Aaltje Wiering, geb. Zuidlaren 14-2-1844, was gehuwd met Jan Leving Bootzema, geb. Zuidlaren 25-9-1840, zoon van Meerten Bootzema en Jeigien Leving, die dienstknecht was bij zijn schoonvader Roelof Wiering. Jan Leving Bootzema is een oom van tramkoetsier Berend Bootzema (1870-1939).
Tramkoetsier Berend Bootzema, geb. Zuidlaren 21-1-1870, ovl. Zuidlaren 14-6-1939, zoon van Hendrik Bootzema (1836-1904) en Hinderkien Ensing (1837-1917), woonde in de Telefoonstraat bij het West(er)eind in Zuidlaren, pal naast de keuterij op nr. 45 (Kad. Sectie G 6046), die er nog staat (Rijksmonument). Hun huisje is omstreeks 1908 gesloopt. Ongeveer op die locatie bouwden de gebr. K. & H. Zinger in 1972 een dubbele woning op nr. 45a en 45b.
Meester Wiering overleden. Nieuwsblad van het Noorden van 28-12-1932:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010675525:mpeg21:a0187
Titia Meijer, winkelierster op het adres A 198, geb. Zuidlaren 29-12-1855, ovl. Venlo 27-2-1916, dochter van Heino Johannes Meijer, verwer, en Marchien Vrieling, tr. 1. Zuidlaren 9-2-1882 Stefanus Pothof, brievengaarder, geb. Zuidlaren 24-8-1856, ovl. Zuidlaren 19-2-1888; tr. 2. Zuidlaren 5-5-1898 Jacob Schuiling, kommies, geb. Zuidlaren 1-11-1867, ovl. Groningen 19-10-1941, zoon van Jan Schuiling, landbouwer, en Hendrikje Pothof. Haar zoon Jacob Heino Pothof, geb. Zuidlaren 3-4-1882, vertrok in september 1897 naar Mexico.
Jan Johannes Ruben is Jans Ruben, landbouwer, geb. Slochteren 12-2-1848, ovl. Haren 6-6-1925. Hij vestigde zich met zijn gezin in 1918 in Zuidlaren, komende van Avereest, en in 1921 vertrokken zij naar Assen.
Johannes Armannus Vorenkamp, slager en veehandelaar, geb. Helpman/Haren 11-7-1909, was gehuwd met Der(k)tje Telkamp, geb. Siddeburen/Slochteren 5-11-1912, ovl. Zuidlaren 2010. Hun zoon Popko (1934-2011) was ook veehandelaar.
Johannes Armannus Vorenkamp is een zoon van Poppe Vorenkamp, kweeker, geb. Groningen 10-12-1866, ovl. Zuidlaren 21-3-1953, oud 86 jaar, en van Engelina Kwant, geb. Helpman/Haren 9-10-1872, ovl. Zuidlaren 29-1-1950, oud 77 jaar.
In 1947 is een dakkapel aangebracht en in 1952 is een schuurtje gebouwd voor de stalling van een auto.
In 1968 werden de oude panden op 7 en 9 vervangen door nieuwbouw, ontworpen door architect Fre Klok, van F.A. Klok en J. Wiechers, Bureau voor Architectuur, Interieur en Reclame, Groningerstraat in Zuidlaren.
Gedurende enkele jaren was er een winkel met kindermode van André Bodewes gevestigd; hij hield in 1978 een opheffingsuitverkoop. Nieuwsblad van het Noorden van 4-4-1978:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011018128:mpeg21:a0105
Van 1979 tot 1999 was er de Cadeaushop van Popko en Grietje Vorenkamp-Douma gevestigd.
Daarna kwam de Kapsalon Marcel.
Het woonhuis aan de Stationsweg 3, hoek Brinkstraat, is in 1895/96 gebouwd i.o.v. Roelof Winkel (1859-1903) van de Cichoreifabriek aan de Brinkstraat, ontworpen door architect Jan Smallenbroek (1852-1932) uit Assen:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34784941164/in/datepo...
De architect van de verbouw van de cichoreifabriek in 1909 was Jan Smallenbroek (1852-1932), Schoolstraat 31 in Assen; de aanbesteding vond op 22-4-1909 in Hotel "Sissingh" plaats. Nieuwsblad van het Noorden van 24-4-1909:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887883:mpeg21:a0041
Van 1950-1968 zat bakker F. van der Molen in dit pand, die het in 1957 heeft laten verbouwen/uitbreiden onder architectuur van A. de Vries Mzn, Emmastraat 33 te Assen. Omstreeks 1968 werd het pand gesloopt voor de nieuwbouw van de Nutsspaarbank, ontworpen door het Architectenbureau ir. Oom en Kuipers, Zuiderpark 21 te Groningen.
Aan de Stationsweg 9 woonde ook H. van Anken van het gelijknamige expeditiebedrijf. Nieuwsblad van het Noorden van 16-9-1947:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885535:mpeg21:a0067
www.geneaknowhow.net/script/dewit/tel1950/
www.oudzuidlaren.nl/html/bodystationsweg1.html
Aan de Stationsweg 75, hoek Julianalaan zat het bedrijf van boderijder Fokke van Anken (1882-1954) en zijn zonen Marten (Zuidlaren 1911-Amsterdam 1975) en Hendrik (Zuidlaren 1908-Zuidlaren 1966):
www.geneaknowhow.net/script/dewit/tel1950/
www.oudzuidlaren.nl/html/bodyvanken.html
In 1971 en 1974 zat Makelaardij Zijl aan de Stationsweg 9a (Leeuwarder Courant 12-6-1971 en NvhN 27-11-1974).
Aan de overkant op nr. 8 stond de winkel annex café E. van Calker, die uitgroeide tot H. van Kalker Supermarkt NV (NvhN van 13-1-1968). In 1972 kwam de supermarkt in handen van Fred van der Werff, die het "drastisch verbouwde en uitbreidde". In 1985 en 1990 werd de zaak door De Boer Supermarkten BV geheel vernieuwd en weer verbouwd onder architectuur van Johan Fieten uit Hollandscheveld.
H. van Calker kreeg in 1966 vergunning voor de verbouw van het pand Stationsweg 11. Het werk werd uitgevoerd door aannemer R. Nieborg. Voor hem zat kapper Poelstra in dit pand.
In 1982 werd Fred van der Werff overgenomen door het Supermarktconcern de Boer in Beilen (NvhN 21-02-1987). Super de Boer is in 2009 overgenomen door Jumbo Supermarkten. Nieuwsblad van het Noorden 28-9-1972:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011016451:mpeg21:a0130
www.oudzuidlaren.nl/html/bodystationsweg1.html
E. van Calker is Egbert van Calker, geb. Zuidlaren 12-12-1880, ovl. Zuidlaren 4-7-1967, zoon van winkelier Hendrik van Calker, geb. Lula/Hoogezand 5-12-1846, ovl. Zuidlaren 22-4-1893, en van kruidenierster en tapster Grietje Matien, geb. Zuidlaren 8-11-1845, ovl. Zuidlaren 21-11-1923, dochter van koopman en winkelier Egbert Matien (1805-1880) en Aaltien Hendriks Timmerman (1807-1876), kleindochter van Roelof Matien en Grietien Hendriks.
Hendrik van Calker werd in 1879 eigenaar van het huis (Kad. Sectie G 854) en liet in 1893 een winkel met schuur en erf en tuin na, Kad. Sectie G nrs 88 en 854 (huis). Hij kocht het huis van Hendrik Matien, timmerman, geb. Zuidlaren 30-5-1843, ovl. Zuidlaren 10-7-1905, zoon van koopman en winkelier Egbert Matien (1805-1880) en Aaltien Hendriks Timmerman (1807-1876), kleinzoon van Roelof Matien en Grietien Hendriks. Matien is al in 1846 eigenaar. Hij vertimmert het huis en verkoopt het pand in 1847 aan Tidde Jan Tiddes en consorten, brouwer in Zuidlaren (Kad. Sectie G 87). Matien koopt het pand in 1849 weer terug.
Matien koopt het huis in 1838 van landbouwer Willem Hidding, landbouwer in Gasselte.
Willem Hidding kocht het huis (Kad. Sectie G 87) in 1834 van de erven van landbouwer Jan Baving, geb. Zuidlaren 23-8-1750, ovl. Zuidlaren 28-10-1831, weduwnaar van Lammigje Willems Baving, ovl. Zuidlaren 12-3-1823, resp. zoon van Klaas Jans Baving en Grietje Luichjes Brants, en dochter van Willem Baving en Aaltje Hadders. Willem Hidding, geb. Gasselte 13-2-1798, ovl. Gasselte 5-10-1859, zoon van Harm Hidding en Janna Harms Huizing, tr. Gasselte 24-6-1819 Grietje Baving, geb. Zuidlaren 24-10-1793, ovl. Gasselte 6-8-1866, dochter van Jan Baving en Lammegien Baving. Grietje had nog een broer Klaas Baving, geb. Zuidlaren 4-4-1801, ovl. Zuidlaarderveen 30-7-1885.
www.homanfree.nl/hidding/hidding.htm
homanfree.nl/brants/brants.htm
www.oudzuidlaren.nl/html/bodypaardetram.html
Op nr. 15 zat de rijtuigfabriek van H. Dinkla. Het pand is vervangen door nieuwbouw, onderdeel uitmakend van een klein project van winkels met bovenwoningen. Op 15c zit Autoshop Zuidlaren (voorheen Automaterialen van der Laan), op 15d de boekwinkel Bruna (voorheen Wolters) en op 15g de speelgoedwinkel Intertoys. Op 26-2-1978 overleed Harbert Dinkla op 81-jarige leeftijd in Zuidlaren (Brinkstraat 3), echtgenoot van Janke Roorda. Hij is op 28-9-1896 in Zuidlaren geboren als zoon van rijtuigmaker Harbert Dinkla, geb. Zandeweer/Kantens 28-8-1846, ovl. Zuidlaren 29-11-1936 en van Hillechiena Atzema; hij is een kleinzoon van Geert Kaspers Dinkla, tapper en Geertruida Hero Reininck, tappersche. Het echtpaar Dinkla-Atzema had twee zonen die ook rijtuigmaker waren, nl. Geert Dinkla, geb. Zuidlaren 18-3-1879 en Augustinus, geb. Zuidlaren 30-7-1881. In 1904 zat een leerling rijtuigmaker op de Avond-Teekenschool in Zuidlaren. In Zuidlaren zat in die tijd nog een stelmaker, nl. Hendrik Tor, geb. Zuidlaren 23-11-1847, ovl. Vries 10-4-1889, gehuwd met Geessien Schuiling; hun zoon Jacob Tor, geb. Zuidlaren 3-2-1878, ovl. Groningen 12-10-1950, werd ook rijtuigmaker; hij was gehuwd met Aaltje van der Velde.
Nieuwsblad van het Noorden 10-10-1897:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885151:mpeg21:a0056
Nieuwsblad van het Noorden van 9-6-1901:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010895246:mpeg21:a0119
Nieuwsblad van het Noorden 2-4-1919:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891483:mpeg21:a0103
Nieuwsblad van het Noorden 23-5-1925:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668517:mpeg21:a0055
In het Nieuwsblad van het Noorden van 24-1-1918 bood Evert Heidema, geb. Slochteren 13-12-1858, ovl. Slochteren 23-10-1946, een nieuw huis met grote tuin en schuurruimte en met water- en carbidleiding in de Stationsstraat in Zuidlaren te koop aan. Hij woonde met zijn gezin op het adres B 96, d.w.z. aan de Verlengde Stationsweg 16 (afgebroken). Hij is naar Amerika vertrokken. Op 1-5-1920 arriveerde hij met het schip "Lapland" op Ellis Island bij New York, vanuit Antwerpen; in 1925 maakte hij de reis nog een keer, nu met het schip "Veendam":
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891520:mpeg21:a0070
www.libertyellisfoundation.org/
Op 21-4-1915 werd door de erven Hendrik Hommes, manufacturier, geb. Vries 6-9-1875, ovl. Zuidlaren 2-12-1913, in Hotel "Pekelaar" een nieuwe winkelbehuizing met daarin een manufactuurszaak in de Stationsstraat, en een dubbel woonhuis nabij de Stationsstraat, en de voorraad verkocht. Nieuwsblad van het Noorden van 14-4-1915 en 17-4-1915:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667085:mpeg21:a0052
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667088:mpeg21:a0109
Te koop wegens een plotseling sterfgeval een ruim herenhuis op een der mooiste standen in de Stationsstraat in het Dorp Zuidlaren, geschikt voor zomer- en winterverblijf. Het nieuws van den dag: kleine courant van 5-3-1897:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010093604:mpeg21:a0021
Markus Koops, geb. Vries 8-2-1843 doet zijn nieuw gebouwde winkelbehuizinge, waarin een bakkerij, aan de Brink in de verkoop (vermoedelijk op het adres A 213). Nieuwe Veendammer Courant van 19-12-1896:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078802:mpeg21:a0048
Jb. Schuiling doet op 16-12-1899 in Hotel "Sissingh" zijn nieuw gebouwde behuizing waarin een winkel in modeartikelen aan de Brink in Zuidlaren in de verkoop. Nieuwsblad van het Noorden van 12-12-1899:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886496:mpeg21:a0047
Op 14-12-1907 werd in Hotel "Sissingh" een winkelbehuizinge met erf en tuin, in huur bij Mej. de Wed. de Ruijter, te koop aangeboden; kan in twee gedeeltes worden verhuurd. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 9-12-1907:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000104549:mpeg21:a0071
Mogelijk is hij de bouwkundige Dirk Jochem de Ruiter, geb. Weststellingwerf 27-10-1850, ovl. Zuidlaren 16-7-1895. Hij vestigde zich op 10-10-1894 in Zuidlaren, komende van Apeldoorn. Zijn vrouw Jeltje Groen was manufacturier op het adres A 208a. Haar zoon Koop de Ruiter was kruidenier.
Verkoop van een behuizinge met schuur erf en grote tuin, gelegen nabij de Stationsstraat, op 21-10-1899 ten huize van H. de Boer, ten verzoeke van de Wedw. J. Everts; het huis is in huur bij R. Hamming. Vermoedelijk is hij Jan Everts, landbouwer, geb. Zuidlaren 18-4-1821, ovl. Zuidlaren 29-7-1894. Nieuwsblad van het Noorden van 8-10-1899:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886443:mpeg21:a0072
Op 11-7-1802 zijn 32 huizen en schuren in Zuidlaren afgebrand. De brand begon in het huis van olieslager en koopman Jan Hessels.
Het Hoge-Huis "voor aan de Straat te Zuidlaren", van de Geertruit Karsten-Bavinge, weduwe van Roelof Ottens Karsten (ook Carsten), brandde volledig af. Zij overleed in Zuidlaren op 20-11-1803.
Op 29-7-1803 hielden H. Tammink en W. Sissink een aanbesteding ten huize van Adde Jans van het "Optimmeren van hun Behuizingen en Schuuren". Groninger Courant van 22-7-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159455:mpeg21:a0014
H. Tammink is vermoedelijk Harmen Tammink, landbouwer, geb. Zuidlaren 7-10-1742, ovl. Zuidlaren 16-9-1817, zoon van Jan Roelofs Tammink en Grietje Harms Hemsing, tr. Zuidlaren 28-11-1769 Alberdina Hoenderken, jongedochter van Noordlaren. Zijn overlijden werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Freriks Bakker (52 jr), bakker, en Derk Jacobs Hagedoorn (41 jr), landbouwer, kastelein.
In 1832 was landbouwer Roelof Tammink de eigenaar van het pand Kad. G 148, art. 310, gelegen aan wat later de Kleine Brink werd genoemd, op de hoek met de Brinkstraat. Hij is ged. Zuidlaren 3-3-1776, ovl. Zuidlaren 10-7-1846, zoon van Harmen Tammink en Alberdina Hoenderkens, echtgenoot van Jantien Pelinck, geb. Norg 7-3-1782, ovl. Zuidlaren 8-4-1857, De weduwe Derk Jacobs Hagedoorn was in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 132, art. 103, ongeveer waar later "De Koppelpaarden" is gebouwd: www.flickr.com/photos/148859204@N07/32795101964/in/photolist
W. Sissink is vermoedelijk Willem Sissing(h), ged. Zuidlaren 9-9-1753, ovl. Zuidlaren 8-1-1808, zoon van Lukas Sissing en Aaltje Willem Dekkers, tr. 1. Zuidlaren 18-6-1790 Hillegonda Homans, jongedochter van Vries, begr. Zuidlaren 25-1-1801; tr. 2. Zuidlaren 7-6-1801 Ida Bavingh, jongedochter van Tarelo, geb. Vries 1-8-1762, ovl. Taarlo 23-2-1831, dochter van Willem Baving en Aaltien Harders.
Willem Sissing(h) en Hillegonda Homans hadden twee zonen: Lucas, geb. Zuidlaren 16-5-1791, ovl. Zuidlaren 8-8-1802, en Fredrik, geb. Zuidlaren 21-8-1793.
In 1832 was Hendrik Sissing in Noordlaren de eigenaar van het huis Kad. G 91, art. 286, aan de Brink ZZ in Zuidlaren. Hendrik Sissing, geb. Zuidlaren, ovl. Noordlaren 26-1-1845, oud 86 jaar, zoon van Harm Sissing en Jantien Baving, was gehuwd met Dorothea Ottens, ovl. Noordlaren 20-2-1844, oud 82 jaar.
Harm Sissing was in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 301, art. 283 aan de Brink ZZ, naast Huize Laareind van de wed. Joan Pieter Servatius. Harm Sissing, geb. Zuidlaren 9-12-1788, ovl. Zuidlaren 13-8-1837, zoon van Egbert Harms Sissing (ook Sissink en Sissingh) en Grietjen Hendriks Wuffing (ook Wuffen), tr. Grietjen Wuffing (ook Wuffen), ovl. Zuidlaren 5-4-1847, oud 53 jaar, dochter van Willem Egberts Wuffing en Wemelina Egberts. Egbert Harms Sissing (ook Sissink en Sissingh), geb. Vries 22-3-1756, ovl. ten huize van de wed. Roelof Carsten in Zuidlaren 22-3-1824, oud 68 jaar, is een zoon van Harm Sissingh en Jantien Baving. Egbert's overlijden werd aangegeven door de buurmannen Roelof Jans Strating, oud 31 jaar, landbouwer, en Jeen Reenks de Boer, oud 31 jaar, commies.
Jan Hessels is Jan Hessel Hessels, geb. Wittelte/Diever 1760, ovl. Zuidlaren (huis nr. 88) 1-8-1813, oud 53 jaar. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Otte Everts en Willem Bos. Otte Everts, landbouwer, tapper, overleed in Zuidlaren op 6-11-1835, oud 71 jaar, echtgenoot van Hendrikje Lucas Strating; zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Albert Bazuin (60 jr), landbouwer, en Folkert Gabriel Bolt (41 jr), tuinier. Albert Bazuin was gevestigd aan de Brink OZ, Kad. G 74, art. 14, naast Lucas Strating, Kad. G 73, art. 305. Lucas Strating was weer de buurman van Willem Jacob graaf van Heiden, Schout en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, Kad. G 67, art. 111:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/in/photolist
Jan Hessels is een zoon van wijlen Hessel Jans en Hilligje Jans Boldinghe, woonachtig in Wittelte, echtgenoot van Margien Koops, geb. Peize 13-4-1730, ovl. Peize 16-9-1817. Zij zijn de ouders van Hessel Jan Hessels, gemeenteontvanger, geb. Smilde 25-12-1790, ovl. Zuidlaren 18-11-1874, echtgenoot van Tjaatje Bosscher (ook Bosker), geb. Winschoten 25-12-1788, ovl. Zuidlaren 10-7-1877.
Op 26-8-1803 werd een collecte gehouden door de Commissie tot de Directie over de gecollecteerde Penningen om de getroffenen te helpen.
Bataafsche Leeuwarder Courant van 16-7-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010172209:mpeg21:a0006
Groninger Courant van 12-8-1803, 16-8-1803, 26-8-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159461:mpeg21:a0018
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159465:mpeg21:a0015
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159462:mpeg21:a0008
Ommelander Courant van 19-8-1803 en 14-10-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215652:mpeg21:a0013
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215668:mpeg21:a0013
"De Erfgenamen van Wylen de Wedw. R. Carsten zyn voornemens door het Gericht van Zuidlaren publyk te laten verkopen: Een Huisplaatse voor aan de Straat te Zuidlaren, met de van de Brand overgebleeven Materialen daarop staande, van ouds het Hoge-Huis genaamt; benevens om de 7 Mudden Bouwland, en Weideland en 2 Matten Hooyland, het Knypstuk genaamt, gelegen aan het Drentsche Diep, tegen over het Foxholster Meer. Deze Verkopinge zal zyn op eerstkende Donderdag de 29 December 1803, ten Huize van Otte Everts te Zuidlaren". Ommelander Courant van 27-12-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
Geertruit Bavinge, jongedochter van Zuitlaren, tr. Zuidlaren 11-5-1749 Roelof Ottens Karst, jongeman van Zuitlaren.
Op 2-5-1751 werd Otte Kars, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Op 17-11-1754 werd Grietje Karst, dochter van Roelof Karst en Geertruit Baving, in Zuidlaren gedoopt.
Op 27-11-1757 werd Jan Karst, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Geertruida Bavingh overleed in Zuidlaren op 20-11-1803, gehuwd geweest met R. Carst. De weduwe van Roelf Cars(t) was keutersche en had in 1764 en 1774 een winkel:
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1764, pagina 5208
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1774, pagina 5225.
Campbell Square, Liverpool.
Info/Review from Angie Simmons, Liverpool Confidential:
What's the story?
Located within the cluster of warehouses in the Duke Street area, the Bridewell, or Police Station, dates from the 1850s. Grade II Listed, this solid brick built building is on two storeys, all closely surrounded by a 12ft high wall.
In the 19th century, this was a place for bad people. Pimps, vagabonds, murderers, thieves... if they got their collar felt, they could look forward to a night in here as the guest of Her Majesty Queen Victoria before going before the beak in the morning.
Aye,they didn't take any prisoners in those days.
Oh yes they did. First stop, here. Last stop Botany Bay, picking up scabies and sea shanties on the way.
What Shall We Do With A Drunken Sailor?
They locked them up as well. The Bridewell wasn't built near the docks, near the main lodging areas for merchant seamen, for nothing.
It sounds all very Dickensian
In every sense. Charles Dickens was once made a special constable here for one day in 1860 while researching a book.
Enough history. Bring me up to date please
In more recent times the Bridewell has been used as a rather fancy restaurant, first by Colin McKeown, the TV producer, and then by Jalons. Both ventures came, in the end, to nothing. Now the venue has been taken over by chef/musician Paul Fitzgerald and his four ale-loving pals, not as an eating place, but as a pub, the Liverpool One Bridewell. It opened just six weeks ago.
Who goes there?
They are aiming for “everyone between the ages of 18 and 80,” says Paul (right). The pub is nothing to do with Liverpool One, but it's near enough to the hustle and bustle of the shops and the offices there to attract a varying crowd.
It is also smack in the middle of the old Kent Gardens area, now newbuild apartments for single bearded types (that's just the women) and the maturing council houses created in the Degsy days. So on our visit we saw couples in their twenties, pensioners and people who work at the nearby cop shop in Canning Place – no doubt drawn to their spiritual clink.
What's yours?
Here's the USP. The Bridewell is owned by the people who operate the Liverpool One Brewery. This isn't anything to do with Grosvenor either, but a micro outfit in Vauxhall. Four local lads who have worked in the licensed trade for many years.
They say “We enjoy good quality local beer at reasonable prices so decided to open up our own brewery.” Head Brewer Gary Rice has spent over ten years as a licensee in Liverpool managing a number of pubs and bars including the Baltic Fleet, where most of the staff here have come from. Now there's a good reference.
Expect at least five real ales on the bar from the brewery, such as Liverpool Ginger, a light and citrussy brew which depicts the city's most formidable gingers, Ann Robinson and Cilla Black on the pump clips. The Three Graces, a straw coloured light ale, hopped three times with Super Styrians to provide an intense bitter bite and a new lager called Ein Stein.
Also on draught is Leifman's Fruitesse (£4.60 a pint) which went down extremely well on this spring evening after work. Who said nothing of note ever came out of Belgium?
Speaking of which, there's a big stock of continental beers in bottles, poured in their characteristic glassware. Plus, from the kegs, Erdinger Weiss Bier, Becks Vier, Stella Artois & Kronenbourg 1664 as well as Gaymers Cider & Murphys Irish Stout.
Last but not least, a real ale called The Governor - a recipe of Marco Pierre White's. Did it contain Knorr stock cubes? No, we were firmly told, it's bootiful.
Grub up
The food, all cooked on the premises and served up until 7.45pm, was pretty good too.
Paul used to be in a band called Eat My Dog, but he swears, as he goes back in the kitchen to make it, that there is nothing wuff aout the burgers.
A substantial breaded "fish finger" was sandwiched in a lovely, soft ciabatta (£7) with salad and plenty of creamy tartare sauce. Then there was a bowl of thick, steaming and tasty scouse (£6.50), and a super home made steak and dark ale pie (£7.50).
It's all traditional pub fodder. They don't want to be a gastropub, says Paul. It's all about honest beer and honest food at honest prices with no pretensions.
Why go there?
It's in the city centre, it is off the beaten track, the setting is unique and lends itself perfectly to a pub space, and it is doing something in that end of town that nobody else is. And, apart from the bits of ill-fitting bling left over from the Jalons days - which, they vow will eventually go - it was all in the best possible taste. Could one day be classified under “hidden urban gems” this place. Could be...
What's the craic?
Live music once a fortnight, barbecues outside in the summer, an upstairs dining room open at weekends.... The main feature of the Bridewell, however, is not the cellars, but the cells which you can book for a meal or park yourself in for quiet pint in while doing the crossword.
But we liked the cool, York stone floors, the outside courtyard, the knowledgeable staff, the good-for-a-gab punters who have already discovered it and the sunlight streaming in through those iron-barred windows.
Not to mention the beer, which is, obviously, in good nick.
Links het voormalige wijkgebouw van het Groene Kruis (1938), van architect Pieter Mekkes (1887-1968). In 1961 gewijzigd in een dubbel woonhuis aan de Brink ZZ 2-4. Op deze locatie stond de tramremise van de paardentram: www.oudzuidlaren.nl/html/paardetram.html
Naast het voormalige wijkgebouw van het Groene Kruis staat de voormalige boerderij van Dr. H. Hamminga aan de Brink Zuidzijde 4. Hij is een zoon van huisarts Lambertus Hamminga, woonachtig aan de Brink Oostzijde 2, geb. Zuidlaren 4-8-1889, ovl. Zuidlaren 8-12-1957, kleinzoon van Hendrik Hamminga (1860-1935), landbouwer (adres A 204), en Jochemina Hamminga, achterkleinzoon van Lambert Hamminga (1819-1897), landbouwer (adres A 204), en Aaltje Julsing en achterachterkleinzoon van Jan Hamminga, landbouwer, en Hendrikje Schuiling:
web.archive.org/web/20161020100621/http://www.panoramio.c...
Rechts Huize "Laar End" aan de Brink ZZ 8, oorspronkelijk eenlaags:
web.archive.org/web/20161028155159/www.panoramio.com/phot...
web.archive.org/web/20161028155156/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161031100511/http://www.panoramio.c...
Het Buiten Verblyf van Dr. Wicher Oncko van Swinderen te Zuidlaren wordt te koop aangeboden ten Huize van de Wed. van Evert Jans. Groninger Courant van 22-8-1794:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010157117:mpeg21:a0012
Zyne Excellentie de Heer Lt. Generaal J.W. de Famars, ovl. 1785, bood op 12-9-1774 ten Huize van de Weduwe van Evert Jans te Zuidlaren bezittingen in Schipborg, Zuidlaren, Midlaren en De Groeve te koop aan. Groninger Courant van 2-9-1774:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106309:mpeg21:a0005
Joan Pieter Servatius, ontvanger belasting, geb. Maastricht
2-1-1752, ovl. Zuidlaren, Laareind, 25-3-1819, zoon van
Matias Servatius en Catharina Willig, tr. Gerardina Fokkelina Engelhard, geb. Bourtange 23-2-1758, ovl. Assen 1-3-1838, dochter van Nicolaas Engelhard en Maria Alting.
Overlijdensbericht van Gerardina Fokkelina Servatius-Engelhard in de Javasche Courant van 4-8-1838:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010503981:mpeg21:a0014
Hun zoon Nicolaas Gerard Servatius, ontvanger, geb. Coevorden 21-4-1793, ovl. Assen 15-5-1870, tr. Groningen 4-9-1819 Charlotta Gerardina van Swinderen, geb. Paterswolde 1798, ovl. Leiden (Breedestraat) 26-6-1858, oud 60 jaar, dochter van Wicher Onco van Swinderen en Aletta van Swinderen.
De Wed. van de Heer J.P. Servatius te Assen bood het Buitengoed Laareind aan de Brink ZZ 8 in Zuidlaren in 1835 te koop aan. Mocht het Buitengoed niet naar genoegen worden verkocht, dan zou het op Afbraak worden verkocht. Groninger Courant van 13-10-1835: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772134:mpeg21:a0006
Charlotte Gerardine Servatius-van Swinderen bood het Buitengoed Laareind aan de Brink ZZ 8 in Zuidlaren in 1838 te koop aan.
Huwelijkdatum: 10-11-1748; 1e Proclamatiedatum: 3-11-1748;
Bruidegom: Evert Jans, Jongeman; woonplaats: Gasselte
Bruid: Gesina Ottens Karst, Jongedochter; woonplaats: Zuitlaren. Hun kinderen heten Grietje, Jantje, Jan, Otte en Roelofje.
Gedoopt: Roelofje, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 28-10-1759, dochter van Evert Jans en Gesina Ottens Karst.
Huwelijkdatum: 24-4-1808; 1e Proclamatiedatum: 3-4-1808;
Bruidegom: Otto Everts, Jongeman; woonplaats: Zuidlaren
Bruid: Henderkien Lukas, Jongedochter; woonplaats: Zuidlaren.
Op 6-2-1813 werd Evert Everts in Zuidlaren geboren, zoon van Otto Everts, brouwer, tapper, koopman, landbouwer, ovl. Zuidlaren 6-11-1835, oud 71 jaar, en van Hendrikje Lukas Strating, dochter van landbouwer Lucas Jans Strating (1753-1819) en Jantje Jans Tiddens (1750-1834).
Kastelein Otto Everts in Zuidlaren in 1803 en 1808. Ommelander Courant van 27-12-1803 en 1-3-1808:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216155:mpeg21:a0008
Kastelein Otto Everts in Zuidlaren in 1814. Advertentieblad, bekendmakingen en onderscheidene berigten van Groningen
11-1-1814:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010179829:mpeg21:a0004
De Erven Otto Everts en Hendrikje Lucas Strating boden op 29-1-1838, ten Huize van Thale Zondag, de Behuizinge en Hof.......aan de Brink te koop aan. Drentsche Courant van 23-1-1838: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010785121:mpeg21:a0008
In 1832 was landbouwer Lucas Strating eigenaar van het perceel Kad. G 73 aan de Brink, gelegen naast het perceel G 67 van Willem Jacob graaf van Heiden, Lid van het College van Gedeputeerde Staten, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33737976442/in/photolist
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784, pagina 5245
Vermelding: De Weduwe van Evert Jans, heeft nering.
Bedrag: 2-00-00.
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1794, pagina 5257
Vermelding: De Wed: Evert Jans brouwersche.
Bedrag: 2-00-00.
Van 1838 tot 1870 woonde timmerman en metselaar Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655), later Huize "Laar End". Hij was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856. In 1880 heeft de H. Wuffing het huis (Kad. Sectie G 1403) laten verbouwen. Omstreeks 1909 kocht de Jkvr. Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer, ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar, het pand Brink ZZ 8 van trambeambte en houthandelaar Jan Jakobs Zondag (1874-1947) en huismeester Jan Beekman (1864-1948), die het in hetzelfde jaar hadden gekocht van Pieter Krul, sigarenfabrikant in Groningen, geb. Bolsward 11-3-1840, ovl. Groningen 18-6-1917. In 1911 is er een verdieping opgebouwd onder architectuur van ir. Gerhardus Knuttel, geb. Delft 8-12-1880, ovl. Rijswijk 22-2-1961; de bouwvergunning is van 30-5-1911. Knuttel was in 1913 de architect van Huize de Kempenaer aan de Rijksstraatweg 240 in Haren, en in 1915 van het landhuis aan de Dr. Nassaulaan 20 in Assen.
www.panoramio.com/photo/104633855
www.panoramio.com/photo/104633852
Hij was aandeelhouder in de in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Zijn erven boden op 20-1-1871 zijn huis en tuin te koop aan ten huize van Berend Bakker. Mogelijk was hij betrokken bij het ontwerp en de bouw van de tolhuizen in Schuilingsoord, Midlaren en De Groeve. In de advertentie werd gesproken over "eene ruime en nette Behuizinge en Erf, staande op eene aangename stand aan de Brink te Zuidlaren, en een akker Bouwland op de Esch aldaar" (Kad. Sectie G 377). Op 14-1-1871 werd Hooiland en Bouwland van Willem Sikkens in Eelde verkocht. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-1-1871, 9-1-1871 en 16-1-1871:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094464:mpeg21:a0024
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094468:mpeg21:a0021
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094490:mpeg21:a0021
Willems Sikkens had een zoon Hendrik Sikkens, opzigter waterstaat, geb. Zuidlaren 28-6-1840, ovl. De Punt (Vries) 30-7-1866, en twee dochters, nl. Jantien Sikkens, geb. Zuidlaren 14-1-1848 en Geesje Sikkens, geb. Zuidlaren 6-2-1854.
Willem Sikkens had een broer Albert Sikkens, timmerman, geb. Zuidlaren 6-6-1791, ovl. Zuidlaren 22-5-1877, gehuwd met Barbara Leen, en een broer Kars Sikkens, kuiper, timmerman, geb. Zuidlaren ca. 1793, ovl. Zuidlaren 18-9-1847, gehuwd met Geertruid Klaassens Nijland.
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Willem Sikkens was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010788494:mpeg21:a0011
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Zie ook de volgende foto's van de Brink:
www.panoramio.com/photo/133714996
www.panoramio.com/photo/104634296
www.panoramio.com/photo/21301844
www.panoramio.com/photo/104633852
www.panoramio.com/photo/104633855
www.panoramio.com/photo/133714398
www.panoramio.com/photo/133714266
www.panoramio.com/photo/133525700
www.panoramio.com/photo/133502470
www.panoramio.com/photo/128067432
www.panoramio.com/photo/103167025
Bij Koninklijk Besluit van 19-8-1855 kregen de heren J.J.A. Ardesch, Jhr. mr. P.A.G. de Milly, dr. B.W. van de Sande Slot en mr. L. graaf van Heiden Reinestein, allen uit Zuidlaren, toestemming voor de aanleg van een kunstweg van Zuidlaren over Annen en Eext tot Gieten en daar aansluitende aan de provincialen weg van Assen naar de Hilte, met concessie tot tolheffing aan twee tolboomen. Groninger Courant van 26-8-1855 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771365:mpeg21:a0022). J.J.A. Ardesch is de gepensioneerd Generaal-Majoor Johan Jacob Anton Ardesch, geb. Veere 31-1-1787, ovl. Zuidlaren 1-11-1857. Op 19-4-1906 werd ten sterfhuize van mevr. Sebastiana Ardesch-de Rooij in Zuidlaren (A nr. 52) ten verzoeke van G. Kniphorst te Stadskanaal een Boeldag gehouden, tot verkoop van Tafels Stoelen, Klok etc. Zij is geb. Den Haag 4-11-1812, ovl. Zuidlaren 20-1-1906. Nieuwsblad van het Noorden van 8-4-1906:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894909:mpeg21:a0146
P.A.G. de Milly is Jhr. Paul Antoine Guillaume de Milly, Burgemeester van Zuidlaren van 1843 tot 1883, geb. Den Bosch 22-11-1807, ovl. Zuidlaren 5-2-1890. Dr. B.W. van de Sande Slot is de arts Bernardus Willem van de Sande Slot, geb. Meppel 27-7-1813, ovl. Zuidlaren 1-5-1873. Mr. L. graaf van Heiden Reinestein is Louis van Heiden Reinestein, Commissaris des Konings in Groningen, Burgemeester van Zuidlaren van 1832 tot 1838, geb. Laarwoud, Zuidlaren, 11-7-1882, ovl. Zuidlaren 2-11-1882.
Rechts van Laar-End staat de boerderij aan de Brink Zuidzijde 10, al zeer lang in bezit van de familie Karsens.
In 1832 was de wed. Roelof Karsten de eigenaar van het perceel aan de Brink ZZ, Kad. G 298 art. 159.
Zij is Lammigje Sissingh, ovl. Zuidlaren 29-9-1854, oud 62 jaar, weduwe van Roelof Karsten, geb. Zuidlaren 2-3-1777, ovl. Zuidlaren 12-11-1819, zoon van Willem Carsten ovl. Zuidlaren 24-2-1816, oud 75 jaar, en van Hendrikje Tamming (ook Tammink), kleinzoon van Otte Carsten en Grietje Roelfs.
In 1896 was vermoedelijk Reinder Karsens de eigenaar, geb. Zuidlaren 24-9-1850, ovl. Zuidlaren 10-8-1923, gehuwd met Harmtien Hamminga, zoon van Roelof Karsens, geb. Zuidlaren 18-4-1823, ovl. 20-2-1876, en van Elisabet Kluiving, kleinzoon van Tijs Kars(s)ens (1793-1865) en Adriaantje Wuffing, achterkleinzoon van Kars Lammers Karssens en Geesje Klaasens. Op deze afbeelding staat de poststempoel van 1918.
Op 11-7-1802 zijn 32 huizen en schuren in Zuidlaren afgebrand. De brand begon in het huis van olieslager en koopman Jan Hessels.
Het Hoge-Huis "voor aan de Straat te Zuidlaren", van de Geertruit Karsten-Bavinge, weduwe van Roelof Ottens Karsten (ook Carsten), brandde volledig af. Zij overleed in Zuidlaren op 20-11-1803.
Op 29-7-1803 hielden H. Tammink en W. Sissink een aanbesteding ten huize van Adde Jans van het "Optimmeren van hun Behuizingen en Schuuren". Groninger Courant van 22-7-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159455:mpeg21:a0014
H. Tammink is vermoedelijk Harmen Tammink, landbouwer, geb. Zuidlaren 7-10-1742, ovl. Zuidlaren 16-9-1817, zoon van Jan Roelofs Tammink en Grietje Harms Hemsing, tr. Zuidlaren 28-11-1769 Alberdina Hoenderken, jongedochter van Noordlaren. Zijn overlijden werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Freriks Bakker (52 jr), bakker, en Derk Jacobs Hagedoorn (41 jr), landbouwer, kastelein.
In 1832 was landbouwer Roelof Tammink de eigenaar van het pand Kad. G 148, art. 310, gelegen aan wat later de Kleine Brink werd genoemd, op de hoek met de Brinkstraat. Hij is ged. Zuidlaren 3-3-1776, ovl. Zuidlaren 10-7-1846, zoon van Harmen Tammink en Alberdina Hoenderkens, echtgenoot van Jantien Pelinck, geb. Norg 7-3-1782, ovl. Zuidlaren 8-4-1857, De weduwe Derk Jacobs Hagedoorn was in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 132, art. 103, ongeveer waar later "De Koppelpaarden" is gebouwd: www.flickr.com/photos/148859204@N07/32795101964/in/photolist
W. Sissink is vermoedelijk Willem Sissing(h), ged. Zuidlaren 9-9-1753, ovl. Zuidlaren 8-1-1808, zoon van Lukas Sissing en Aaltje Willem Dekkers, tr. 1. Zuidlaren 18-6-1790 Hillegonda Homans, jongedochter van Vries, begr. Zuidlaren 25-1-1801; tr. 2. Zuidlaren 7-6-1801 Ida Bavingh, jongedochter van Tarelo, geb. Vries 1-8-1762, ovl. Taarlo 23-2-1831, dochter van Willem Baving en Aaltien Harders.
Willem Sissing(h) en Hillegonda Homans hadden twee zonen: Lucas, geb. Zuidlaren 16-5-1791, ovl. Zuidlaren 8-8-1802, en Fredrik, geb. Zuidlaren 21-8-1793.
In 1832 was Hendrik Sissing in Noordlaren de eigenaar van het huis Kad. G 91, art. 286, aan de Brink ZZ in Zuidlaren. Hendrik Sissing, geb. Zuidlaren, ovl. Noordlaren 26-1-1845, oud 86 jaar, zoon van Harm Sissing en Jantien Baving, was gehuwd met Dorothea Ottens, ovl. Noordlaren 20-2-1844, oud 82 jaar.
Harm Sissing was in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 301, art. 283 aan de Brink ZZ, naast Huize Laareind van de wed. Joan Pieter Servatius. Harm Sissing, geb. Zuidlaren 9-12-1788, ovl. Zuidlaren 13-8-1837, zoon van Egbert Harms Sissing (ook Sissink en Sissingh) en Grietjen Hendriks Wuffing (ook Wuffen), tr. Grietjen Wuffing (ook Wuffen), ovl. Zuidlaren 5-4-1847, oud 53 jaar, dochter van Willem Egberts Wuffing en Wemelina Egberts. Egbert Harms Sissing (ook Sissink en Sissingh), geb. Vries 22-3-1756, ovl. ten huize van de wed. Roelof Carsten in Zuidlaren 22-3-1824, oud 68 jaar, is een zoon van Harm Sissingh en Jantien Baving. Egbert's overlijden werd aangegeven door de buurmannen Roelof Jans Strating, oud 31 jaar, landbouwer, en Jeen Reenks de Boer, oud 31 jaar, commies.
Jan Hessels is Jan Hessel Hessels, geb. Wittelte/Diever 1760, ovl. Zuidlaren (huis nr. 88) 1-8-1813, oud 53 jaar. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Otte Everts en Willem Bos. Otte Everts, landbouwer, tapper, overleed in Zuidlaren op 6-11-1835, oud 71 jaar, echtgenoot van Hendrikje Lucas Strating; zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Albert Bazuin (60 jr), landbouwer, en Folkert Gabriel Bolt (41 jr), tuinier. Albert Bazuin was gevestigd aan de Brink OZ, Kad. G 74, art. 14, naast Lucas Strating, Kad. G 73, art. 305. Lucas Strating was weer de buurman van Willem Jacob graaf van Heiden, Schout en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, Kad. G 67, art. 111:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/in/photolist
Jan Hessels is een zoon van wijlen Hessel Jans en Hilligje Jans Boldinghe, woonachtig in Wittelte, echtgenoot van Margien Koops, geb. Peize 13-4-1730, ovl. Peize 16-9-1817. Zij zijn de ouders van Hessel Jan Hessels, gemeenteontvanger, geb. Smilde 25-12-1790, ovl. Zuidlaren 18-11-1874, echtgenoot van Tjaatje Bosscher (ook Bosker), geb. Winschoten 25-12-1788, ovl. Zuidlaren 10-7-1877.
Op 26-8-1803 werd een collecte gehouden door de Commissie tot de Directie over de gecollecteerde Penningen om de getroffenen te helpen.
Bataafsche Leeuwarder Courant van 16-7-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010172209:mpeg21:a0006
Groninger Courant van 12-8-1803, 16-8-1803, 26-8-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159461:mpeg21:a0018
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159465:mpeg21:a0015
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159462:mpeg21:a0008
Ommelander Courant van 19-8-1803 en 14-10-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215652:mpeg21:a0013
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215668:mpeg21:a0013
"De Erfgenamen van Wylen de Wedw. R. Carsten zyn voornemens door het Gericht van Zuidlaren publyk te laten verkopen: Een Huisplaatse voor aan de Straat te Zuidlaren, met de van de Brand overgebleeven Materialen daarop staande, van ouds het Hoge-Huis genaamt; benevens om de 7 Mudden Bouwland, en Weideland en 2 Matten Hooyland, het Knypstuk genaamt, gelegen aan het Drentsche Diep, tegen over het Foxholster Meer. Deze Verkopinge zal zyn op eerstkende Donderdag de 29 December 1803, ten Huize van Otte Everts te Zuidlaren". Ommelander Courant van 27-12-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
Geertruit Bavinge, jongedochter van Zuitlaren, tr. Zuidlaren 11-5-1749 Roelof Ottens Karst, jongeman van Zuitlaren.
Op 2-5-1751 werd Otte Kars, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Op 17-11-1754 werd Grietje Karst, dochter van Roelof Karst en Geertruit Baving, in Zuidlaren gedoopt.
Op 27-11-1757 werd Jan Karst, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Geertruida Bavingh overleed in Zuidlaren op 20-11-1803, gehuwd geweest met R. Carst. De weduwe van Roelf Cars(t) was keutersche en had in 1764 en 1774 een winkel:
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1764, pagina 5208
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1774, pagina 5225.
In 1832 was de weduwe Jan Sikkens de eigenaar van een huis aan de Brink ZZ, Kad. G 294 art. 278, nabij Laar-End op nr. 8.
Lit.: "Landbouwers in Zuidlaren in 1896", door Hans Fidder, in "De Zeven Brinken", uitgave van de Historische Vereniging Zuidlaren, jaargang 20, nr. 1, maart 2013. "De Drentsche Scheper", door Henk Brink, in het tijdschrift "De Zeven Brinken" van de Historische Vereniging Zuidlren, Jaargang 21 nummer 2, juni 2014 (een scheper is een schaapsherder).
"Laar End" werd bewoond door Jonkvrouwe Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer (1875-1942), ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar. Nieuwsblad van het Noorden van 7-10-1942 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010330388:mpeg21:a0079). Haar broer Willem Regnerus Livius van Andringa de Kempenaer trouwde in Zuidlaren op 9-6-1909 met Marie Anne Wilhelmine Louise de Millij van Heiden Reinestein, dochter van Louis Albert Sigismond Jacques de Milly van Heiden Reinestein, geb. in Zuidlaren in 1847 en burgemeester van Zuidlaren van 1888-1893. Na Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer (1875-1942) werd Laar-End bewoond door Arnold Regenerus Marie Dorhout Mees, geb. Winschoten 27-12-1908, ovl. Zuidlaren 7-10-1945, en echtgenote Ingrid Vivi Dorhout Mees-Wallin. Arnold Regenerus Marie Dorhout Mees is een zoon van Arnoldus Regnerus Dorhout Mees, substituut griffier, en Maria van Andringa de Kempenaer. "Restauratie van landhuis Laar End te Zuidlaren" in het Nieuwsblad van het Noorden van 18-6-1963:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010678855:mpeg21:a0142
De nabijgelegen synagoge is zeer waarschijnlijk ontworpen door architect Geert Stel, geb. Assen 30-12-1847, ovl. Assen 8-1-1910. De synagoge is op 28-5-1884 ingewijd:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/d16dfa7e-3dd9-42ae-b66c-61...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/1c61baa0-ff31-4014-9582-f6...
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 21-5-1884:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000098577:mpeg21:p003
De synagoge in Beilen is in 1884 ontworpen door architect Geert Stel te Assen:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/6fe839ef-3d7b-48a1-83d3-36...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/0b618f03-35f5-4596-b407-d7...
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 16-10-1884:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000098729:mpeg21:a0005
In 1890 werd de bouw van een nieuw Raadhuis door B&W van de Gemeente Gasselte toevertrouwd aan architect G. Stel. Algemeen Handelsblad van 5-2-1890 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010142692:mpeg21:a0014).
Dit Raadhuis, gelegen aan de Vaart 11 in Gasselternijveen, is een Rijksmonument met nr. 508692 (monumentenregister.cultureelerfgoed.nl).
In 1895 was Stel de architect van een school en onderwijzerswoning te Nieuwediep en van de verbouw van scholen in Gieterveen en Gieten. Nieuwsblad van het Noorden van 31-7-1895 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885642:mpeg21:a0059).
Geert Stel was in 1891 en 1895 de architect van Villa "Anna" (vanaf 1911 Villa "Maloja") aan de Hoofdweg 276 in Paterswolde, en in 1895 ook van de verbouw van Villa "Vosbergen" in Paterswolde.
web.archive.org/web/20161030190924/http://www.panoramio.c...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34366844952/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34530454975/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33716918203/in/datepo...
Architect G. Stel werd op 26-10-1897 door de Gemeenteraad van Assen benoemd tot leraar aan de Gemeentelijke Teekenschool. De Telegraaf van 27-10-1897 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110541039:mpeg21:a0023).
In 1897 was architect Stel verantwoordelijk voor het verbouwen van scholen in Hooghalen, Hijken en Wijster in de Gemeente Beilen. Nieuwsblad van het Noorden van 14-9-1897 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885128:mpeg21:a0031).
In 1898 was hij de architect van een Drukkerij met bureaux voor Gratema in Assen. Nieuwsblad van het Noorden van 29-12-1898 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887490:mpeg21:a0027).
"Te Zuidlaren is vanwege de Vereeniging ter bevordering van het Ambachtsonderwijs in Drenthe een teekencursus geopend welke onder leiding staat van den Heer G. Stel, architect te Assen". Het nieuws van den dag : kleine courant van 2-12-1898 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010126087:mpeg21:a0094).
G. Stel was in 1899 de architect van een dubbel huis aan de Molenstraat in Assen i.o.v. de wed. Zwiers. Nieuwsblad van het Noorden van 28-10-1899 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886458:mpeg21:a0029).
In 1900 was Stel de architect van een onderwijzerswoning te Wittelte, Gemeente Diever. Leeuwarder Courant 3-4-1900 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010595736:mpeg21:a0049).
In 1901 werd Stel benoemd tot onderwijzer "aan den teekencursus te Beilen". Het nieuws van den dag : kleine courant 15-01-1901 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010128091:mpeg21:a0143).
In 1902 was G. Stel de architect van een dubbele woning met pakhuis in de Schoolstraat in Assen voor G. H. Klapdoor. Nieuwsblad van het Noorden van 5-3-1902 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890529:mpeg21:a0081).
In 1906 was G. Stel de architect van een dubbel woonhuis aan de Zuidersingel in Assen voor mej. H. Zuidweg. Nieuwsblad van het Noorden van 16-10-1906 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894831:mpeg21:a0045).
In 1906 was G. Stel de architect van een boschhuisje op "De Eerste Steen" in Assen voor Hendrik Jan Oosting (1842-1915). Dit huis is een Rijksmonument met nummer 469371:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34369655702/
"De Eerste Steen" was het landgoed van zijn voorvader Jan Haak Oosting (1749-1828). Nieuwsblad van het Noorden van 16-12-1906 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894884:mpeg21:a0037).
In 1907 werd een Heerenhuis aan de Oostersingel in Assen te koop aangeboden. Inlichtingen konden worden ingewonnen bij architect G. Stel. Nieuwsblad van het Noorden van 13-10-1907 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890200:mpeg21:a0110).
web.archive.org/web/20171109134732/https://www.panoramio....
Behuizinge en Hof genoemd "Gouden Leeuw" waren tot 1835 bezit van Willem Jacob graaf van Heiden van Entinge, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835, zoon van Drost Sigismund Pieter Alexander graaf van Heiden Reinestein (1740-1806).
Verkoop nalatenschap van Willem Jacob van Heiden. Groninger Courant van 9-10-1835:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772133:mpeg21:a0004
Kastelein Jan Boer van de Herberg "De Gouden Leeuw" maakte in de Ommelander Courant van 6-3-1804 bekend dat de Herberg nieuw is opgetimmerd na de grote brand in Zuidlaren op 11-7-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215709:mpeg21:a0008
Brand in 1803:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24605430168/in/datepo...
Jan Boer is vermoedelijk Jan Boer Sluter, landbouwer, geb. Haren 5-02-1765, ovl. Zuidlaren 18-9-1827, zoon van
Jan Jans Sluter en Jantje Jans, tr. Zuidlaren 25-5-1800 Aafje Busscher, ged. Winschoten 6-10-1769, ovl. Zuidlaren 10-9-1838.
Het overlijden van Jan Boer werd aangegeven door de buurmannen Jacob Rijnberg, 70 jaar, en Geert Strating, 40 jaar, bakker.
Het overlijden van Aafje Busscher werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Hagedoorn, 44 jaar, landbouwer en Willem Popken, 27 jaar, landbouwer.
In maart 1803 boden de erven van G. Kuiper (Kuyper), oud-stadsbouwmeester van Groningen, een huis aan de Markte in Zuidlaren te koop aan. Dit was het huis van de schoonouders van G. Kuiper.
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), stadsbouwmeester van Groningen, was in 1793 betrokken bij de verkoop van het pand van brouwer Egbert Sissingh in Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32763909344/
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), geb. Groningen ca. 1745, ovl. Groningen (Oosterstraat) 12-8-1801, tr. Zuidlaren 1-10-1783 Jeigje Steringa (ook Steringh), ged. Zuidlaren 6-6-1762, dochter van Berent Hillebrants Steringa, van Eexterveen, en Hindrikje Hindrix Hemsing(e), ged. Zuidlaren 3-9-1719, dochter van Henricus Hemsinge:
"De Momboiren over de Kinder van G. Kuipers in Groningen zyn voornemens door het Gerigt te laten Verkopen, ten huize van Pieter Wiersema te Zuidlaren, een extra doortimmerde Behuizinge, staande en gelegen aan de Markte van Zuidlaren, voorzien van twee Kamers, een Agterkeuken, een Bovenkamer met een Kelder, best Agterhuis, zeer geschikt tot allerhande Nering en Handtering, met een schoon Hof, voorzien met allerhande Vrugtbomen. Deze Verkoping zal zyn op Dinsdag den 8 Maart 1803, om op May 1803 te aanvaarden". Groninger Courant van 25-2-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159414:mpeg21:a0010
Pieter Philippus Wiersema, weduwnaar van Fennigjen Roelof, woonachtig in Heveskes, tr. Zuidlaren 8-5-1796 Grietjen Jans Corst (Carst), weduwe van Harmen Coops, woonachtig in Zuidlaren.
Grietjen Karsten, geb. Zuidlaren 26-4-1767, ovl. in het Diakonie Huis no. 110 in Zuidlaren 7-12-1824, is een dochter van Jan Karsten en Gesina Egberts. Haar overlijden werd aangegeven door Jan Wilkens, 54 jaar, landbouwer, en door Arend Haddering, 31 jaar, dienstknegt:
alledrenten.nl/akte/grietjen-karsten/fb171438-3b67-4acb-a...
Peter is ged. Heveskes 16-9-1759, zoon van Philippus Willems (Wiersema) en Geertruid Pieters.
Pieter Wiersema in Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1804: Pieter Wiersema arm:
alledrenten.nl/akte/pieter-wiersema/6E49E1A9-6B31-4A76-B3...
Hun zoon Jan Wiersema, dienstknecht, woonachtig in Groningen, geb. Zuidlaren 14-1-1800, overleed in Zuidlaren 26-9-1826, ten huize van zijn oom Steven Bussemaker. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurman Waldrik Tonkens Nienhuis, 40, klerk, en door zijn oom Steven Bussemaker, 34, smid, in 1832 eigenaar van het pand Kad. G 27, art. 64 (Kerkbrink). Zijn ouders waren al overleden:
alledrenten.nl/akte/jan-wiersema/c253cb5c-bad3-4a88-bcb9-...
Steven Bussemaker, smid, geb. Emmelenkamp (Duitsland)
17-4-1788, ovl. Zuidlaren 14-1-1867, was gehuwd met
Diegien Karsten (1815) en Geesje Heuving (1824). Diegien Karsten is een dochter van Jan Karsten en Geessien Egberts Meijer.
Jan Karsten, Jongeman van Zuidlaeren, tr. Zuidlaren 29-6-1766 Geesina Egberts, Jongedochter van Zuidlaeren:
alledrenten.nl/akte/geesina-egberts-en-jan-karsten/289D99...
Jan Karsten stamt vermoedelijk af van Otho Jansen Carst en Grietjen Roelofs en Jan Karst en Marigjen Jans:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/25185349758/
alledrenten.nl/akte/jan/E737C2B7-935C-4277-812E-F5B75EC4FA31
Brouwer Jan Carst in Zuidlaren heeft een party Duive Mest te koop. Groninger Courant van 22-12-1775: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106445:mpeg21:a0006
De koper was Drost Sigismund Pieter Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806). Het huis is bij de Grote Brand op 11-7-1803 verloren gegaan. "De grote brand te Zuidlaren in 1803", door H.M. Luning en L.H. van Schelt, in "Ons Waardeel", Tijdschrift van de Drentse Historische Vereniging voor geschiedenis en genealogie 84/5.
"Van de prins geen kwaad. De dagboeken van S.P.A. van Heiden Reinestein", door J.K.H. van der Meer, Gratama Reeks 3 - Van Gorcum / Stichting Vrienden van het Drents Archief 2007 (ISBN 978 90 232 4330 4).
www.geheugenvandrenthe.nl/page/12811/sigismund-pieter-ale...
G. Kuiper was in 1783 verantwoordelijk voor de vergroting van de Hervormde Kerk in de Hendrik Westerstraat 114 in Oude Pekela, Rijksmonument 31949: monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/31949
"Bouwheer en bouwmeester. Bouwkunst in Groningen, Stad en Lande (1594-1795)", door Gea van Essen; van Gorcum Assen 2010 (ISBN 978 90 232 4672 5).
In zijn overlijdensacte worden Jan Baving en Roelf Wuffen in Zuidlaren aangewezen als "voormonders" over zijn 5 "onmondige" kinderen Gerrit (1784), Henderika (1785), Berend Hindrik (1787), Hindrik (1788) en Gesina (1791): allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/0436426d-46d7-d716...
Overlijdensbericht Geerrard Kuyper in de Ommelander Courant van 14-8-1801: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215442:mpeg21:a0018
Roelof Wuffen is vermoedelijk Roelof Egberts Wuffen, Jongeman van Zuidlaren, tr. Zuidlaren 26-12-1786 Hilligjen Roelofs Oostingh, Jongedochter van Zuidlaren:
alledrenten.nl/akte/hilligjen-roelofs-oostingh-en-roelof-...
Roelof Wuffing, geb. Zuidlaren 14-1-1753, landbouwer, overleed in Zuidlaren op 5-3-1827 te Zuidlaren, zoon van Egbert Wuffen en Hendrikje Tamming. In 1832 waren de erven Roelof Wuffen eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, schuin tegenover het huis van de erven Jan Bavingh, Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8.
Zijn overlijden werd aangegeven door Geert Wassens, 67 jaar, werver, in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, en door Roelof Mensies, 52 jaar, arbeider:
alledrenten.nl/akte/roelof-wuffing/840a97a3-c7ba-4a63-a80...
Jan Bavingh, Jongeman van Zuidlaren, tr. Vries/Zuidlaren 6-5-1792 en 28-5-1792, Lammegjen Bavingh, Jongedochter van Tarelo:
alledrenten.nl/akte/lammegjen-bavingh/7ADFBE60-7701-4D69-...
Jan Baving, geb. Zuidlaren 23-8-1750, overleed in Zuidlaren op 28-10-1831, zoon van Klaas Baving en Grietje Brants. Zijn overlijden werd aangegeven Geert Schuiling, 43 jaar, winkelier, en Hendrik Rijnberg, 42 jaar, voerman:
alledrenten.nl/akte/jan-baving/ae445c44-01e8-43c4-801e-40...
De erven Jan Baving waren in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8, tegenover het huis van de weduwe Jan Strating, Kad. G 142, art. 303, en schuin tegenover het huis van de erven Roelof Wuffing, Kad. G 93, art. 355.
Gerhard Kuiper woonde in de Oosterstraat in Groningen.
Akten van overdracht betreffende het huis c.a. in de Oosterstaat w.z., met een uitrit naar de Caroliweg, gekocht door Onno Joost Alberda van Ekenstein en later (sedert 1861) bewoond en in eigendom behorende aan diens schoonzoon en dochter Philip Maurits van der Haer en jonkvrouw Maria Albertina Alberda van Ekenstein, 1682, 1715, 1774, 1786.
De akten betreffen de overgang van den eigendom van Emmelcamp, hoofdman, op Jochum Bastiaan Keun, luitenant (gerechtelijke verkoop),-van diens erfgenamen op Jan Temmen, postmeester c.u.,-van hun erfgenamen op Hermannus van Gesseler, secretaris c.u.-en van Mr. J.H. de Raadt en T.E. de Raadt, geb. Van Gesseler, op G. Kuiper, bouwmeester, c.u.:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
“Te huur, om aanstaande May 1770 te aanvaarden, een zeer aangenaame en logeable Behuyzing te Zuidlaren, thans by den Heer Ambtman de Raadt wordende bewoond, bestaande uit zes beneden Kamers (waar onder drie behangen zyn) en een Bovenkamer, een spatieuse Keuken, ruime Stallingen voor Paarden en Beesten, twee Kelders, Put en Regenbak, en voorzien met verdere Commoditeiten geschikt tot een logeable Heeren Behuyzinge en Buitenplaatze, benevens een rojale Tuin daar agter gelegen waarin verscheidene Vrugtbomen, en voorts met of zonder Landeryen; te bevragen by den Scholtes Homan te Vries en Doctor Erkenswyk te Assen. Opregte Groninger Courant van 16-1-1770:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010260541:mpeg21:a0007
Jacob van Gesseler, geb. Zuidlaeren, ged, 28-1-1770, zoon van Johan Harmen de Raadt en Theodora Elisabeth van Gesseler:
alledrenten.nl/akte/jacob-van-gesseler/D50F3767-0AB4-48C7...
www.parlement.com/id/vg09lluqpwqa/j_van_gesseler_de_raadt
Johan Herman de Raadt, van Groningen, der beijde rechten doctor, Ambtman en Rentmeester van het Capittel van St. Pieter te Uitregt, in en omtrent den Lande van Drenthe, tr. Groningen 26-11-1768 Theodora Elisabeth van Gesseler, van Groningen:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/ad342f36-f8ce-b48c...
Archief Kapittel van Sint-Pieter te Utrecht 1119-1818, Het Utrechts Archief: www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=210&mia...
Akte van ruiling, waarbij D. Willinge in ruil voor de Cantersborgh te Eelde van J.H. de Raadt verkrijgt het huis Thedema c.a. te Nijentap, 1774, Drents Archief:
www.drentsarchief.nl/onderzoeken/archiefstukken?mivast=34...
Comparant ter Landdag J.H. de Raadt, 1777-1781, Drents Archief:
www.drentsarchief.nl/onderzoeken/archiefstukken?mivast=34...
Gedichten van Mr. J.H. de Raadt ter gelegenheid van de verjaardag van de Koning van Pruissen. Ommelander Courant van 6-11-1787: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010213992:mpeg21:a0009
Lierzang van Mr. J.H. de Raadt ter gelegenheid van de verjaardag van de Erfstadhouder. Ommelander Courant van 4-3-1788: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010214029:mpeg21:a0004
Gedichten van Mr. J.H. de Raadt. Ommelander Courant van 17-3-1789: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010214140:mpeg21:a0013
Brief in dichtvorm van J.H. de Raadt te Ruimzigt aan L.M. Schukking, schulte van Beilen; 1794, N.a.v. het overlijden van Schukkings neef L. Schukking, in leven schulte van Ruinen en advocaat in de Landsehap Drenthe, overleden 1794 oud 24 jaar, Drents Archief:
www.drentsarchief.nl/onderzoeken/archiefstukken?mivast=34...
Archief de Raadt bij het Nationaal Archief: proxy.handle.net/10648/05b59c0a-d146-46a6-8bb2-e7f6358a0cd3
P. van Slogteren in het Noordeinde bij de Scheveningsche Brug in Den Haag, wil het adres weten van Mr. J.H. de Raadt. De Nieuwe Haagse Nederlandse Courant van 21-2-1798: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010811003:mpeg21:a0005
Johan Herman de Raadt, oud Advt. Fiscaal der Provincie van Stad en Lande, is in Amsterdam overleden op 9-8-1809, oud bijna 70 jaar, en is aldaar begraven op 12-8-1809, Groninger Courant van 15-8-1809: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010170677:mpeg21:a0014
Theodora Elisabeth van Gesseler is in Groningen overleden en is aldaar begraven op 9-12-1792. Bron: huwelijksakte dochter Anna Willemina de Raadt, Appingedam 1815:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/9f08fc96-b76c-110f...
Akte, waarbij Johanna Clara Keiser-Quintus en echtgenoot het recht van redemptie op een huis aan de Brede Markt oostzijde in Groningen overdragen aan J.H. de Raadt en T.E. van Gesseler, echtelieden, 1783:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Zijn zoon Gerrit Kuiper, fabrikant, arrondissementsijker, overleed in Groningen op 23-3-1865, oud 80 jaar.
Berent Steringa heeft 1 peert: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1754:
alledrenten.nl/akte/berent-steringa/BBBE052D-85A9-4F7E-97...
Berent Steringa, keuter en Ette: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1774:
alledrenten.nl/akte/ette-berent-steringa/F5089082-4DC2-4B...
Berend Steringa is Ette: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784: alledrenten.nl/akte/ette-b-steringa/2A3FFCAB-E2BA-4B8B-84...
Op 14-8-1788 maken Ette Berend Steringa en Hindrikje Hemsing van Zuidlaren te Assen hun testament op. Hun dochter Jeichien Kuiper-Steringh is hun enige erfgenaam: www.arendarends.nl/Eelde Genealogie/Eelde/Steringa.htm
Per 11-5-1814 is Sikke Jakobs van Dijk kastelein en logementhouder van de Herberg "De Gouden Leeuw". Advertentieblad, bekendmakingen en onderscheidene berigten van Groningen van 24-6-1814: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010179876:mpeg21:a0004
Sikke (Sipke) Jakobs van Dijk, geb. Aduard 8-4-1783, ovl. Borger 1-12-1861, tr. Aaltje Ennes, geb. Hoogezand 23-12-1786, ovl. Borger 15-12-1862, dochter van Enne Jacobs en Grietje Jans.
Harm Zondag droeg het Hotel "De Gouden Leeuw" in mei 1901 over aan zijn zoon Jan Jakobs Zondag. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 9-5-1901:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000103026:mpeg21:a0018
Zie ook de villa van Jan Jakobs Zondag (1874-1947), kleinzoon van Tale Harms Zondag, aan de Stationsweg, hoek Hondsrugstraat:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33237961250/in/datepo...
Een andere kleinzoon was Hendrikus Albertus Zondag (1856-1928), gemeente-architect van Kollum, en architect van Café Bentum (later Café Boschhuis) in De Millystraat 12: www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/in/datepo...
Hotel "Zondag", gesticht door Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859 en voortgezet door zijn zoon Harm Zondag, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914.
Het hotel, de naastgelegen houtstek en bakkerij G. Harms, zijn in 1891 afgebrand. In 1922 is het hotel ingrijpend vernieuwd door Ossevorth’s Bouwbureau van Gerhard Ossevorth (1891-1963). Rechts, aan de Brink OZ 6 (voorheen A 39), het Hotel Café Restaurant "Enting", later het "Brinkhotel". In 1925 werd "Enting" verbouwd onder architectuur van Rienko van der Schuur (1876-1962), i.o.v. E. Enting. De heer Aaldrik Enting overleed op 22-6-1982, oud 73 jaar, zoon van Evert Enting, geb. Zuidlaarderveen 10-1-1880, ovl. Zuidlaren 19-4-1952. Op 20-11-1906 boden de erven Hendrik Matien (1843-1905) een Burgerhuis met "timmermansaffaire" aan de Brink A 41 te koop aan, naast "Enting". Van 1905 tot 1908 woonde de architect/aannemer Jeen Werkman (1879-1961) in het huis aan de Brink A 41.
Op 14-1-1829 werd, in het Logement "de Gouden Leeuw" van Tale Zondag, de Behuizing met twee verdiepingen, Stalling en Schuur aan de Brink, waarin een Koek- en Broodbakkerij is uitgeoefend, te koop aangeboden.
Drentsche Courant van 6-1-1829:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784498:mpeg21:a0002
Op 7-2-1848 werd ten huize van Tale Harms Zondag, een Huis en Erf, waarin twee woningen, staande en gelegen in het schoonste gedeelte van Zuidlaren aan de Hoofdstraat en de Markt, zeer geschikt als Winkel en Bakkerij, eigendom van bakker Jan van Dam, te koop aangeboden. Groninger Courant van 1-2-1848: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772270:mpeg21:a0005
Op 18-12-1835 vond ten huize van Kastelein Tale Harms Zondag (1793-1859), door notaris A. Homan, de verkoop plaats van de nalatenschap van W.J. Grave van Heijden, te weten het Buitengoed Entinge met spatieuse Tuin, en het Behuizinge en Hof genoemd Gouden Leeuw, bewoond en in gebruik bij T.H. Zondag, als Logement en Gemeente-Huis. Hij is Willem Jacob graaf van Heiden, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835, broer van zeeheld Lodewijk Sigismund Vincent Gustaaf van Heiden (1773-1850), zonen van Sigismund Pierre Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806) en Maria Frederica baronesse van Reede (1748-1807). Drentsche Courant van 15-12-1835 en de Groninger Courant van 8-12-1835:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784903:mpeg21:a0008
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772151:mpeg21:a0007
Hinderikus Albertus Zondag, gemeente-opzichter te Kollum, geb. Haren 12-6-1856, ovl. Groningen 24-10-1943, zoon van Jan Zondag en Hindrikje Hamminga, kleinzoon van Tale Harms Zondag en Margien Jans Hessels, gehuwd met Aaltje van Bon, geb. Plankensloot 20-11-1865, ovl. Zuidlaren 10-6-1928, dochter van Hendrik van Bon en Henderika Baving, was in 1907 de architect van Het café "Bentum" met woon- en winkelhuis. Het café is gebouwd door Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961. In 1907 was Werkman de architect van z'n eigen woning met timmerwerkplaats aan de Stationsweg 32, hoek Zuiderlaan, in Zuidlaren.
Harm Zondag, van Hotel Zondag aan de Brink, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914, zoon van Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859, had een zwager Johannes Casper Hamminga (1825-1905), zoon van Jan Hamminga en Jochemina Hessemius, die landbouwer, timmerman en bouwkundige was. Hij was gehuwd (24-12-1858) met Jantje Zondag (1832-1902), dochter van logementhouder Tale Harms Zondag en Margje Hessels.
Aanbesteding van de bouw van een koetsierswoning in Zuidlaren door architect P. van de Wint in Groningen in opdracht van P. Dorhout Mees. Het werk is gegund aan E. Koning voor fl. 1940. Petrus Dorhout Mees (1868-1939), broer van Johannes Quintinus Dorhout Mees, was Rijksontvanger in Zuidlaren en Burgemeester van Zuidlaren (1902-1906) en Zwollerkarspel, gehuwd met Berendina Johanna de Blocq van Scheltinga (1875-1936). Tot 1906 woonden zij in het herenhuis aan de Brink O.Z. 2 (het pand van huisarts H.E. Mees). Nieuwsblad van het Noorden van 11-8-1904:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890890:mpeg21:a0045
Op 20-11-1906 boden de erven H. Matien en vrouw een Burgerhuis met "timmermansaffaire" aan de Brink A 41, naast Hotel Pekelaër/De Gouden Leeuw, te koop aan. Nieuwsblad van het Noorden van 11-11-1906:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894854:mpeg21:a0131
Van 23-9-1905 tot 31-3-1908 woonde de bouwkundige Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961, in het huis aan de Brink A 41, naast het Hotel-Café-Restaurant van Evert Enting op nr. A 39. Het vernieuwde Brinkhotel in Zuidlaren. De gevel is gepleisterd:
www.panoramio.com/photo/128067432
Hotel Zondag, ook Hotel "De Gouden Leeuw"
Thee van E. Brandsma te Amsterdam verkrijgbaar bij H. Zondag te Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 4-7-1887:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100382:mpeg21:a0017
Mevr. Laman Trip te Den Haag vraagt met november een bekwame Keukenmeid en Werkmeid. P.G. Adres: Hôtel Zondag, Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 18-8-1888:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100939:mpeg21:a0019
Gevraagd: een Werkmeid, met melken en koken bekend. Hotel H. Zondag. Provinciale Drentsche en Asser courant 07-06-1889:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101326:mpeg21:a0018
Hotel Zondag en naastgelegen houtstek en de broodbakkerij G. Harms afgebrand. Nieuwsblad van het Noorden van 5-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890088:mpeg21:a0005
Brand in Hotel “De Gouden Leeuw”. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 26-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000099423:mpeg21:a0016
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Nieuwe Veendammer Courant van 30-6-1894:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078752:mpeg21:a0026
"De Gouden Leeuw" is gesticht door Harm Zondag, kastelein en logementhouder, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914.
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-7-1895:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101421:mpeg21:a0017
Groot Bal in Café "Brinkzicht", E. Enting in Zuidlaren, met W. Poelman als dansonderwijzer. Nieuwsblad van het Noorden van 02-3-1911:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010882814:mpeg21:a0066
Aanbesteding bouw concert- en danszaal met kleedkamers, serre's etc. door Ossevorth’s Bouwbureau, Heerestraat 67 in Groningen, van bouwkundige Gerhard Ossevorth (1891-1963), i.o.v. mej. A. Pekelaer t.b.v. Hotel Pekelaer, voorheen "De Gouden Leeuw". Nieuwsblad van het Noorden van 17-8-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667897:mpeg21:a0054
Op 16-2-1986 werd het hotel door brand verwoest. De brand ontstond in het tentoonstellingscomplex "Prins Bernhardhoeve" en sloeg over naar het Brinkhotel en de horecagelegenheid "De Gouden Leeuw". Alles werd binnen een jaar herbouwd. De architect van het herbouwde "Brinkhotel" is D. Cruiming van het Architectenbureau Cruiming & Offringa in Zuidhorn. De "Prins Bernhardhoeve" werd in 2014 gesloopt.
www.panoramio.com/photo/21301558
www.panoramio.com/photo/23805100
www.panoramio.com/photo/109314835
In het Nieuwsblad van het Noorden van 31-12-1970 wenste de NV De Gouden Leeuw Zuidlaren met o.a. Hotel Enting, Bar Brinkzicht, Café De Paris, Dancing, alle vrienden en clientèle een voorspoedig 1971:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011015921:mpeg21:a0173
"Gouden Leeuw in Zuidlaren failliet", Nieuwsblad van het Noorden van 25-11-1982:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011010546:mpeg21:a0002&quo... Zuidlaren krijgt facelift", Dagblad van het Noorden van 7-11-2015, blz. 20.
"Eigenaar Rinze Dijkstra van Brinkhotel" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0093
"Hart uit dorp weggerukt" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0004
"Brand in beeld" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0104
De Prins Bernardhoeve werd op 16-2-1986 compleet door brand verwoest. Nieuwsblad van het Noorden 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0092
"De Gouden Leeuw herrijst", Nieuwsblad van het Noorden van 9-7-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011664:mpeg21:a0267
"Nieuwe Bernhardhoeve in opbouw" in het Nieuwsblad van het Noorden van 28-2-1986:
"Nieuwbouw beurscomplex Prins Bernhardhoeve in een jaar gerealiseerd" in de Leeuwarder Courant van 23-5-1987 (met luchtfoto):
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010566353:mpeg21:a0416
"Rotary schenkt aan Zuidlaren kunstwerk" in het Nieuwsblad van het Noorden van 25-2-1987. Het kunstwerk is van Ko Vester uit Schipborg, Johannes van Laer uit Meppel en Joop de Blaauw uit Nieuweschans:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011000789:mpeg21:a0246
Van 1838 tot 1870 woonde timmerman en metselaar Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655). Omstreeks 1909 werd het Huize "Laar End" van Jkvr. Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer, ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar, die er in 1911 een verdieping op liet bouwen.
www.panoramio.com/photo/104633855
www.panoramio.com/photo/104633852
Hij was aandeelhouder in de in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Zijn erven boden op 20-1-1871 zijn huis en tuin te koop aan ten huize van Berend Bakker. Mogelijk was hij betrokken bij het ontwerp en de bouw van de tolhuizen in Schuilingsoord, Midlaren en De Groeve. In de advertentie werd gesproken over "eene ruime en nette Behuizinge en Erf, staande op eene aangename stand aan de Brink te Zuidlaren, en een akker Bouwland op de Esch aldaar" (Kad. Sectie G 377). Op 14-1-1871 werd Hooiland en Bouwland van Willem Sikkens in Eelde verkocht. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-1-1871, 9-1-1871 en 16-1-1871:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094464:mpeg21:a0024
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094468:mpeg21:a0021
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094490:mpeg21:a0021
Willems Sikkens had een zoon Hendrik Sikkens, opzigter waterstaat, geb. Zuidlaren 28-6-1840, ovl. De Punt (Vries) 30-7-1866, en twee dochters, nl. Jantien Sikkens, geb. Zuidlaren 14-1-1848 en Geesje Sikkens, geb. Zuidlaren 6-2-1854.
Willem Sikkens had een broer Albert Sikkens, timmerman, geb. Zuidlaren 6-6-1791, ovl. Zuidlaren 22-5-1877, gehuwd met Barbara Leen, en een broer Kars Sikkens, kuiper, timmerman, geb. Zuidlaren ca. 1793, ovl. Zuidlaren 18-9-1847, gehuwd met Geertruid Klaassens Nijland.
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Willem Sikkens was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010788494:mpeg21:a0011
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Zyne Excellentie de Heer Lt. Generaal J.W. de Famars, ovl. 1785, bood op 12-9-1774 ten Huize van de Weduwe van Evert Jans te Zuidlaren bezittingen in Schipborg, Zuidlaren, Midlaren en De Groeve te koop aan. Groninger Courant van 2-9-1774:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106309:mpeg21:a0005
Het Buiten Verblyf van Dr. W.O. van Swinderen te Zuidlaren wordt te koop aangeboden ten Huize van de Wed. van Evert Jans. Groninger Courant van 22-8-1794:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010157117:mpeg21:a0012
Huwelijkdatum: 30-3-1721;
Bruidegom: Otto Jansen Karst, Jongeman; woonplaats: Schipbork.
Bruid: Grietijn Roelofs, Jongedochter; woonplaats: Wolfsbarge
Ondertrouwdatum: 13-4-1721;
Bruidegom: Otto Jansen, Jongeman; herkomst: Schipborgh; woonplaats: Anloo
Bruid: Grietjen Roelofs, Jongedochter; herkomst: Woldsberge (Duitsland); woonplaats: Anloo
Gedoopt Zuidlaren, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 28-02-1723, kind van Otto Kaars en Grietijn Jans
Gedoopt in Ruinen: Geessien, geboren te Oshaar, gedoopt op 30-4-1724, dochter van Otto Jans.
Gedoopt: Jantje, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 20-8-1730, dochter van Otto Kars en Grietje Roelofs.
Huwelijkdatum: 10-11-1748; 1e Proclamatiedatum: 3-11-1748;
Bruidegom: Evert Jans, Jongeman; woonplaats: Gasselte
Bruid: Gesina Ottens Karst, Jongedochter; woonplaats: Zuitlaren. Hun kinderen heten Grietje, Jantje, Jan, Otte en Roelofje.
Gedoopt: Roelofje, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 28-10-1759, dochter van Evert Jans en Gesina Ottens Karst.
Huwelijkdatum: 24-4-1808; 1e Proclamatiedatum: 3-4-1808;
Bruidegom: Otto Everts, Jongeman; woonplaats: Zuidlaren
Bruid: Henderkien Lukas, Jongedochter; woonplaats: Zuidlaren.
Op 6-2-1813 werd Evert Everts in Zuidlaren geboren, zoon van Otto Everts, brouwer, tapper, koopman, landbouwer, ovl. Zuidlaren 6-11-1835, oud 71 jaar, en van Hendrikje Lukas Strating, dochter van landbouwer Lucas Jans Strating (1753-1819) en Jantje Jans Tiddens (1750-1834).
Kastelein Otto Everts in Zuidlaren in 1803 en 1808. Ommelander Courant van 27-12-1803 en 1-3-1808:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216155:mpeg21:a0008
Kastelein Otto Everts in Zuidlaren in 1814. Advertentieblad, bekendmakingen en onderscheidene berigten van Groningen
11-1-1814:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010179829:mpeg21:a0004
De Erven Otto Everts en Hendrikje Lucas Strating boden op 29-1-1838, ten Huize van Thale Zondag, de Behuizinge en Hof.......aan de Brink te koop aan. Drentsche Courant van 23-1-1838: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010785121:mpeg21:a0008
In 1832 was landbouwer Lucas Strating eigenaar van het perceel Kad. G 73 aan de Brink, gelegen naast het perceel G 67 van Willem Jacob graaf van Heiden, Lid van het College van Gedeputeerde Staten, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33737976442/in/photolist
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784, pagina 5245
Vermelding: De Weduwe van Evert Jans, heeft nering.
Bedrag: 2-00-00.
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1794, pagina 5257
Vermelding: De Wed: Evert Jans brouwersche.
Bedrag: 2-00-00.
Jan Willem de Famars, Ritmeester, Majoor titulair te paard, Kolonel Commandant en Sergeant Majoor te paard, en Generaal Majoor van de Cavallerie, Commandeur van Doornik bij het Nationaal Archief:
proxy.handle.net/10648/2f9a7474-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/2fb7b778-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/2fb91e88-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/2fd5427a-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/301382ce-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
Amsterdamse Courant van 2-2-1771:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010713525:mpeg21:a0005
Bezittingen in Gasselternijveen. Groninger Courant van 9-9-1774:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106311:mpeg21:a0010
Oprechte Haarlemsche Courant van 18-2-1777:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010798739:mpeg21:a0002
Leeuwarder Courant van 8-6-1785:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010576538:mpeg21:p002
Rotterdamse Courant van 15-9-1785:
It's been a while since I stepped into a church, so when I knew I was going to Suffolk at the weekend, I asked a friend whoch ones I should visit, and was told that this is one of the top churches in England, not just Suffolk.
Set a hundred yards or so from the main road that is chocked with traffic which runs between the county towns of Suffolk and Norfolk, it is down a lovely quiet lane, past some grand large houses, and set back from the road in a small churchyard is St Mary.
You enter through a small Norman doorway, into a body of a small and simple church, bt one filled with delights.
----------------------------------------------
From the moment that you see it across the fields, you know that St Mary is something special. At first the silhouette perhaps, or a stain of gold that resolves as you approach into a solid little Norman church. The thatched roof is charming, and set against is a small square tower, also crowned in thatch. There is a stubborn timelessness about it, a silent witness to long centuries. There isn’t really a village, and St Mary sits lonely in the fields. At night it is floodlit and floats above the darkness. On winter days, the low light catches its honeyed walls across ploughed furrows. In summer, the entrancing trees gather, a setting for a diadem.
This has always been a special place for me. I was captivated at an early stage of my life in Suffolk. And it was while visiting here in late 1998 that I first got the idea for this website, and decided to do it. Thornham Parva was the first entry. In common with most of the very earliest entries, it wasn’t terribly good – I hadn’t even taken any photographs.
But that was an excuse to return again and again, and when this website was featured on BBC Television’s Songs of Praise in 2000, the interview was recorded here at St Mary. They filmed me cycling the narrow lanes round about in the sub-zero temperatures of late-January; if anything, it was even colder inside the church, and my breath clouded the air as I became quite possibly the first person ever to say the Hail Mary on prime-time television.
Thornham Parva, of course, isn’t just special to me. It is one of the most remarkable churches in East Anglia, a treasure house, an aesthetic pleasure, a delight. It is a perfect antidote to the triumphalism of nearby Eye, an intensely rural collision of historical circumstances that have left us a moving and coherent document of our Suffolk past. When Cautley’s revising editors came this way in 1975 they found the church in a bit of a state, and even feared for its future. That it is now the perfect model of a well-cared-for English parish church is a tribute to the energy and enthusiasm of the tiny handful of local parishioners who have nursed it back to health.
The church gets a fair number of visitors, because its fame has spread far and wide. As an example, I popped in here a few years back with my daughter. She was about five years old at the time, and without me noticing she signed the visitors book with our full address (not something I would normally advise). Within a fortnight, I had received a nice postcard from Israel, from a user of this site who had spotted the entry in the visitors book. It is not surprising that the church does get visitors from all over the world, because St Mary is worth seeing, and worth going to see. In particular, it has, not one, but two astonishing survivals. If they were in the Victoria and Albert Museum you would willingly travel to London to see them, and pay handsomely for doing so. And yet here they are, in the fields that punctuate the Thornham woods, in a church which is open every day.
You step directly down into the church from a small Norman doorway in the north side. A gorgeous 18th century gallery curves above you – there’s no other like it in Suffolk. It was made tiny, to fit in this tiny space. Unfortunately, the stairway is now kept locked so, unless you contact a churchwarden first, you can’t see the clever way the carpenter engineered benches that open and close over the gangway to allow more seating space. The gallery is a reminder that St Mary was the church of the ordinary people; The neighbpouring village is Thorenham Magna, and the local big house Thornham Hall, the home of the Hennikers, is beside the church at Thornham Magna. However, it was at the big house, or more accurately in one of its barns, that in the 1920s was found and donated to this church the remarkable Thornham retable. It was restored in the early years of this century, and returned to St Mary, now standing proud behind alarmed glass.
The retable is only part of a much larger altarpiece that probably once stood in the Priory at Thetford in Norfolk. The rest of the piece can be found in the Musee de Cluny in Paris. The retable was rescued and hidden after the Anglican Reformation destroyed the priory, along with so many of England’s treasures. Perhaps it was taken by recusant Catholics to use in their devotions. More likely, it was simply rescued because it is beautiful. From left to right, the figures are St Dominic (Thetford was a Dominican Priory); St Catherine; St John the Baptist; St Paul; a rood group of the Blessed Virgin, Christ and St John; St Peter; St Edmund; St Margaret; St Peter Martyr (another Dominican). The retable dates from the height of the Decorated period, in the decades before the Black Death. They are probably the most alive, and lively, medieval figures in Suffolk; St Catherine in particular looks as if she is stepping through an archway from dancing in a garden.
As if the retable were not enough, the walls of St Mary are lined with some of Suffolk’s most fascinating wall-paintings. They rank with those at Wissington, and date broadly from the early years of the 14th century, and are in two ranges; on the south wall is the story of the early years of Christ. On the north wall is the martyrdom of St Edmund. This is amazingly rare; fragments survive not far off at Troston, but there is only one other sequence of the martyrdom surviving in the whole of the Kingdom.
Both sequences are organised chronologically from right to left. This may seem awkward, but effectively they start in the south west corner of the church and continue anti-clockwise around to the north-west corner. Unfortunately, the paintings on the west wall are now lost to us, behind the gallery.
On the south side, it is reasonable to assume that the very first painting, on the south side of the west wall, was an Annunciation – the angel appearing to Mary. This is lost. A fragment of the next frame survives, just poking up above the south end of the gallery. This is the Visitation, and we see Mary embracing her cousin Elizabeth. The Visitation was a very important part of medieval devotions, because of the way it balances and connects with the Assumption; the Assumption of the Blessed Virgin, on August 15th, was one of the most significant feast days in the English medieval calendar, and the Assumption was probably the dedication of the majority of Suffolk churches. The other images in the sequence are clearer. We see the angel appearing to the shepherds, and then Christ sits on his mothers lap while the shepherds adore him. Note the way we have lost the adoring figures because of the later punching through of a window. Similarly, the next frame, the Presentation in the temple, has also suffered from fenestration. We often talk about Victorian vandalism of medieval churches, but here is a prime example of destruction caused by 15th century ‘restoration’.
What was the point of this sequence? A lot of nonsense is talked about wallpaintings and stained glass being ‘the poor mans Bible’ for peasants who couldn’t read. This analysis suggests that they were destroyed during the 16th century Anglican Reformation because ‘they were no longer needed’. In fact, the Anglicans destroyed them because they were Catholic devotional tools – the wall paintings on the south side here form a rosary sequence, pictures for meditation while saying prayers with the aid of rosary beads. Often this was done during Mass. If the Anglicans were to turn our churches into congregational preaching houses, the wall paintings had to go.
Intriguingly, the wall paintings here may have been whitewashed even before there were theological reasons for doing so. Most of the windows that punch through the wall paintings date from the 15th century, not the 16th. Could there have been a general redecoration at this time? Whichever, they were whitewashed, to be rediscovered in a kinder, gentler age. When the ranges here were uncovered by the Victorians, the south range was easily recognisable. But the north range wasn’t. For many years, it was thought to represent the martyrdom of St Catherine, because of the large wheel above the way you came in. It was only at the time the paintings were restored in the late 1970s that it became clear that here was something much more exciting.
The sequence begins at the eastern end of the range, and you can click on the images below to enlarge them. We see Edmund fleeing the Viking attack on a town, possibly Rendlesham, home of the Wuffings, the East Anglian royal family. The actual martyrdom is lost because of another of those great windows, but we next see Edmund’s decapitated head being put back on the body by a group of monks. Then, the body is carried off to its shrine at Bedricsworth (soon to become St Edmundsbury) while the wolf that found and guarded the head looks on. The final image on the north wall shows the wheel of a bullock cart crossing a bridge – delightfully, the bridge is represented by the arch of the doorway. This depicts an event that happened some time after. St Edmund’s body (by now sanctified and canonised) is being taken away to escape a later assault by Vikings. It approaches a bridge that is simply too narrow to allow the cart to pass. Miraculously, the cart crosses the bridge, and the Vikings are foiled.
Perhaps there was a final image on the north side of the west wall. Perhaps it showed the fabulous shrine at Bury itself. We can never be sure.
Although it is sad that we have lost so much of both sequences because of later alterations, it has to be said that the walls of this church are beautiful. The late medieval windows, which include some excellent 20th century glass by Lawrence Whistler, the paraffin lamps, the memorials to churchwardens, all add rather than detract. The screen is tiny and over-restored, but you can still see the sawn-off ends of the rood beam and the floor of the rood loft.
Standing in the rood screen, the retable behind you for a moment, the full beauty of the gallery can be seen, and above it a circular Saxon window. You can step outside and see how it is hidden by the tower. The tower itself is surprisingly late; we are told that in the 1480s it was the work of Richard Cutting and John Mason. Apparently, they were sued for defective workmanship, but it still appears to be standing.
The graveyard is an interesting one. As well as several significant musicians, it includes the grave of the great 20th century architect Basil Spence, designer of Coventry Cathedral, the Kensington and Chelsea barracks in London, and Britains best university campus, the University of Sussex - to name but three. Ironically, his 1980s gravestone appears to be wearing away. One hopes he used better materials for his buildings.
Simon Knott, 1998, rewritten 2003, revised February 2009
www.suffolkchurches.co.uk/thornhamentry.htm
----------------------------------------
The Thornhams, Magna and Parva, flank Thornham Hall and its park. Until the end of the 19thc. the estate boasted a hall, Tudor with an 18thc. facade, surrounded by an extensive park. Most of the hall was demolishedc.1900, and the rest was destroyed by fire in the late 1940s. The present hall is modern, and the estate has been converted for use as a field centre, a commercial market garden and a site for small businesses. Excavations in the estate have provided evidence of continuous occupation in the area from the Neolithic period to the present. The surrounding landscape is flattish and given over to arable cultivation. Thornham Parva lies to the N of the hall, some 2 miles W of Eye in central North Suffolk. The settlement is dispersed and sparsely populated with no real centre apart from the church, which lies just off the road from Thornham Magna and the Hall.
St Mary's has a nave and chancel in one, covered with a thatched roof, and a low W tower with a thatched pyramid roof. The church is of flint with ashlar dressings. The nave is apparently 12thc., with N and S doorways and a S window surviving from that period, but a round window visible in the interior W wall of the nave is said to be late Anglo-Saxon by Cautley. A flowing tracery window has been added on the S wall, and 15thc. windows have been inserted towards the W end. There is no chancel arch, and two Y-tracery windows on the lateral walls towards the E suggest a date ofc.1300 for the chancel. The E window is three-light reticulated, and there is a 15thc. S window. The tower is of knapped flint with no buttresses; it has a tall plinth course and a 15thc. main W window. Its E quoins are of brick, as are the upper windows, except for their ashlar ogee heads, suggesting an 18thc. date for the top of the tower. St Mary's is celebrated as the home of a 14thc. retable, probably painted for the Dominican house at Thetford. It was discovered in a stable loft at Thornham Hall in 1927 and given to the church by Lord Henniker. Romanesque work recorded here is found on the two nave doorways and the S nave window.
Thornham Parva was held by Robert Malet in 1086. There were various small parcels here before the Conquest: 7 acres held by two free men commended to Eadric (these were held by Robert’s mother in 1086); 28 acres held by 8 free men commended to Wulfgifu; 15 acres held by two free men, one commended to Wulfgifu; and 14 acres held by Sigeric, also commended to Wulfgifu (these three holdings in the hands of Robert Malet in 1086). There was three parts of a church in 1086 with 10 acres of free land. The present lords of Thornham are the Hennikers; it has been in the family since the mid-18thc.
South Hartismere benefice, i.e. Gislingham, Mellis, Stoke Ash, Thorndon with Rishangles, Thornham Magna, Thornham Parva, Thwaite and Wetheringsett cum Brockford.
rª¶ÎI·XTÉ_Z#MvJgäÿ2ÜygÍzv»XZKþ#.8ʧýåþ²ãFÙs¤ÏüÓþZ÷6Ò"üû°Rò§¹ÛÞé÷pA)4>³y
äÆLH¶lÀtOͽB)-j3z nÊ)·Ä6Wÿ
Î_YØÈoàûm§íiCi1þÉèÚ7t]fZ}ÒÈê*ðE¯9WgåÀ}qÛùßÁþÝ`ÕãÊ='þ)òw÷yeÚVÊþ\y´<
e&ó;Òx}ã?¯1µ¸vIÄÌ@1qâÑ~ÎtÒÖã®TÿEïg5óÞj_E iÏVØR¼iþÇ%ê#(WºUù£CMo]]¾añ-Ozfô'4´sDgü
ɬyËô³]Þ-.nÚKBt· Q~}r¡©?»&ýMßâT¯q©Ë¨ÞÝO» iûä
ý9ºì,&=§Éæ£Ô>´Ðòú»8@À÷Ì]1ÔÄoènÕdÈxoùÊv¨¬J%9$§ÄÁ¯ÑLÁ"ÊCWÝêV,·Æ!E8u5àÒN£«SlÍÐàLú¢mFYF;l_ÿ×ãVvÚmý®ïé9Ö¹¾Ô¨w¾V4â&ú¢yÌââ6§1ÄøRµÁ,{±Íµ¬§òëWG¿¸
Êî(_ì¥:ïC\í·ëfIæ_<^ØiriÎ^\Åðz|XGØ`çþ!
?·ú\¬ú¯47S'¾c+qj[ÎBí±î²)*Àû¾B@GpÈÜszG?0u=GTHÔ
Íê#î)ÆNH£Sf¨¯læ{_²±cÉÓ¿Óü.ï³õÙ%.ú¼ÿêÏæ+µ½u+5³¬1Z)ßâVÍI«(}KS[ë[;jZ2Ò4;|ó5-·ÒY¤Èe%Öu´Ò®tù
?ypªA;Ð?Y³ìØþòûMLÀˬõ6=2ð£Ç×&0°qܨ©è<Nt`ìáÙ
&âþkMAQJIÄ
:Öp×4ǰï0jQÛLºêN³.c3ä¥ä¿0̶ZîßÒ¹QûqI·àÜ[0õø<\F?·hsøyJéú¬76é=´Þ¢ËÕ»ç<f&ׯbCeInØ´~GQXóÄjY
"Ò¿µðò_ø×:NÄ3/ö0yîÖËù±ý2`?ºÍÄ^i]=!
#M^Íè)ïÇ6Ú åºÓ©Ç b¼·çïZånÚY´¢MhH§LÇäßÕ̺:ÛN »²ME*ÊZô¬ÍÄC°Ãð¯Ï^f½&Ú{KûñwrÔ-)ô
c1ÿu«|UÍ·gL\¢úT9H/ÿÐáÚݾ«©ÞëýôbÍdÊcZ&oPÒ4ø¸ PpË02÷°i}"?Îÿz,¼
)ñÞJ+O)ï!IÛE×(µú2¬ù¡®¥®'xÍVG%OùÑás&LfI; ä}I@R2wUÜï¶T²¬O"kM"cz¯°ÕÞ½ñJªJza{üãιÂóTÑYú/mHêû¹AØ
Õc6gi
Øc'Ð~Q êoð« ËTPV-¹+eú_ö_ÒLRùÈËå6¨ï,¶°øIpßð¹tE¾B.elP2O#BETª<Er¾¬ëdÓÉú¶ó^p
GÖ2{~ôã|Âí|xdyR¿NqâDÝôzNÓªY1oké*À_=23äJ¼®±Æ¦IÑQEIú@Dd¢4ý+U²×µY-ÁÃf
*
üC7½Â`õ¹uZùDÀü)þ·xcÕâãëvÀÖX#2îÉ<e^ÍðÿܤQuÚ{á±Ï¿þ:^Ý=¤5¾<®I@EZì(:¶aLîìA¦9©[Ëwk4ãÑ'Ua^+«!fì~ÎJ¤eó_µ}wͦ©»I{q$è´ä89øjÀ(Ømöyeç-à 1»ÿ y®ÌU¬²5#ìyVú äìúoÒëa2#(ÿ9å^Hz¯ÎõýäÿÁ°OÁ;¦
©]HÑ¥¼Ì¥UZReû4§S¬¢6In#*ÙyXòò8!ø+Å·øjw#ç=.ßó3ÏûÿÑâÞnÖVóO¶
ZGe.ÅP:-wÈ×0t{ÈÿEÍízÍNÙª¤LlT׿òP¬yzÿO¬Ð¬:qPët¨v
¯-·#ð¶1täK¸D¿
'äH¨ ÷É[ST$îvÀ¶Ó}¬U¨FH
Gë^Ç@pjPøaµ¦kùK-¯´åQx³ZI¨é$e¹ ü?dédAѹ>«ò¤±ýrK>ú7&̦èÉE*©^)úUþÅXgüåÜãeû_µ.·¶~¤èÞ
{o]Dqn.|½æ³©"éàO:Ë$i
)É×âTÓ6fa;Ý~¢p®2Ú÷YÕj,æÎúhÙÖ@gqÀ=Z
ñÉd2$ó] O]Înã¶pdwÿÒóO$ÉQ@*iCQÔ_N/U.-/^&'¨k:XKh4ø>°Ô|Hûu ø¾L4ÅRªùËú^·}w
ò3¤Q£ Ve¥XÐà¶Òsùä]7IÒbÔtè½>2,sÄ©G¡2D ®(¥p%;öÉsb°x`I~,µ:ð¿§õ[¨di:ñUU¾
®YU |ÔØ¾Wr×7½d¤cJË]j³ÍWìf×?!øÿ5¤<þrÌíªyÜiÜè±ý½ié#ýÈ"Í~yrà]#U²Ñü¥ Ie³ZQIèô
´íJqæÜc?3tu3x ðFþéÿ]ÌÁ¾#Íçôâ¿Fi_â¯b)*CéZoÖüeªIÄÜjPY³ðGüry¢FI2ôxä"|é4}4iö¶îÈ&BÚÀgr4=«¹Êá@2¨Ì-ô4Ê8¬Òñú!]Aþ^µ9ÐGZrÙQÓ´{XîKÇ
´ö#Ë}y30hÁnhx$\GÚvl»Ü8ÙÉëÉkWz.«¨-JèÈÊ%J¤V¥wà«ö[öþÒü<r\<K^DeWaã×+rÁGYLÆÙdK\²:^H((2ø|×jNDEâscÅ//®¤,ÎÇcÀõ99[
ºa8-¨ÅUf<¹ä{ãh¥æå¨ÚmY¥<Úl¶÷VáJPÕy-=ÆOGúfS&«¹ê6[\´nâJí'vAþZ=úësIj¥8ã ùõÃô5ÞÙßy[PøÈ%¶gy$jh7e¦øIb*ؤ«Dô8AcMÈ5UIú7ù@)¼æM2/$ͬ¼Ê¶ðÚÇu$lK:R0îêFü¹uøW79e`ÜÑO5}RãUÔ®õ+ï¦{*kC#ã_òGÃÊÍ·H:]·9¬s·Ï"Jü9"úòâçT¼ü¹ÓIxþ¯{xøüAá¯&5Ü{g3f.ûK+Æ-u½§Mª41RPY;ohcë´j¢õÌï,Ésm+ZïJÔÑ[Ñp¿Íû¼Û_â.A¯ø¤?uÛHtߨ_Ⱥįú!FSÂÆËËÕ¾ÂH¨)È~ß§Ã{ÿ²H'ßì?Í[ccmmc½º%
ª6ÌKoØMÌC³_e Sa
Å,s&'gfÊZ¼5.ið÷9NY3Xê«uêý*~Æ-ñH.®zd+Côëú\U0§ù'iiþ7¿¸:Ç"«r[ï ̼%Åß§þ%ÁÔB5#[ÿjuùoÌ
9ÉþÓfn§]~?¤°ï&, ëdH¬Íi ÿ[1ñgÜÊc`Âu©ä}JhUø"÷;´ß30F\ÏD¾]=U9÷-üIÌaoÿÔóD¸Ò
ÏG|H)®¥%Ö§c5Yd^Kì
OêÄy¤½r})92ļJ4ñÿf]=¢
Écº×íõ¨îâ$½Ø²æ«!â\¬Äg¨êYÚÖA,VMy!¥kZíÇq}íѤèù®iô[¨o&ÞLzaDlq½Ïíc!+PCmá¡®*«PV¦I
l;`¤ÛÑï|î!üÓ´(fQq$7iCKc@ïÃé¯ùKË2¥÷@×ÃêyÏ/¼æ#kWªEªÀ}9W¯Ã*Ù?'%_%êËtéèÞ*4\¨6*üÔ©ß4£Þ0î42¼e]Í+éïi4²KƲÈy0E ¦þ#brìáË;©7üÁªÂ£8¯î¦~¨Q[µ<O¶edM'G¨.îÌÛý¬È2æâÇS ¥qäýsJè¦ú×ögUÿ-7`~\1Q=á˦2Åëbw¹·³6y&zpU,Â*O&Ñ!̲=+ʺ÷¦¡,AnR#þ×ðËa]Í3ÏôÍüæöÑK¹?e»Ã_æ#ÜXÏ<æåÊ5½ÐÞ¢7!¾áGãKM/{`ÕEçº,wVâÊî&â_o³nj}¨sq£»@:¼´dì°4ù®Q±M Ò/òL×ÎzÈÔ2Ù,?T?ªÞ´gå/wùÌþ`ijk9w?6ÌýO0ë1ò,?Éñ¯«¬
@³§ßbÂ÷÷6Kjy©,¥.l}Vý{~úCTù©-ãJå °ÿÕó1Z
Ëÿ/Òm^Ýþè; P~¼®¦52;ÕH ù½ÇS%lâÑ·c(-¶ÝzxáU*ÔÖ¶Kã
X»¾!(¸äôË+´Ðï£P·³£,´R!J«Ï5ÚLæ»
4ê'Íi®yú¸#f¤÷²j±¤.Ë(>`Õ$-*óçk¶Vø%65È3vQP¶1«¡5?NRäÉ6ÿÖôwôÚ¿J§ó|§Ó/"üÀüÅÑ
ÚÖ]þzquðúKòSZnà³1áÌûØ7ùKk¶¸¶h%NäÓ¨Ë1e¡E®q´[kOïbt§ó)ïÌ¡ y5ÿÿÖó6Õi«5ü³F£rÇý×?ûY\¶ÜçhññÌ@ºÅì ì~¤ßðÄd'*ÿ5ÚCMë,\ºT¾z¤¾ñj
ÙMµøDIF¥ª¼ÃêÐþÑú¦ÅãÞ¤>dR¿³?ëW§Ý¬Ò¬õßo¦ÿ¤Ë¸¨qÛ$Ygåm¨²ó¬¢£ý)$øi½Aëó'ã§8%8üÅ´¹7é·v±
§í¬cÇ?ÕámüsaNØUØØ«¦Øª¡ßl©ôØäRÑããYg¾»ò¯§ò·
.-¢ OMÔØ®`iä|þ¬¿Ó9ùÁ8a/ë$ æÄºökùzòê6.cS,j6ýØ ^l×jòG㨻
CÂ9½FÓËÚ¬^¡$ò§¨ HÎwQÚâ[Dz]ÞÏ#rwLÏøb×qT4óv`~p7ír¿,{ÑZEÖ·©XLÆ7ôÓ@´4äj9¾ìmO$ é»W÷z6eÍÀÓfÆX¥3eÓH»REÜÂÑ'a!þeð®1BIèQ7W<uàmC¹öÈ¥+378¨*AØXIؤvÐ)â)_j±®Wtyþ³6´äÂPÖ?êjsMËó»Ñb¼[nÒm¾7lÏhùZæ5¨ø^Ôzü1ÇÍ TT4|¿«yÏZ^§^=Íc$a¿/qÏh¹Ú\Ñ¥Gøcþé5¾öáФµDcúWwi,@æ]SQ:Wå¶²`¿Ô®Þ8ÝxÖ-Fø¨iÇáÿeZhTmâ»k kÏ3̧HÕ1K°+X«)\J[±µoáañl|F6
¬#
pH,¢âX§ü±´U_ÞÙê¯òe¿-Ôf®iþ/÷2vr7¤ÑÉþõvµ.~MܤuPçÖd?
¿ã\Òvè½?ºQvý}þkÞRú>Ñ?A9Å[ÕSgP²ùíi+)MõcO²¼
Nv}ÿâõ¦y.ÕÊ%×ðúYͶªfHQLnªèÊj´mëy¶(Áq=´ñÉÀ20+3{EÄHÆ
½ÍÊ,±\¯Çê/N!
÷ëF+TjwspQ¥^+¿/?Àd'"}Ê(),}2AîTo[
ó¦#hî×}9+ÈÔøn3KÛEÿï{78ì£çìÄfNñcÉHðÌ4ÇÊu>w°,wá7üC-ÇÍÇÏô§ßùZºW>«_y&)P3,jhE¨ùO0ÆÿÑá>[ü·ÖõmYáY±ÏúÐÿN=.n^)ÃÝ/ô©IÜÏ.'ü²ßÏZXS°2ÿTDÕþ«ízü´þîeÿÇGÐ[;à¸^Æ×ã$¿ùôÃÂIÞ2odf~qò%öGQ£
cþx]\¯$ôuØ´úEpÖª>BJ×r´;³]²«RÖsËÔ£sÜc9ÞÁE)OÄ
Í*÷ûò"$©;Hþ«Ñ¥cÆ(ëº×°ÉÀdváÒ²84¨eëS\¸)-~³nð%TR¼<|~ù®ÓøG7/CÃËtyÔQÛÝüñk¿^CcNËÊeü%Þë±ðÌüHß+µ<奿2¯ßá(óuù¾ëYgº9N|¿FÞéýä}|#6Õ2ïÂëè
óÂïþ
T¯¤d/ü7«630+eþ»A¾¡+Aø¼´2ÿÊp¬Éýæ?ð©íñy|dÿ|ÿÌq;â©êítmWN°ù÷ËpÃqòû¦¼Òá=À ¦´ÔpfBC)?kå
OM«Gk"L À1 ¨ev6BÕ§Ä?^@F-3¾VXKÇNj¶A í-¦x]ÑeWf øµë1(%#ÒSTÎ ïóË /,dÍܪ&U$¯ÄTâBmåzÚXø¼2ü]6c¦Qï¿ø§ªË?O¹OB!ó>3°T°f$+
ëóÍÀæë²}(7kú.ù£ÝßÝïÔn£idýäaÐÁ|i!ÑÕR`0|ÿô¸ÒëâbaürL8JÃç"¶±¤ý*Ãþ6ÅxKGÎ>G=5#þümeá/ÿÓéf¹4SÇñ-#n¸Øò_òNÏg)n³x%ncpí)+-
HuýxDh¤öV~2µcÕÛ&Qo<ÈHZ·oxWç%Ô5õÓQÉN¼^Þ¼§þ(¿ì+%0
ã9µ]=kB¢0+Ûhnã«6Çòñ¼þÌøP3OÛ'üûôìï¾yWJí×ß8úzT¶eõ
AÛ¥6¦ûfòðñgô}NieáÂ¥éL¯ô²×1N£ß×;Eãmw¥H¯Ñ£v]þ$ìÆ`{à!U¹`¢?¦§$
Kh¤_©shÉÀø&ÏïéPA9/ÌxRhyOQ&_Â3
ðäÿÿÔuËôDü}Jz£ÔéNírßú¹hqJ]¦ñâãO§ñ®!JûóOL²SëQVÞxýïóÈAå¿ßTý&}oѧ¦=*}gôwëèþïòúÙ2ÉÏ|hâ½ò*ìRãÐâ¡olR¹zP[=1BÜ_·/E~ØX³¿É?ùNãûï,ÿÞtýÔöÇ÷úÁÙv_÷¿½Üzu5ú·Aüþ=éѨCÇÕ~4ÿ|¸÷þlÜv/×/pu}¯ôGÞɶ¿ÙûCíVgþ%cÌ#aÿx£¯ó~×ÏÛd
öFVYÔåoó>>U7³¯§/ö4þ9h`ëÕk_ïڥإ.Öÿã§o× ëóí¤<óó¦$ûÝ-yVO_|Óv÷ðäíû?û©<çSãõ»:zÞþ83}%¾<Â!©Ä×Óè:×øvÍhn]qÂýÇ]þÞXÖ·
ééÓÛ?¶<ºµ¸sý£2ßÿÙ8BIM%V4L¡Ìàåh°¤ÒVÿâ@ICC_PROFILE0ADBEmntrRGB XYZ ÏacspAPPLnoneöÖÓ-ADBE
cprtü2desc0kwtptbkpt°rTRCÄgTRCÔbTRCärXYZôgXYZbXYZtextCopyright 1999 Adobe Systems IncorporateddescAdobe RGB (1998)XYZ óQÌXYZ curv3curv3curv3XYZ O¥üXYZ 4 ,XYZ &1/¾ÿá"http://ns.adobe.com/xap/1.0/
1000
Randy Shively shively@mac.com
0, 0
255, 255
ÿîAdobed@ÿÛÿÀ
°ÿݶÿÄ¢
u!"1A2#QBa$3Rqb%C¡±ð&4r
ÁÑ5'áS6ñ¢DTsEF7Gc(UVW²ÂÒâòdte£³ÃÓã)8fóu*9:HIJXYZghijvwxyz
¤¥¦§¨©ª´µ¶·¸¹ºÄÅÆÇÈÉÊÔÕÖרÙÚäåæçèéêôõö÷øùúm!1"AQ2aqB#R¡b3±$ÁÑCrðá4%ScDñ¢²&5T6Ed'
sFtÂÒâòUeuV7
£³ÃÓãó)¤´ÄÔäô¥µÅÕåõ(GWf8v¦¶ÆÖæögw§·Ç×ç÷HXhx¨¸ÈØèø9IYiy©¹ÉÙéù*:JZjzªºÊÚêúÿÚ?¬A¸L+Ï6Ij¬ H¡tk
¥} þ½Ç&£p½G<#<h3\F`þb½íò_!Öt¦Ñ´d±¯ 'ö
+çèð×ÀÚ¤aUæXEE)[-âFK
-mLÌÓÚkÝõ¥h¾4\jÄV¨®J°8ø@$¼ÞÔVB¤Ö¾dzq$ÿ.¡eZZa$8ééòRÞÉ:].²Ñê_IäscþÜ{µµ[Jà.¦ÆOüJ8á&¾}?w¸Z[ÃâY¥àhkÄVª|ÏÇQh²±*àÇäÌVO/Àüy-@áTðHåu\jrM¥øîB*Vµ#Òµ9_k`?:ðKn.YXiCq¡Él/ϯM}¼ãDÍãCrLñu´Å=ÚÃÇëÏøJ@-1j©1èM>ÂóáÓqJ
òfãÇòë
oÛ×tеAÓ¡XVYcQmuHþ1ê$vff¯onÚÙ_ô=k`Iò4×U$PÔi¦8ð=&úÙbvT~4 ?g¢þT=dÇÊÅäád}Ãx4%;?÷lI[hóþö Ò£8â4ðá\²ùVº¸|ú0gÐ
üU9§§ø3^¸Aûò}³êJÞ9ÑÂÊ"}RGÒ
Áf{ØoMÚjP[Íã^j£ÛZã¦ÚÙ32Ôùp¯Î*ôéøÖ/ØYb1 QRÆõD}@©Ê.8}¦H$o~×"0RÀyäg8FÉzõ'oW
Ôü°)å^=r©§L½C4ÚØ"Q²cU~=(ËrË«öäû>DÁÒA³PVµ§á&¾e
óîn4èÆ× ãÆaÂʽHê&¡«ûyWfÓ¬LuÆ/(.È¥n
½BÅÍ¿m:Ë4©M*_2
T¨¯´ªÓ4zðÎ`c#
px"¿å?>§3$0=ËÈåuÂçÊ]Ì?SI,ÚGãúÛÛвt"â©Åx¥(NGäF0|E°¹GñBAü¦r.J£4Tµ+,¼Ç$(ÖI¢RúF¥éÍîÚÇÔ~oì¶ÜÍfÅYü5â)Å0H'Uh8PthÖÉ"Gâ9¥qÔ
8üúxaHZÈÑæÍYZP[T59ÍKPq:GÀè¢u¼xqéð$R´<iòüÏNT¾*ä54ÑÃpEJòSxtF£LkÚ ®Î8-ô%H¹öòF/h VbzäÔLR<§iã¹%E=óâAìý:ÃHOPA¡<ë,r¼¶ýJ´JG¦ÿ_¡'ócì¶Ý·+kiZW´Âë£+WUfF(3Æ8éÖ²Ð0âÁJÓög©kª×ÄjÌqýòæ8"2-âåñqþöIµò_4Q£dVÃ×I
εé[³@b#Ð÷úÕ|¼²1ëÓÆ9)ÓOMUOH·+4°Às%â?UÔy·"ú§³w°V<0ÔB1Ú5'ÛBiòà
nT®:þQÃÈ祾¶¢§XéhõæÇjOUËy^àÒ8ß[[?ÔÃæ°W×24+D«0x`WW
ôoÒÇýkûQl¶÷CüeôhòkøSÈyNÛÜ+C¬±×û<Ï|¾.3ÎÕÑ<<f9YjI^Qsº¼HI:n9¹üÛÞæ´·SḴó,pÏ~Të¸
3Ó}ÄUð±HØÈ 1:³+G:ëR ÚÆÿ§ôïnIZJÂåæM§
óômôÓ´*×Ó*+çüß\èØLgYe3H#ɪªiËÀ,Òº#ú{z´!xEkçðÔØÀ®rTõ³*Dsxð4¼?ÍçÇ®u4Ô,âJpe°moã]k:°ñÈê ¤}*6úXg6ÏhÏ w1õ¡àÉ$~\.HÞúR·ù=ñó®M:íXUF°Õ>9È4â9c}*ZI¾¬§JèF$+r-©Ë¹É$¸Z¥=G8üº¨ádÔÃHo=Z¸|¿Øÿ\cÁcâvª55U,RøD¢P
Ä¥T`~¦ÆÇékÇspâÕ¨ ¦E>Üô[#(ð MC-MCµ¦ª¥q¥¡dyhî¡EÂ
k¥ÔX}nG»¼Ö
`ìÕÕF4%MPFA<j)Ǧ¿rß^!Eh0'=¼G¯Ìg¬ôÔúÒjÏYD5"ÅúôªE9ÉQrºÀ^¯{{+Y\:!lâ*Ô8
tOª·ÃE`<*TÇרðÔÒUù¦Q+Ŧa<(ÝýL¤±Êÿ_éDz"/ãO£BV?×^ê¤éTÜsøpzWÒ&ªà|èý¦ÿG.F~êe42ÔIjy ºÉ,m)ÒÚÐécÅ·×ÚÝÉcy-çéRVª@«`×j8zrêé.Æ5ó¯Ú)Ãìý½9ÓUÔµTÄ©D!Õ"Ã%L^G`Xká-ÔªF\hvãsx%ðÑ4ÅSQ¨þ%©ÀÅi뤵.® ðü¸6~yþ]Iåég+KPVIñ4}Bjýik_ü´.´+ye;H¦1LPùF4¡5À5ó+Ä= mgÌpÇåcONñÀ´ÇîÒªÂDr7jx«q3,lI½õýG]º:0ÂÐgm?2^/
ôò«5|Ôq¯cö
üúz¥¬Zy'HQê}V"ßâ}¬r Àçì~un=:ðu¼Bê#ÓKzyýÏQêñ1TD«PLÑy^D/qÁ
ÛȲe·$×ú·<e{RôHË
T8¡'P¯Ë?#ÖÖú®c(h*k"?á×%ÇIV*Ü7ܪ£GöñxOI6XÝHBn.¤^ßáíåÐýÃ9üCOHï® LvϨi5á_2O' ¤¤ò¼záI:HYT(·³¶é]"Ãúo«qm&®ÚE*AÁón¨*éÃ^ê¬(ÊäCãÈqÏ\ÞxQÒT@æ1ù_.½O2ÔÇròxc³D¾?òjvý¤²G¥eì¥Ë?[îñíwQ
Ê
°PyA\UkmTèiÜ*Ì>Êöæ´û>}gäW
ÄII¤L2$qF2=ÔzToþ?Ot[)âÃHÔ'ñ)ïáéOËâáû:vÞâØ±7pÞu¯Ì
SùðëX£f§:LAÛɪ@þD,ÔBQn~¶öu±bªJ&¯¦ÌP3ÁÏp¨9]ÂóUZG´éJWôëJ´rÎÒ""UIû33$xü²´`BÛ§>ô,èxö,AG¢ûÛûÈ xækOJb¿oNPó¢fÆd³õEiØ zUÈãü9ÚµÐBÒ¬)Äðþ-C<h´ùæâ¹ÄWç}¥<ëò§J¨cH¥Z:y(ªie_KÍyE XzWI¨-¤qk[_ÅêK@44Ï¡?ágLÜB¤VÓ»çP@áëZ×αÕRA_+Å\ÌfRçÔÅÖ,A/ªÌT]äµî\Kk0:~/Ug̳¤
Ö²ÀÈ
þFÏíáÓQƵLU¼Ð¢@þEØ#¬FÄkP¿¡{ûií£Jë,JÐpþÇúCÖµéx°¶S¬åÈÔ/ò?·¦È¨ßJ¡çSJ«.·Ñ×r}GöïÏoúP±Ç¯s5jxkOéV馴9B¯OÈ:m©B`êâÑ,¿¹á8Ë}[Ë©ôP>¿ãwææBMèJéM*eAòÁ<}Ié©Ü*3ðøBÛ@~tëO4o'Û4,#Ìþ"#ý¹,\Üêú_üoíë[Kí,¿¤M98 V¼)ÀVµ¯NBâçS
ÔJgí4þUùôãOS-cüð?oåÖHªå¢ûËa9Rå¡2¹»êu(CXZ÷ÒĦ;µÃJÕjxlxkÇM:1·s3«[\à/C@¾_³üíêZî)?JÈ,Í~BUäM
¸úÚÞé,dÜ~Ê·q-ÕGWÓÈçÓ%^fÑS4:*GòÁ Ciyeìuq§ý?{£ÝZÉe£'¹âÜW¦]%XÖzR~,ñMjf©ðTÒ0þä^%EEêu×`58ÓëïÐøj´R|øð? üºUµ2D'Åá¨$dI"rÖKBªG½¹þQV9XâÓ¨ýØáðäâ¾b_/L¦
MGâ§Ùû0Gνd¬i* RU Ñ®xÇ«K$oÜ»3©Oö{al¯825¯àrhNxÓ¦PI£kÄI?`áø®¤ÓI$ëXÒκ&0¬.
FÂ?íy¿ ðq°
Ô(
4±ó¥i§ÏÒ¼AèÎÞKh£ñèÃÍxæ¤çý)«ÃHÆ8©Ê'¬©Y9__$
Ííþ¿<³À,ªJ·ìã«ÏJ
Ö¤®½Tò¦M~@~|ON1ÕT$¦åu¥]QY4Xh¡Bú¬H{p,´7¤_ñVÕªG~gþ\z÷ÔÐ+Ð%+ðkùózôé
ESL×òFh£jC¤5«ú°}^Ú?D·)iFÀò4®<¸üºª¤òLÅçWTbú$M+¡"5
&ÿ^Ö°%,QÚ±'Q²Gu4þv£4óCR)åzXÖY)¥V.î±ØÝ.¼HOYÌlÎ
XùVüÇNedýBiOSû4ùR¿gMsàUæHøä9)¦ÑâN55ýÔþy'Ù|"s.¤j×Õ4¯¦8ùõèVrçH
=X8yW#Óο.O
¦HÞd_öÔÚF§IG-c©¿¤kéìÍ.N
dO0Üôó5=5x"Ä}8yy:x¥ÁQOÌ1+ÊTÒWí6¤1Æ}"Ì5kÛü·I?s:|ÏwxdyñÀ?`"553ÇX)ÚG3żѺ¼íaäÿT¯ç,l}¦I_ÓiYe
|ªi#¦i×ôhÅ|È¿ç§NTýÍdTÁ$1¼/2Æ"t#KÉ·ÖÞÜ
%ª8ùÏT2]qFàGOÙN´"9T<Bk_Sd±PK)äýA?[ð}§íÁ-t$àdySO=?o$&R§
<ÀÏçON4ôhIrU¦x¢1¨"à@÷-¹¦4Ò fµ?,üóOÏ¢i£GxúÖ´>k>¡äa"Ñcié
á\)$oö'Ý#y!c
ê#ÈR|ÍhhiåéÒZ¤dO¯Ï&?b4¼~òÊF¸¬ZY¨0kAý¿6·³FÍn¢ð4 ñÏkPiò黽aH¯QåJpáùùtÇÁHõ
cc4%´Â©<²¸\C
é ÎÀ©/qtÐË2 ÐÌS×ÐäS¢¼i§!ÒÜK`| ~% zã#ç8yôk(1ú¬xåçùÓóé>1©k¼iI%yÒ(Ú12Ü0çõ¹?×ëïÉsF!zÑ
F}*~gGH.a¼¹Å¶¨fôàx.¡<niâY`æåj4^ó9<ÓéUÇ7-ºðÈ:¥@Ô£+S¨zçìÇTäh¹$0G1ÏmÚ8IÂùêÈãÇ;~½[ÞÍp$±WÓhàkééÓå#²ùàû3,$²êYè3ÍÁ:UÛ~
³ÜZÉXí×`Ê¿Òý£ìÇM¤ý`@þkåêköõ>!aV*ø%iã£xà1±JÜ@fÓc"Mê¹7$ùá(¬Òµû8WkJ|úy®#v"8Êçÿ//R©RôÕÍS!K$aÊS6¦´lu úHü\d±¤bäÛ»âj
)ÿ«6²ÝHÊ¥\ãþ}ùý½64©ZzhjLêxZGó»ò¹*EàįcXÄqÔãCóÇ`üøôj- / FûiðAÿyùüúy¦*c¨"8âxY|³eK¡"Y¼¥¿GãH·×Û3é¢
4õ¯í§ÛÒWÂEÓO²^jPÄñÁQ¨K)R ¬³=ôù
É (Óv÷67Yle $=ùÉ'äÜÌTùg¥hðä1BOåðõXzjÔ(eiYËx¿,SötÇN¦ªG1+](´iZD6-amCýâü;iw;¡B¼üB§#,pGÙÞÖKcá!&H¨¦*>CçÔjm/4ôèd˯ÀL,iij§ðÜ}>¾×4à!¥|¤45S(×ùô¡.a´¢Ì50ãZ~Êj¯0iòéæÇX±âfh FníéࣵÇúüeZü8Ä)RØÀ VpÍÒ¬ñdñذ¯Tb£ü'§e,YãxÜüRnÚ®E¥½}¯.ÄÌEHáÝþñý¸é¹÷Å+¥zñN°Í"êi©S}CZÅ}w$ùUXê_ªÁ7úý}êe{MÃU4õ¡ûx-~|z1ky ¡R§Ð·Ïʤ~yÿ7N´õMåDR²DÓFoé¹u"Ö·Òßëûi-*µ×ÈTSìâ
|êE<«Ñ¬!jÔáC\sÂq)¦©Ì"Hâ$5·2Ò׿úþÒÞG*uVƣʣTúg¥®!&¼+C@? ¯Ú:çÏMKEtiÀâII!Ð;?#P_écíTwÓJÔ× þ|
TñãËFhþcÓáQëZyc¨ÑTyH¦W (¬eµK_û,[©¹&äTr¡BiÄÐþTÈáèÆ+©qO}4×á¨
=HB±L:4åd)Õ&I¿äoo´779Ô)I¯JSíÏE¢ÝîØ6#ÐPùÃå_³¤/ðc5~VWjV2Ä@H%JSÄ·äÌÌÖõ¸]áIb0½¾g ñ©Ísu
è¦ÿ#e}2Nb¦êAävÕ¥´
,8&ÿ_Qö±w¶%«ñ©+PEG
qû:
mÖ@¨[ö~zTSò"¾uéÊ &=OQD±Íxã5-y®?//§è9$Zäm'jLÍ\pùüëÀð§½4â6c`¹¦H9§¨>ß˧*^¦¦æÕ«TÆ"]%Òc]/ýµ°çÿ[_ÙkD£íñÖ¢âsùONwQ+ÔÀ3ähi\täkâ
Zy*Ùa¤¦(¤gI²*MÍË\ÿAgcWx±?`ûdÔÏåù~}, ¹hÌçü#ö·©
µ"Y4ËѤ«ø§r¯ÊòEÀ7"ÄëÉ$¦ÝäWô!áèOËçÓN
5þV¯Ú+öç¬MXªa"c*å+¥ßZ*¿7ºÍÉ67yî<U]¤cX"yéáh1ê:uj³4áMì Ç"à±C,®4SǧCzäã˦¤HÄ>µ¨?hÀÿQ$µÌo2ÇpCíePBàþyüßór}ÞåÞ
2бA$ð§I#O¯Z{GZ:)5òäiÇxyu|u
U2Ò,aC*¨Ue#ôoýN¯÷³dÒJ·µ§
zùEÕóê¿K*U¥E==?êM+PÅVϨӣ®ÿhB§L¾6[ÙS7?«ün[0xEäpãm_4òé×â£ùþ`Ó¤ÄtBtÔóÔ;2²#ÕC:#®¤_5õ-{ßéaïÑ^ÆË¨®n@ü¸`ÖiëÃ}2ÅH£Ïæ}ùʽc¦ì¥_·i;G4×I$e}-h${jãü/b®ÞWw§]_Â8Ò¾eE?iüº%Þýç2L /Zbzv¥¯±jÊñQ(ËÏH±?ÓU¸þ¼nÉdªkòcö.Ígkà~¡òjU¸ù× ÒEGNqùLôÊ ¾¹LQÈBã01#ëÍÿïìº-¸Lõ(ûÏüúDÖoP]Ù¸Ôý¹ãâf
êIvHþÔf¨Ùþ¡Xsè½&ä{E(hÆÇÄùÓóþyúù~]'9OÙ~Þ?ÇRé43Éä:fx¤BÇÈÂN"Ô$~ X¥Ô0[¬ÈîTSO³Î.·l·K6VùcÐùPÓ×ν5#Í"Í kÉäð7ï:3þG?Ú¸âêyàPZ+*±i
Hùd~d~||±Ð&hP«7ôOÊ¢û:ÍAO:»ÄPÈ[P-ã.~KÙ¹xý÷WâM_'5ÿ|ô«åê>΢ý3¨)*|ô/SöúÓå^äÅÓÈâ6<ÊÑÃDÔ«rsôI&ßN³q,kYjJü×ýY?gZºµAþ/OÏËçþötªÛfgÔUj3<ñȼp2,(
¼þ¦ö?×ëítWQJ4Àùµ1Ç©ézBDñ×áÏçåöþ|U#T±¿c{}nA~(c¢>ê|óû¨áæ>c«LE¸1Æ¥kLÐÓ×ç^4Í)åÔ1^é/ÇãYãùJTÄoå,ln«{Åíí©mäÑÙ@ó«5¼ËªG*âK#SóÎ=Xû.½S¹ÍLÑÊþI¤ÓOå¡Ò2÷UMú}moj¡³HòáÅjÐ5-@@ÇSÓ¦^ffxf¢§ò ¨§x7=-40M&Nd§¼R7bÚAâÖé»§ þÆþõ4¨Ú£Pù_/òÿ.Åqg
Õþܶ¨Ç¥kòwï¦YâKÂÑù'sO*ÞÒ¢Mɹ> l¿%o·î2Êem@úPúRê/¥Ä
äÓ-:P>Þ?*ñÍ:PŽ©êU§ìb.E,U?沈}`~-a`?×6ÏpÐÕ| ?>g¤®de¸bµ§ÙE~G>}?Pîêy\Òi*X¨©¥Y¦ñZ'ÛLl¤X£5
Çîgt¢Â¢ýû>Þ
üqð)ÔÜ2¸§®1QZq¯Ë¡oå`Ê8Ð*
$Ðé
Ãd&÷ $ë`OÒáÔÑ*<IÈõ?kÕNô)I?aùSóåÒ²7_U¡¡©â
]Hæ-1¾£{+-ÉþÙ?¢5ËÈó/ª`iBËi
ìÇÕª98$C§ô½½Ú)A^®xbû>ß˦æÞ5®¬5 ÔWåO@îogVÓU¬S+«&¢ò¬mã,¼ÊÄÚÖksþßÝÔÍÅ*H§øHáÒZ>_Å´Ø3ÐȼUOX¢ñLÍÍã(à@ßP·õ½Êû[t1-G4ó>@?>=AáÚÂd'Çd~~:b¬ÌÃa*jTÎ¥_)Õ§QÆ
Ü}NÃè9¹¯MªòrϪ1¥+¨S×j`|ëÑ\Ûã£çÕÞûëÄ2¾b¢µüê|Yß4JÒ¤+ÈÆ±xm!ȸ,§X¨ ÿ¬IÃXB¸SV~\}xÓå^RGÐxÖ£ü]3É÷SÄVáäê+Àtà©t³Í#G/F)#]Þ8Ïû©7±¹^~¿KûóÆ"\* UTÔUR¢Xô_Rä Éôòu/{À¸,ÚI"-#`ñ?Õ_EñE¥Íj>f¼û}:ª4T§*\VA~^?+j$4~ãoi$¼£UÊÒÏWùÓ£µ´éÄSÏçòé:&µ¤j×±KJè«fy1@oôUÒím7?ÔûB¤Ì¬N(¦3ÀpþúôejyÅÅéÄ?·&ë°K6E[øt5)$
®¦¢ª&F§ÐD&ìÕoö×äÖ1rg!$R£Ì'á_:ô¦ÜBPc Vò'ÖãÐ[WÉEY"Ma+²SøD¬ø
®Ìnçëõö`¥åÄâ0;5pGá£#
R¤Ñ*p5.lå-*?ù>cLuxY`ûç£Vh¥£UqOîªeË)AÃõ`>¶>Äöh§|¡[ÍA%8SPûÆOØ:*æIÿR£yPSííãÀyêeBb+öµO*¤ÊéhØÂyÏO?+ú´óȹú[mÙDkhaA
)Sð)áN>Uéë#s¬Å\ú~ß®=?>¸¼ÌÆH$eá2̵iþOF¢BZI]¸ª%É-ý.ÃÙm½¤¯4²19¨/ÂCÜ@òü¸×¡TqxI«S
ÙãêÄS×\|ºàÉHÃ2°©Ji"«ÌO TiÕf¥@ ý>¾Ñ_Ãqeb¢¹dòÇò¡éà{ÉIÒó¡áçÝòõ?R#È$ª8UH¤PV[Øsr,?6°õL®ÖóË8çË×¥W6ÊÊiÒ¥|³N5>]gJ»EK96tʱ.°Aô_\þ>¾v¹¶/ÓÄ¡>CëÄpÏEÏ}<
ÔXRHþfµë:¡£g[IàëiÄD¿¨@bãüoì¹5+T4ù gÓ¸¶ÖNbè§_X
YÇÆkò¦z~8Vñ¢q¤þ_³ÏõÆ?ÜEGô»ùAdêÒ¡õx¹%A½¾Ú8T:xéû8~t©áÕ%T·5WÔþCöÿ>½g[÷PZ'öá1
å±1,±Â@Æ¢¬.8úsuÓ̶ͫ¹£FkNµdñé1Ðç¨Sæ~#Jú`Lðé_¯¡¿J
CÖWí?À)#Ò¡lúÚücÞpPW×âü²+ÃÔþ]zäK®+å^.¯Þ7ð/BxE¡ûk_:^b²M@ïSQÌ5lÑB%blSÇ·*Iõ_§õ¹«Øf/
,ǶòóãZùtac:ÈAb)éR=x_ÏJd©óÔHeyU¡gb³KRÉèÓ[P6õ2}?Ø¥U|],Mh|ÿSèC<¯zâWÌ.1OËÏÔþ]cðJ±Ä~á C=;0vyrC?ÒìI
×°·&Äûe¯2¹OÓÍGòtÁϯIÚvËbqã<=ÛÓ³Bõª)eaCù$Cé3O"ØÛHt?×ö[¨ÒàÉP/
fåOÏ¢Û%!jù}õ(éh©~àFê%ÒBÄÓÆ¬±¤L×7$ÿ°b,oç´0 Ô~ÌP~\|óÑ¥^Ò1÷Ä<kæqÇÓ#öõ0ôbGOݪ2CÍÚ*=!4/¯Ór§õü}=ùnµ±ªY¼Á¡eTJSíéaq6R)Çù}£Ó§8¦Ò¹XÒdEý´Xî¡Ëóýt±^O?[û.K·£ÐA§ÛQ´t¦SK¥3
jküÏzîZÇPÂP H¢UhÐÙ
2_Sr¯ÛjÍ$Þ$ë®(|Çó®zK$ò E×oôܱA=Á©áÚò=DêÈ
m?µúßõp¥ùzUd3$_QQO/§Ïø©ê:J"¹ zPñùã¤ÔtÓÅTôò¼1Ò¼*d+8ÿ;!g»* ¸¸M<ÿ¯õöae4ÅÎuqÎM(¸®=:¤Ð[°*ã]~G4õÌþ\:À´uQÔJ~èÕQL¢].H"O£jôWÖæÃéfáÏ#¸øZc˸!ÒÚ%±
Q^ÔcÒqùtçGQ3zjXáÐñN¯'ÐÔ#ò-¨«qqoͽ¤¸ÛàîyMY©J¬iý%5ÀûqÚîa!C+R|'òéÉ24³}Îвùã$~ÌÂßC7×è6ÛI)\gË5ý½jÖKËËT W)_ϧJ*¦H!*¼LÍP#Èüñ+¹(=cW·×í´bªiAí©î¯ZÓË¥êà8vÔÖ¸¯)}´ùtôiÝh̲;fú#*À$¨óõÿ\H^#á«ò©$ý¯Úk_Nâ]+®L¤YdÕ#Á·Õ}ZnJÀ+µ+ºÇ·1ƼAòáò¯HôÙi*ÂÊI4þ}6-to?àË2SÓïM$ÍåXÑU#%wÒEÿ¡÷¬LÏ WµÅ(*Ð)Ó=,
¯)¨5¦TR¹®)ÃóêlÕíäâhè`÷C¯Ñe'P%¿%T°úû)yPµ`Vy'G§xu*)HYJÈÑDÒM3¾²äI±kõ?ϳ»9©_äÒJƵf¼F1üúO¸º£2q@|¸y><záö+<óÅs$ÄË BBR)$}l.A½¹Õ;¬ð
Xùå[ü.Z^ ¹xáÇÖ×ì4é5U
«qúc
k4«2]ÔéÔJþ¦þ½ýIswÂFÍ*{~EDÓËÐ×£&ÅÑâµaLUGo|éó?gM9)
ox¢]1S<W¥àFyK·!ä?_WÖü=væIJ+J
@ö§Aéìà ÆÄEN~d³P1òU¦Y|);Ï2Úi)£R8HÛK[ôÜòm{J%Ú7 ï%¼GÆ´¨BÄú-@©üDõT±$Y"¼3Ç$Χ§ÌuTÀ«R°fxj
+¼ÒHL¶2~J°õ nþümÜQ¥)Pl±óàCIÇ,mÒueUxç$FðÌú$@õáJÔzñtò¯åÓ 66XÄêÈèÒVúX
9Ðxáb}è>z
c×9$z
ÿ>½=¾ª5!â¼>¡Ã=Lc3 QäR 0f*JÒ.~?[{næ
^à?¯Ë¸ùôÃhâ*QTצ~ÞMR#jqQfRÄ"n^INN.Ò÷7¬í£ `B¿Ë¥jL~ !9¡ó©§Ì}½yçjÐQ"VF.àä¯ékXW?_ïí%6ñ%
£Ô´q¯ûÎ:gé\É4ôà>bó?g§HÄ0ËãhLtëI,ÖâF«qf v×Í66#Øín%V ä~ 8ðÅëÏhƾ+3R¹_,׳¢×½':©häzÄ@Ð7ǤôTD Õ©t*þÖålVP ÷HÕ"¾ÓæmFG-ÀÝ¡Ètúñ¡ù#>¼:,»ò
iÞ:hxâ4ÌàDEø!ùý,I¿ãØk¸@¬}#ü I?ã_çL®áñ;.
?WË
|¾Ïóô9tHͽ2ÔÕªª)ÐÆ)di!XæÐÅA_«Ä`?6>Â|ÛÌ0¨µ±V98 ²Ã"ÏOGûG&Ïs/xÊÅpÞUÇxçùu°Ç¯xX"¡ªLXUñFiã,¯#?¤5¿¯ô·¸FúõçzOJGı¯8ÓW¯ºWC&8ãH.RÄ}K\XoÀqþ'Ú³g¾a$¯O*~ÊüéÔ¼ï©nÄ=Ç5ÿ/ü_FkÕiÑM
ô@8úiÓsþ6ÿ÷!íÞ[ÁÜÊ+åÝCóãǨßqçY@Òù³Ç¡¤ÐÆ MìP{HýãÜËüH¦U~ß*üëÔuºsEÕÅ@lü_øzpô±ÒÒBÌx1÷Ñÿh¶Km-éWg©¤OÙ¨õî3¼÷×;{ºA×½û¯uï~ëÝ{ߺ÷H½é¦ÌФsƬT8Ø3(·ûÉ÷ûûʶ<ËÊ·j
*F© =8gס.îm÷ÂX3Øßçèï¯ÄT,ªôñH×fÖÐÆE[êãûæ-ÿ$[ª'ÈåÖHlÕ,¥LÈóÑíÄV,£øm9ÕÆ¯!kvRÀ\ô?ìy7òÆj"ãÎçþwkÝ$/7ªyãöb¹û)Õ;|è,|oS$xz:i3SÔý¼12zÌq!QMïgÿìmìÂÒöê/¹ø³þü¢WjGB£´½¶$U_Tq+QÀgU»v|»_qÉFó=Vgs.¢"ÃÙ¨)ú}lo!í{¥»ÆÁÕ$ÐiNåàHøª=EIùV7º7Ö@>;"i !¬d&¦O5=I-Q*!Õ
Ä]Y}\ºê{õµöoswi}aV©©Ruy©ãÄðü^`JÛ£Þg¤#Êcδ¥þtùth6¤Tò³Éugh£uÏuÖþVSÇÔi]Äõ¹[ÕtðÓIüÇ5ü¸ô}%Àç¥@ôÉ¥¨352ÆÆY*JHÀ ,¼ên,OûIÉ·õå6qE&¥Ó¨Îù«ùu»YÒd
ê
à|ü¿iüº#¬q«³z%¯*\´¢[5ÁÔ4¿7¿·Ý½*¾?Gü_åÑÁ_¨¬(CqÇ@¤j):vhD¬â47{D#é!6S{~àûÒÚ3TLà}µÇ§ñêf:-(wÛÃMi§ËP¼W:LRHÉP«KñÂ@³e!-bn= ïÍDØCËQñ^¹ãÒ£÷˪ü§Y¢§&?Iwy#F #è
r×ä&ÿ[eñ
B)@¾uiáÇóãÓóÍ1Ö*Ð~U©ô)_AÓ\Cãøj^d^Ñ*Û®¬!¿Ö>Ì¢£ÅãÊú$ø°HÎó4é³?³ýTè½l¡IÚjð¦QLñ#ö
üúITá[¬õ%Xåwº*ruµý#©¬?§ø~p»gðæ#W3ZüºzeiÕQiJSü¸'ìÏI¥Í\ðÃê,úZF@×°ÿUø¿æÂê®.¦ º ð 1AÄÿ&é±4CD|°?:çÝþn¦ÓäãEN!¨Ò
ºÍ,.mÁ+e?ÔÜ/õúØÁôÌ$N`æ¡õ¾ÎÄÅ£ÖP¨õ$zùÐ4¹/
¨¨¨
X}12
qTH¼ÇÕuþÈ7·øÜûÝýµª
)OÄåÄêϧK¡ $)´¨'öy
þÞ¨¨i%Q(¯M,ÐëòÉÆ#õckW6>÷۹k@uÍkNéÕ»[¹:·¨¡ùLTz.²Ö$zBÓÏ©ÄjâÜÈÎ^oéëýÓÀ
þiKZW×ÿçÒeº¢|$ò?çÇùzǵ*AWÇâeet-É$
«ð§ènÌõB´Í,ôÏ¢W0Ã7ìy\iý[JýI¿çè»B&ÓÔ*¤zÐëê?ÏÑx¤\MjHÈû~Þ§íé=¢/ÅË´;1OÐý¨Å¤17íBÙC03ÆI¯Aùyp÷YX¸©#Ê9<xàtÊÓÆK®*ª¤¥yá&L²È§t:Jßè@7½ÆÃvºº451Çñ¡_\S¤ÒXV ¢¼^9ÍOùqÓ"ÑUS#IFF`¨D¦6:¼d³±<ÿÁ@ú}~¾Íi®W§®3òãåÃöôEà\;³+íÇççÇåÇöõ̼$¢9ª&»,È(ªG7¶´Sa§òAMôÑi*wf¤q®òâ\+O/\úuÎ)#¬Ò%T`3]Æ!èV¹}/cö>ËCmOF·¸×WåÃé3xxyÓca®ì$Ú£Ìm¡£
å´ÇûlÄ9$ýõúû0·ÑF5¿:| ðôk°U¢lR_?/N¤G÷PòURALxÁrr¨~t;±±'×ìV
Ýéû8àÅOOYÇÂá@§zúÓùþ]cqHóÀUuMû²4ªå4'ÒDÔIàª=ù½sì5µA,ÕÏ éôÉáçõÍtÓ«HoYôDB§GÚ>Ìõêä
ÐÕ°ó«ºëiÏ$È}7:¸Õÿ{{¶c&¨¤/^8 pÇÏüzÞV]2§Ïq²Ö¿.¡ËNXã¼B$V:äÕ#éizoôVnú÷ö¿ÄtPéLöóó£æ1ÑÒÜA¤`Ï¥Gþ^¸}²C/4Ì<M먰æ41Ýy<óÇúÖ$*·³¶»C.¯äE|ÆÖ|½~_aEãx§A§ÁYRj Yb)êB÷37îE`þ·Ð>Mýk
ÕK-@ºµü4®ãöãÏ£ImÑÁup¤Ó
Eiö}=Å5L
TqÆÑS=~Hå?ºÞW-§Ò.Tÿöx¤bÄ©
Lq5¤ÀpOåÓÚ£¡ñ`|Á¯sÖGJú7¬h¤XÌQFÉ#ºHÛA1êKÿ°[ÇNH/6ÓHL¸V<iÓ§+¤¯OZ½cõ~\8úzþYVhÍ+¬´ÃVëëR¸±?@E´ª·Óúóí5¼,²êÅ|ÁW=!ºº)öú
RÀ¯Ï~Të&¿íh¥aÒg¡)c1ÛFFWkkXoÝ4J"CSæ(§Ë¡åãäzzÚòI4øµ!«B[ò4¯åÀuÁ'jiüÆHâi,¬úYÔ:UMËiR?ÛhD6r5pà)\Òµ4¥8ùã¥Ï|kÇZÔpã^©,Òt¨Ç¦?ÚzOLtÑÔZJvÑ÷µàHÊãÁ*»pH6úÚþÕÛÛ"Êxñ¦j~Õ>¤Ôüº(¸¼Qú+üAI¼qOLñêu̳"´i*°Ùdæ5ÀaªÇÒ.ýaíZ¬ÄÀpxÔúp §Ï],²¾ôKò?oûzPâ+ÙÈ*bh©¦@c:iV ØØ©#óù>Ûky ¬K¦ãJW¨§Ï¥WW8UXª3Zùy³¥DuÞ6Z¸TJuÁ¨Ýl½íõçñsí5½ÀÉtícóóÿ9> ¹F³ÛëAöS?ç=r§Xäȵ8Håº×ª¼RÑÀP(VÄýê}"qE¥+èþìò9èÊÜZÇgV,¼Iµ=A¯Ë§¼LѤµhS=îµk fpï(R?ýnGô&én&H%)SB¾b$/çÒ«¡2Ðâ.¥äwxÅF´üª¨bû¾eibH:llöSmÆB°ÔÇTüéå^Á?:pé :5Áÿy9þG¬½}6²´ñH]rǪH],.6Mþ£ÙÌD@£ÝHØ"~¢ùñþc#ìÀÿ1Lê4¸
çZzyWüF8åY(ËÌÆ,õÉ"j¸]¤êAù
=_ÒÄ
ЯڧØÿ
>]&¸â&ð´Ö¾8ZçíéMÝ9ÌG¡©»Êë®DXSÉrZ%:@ 8¸ÒööA.ؤ¶åF¡>Ê
×òé¹b)óÇ¥:4ä>çÅË
2L>!3JÎñÛ.V#rÔ) }>¶>Ñ]rܺh
tú`ÿ·åÓr[Cr«°·
Rãä?Ëùtp6_ʧ¥h|U%FÅUUÚ7dõúk}=Ë·Ë«[±jq Ïáòä§©è®m¹\S4ù/ò·£³þOPÈÇ(ÒrKLEt9Áê:Þ}¼jX!:SÓÌV¾üú1x;3#É$ênmQJ5}O¥ÿÃò}å^É÷ÃÛþ.ý´ÈÒ-°ª$QõPdñ©ôê6»öçt
_oò½öBµZjQrYÖõ*·ûÅý®ïËOÓì÷EMkÿ>Êßáé:{{¼1 Wú/þUûåÔ GÓÂÉYÿÔi:âq2}ó÷¹ãh¶;ñ¹28áå
ÍÆ@ à¬}°¸f
u&ãs0Ü5ÕÛ4Ó7æ¾ZE8Ú¢¦§SÁȶö4Ç]?/·ìþ}mÍò<æ8ÍXW7*/»É+!nöA'ékñì$ûë#2ý¾·çÐþÓge¨)+Lz×Ò¸t[7gÊì¡¥=CI÷2©HÒ9Cîl¹û·XæPË:
äñ»i$ôö¸új[Hã¤ÌúcOç#éÑÅ(AQ\Ò¾cç^VæÝ9*ýO]ÕÝ
ÇJ52A¸pP
Çø{Sg¶ÀJ´#
8Ö¹Í")üºÒÜË3à1ÃÐòô´ÍSZÄȦ
Å£=Á*LÁK}oͯþ#ÙªmnKzT@i鯾dùS£dc u!Äÿ×× |«Ò¿Jé"!²Ôi+BYß/î±ýŰëb}ªúXèô.xú¦¯Ã¨¡ÞóÕz|<*:zl"ÀvóJô)ÁÓ##Ǿ¡rÖ'ÚadÒ¢Ãæ´ý´4ãÃòãÖæ¸»i4CüÈy)ùtÛyÊ,?Äk%îÒUxÁXë*Íù2Ø
ÒÂÖ°+áhl×VªHî-ÀcáÃ÷²
Ô<Á¯§_Ù±Ç-]éTÁP±§Ô5-À
¥'cÇ×íÀ³Ä|0²ý«óá½!(üYÎ<)Ç3Äð¥+ùc¯êcbôд0:ªÍÇën[YGáö¾G^|üëö&$?o¯¡¬ÄªVe´lª_ë#ÕúTHüZäOíª0BJWð?ÑûzfH%¬[ó&¸û~~I*áN®ùÂ<k9ØÜ<FmC[üM-?a¨ûCJüÆ|º@ÔÕUG¼-
J±9æ
ÈÄþâÄ^ÄK[ý?"ëmï&Ð&¦i|\)%¥Ë+IøE(iÇ×£göuhÒÁeEòÓ79Yþ$0`EÔ©[ý,I1´XY©Lù#þUãóéDhT_?¯ÃSO·¥
T4Ψ°C¥YÌ^&VÖA{ô$pNoëíµÏ¼("ÏÄk³¥Í;¤Í`F8
@cìóéZµQ
Zc¢e]tÎáZ 5¬-ÊÜÇéí««g^çÈÅI#>ÑöcIlÀÒù©B¹#<G¥Ô§¢TÕÁú·¿°Ü·¶é1ñ
ÅXÔÑãéñðå(d*KÇÏ=6%I¨H¤Å4W#ÈQÏ
Kºú®@ ÜsmE|hEiJÒ¾¾ü.xÍÂ
îqpàGY ªèâBÙu§§©VD9q8·ÐK
ô·Òä{ݼ5í 9í?+ÝQ´#µ³ßÌ?ËÃQÄ©R¨#TÞÐÅhdêPÖú17°ãè³Ö(íòU,|TǯK"¸Y°er=j¿ç§ûÉüºo`±0§bÑÈKÊîÐ9QÂ1O£YÚÜX{G%ºÊ¥ÕJ)Æ=³¢Ë¥ä& LV¼ÿW\]a§OXùIe¹îY¤Úç@µÍþ·¹A¤qP1§HÔ|·?·¢ö#§æ§ÈðÇøa§X,ÂUl=kÕTÁMïê°çý×<Óª±
Còó?ïT¯ú¾]U²E"Ë,MJg6]ê@§Ò×ÑqoëomµíÌRBK60MáL
ÛJtú 1þ½TyÓíüÈòãùt©¨fLc2Ä4r»ÂYYîÞK¥tÿ{=²S)º¤ÍhN:qe¨ÒG9è==ÁweJV¦µ§ÈS?#_QbÉBjg©0ÓÔi
B(Ò¤~@ËöèÅU$b¶Ö$q¨oe{µì*ÒJÁ0¤ÐJ
'ì+Lô¢Þvøl§ ¥kÇ&¾"}
zfûXíÈU¬æ2G¥óôú©°>ÚÍl£@N ??JñòXé¹ÄÓNiZ·>RÓõ? =
W }ÕÃÐÓåÑêij§rE¡¥që#üºòNg«ZuÑB,ª¨DqÇröºö$ÜÏ®%
5+Æ××üý7q¢v.¦<iB
yTñùSìêlÉJ¬E?ÒhÌÚθ·©"u·ÐØ#nzv¬¸¥WÒ Oóÿ¢¯ÞwÎúé_!çûxýS×!I3ý¬
U×^³
0t$¦
±$
?aþ¿¶fkiè#B¥kLsÇýCWåÓ2ÊÌue§
NxäçöõÍ$r55s;ERÓJÑÁ¦%%PLé/o¯?êEíØìZXLzY¿ãç§ü¿K`ßR(IZd©5©<|þÎë¸"906 Ò\öëB?!þjzôªòøËVRÆráÇ-ZyuÊye0ÉGNèDE¤'#>«~mÁý{_ÞäPÀ´T#Ò¹ÿcÏË?ϤÃ+AæHÏh
}0äYÐÔE$#BQ4þ[ó§Z-Ï[z
&
«,ïWÒ¹ã Tþ]9)e17p<AË"~ÜïS52HÿvÕ)ÍV
HªOëû¨¾t¯æãêöº-¶GcqÀdü úê§Gª5² S±ãrµE^£§.¦)R¥]N e[ÞÿÐû_sgªÑÖÒ¬£Ê£áZTV§9ùt¥·(ÂÆ³èM Iòã«òégÖÆEt¡çWá0mF2d@Ép¼°úªöÿ¡m±Gú©Î
r¼¦¡üò1è)é//]nÃKqpüÈÓòt⵺%ZdÑ!Á:d´ÁRGúò?ÓÙ¯îû`|hÊÔy+}>CÏíè®f·ÔDPûA¯ú¼úäóUyLôñBÞPCÂ꾦ünM¿¥½¡[HdsàT°õ¦>ÀJþu"¿:S¦®ÔøÏSæAãû*GçOÏ®Fº´»¤Db!Ä=ä°ôGú¢A¸çúíµyá¡='çóâ.O:ç©®sòÓå×-*éu4ÓD×J"ÈÐB9Øßóý/kis%DcÚ?Þµ~ÁÓi\P)¯*ß3çöu®vXWBÀ
Ê·ÌF¤}?@lom^[ëkí>¢9
=_:ê9¯ ÿc¦å³¸·«Îiê?>5õuu9S+xä¨Öf
ò.Zj.n47[îÛpyÃPS®qüÐ~dz{»QBÌ>À=AãðtxeS²S3²r³#HÍõ,'Q{0Pª
ý\ÛÙºGÒ[ÎR}*'
¨õ½ýDÀþ« xüéJ×çRqÂ-0U°ªÓA
DøÓ<KõÒUîJñbVÇýkíï ±kr
A+LùqèkOJæGñ¦Wóù?ò³¡2¦éC*Ô¯®UrTXÀ$©½ÍîGûì'&Û1ª°dn$Ã'ñôé[[´j\ ü5ÿÕùôÚ^¤TÍ"£öûÄK·«AöWÊÏÇˬô5âi¥SK#28ÌRæÅ¯ô+vÛúØOüiz!õ?")ó&¿gF¾9¤Òó?´péâ)µÓȾCêÇ8VUI#Ö1°þ·µõ-`*
r
òüÿ`è¨ÍoÀÉ|¡\~Î?#^ -C´ÓS3¦HZS#5HVv9KºýIkú?eíò¤YÀCJyþÀjsç«×éÛ©mËøÝ_!å8ý§×Jëe¥[³$R§×'©A`Å9úEM¸ú\m´ë¢¨~lAûkCöWÏIü.1×WÊÌÖ¿´õܵíxKUR¿}»zG7àÆµ¾¶¿»§'hObiON5¯pëj÷qÊĹáó<Ûò§¤õX
:dZ´wdRÀg
eB ØÃZö}ÈOÌÐ×íã_ÊùôÜ.TÔñ¯4Í)¢¶)%US@©'_yP
b¦ßûv;yªqÇÛJ|½xutº8Û»¡òÀxþg]$Z©~ú(ôÓjjR%pÁ긢úGá#èÚµ±âbHP<õÙA_ûn[ŸjSSy8`RúüÇ˨ñVÍ<ÒtÁª4q¬ÃÏê^6úO{E6Û%©*àý <½*|üéú/jÞ/ö ÚK"µ«jc Aâ½VM,Þ`ãòcNéÿX×é0Hërgid[uÈÒ©7êúëLþn³Aç˸Ù@zr8ÅåáE<hC¢£»ê¼zÉS`E±÷&ê£
g\Ë×85òáÃóé+2H zð'åö~Ú~}=Óç©ã¡ Ó×B¹*Þ?² Gô6Áe,®¡åLP~ʼçWX$RãËÏüåéàî§h«[Âí¢Y%@¨â৤§W_SïzCÄZñõ-¾²ÑéyV¾yÆ£O³Ï¥¶ÂQP3}¹ãü±ötÕg¢\M;+Â¥ßËd]q¬6kØ}EÏçÛt>rxj+çâX5ê3SÄ}ö*üéÔL~zRJjª¢ÈR¡Ïþ¤û2X8½ÊMÍ7 Õ6§Äv§Ð_çÓ²ÌÂ=Q'ôGú7õ6\Å
H$T4îo1ÔF±©Ð,,Ô8½õ¹.µ¾Uùù-?óëË5b«¸?^,õTDZP³D$3Db%1ý7dkXE¿½·6iX
ÐJÿÆHô»ªSø¥ym*>²Ks@&¾opÿ`GµGl>2yÚGxt]1HìÙ?Ïiòëåé¨éçz5ñDm.[üÐr¬
rGEÓý,Æ2åkÃÒ¹oÏZ=Lµó8?ï_ñ~b|íýÇ}6Óà®
?þ¯×nÇ é</ÈyüÁÿ ½1Òóp.äyüÇùúk|®¦hË54pJÅþº
΢×
ñ¹#j¯âè2xéO§m?ÕǪ¡1$ìWòsé\Síé_jòÍ'bÒR%*Ê/ÁúÇúòil:D£fµZÄ:*á_pÀéSóòéLò«ÔI6NÌ|oI2¦µWõ]ÿH¹ [êôúû4K=Å\¬sêXç<3åÑEåOõ|`äù¾RèsÓWcî'ÂËP±Æ¯ô7é,$Üÿ[m]ÙÛÌn0û§íüànÔDÈ@ò49óÿ'\$Í$Ó«ýôÉ(}rExu=%©ÃécþQí¨¶+vrqË¥Ác"ȪkJjxùTznÔÞg-#xýbW<41_Wn./ùçßf ¿m8×Ëüúz9æ0Ó1®+è|ê3òÎ?Y)÷-=Ed.*HXD\}6·ÖàGø\&$¨ÚÔG
Wm:.½ZÈ*?di:õFäªiÉ®à
x¢\ºú´Éþs`nmý=¿ôA¬(ôáýé%½äP®»m?Pº=,É:6úr}¨gÕ ÞC¸Jµ}sJyW§å¾HÁ¤%E+!@NiùÓåÐwWº¡g1©zeDûF¸Â¹¹UØi*EË@}/ìÒ-%Z[G¬ùp?oÅÇÏiLtTyÂÊØøntý¼åi_?^Óqʵdýæ3!C2´f9iBÜÝ} 5ÀãM½GÝc\xûN¥¥1ëÀÔSâ'Ê驹¦Þäk~z¨?-UùqécÏ~Ôj¢Ã"¢ÓPoTÓF®C³'Õµp8úܪçnKaM$çÂ'Ú8§²2×ó'õèÛ]Ò¶·p~UÿÉþ_.z·qãü!Y±äO:Èt¢E§Wí¨7ãÒZçéþ°$±ôWítUTѸ׶gõé3n,¡5¥<³_òé$qK,+$jê 8äol}Ò×j¸Ô<;xñô4ûOäzÔ¼ÈmÇàªùbù"¢üê=\é³ÿäÒ¸HI5Hè?rÐÍÀÎ,4µùãúØC´](#Ð
+MUùqãùt^cYV¯÷¯/Ø*?gSir1ÆÍO¹+÷ÀÈêHÀ"h¨_/«ô¨°½à{Eu´HÒñëáB+è=1ûu|©Ò«.cARJ±¥k_*Þxáû:l¦Üõ/S$¢Q!Ñ2MVÐ}©«M/"í~£Ï'×<<º_wÌvöÊUÈzñ8ùSÉ[Îü±ÔJÁQû´³¥bYEëBuñ¶½V¶¯r}y\ܶóSÅ©´_´ãË=k·fñ#ÇÉôó9ùyt«ÍÇRÒ$SKAãÈ%5&«GÐZÍévýoíu§.ÈÆ·$7®¢xSS\Wè=¸sÎú-×Hõ|¸ÃUèCµïrÜ~¸%¸F)SÛÚÓ>½
9Z
XâZ`Ðx ziQboMAý
-õz¸?ëÙÜ6^^BñÁ<N8ðÓå^ÒåªÍ95þþU$}¼zãQ5ß»3ËE%KÒÔÇS* XìLu 37Xê_§ö¬Ç©ìÌÃLHà¯
B}j?Ã_˧h¡ªf§
ùzÐP/ϤÅvëZ
É#iI#§`
PA¾ÀjK=croõ"+Myê«~Ö+ÅMF2EÏ ÝôÒô¥I)Oýµ¯Ê4Ôn
xfz*¹«Î£Hcnn%[K
:mý-î»]Û§Nï]P³íêÿl î£Ã9û@áòê
^uªc)«i䨪]iJAW]Fw`ìÇFv,üßß¶½¡ÄcQ4¨ Ó#ùôÞùð?>áϵÞGÍ7î0úùà×&¯åÖL½tS¤ôÿoE$¬µê¤¡hÌÄ fvÓk+:±¸[1n;$U@_i>¿H§ÞéÉ3)cøiEµ¸àsÐk]¼¥¥Ii´É0VbF"}LÆ%eô¨-pÚ¿6ÿUìEk²=È«~uO$ãô8ô=K¹^¹1q#ìóÎ(ûjGçÒ.w:ÍPèâ±YÄ
=Ú|P#Ô£ðöbü»$º.³çëþ¸``v~Þxt,+Jòôáǧ]RîJýv¥)ÝÔãîÓÉRÅu0:KŤOÖå[Cï¡#YÏKÔùWHóÎ8^-Á£æV´ÔTJyÐZD!µÛú©¸¿Óiÿ«Á
ÇB\W&6uq-¥øéªÈ¼{áf4¯Óù-iR@ãÛÐYzL¥â÷bXj'¢(+¥A·6"üö&毴½JÔZµ ¥
HÓÙÒ7I.TÈ8áRqåÒUãZ¨JFäÇ$s´Ô¯T
EÃ-ÆcôúóímÚgI´Ò`¦#Öº¡øk^ªö¯áøªÊT|Å}1ä¿?QÒVY¥¤4¨áaxgζrG¤Ï¤*ÜõìDV¶ÆQúp¬c®Ô:ª¿õâ
xôkxY*$esùU¼ºq%
_µ©)èçñ24Q´¤K4Èö*·úßn[Jø$§{»½>uùpx³Àú_»ç¨z½Lñû:êÇÚÖ¾
3SÎÞ9¤2Jj£B¶V
Mmê]\>7
C·Çk+4¤¤/@jH`)p%5+U)Ç£¸¥*
¸
þf¿?:t%a²óS¬~J¦ûCbëP$ò0g»2P×±üê±]y±M Y-
Gç«c«ñ^ê÷,'/)jáaæ¤×çéÒªq8ûyDÔѨ:;²»Æ÷c»_7«þ:}Ò¢-f°øªO¯m;A8Éôùô(óÂ)xþÏCêOåפÞu²}Ô¿sÒIJ½CI
+TJXæ_£5¯ýÏ·ívÈÕü)Zª¼Có8¥ÿjçN~ó¼¹V=Öµóô=ÃóãÄc¨Ë.¢À©*}¸S
¬êDøØñ%Qz¯ô*¦å½¾iMzYþâjyñè¾MÖ8uC?eq?>¦â²z uGðÙ(ç}zFÚ¡w§R¿¤éÒ>fñí tù±ÓÌcË8Á>´ßô,Ile¨GJ}8õÊå];È*tÍ;Ú¢InÏªÇÆ®
ܯÉ%ËÒ¥ÁBûm^<öÜ<ºNÀ+´í§¨ô&ÈùÓå×XÏÌ`ðôÇ_ÿЪP©÷rÒÑ$5BòÀOħĴð7¤µ¬ÅÀñõ¿<¡
nâ/%²
©§PbE"5 ¨áÖdÍmpMëAÿ`ã1_XcH+ÿr'Z¤óT
ÊPÌxiÿ}H[ê½XoŸßÒ]Iv$WP4µj÷Ô×οÌ
xÊAª7ó8Í*êVPÊ´~liÄ(x.Úp¥§!ÛÍ´þÉò?oQEECÔÐÎð,Ú«²buÂEupÎÕ6 ¯6Wk~ð#"UKRLêNÀIó#¢»»
h1"©ò"µâx?Ùë-LsT5RÒ5G¨
d+1b)¡ó-ÈöÄÿ¯rM¾eÉnA'!rçì:¨£ílÒ©¡ê÷ÖöÆ`ÌÄp#Í=+çæ>ιÀtË
MxXài*u¯*Bþ«·Óëoh§·h$ÒÑÔiJg$PþÂØzÝ¥î馵5RÊ
qè5p¯.°ÖSØ*>íÕ¼=/æÑ!¡>0Bý:~ý='ÛZÝ"d¸ ¾Dc¯MshÑøZH>tjÓ5?äaO?N¥¥DoQã¨JUwõ¯v¤dþpK%bècoÒ¡7ôßôû÷îè¥eÔtÑ´(õøÓùôEñ"üÇÙµ°þ\zå=?ÜÉPŦM*Ó¬G yUé]:AN°TEP|Úw%YgøÃÌò¬aPÛ
Qp?¯>Ó]Gy G
ËÂVÓBH,Bdæt¦½2ltªfµ¯O¶¤V¿f?NÔôcÉ3S4PN"D°¹²XzAâÜ}oÊ¥gY¿ZÊ1V\ü-
&
Ió*õèþßm¶M<)NO«
þÓÓ
§ÇC£Âµõh§HØ8©w#IåX¢ÇË6¿³SW¡ÒÖ2Ô«Cç¥\À9õ=8|{6Tbδ¢µh©â|ÇÈt¨f¨QK,PÒä0ÏDévô+(m?©¸¿úü%³6Wnêë/X¾T°»E¯å^*ÚQ"é 5Í=;|ëùþ]d«N¡$ƪhÞ6iÅëôÆH³Qãoñ»]râå¬c#-8È<xV¦=XÚÆéU`}b¿kéÄþ]9µ'Pm \+ i(ÜÄf5ÊÛÐÜßü=U¤ ¡®(?#óáR}zIàvkcRÔá¨åAþÛÖz6[U+LøÌÔëîN ÁoŬý6·´»±2¢Ô5-Hó)Lcä)àFÁ¤ÔúVHÇ¿1Óµ'ÞÒ½D¨´ÒcÒ!ö@Æ=:SÁ^jñERj!kÇ$f©%¨â×¾¡ø?ëlǺÚhÞMAÀ ' _1A¤:á©çHé//Ús^>]9CI%ÞWÇÅ$öÒ£è°*"¯:¿ÛýFU¯7oĬÀWUHMXõ"
xôõ½Òb^4ãÇòùq¯Ë§Ìer©r¾ibEBé&í¨(°#é¨Õ´WÑÇ¡å/ZTþç'I©ùc¤éæ½&=iÃìçJ~}-`BMPíqé14XÐ[D-mõäÆþü²õiAÇQÇÈT¶¯Ë¤SÛýAÔÅ~Ú¦qÓ°zÍ\rªù$jÈY}on4sýl}¿FmB:±$ÐÓü¥|«ÒG&¹ÛÇÓæé;XTùIi¡¥è
ré#ÆPçõ?Ãݬìg¹oÓZUj¦´Z |F2Ü0XP¤
@áöWÓ®ÔTÔÒÄ#zHÊ¡©eñiWoT®Á±~ÉöqpÑë-lS@,}+CÌäpëi%¼Á¯¨¡¾ÇÛÔéh)(àzRìcÒú¼^@_Ôú¦ X{>Õ¸]ƬÜ<þ%mDSíáQ<swÃ?Êùð=p¦¨)*I
"T¼iBù|!äR°Éê%IÒßBOõ^}!··4O .ÞjxPÀ°^W+Zyàu[@÷&
Tp¯çZÔ1=8ä£r#&«¨EL^É!CÉ©úqýoì¶k-¤i`:Bk<yÓç\Ê££Áu=~&µâÓã¯_ÂÕþDýÇϧ
qY²SÏU,q*8i³.²UnÅ.u0úÿS}D;|Ѹ¦> *8'¦æÊj3_¶º.¸
jð¶i|õTT¯¤
¾ükoZ)¹ã@ÒÄ·QZ6³¨Ô+JiÒÔ*~*çÖ½.údµ¢úéþ¬u
3RjcTÉ2!2}»ãÔîÃO©±ÿR>¥E³øQ=»ª¸¡jZñ/«í¯S$pº»¼"(4%¨
ò§¡ÏiàL*ÓÎÒ²º¢LN·ÒY®úlxÔvY#Õ ]@yã°)AöpÚö©â:cU|~xëªêjÊíMTµ50£É
J»3¬L5HjLïêÐê<ê$íe´Örº©4¨&§Îü9ÉãüúnòËÃ]²,!Àöù\u$T&¨VA6ÍbGiLè ßõñô·ÖçÞ¤¾Ó¤Ä¬Yð(ý£F¤ÅkQaÒZhðÂ?¡ÍsæOä륵bÇP<°ÔLËäo<ÊÒµT²øÝ½G_"ÿ{n;¹mîÃ^.¨XÑIÖX)ÝZJO*Ò½[enÆ4Ïm1ó'ÓíêU4O¦bbqMLµk>ªÙþ«·¤Gú}=ÒÅ iH$ª3Ü|ø
Dã»SäÃ~xüu³ÓN~Ú#æEhæYXÔÓM¨I"èÀXÏ ¨ÈTøDê>\ûEùèÒ`&V ò>£ü=I¤q]÷òLDk,ÆFõJ`[^Ĩ?Kì?STw5Ôʤ`TzLz×¢+§×9E>j1Àz×ü¿RiÚV!PºøK#
ò
6k«°7#úúµÞ24È2ó>¤}<©Ó0íFW:é^"¼8RåëDz¥_Ö!TT9¢ydÜ©$^êÀ¿Ô
h.
jñäÕ
Qþò
ç&¾],*êÂ$Ô·4üøùuL*E,¢HÌöh^o"×÷
i&Í©n4®ÿLc1ý:©ÿLóÀþC¤wV·ÀÄ¥@ã@G¥8pý½3ÔÒÃD)Lº¤WE0:¡@Ågûy³/6BEÀÿíõÌ5tl+¨*Àpã×;M
CäÙ§ò©ýë±A¬ÅSN<gVêu?ÐUÅÍù·×êÙ_Ý«*ºÔf¡©Q\äiÇó qA$ÿUúå
:|¼¨+öä~ΰZ
q2SJ®|N>Îü1xº»§q+^?>ºÇÆTK"E5,Úu3µ"é/`R÷}éíMN[Lsç£9üºTìü
up'>ñ];Seé©b
0úéç©!$²¦jà0ô}VümÃVqÊçÃPQH9ÅÒÆê³[Ol4©åUÿäzIYRe¾F¡dh*:¥B4É!(ÈÜ6±ùµ¾û¼ë¨â3Zgä+åþ~·ña£3³Ç
+JÝ>ýÍ&F*¨Æ¯Ï B.eBH¿öM¹7þ¤{x³]W¹eSJTöüê£üGìVw'ô¡ó
z³ÔÔñVPÆÑÔû¦jo²ò+JêºF±¾¾äö'ÝH.¦1BT7æiAþ^[J'jBWíÂúþ~^cìëÔÔ´´v1khIfxݼÒýr
¿¢Öÿj`µ³aI¦ {åÄXù#Ó§¾ê½ô*:·¬xb±,f0_LBhàãQ!V°6ôêkÛúý} æ[vkSÀi?ÌòÕOEéDvâÛWÚøQ®ãLyõÁ!§7XÞG/#Úú¿õúqõ°>ïÊai(Kzö:yåèOϦæ¶fiQJ<
h@´×˦9¶ìs3LÏ%4~I$O(¡¸)K_êP'ð91ø9µ)öùñ5ý¿/:\»IÓ@ ÄTÄÄ<øÖ½BjUòT@
ÙUÑTê°Í#p-ÀüÍÞK!v|)^?þ^½Am%¸¬µûÀÿ&këÔIï¾cB¢æ3Pmä ß@«ÕÉöÝ[SpP±Õs\
¥·wõ1uQär|¼þÑéòÇYê=`5@V©X èaãkÆCFö,«tÛëý8Wqs-²9èqzW" ýé«k4µè0(?/·=e¥^) n50äY,Xór \ý/Ë6³\Mn$¹R¯øQÎ*kàôh§o·m'iôû)N?/Ï®QÈñË3SKNM:¼mXª"_)æî+£HíÀ÷¯tj¡zR?òùtÕÍÔÖ¯àzN(¬Dÿ³§rHðÉ]AOJÕ2WyÑíBùTèZÜ®·×ñá$11|$÷R×õÿ¯-üVòx%
¯xúúg'ò:oª tÅâÉ
¼¡_ùB
D{!%o}?V>ÝyK±¡+ÃäÏóý½2×9îF â?ÁJñùñüºkD©I
¹7$I¾2H!¦%LE¿×±öÅ¥Ï0YèNqµÓÌqà?<ô]#¡ÓBÀñ'ùÿ®MNbRß½àCóÒ«+ð¹k1Ð=$¨ ¥ì=¿y¸É!p¬R<p:}<ÉÅÏü6³KÐDÁ|ªçÄ}g¡øbHç=A$EQTÝ¡c{ÁÔE¿ÖçÚ{Z¼jøGçòÒÞ¢£#Ò®bÞá ý¾@ùg§$zB=Hæ3,®6rLgóÀ¹Óô¿ô½½íü)«.qN¹ãûqÒà E&jÔÿDù«×§(Þ¦Ò-J"µ)61=ÔéEÔPÿ¬mký/í)¶QXS:xú.8éDw6²(YF5õòûrqòéîªèÏO¦þs9i\!
[I*/êm6úØûFòhANãç¤0 #ç_Ë¥^ YµÏ?ÛNµ,Ô(À|»~t ¦|þÎiÉQª¢%¨Íª(͵5ýN$ùú{+
\¸èOÌ:ãü=>C<%¦Hô?JÔ~gìë¯ò;Æ)iü»<Ð5B$ú%$¸Õck *mn¹ö®ÞÉ$²¶=C7Ϩû8ôW4qKìÔ
Øh8qÉéîÕD.Ð-DMåRI_ÒÜóqr§×ÞåÃÜiNÐzãåÓZîc¸:éÄw2hOËéþ,?íôÂdxîºçU*ÄÆ*orT+òoI ¾RXùHûGÏפÌ8#Ià¬tÊå£cp²u¨$}§)ÜÎX¤k¦OðWìÁ=Rú^üè8ygÓÏWÊtÕÂWMþ6Bbt-bÀ\ÿ¯ø
p¥>.ßRÁ#ùWýê¸8ég7Ü2X©¦%àyPÐ"°Ü~Ý¡½ zÇË?¶½TGqT© üÏó©ÿ7Y?ª<êvT,,ïg
It's been a while since I stepped into a church, so when I knew I was going to Suffolk at the weekend, I asked a friend whoch ones I should visit, and was told that this is one of the top churches in England, not just Suffolk.
Set a hundred yards or so from the main road that is chocked with traffic which runs between the county towns of Suffolk and Norfolk, it is down a lovely quiet lane, past some grand large houses, and set back from the road in a small churchyard is St Mary.
You enter through a small Norman doorway, into a body of a small and simple church, bt one filled with delights.
----------------------------------------------
From the moment that you see it across the fields, you know that St Mary is something special. At first the silhouette perhaps, or a stain of gold that resolves as you approach into a solid little Norman church. The thatched roof is charming, and set against is a small square tower, also crowned in thatch. There is a stubborn timelessness about it, a silent witness to long centuries. There isn’t really a village, and St Mary sits lonely in the fields. At night it is floodlit and floats above the darkness. On winter days, the low light catches its honeyed walls across ploughed furrows. In summer, the entrancing trees gather, a setting for a diadem.
This has always been a special place for me. I was captivated at an early stage of my life in Suffolk. And it was while visiting here in late 1998 that I first got the idea for this website, and decided to do it. Thornham Parva was the first entry. In common with most of the very earliest entries, it wasn’t terribly good – I hadn’t even taken any photographs.
But that was an excuse to return again and again, and when this website was featured on BBC Television’s Songs of Praise in 2000, the interview was recorded here at St Mary. They filmed me cycling the narrow lanes round about in the sub-zero temperatures of late-January; if anything, it was even colder inside the church, and my breath clouded the air as I became quite possibly the first person ever to say the Hail Mary on prime-time television.
Thornham Parva, of course, isn’t just special to me. It is one of the most remarkable churches in East Anglia, a treasure house, an aesthetic pleasure, a delight. It is a perfect antidote to the triumphalism of nearby Eye, an intensely rural collision of historical circumstances that have left us a moving and coherent document of our Suffolk past. When Cautley’s revising editors came this way in 1975 they found the church in a bit of a state, and even feared for its future. That it is now the perfect model of a well-cared-for English parish church is a tribute to the energy and enthusiasm of the tiny handful of local parishioners who have nursed it back to health.
The church gets a fair number of visitors, because its fame has spread far and wide. As an example, I popped in here a few years back with my daughter. She was about five years old at the time, and without me noticing she signed the visitors book with our full address (not something I would normally advise). Within a fortnight, I had received a nice postcard from Israel, from a user of this site who had spotted the entry in the visitors book. It is not surprising that the church does get visitors from all over the world, because St Mary is worth seeing, and worth going to see. In particular, it has, not one, but two astonishing survivals. If they were in the Victoria and Albert Museum you would willingly travel to London to see them, and pay handsomely for doing so. And yet here they are, in the fields that punctuate the Thornham woods, in a church which is open every day.
You step directly down into the church from a small Norman doorway in the north side. A gorgeous 18th century gallery curves above you – there’s no other like it in Suffolk. It was made tiny, to fit in this tiny space. Unfortunately, the stairway is now kept locked so, unless you contact a churchwarden first, you can’t see the clever way the carpenter engineered benches that open and close over the gangway to allow more seating space. The gallery is a reminder that St Mary was the church of the ordinary people; The neighbpouring village is Thorenham Magna, and the local big house Thornham Hall, the home of the Hennikers, is beside the church at Thornham Magna. However, it was at the big house, or more accurately in one of its barns, that in the 1920s was found and donated to this church the remarkable Thornham retable. It was restored in the early years of this century, and returned to St Mary, now standing proud behind alarmed glass.
The retable is only part of a much larger altarpiece that probably once stood in the Priory at Thetford in Norfolk. The rest of the piece can be found in the Musee de Cluny in Paris. The retable was rescued and hidden after the Anglican Reformation destroyed the priory, along with so many of England’s treasures. Perhaps it was taken by recusant Catholics to use in their devotions. More likely, it was simply rescued because it is beautiful. From left to right, the figures are St Dominic (Thetford was a Dominican Priory); St Catherine; St John the Baptist; St Paul; a rood group of the Blessed Virgin, Christ and St John; St Peter; St Edmund; St Margaret; St Peter Martyr (another Dominican). The retable dates from the height of the Decorated period, in the decades before the Black Death. They are probably the most alive, and lively, medieval figures in Suffolk; St Catherine in particular looks as if she is stepping through an archway from dancing in a garden.
As if the retable were not enough, the walls of St Mary are lined with some of Suffolk’s most fascinating wall-paintings. They rank with those at Wissington, and date broadly from the early years of the 14th century, and are in two ranges; on the south wall is the story of the early years of Christ. On the north wall is the martyrdom of St Edmund. This is amazingly rare; fragments survive not far off at Troston, but there is only one other sequence of the martyrdom surviving in the whole of the Kingdom.
Both sequences are organised chronologically from right to left. This may seem awkward, but effectively they start in the south west corner of the church and continue anti-clockwise around to the north-west corner. Unfortunately, the paintings on the west wall are now lost to us, behind the gallery.
On the south side, it is reasonable to assume that the very first painting, on the south side of the west wall, was an Annunciation – the angel appearing to Mary. This is lost. A fragment of the next frame survives, just poking up above the south end of the gallery. This is the Visitation, and we see Mary embracing her cousin Elizabeth. The Visitation was a very important part of medieval devotions, because of the way it balances and connects with the Assumption; the Assumption of the Blessed Virgin, on August 15th, was one of the most significant feast days in the English medieval calendar, and the Assumption was probably the dedication of the majority of Suffolk churches. The other images in the sequence are clearer. We see the angel appearing to the shepherds, and then Christ sits on his mothers lap while the shepherds adore him. Note the way we have lost the adoring figures because of the later punching through of a window. Similarly, the next frame, the Presentation in the temple, has also suffered from fenestration. We often talk about Victorian vandalism of medieval churches, but here is a prime example of destruction caused by 15th century ‘restoration’.
What was the point of this sequence? A lot of nonsense is talked about wallpaintings and stained glass being ‘the poor mans Bible’ for peasants who couldn’t read. This analysis suggests that they were destroyed during the 16th century Anglican Reformation because ‘they were no longer needed’. In fact, the Anglicans destroyed them because they were Catholic devotional tools – the wall paintings on the south side here form a rosary sequence, pictures for meditation while saying prayers with the aid of rosary beads. Often this was done during Mass. If the Anglicans were to turn our churches into congregational preaching houses, the wall paintings had to go.
Intriguingly, the wall paintings here may have been whitewashed even before there were theological reasons for doing so. Most of the windows that punch through the wall paintings date from the 15th century, not the 16th. Could there have been a general redecoration at this time? Whichever, they were whitewashed, to be rediscovered in a kinder, gentler age. When the ranges here were uncovered by the Victorians, the south range was easily recognisable. But the north range wasn’t. For many years, it was thought to represent the martyrdom of St Catherine, because of the large wheel above the way you came in. It was only at the time the paintings were restored in the late 1970s that it became clear that here was something much more exciting.
The sequence begins at the eastern end of the range, and you can click on the images below to enlarge them. We see Edmund fleeing the Viking attack on a town, possibly Rendlesham, home of the Wuffings, the East Anglian royal family. The actual martyrdom is lost because of another of those great windows, but we next see Edmund’s decapitated head being put back on the body by a group of monks. Then, the body is carried off to its shrine at Bedricsworth (soon to become St Edmundsbury) while the wolf that found and guarded the head looks on. The final image on the north wall shows the wheel of a bullock cart crossing a bridge – delightfully, the bridge is represented by the arch of the doorway. This depicts an event that happened some time after. St Edmund’s body (by now sanctified and canonised) is being taken away to escape a later assault by Vikings. It approaches a bridge that is simply too narrow to allow the cart to pass. Miraculously, the cart crosses the bridge, and the Vikings are foiled.
Perhaps there was a final image on the north side of the west wall. Perhaps it showed the fabulous shrine at Bury itself. We can never be sure.
Although it is sad that we have lost so much of both sequences because of later alterations, it has to be said that the walls of this church are beautiful. The late medieval windows, which include some excellent 20th century glass by Lawrence Whistler, the paraffin lamps, the memorials to churchwardens, all add rather than detract. The screen is tiny and over-restored, but you can still see the sawn-off ends of the rood beam and the floor of the rood loft.
Standing in the rood screen, the retable behind you for a moment, the full beauty of the gallery can be seen, and above it a circular Saxon window. You can step outside and see how it is hidden by the tower. The tower itself is surprisingly late; we are told that in the 1480s it was the work of Richard Cutting and John Mason. Apparently, they were sued for defective workmanship, but it still appears to be standing.
The graveyard is an interesting one. As well as several significant musicians, it includes the grave of the great 20th century architect Basil Spence, designer of Coventry Cathedral, the Kensington and Chelsea barracks in London, and Britains best university campus, the University of Sussex - to name but three. Ironically, his 1980s gravestone appears to be wearing away. One hopes he used better materials for his buildings.
Simon Knott, 1998, rewritten 2003, revised February 2009
www.suffolkchurches.co.uk/thornhamentry.htm
----------------------------------------
The Thornhams, Magna and Parva, flank Thornham Hall and its park. Until the end of the 19thc. the estate boasted a hall, Tudor with an 18thc. facade, surrounded by an extensive park. Most of the hall was demolishedc.1900, and the rest was destroyed by fire in the late 1940s. The present hall is modern, and the estate has been converted for use as a field centre, a commercial market garden and a site for small businesses. Excavations in the estate have provided evidence of continuous occupation in the area from the Neolithic period to the present. The surrounding landscape is flattish and given over to arable cultivation. Thornham Parva lies to the N of the hall, some 2 miles W of Eye in central North Suffolk. The settlement is dispersed and sparsely populated with no real centre apart from the church, which lies just off the road from Thornham Magna and the Hall.
St Mary's has a nave and chancel in one, covered with a thatched roof, and a low W tower with a thatched pyramid roof. The church is of flint with ashlar dressings. The nave is apparently 12thc., with N and S doorways and a S window surviving from that period, but a round window visible in the interior W wall of the nave is said to be late Anglo-Saxon by Cautley. A flowing tracery window has been added on the S wall, and 15thc. windows have been inserted towards the W end. There is no chancel arch, and two Y-tracery windows on the lateral walls towards the E suggest a date ofc.1300 for the chancel. The E window is three-light reticulated, and there is a 15thc. S window. The tower is of knapped flint with no buttresses; it has a tall plinth course and a 15thc. main W window. Its E quoins are of brick, as are the upper windows, except for their ashlar ogee heads, suggesting an 18thc. date for the top of the tower. St Mary's is celebrated as the home of a 14thc. retable, probably painted for the Dominican house at Thetford. It was discovered in a stable loft at Thornham Hall in 1927 and given to the church by Lord Henniker. Romanesque work recorded here is found on the two nave doorways and the S nave window.
Thornham Parva was held by Robert Malet in 1086. There were various small parcels here before the Conquest: 7 acres held by two free men commended to Eadric (these were held by Robert’s mother in 1086); 28 acres held by 8 free men commended to Wulfgifu; 15 acres held by two free men, one commended to Wulfgifu; and 14 acres held by Sigeric, also commended to Wulfgifu (these three holdings in the hands of Robert Malet in 1086). There was three parts of a church in 1086 with 10 acres of free land. The present lords of Thornham are the Hennikers; it has been in the family since the mid-18thc.
South Hartismere benefice, i.e. Gislingham, Mellis, Stoke Ash, Thorndon with Rishangles, Thornham Magna, Thornham Parva, Thwaite and Wetheringsett cum Brockford.
Links het voormalige wijkgebouw van het Groene Kruis (1938), van architect Pieter Mekkes (1887-1968). In 1961 gewijzigd in een dubbel woonhuis aan de Brink ZZ 2-4. Op deze locatie stond de tramremise van de paardentram: www.oudzuidlaren.nl/html/paardetram.html
Naast het voormalige wijkgebouw van het Groene Kruis staat de voormalige boerderij van Dr. H. Hamminga aan de Brink Zuidzijde 4. Hij is een zoon van huisarts Lambertus Hamminga, woonachtig aan de Brink Oostzijde 2, geb. Zuidlaren 4-8-1889, ovl. Zuidlaren 8-12-1957, kleinzoon van Hendrik Hamminga (1860-1935), landbouwer (adres A 204), en Jochemina Hamminga, achterkleinzoon van Lambert Hamminga (1819-1897), landbouwer (adres A 204), en Aaltje Julsing en achterachterkleinzoon van Jan Hamminga, landbouwer, en Hendrikje Schuiling:
web.archive.org/web/20161020100621/http://www.panoramio.c...
Rechts Huize "Laar End" aan de Brink ZZ 8, oorspronkelijk eenlaags:
web.archive.org/web/20161028155159/www.panoramio.com/phot...
web.archive.org/web/20161028155156/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161031100511/http://www.panoramio.c...
Het Buiten Verblyf van Dr. Wicher Oncko van Swinderen te Zuidlaren werd in 1784 te koop aangeboden ten Huize van de Wed. van Evert Jans aan de Brink in Zuidlaren.
Dr. Wichter Oncko van Swinderen, geb. Groningen 4-1-1766, ovl. Paterswolde (Huis te Paterswolde, ook Huize Nijborg) 3-10-1800, zoon van Abraham Quevellerius van Swinderen en Gesina van Rehden, tr. 1. 15-6-1791 Catharina Mechelina van Coevorden, ovl. 24-4-1794; tr. 2. 23-5-1796 Aletta van Swinderen, geb. Vlagtwedde 20-1-1765, ovl. Paterswolde (Huis te Paterswolde, ook Huize Nijborg) 23-10-1800, dochter van Albert Hindrik van Swinderen en Edzardina Sparringa.
Ommelander Courant van 7-10-1800 en 28-10-1800:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215353:mpeg21:a0012
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215359:mpeg21:a0010
Groninger Courant van 22-8-1794:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010157117:mpeg21:a0012
Zyne Excellentie de Heer Lt. Generaal J.W. de Famars, ovl. 1785, bood op 12-9-1774 ten Huize van de Weduwe van Evert Jans te Zuidlaren bezittingen in Schipborg, Zuidlaren, Midlaren en De Groeve te koop aan. Groninger Courant van 2-9-1774:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106309:mpeg21:a0005
"Geslachtlijst van de familie Van Swinderen. Opgemaakt en met eenige bijlagen vermeerderd", door Th. van Swinderen; Groningen 22 April 1850 (Google Books).
Joan Pieter Servatius, ontvanger belasting, geb. Maastricht
2-1-1752, ovl. Zuidlaren, Laareind, 25-3-1819, zoon van
Matias Servatius en Catharina Willig, tr. Gerardina Fokkelina Engelhard, geb. Bourtange 23-2-1758, ovl. Assen 1-3-1838, dochter van Nicolaas Engelhard en Maria Alting.
Overlijdensbericht van Gerardina Fokkelina Servatius-Engelhard in de Javasche Courant van 4-8-1838:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010503981:mpeg21:a0014
Hun zoon Nicolaas Gerard Servatius, ontvanger, geb. Coevorden 21-4-1793, ovl. Assen 15-5-1870, tr. Groningen 4-9-1819 Charlotta Gerardina van Swinderen, geb. Paterswolde 1798, ovl. Leiden (Breedestraat) 26-6-1858, oud 60 jaar, dochter van Wicher Onco van Swinderen en Aletta van Swinderen.
De Wed. van de Heer J.P. Servatius te Assen bood het Buitengoed Laareind aan de Brink ZZ 8 in Zuidlaren in 1835 te koop aan. Mocht het Buitengoed niet naar genoegen worden verkocht, dan zou het op Afbraak worden verkocht. Groninger Courant van 13-10-1835: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772134:mpeg21:a0006
Charlotte Gerardine Servatius-van Swinderen bood het Buitengoed Laareind aan de Brink ZZ 8 in Zuidlaren in 1838 te koop aan.
Huwelijkdatum: 10-11-1748; 1e Proclamatiedatum: 3-11-1748;
Bruidegom: Evert Jans, Jongeman; woonplaats: Gasselte
Bruid: Gesina Ottens Karst, Jongedochter; woonplaats: Zuitlaren. Hun kinderen heten Grietje, Jantje, Jan, Otte en Roelofje.
Gedoopt: Roelofje, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 28-10-1759, dochter van Evert Jans en Gesina Ottens Karst.
Huwelijkdatum: 24-4-1808; 1e Proclamatiedatum: 3-4-1808;
Bruidegom: Otto Everts, Jongeman; woonplaats: Zuidlaren
Bruid: Henderkien Lukas, Jongedochter; woonplaats: Zuidlaren.
Op 6-2-1813 werd Evert Everts in Zuidlaren geboren, zoon van Otto Everts, brouwer, tapper, koopman, landbouwer, ovl. Zuidlaren 6-11-1835, oud 71 jaar, en van Hendrikje Lukas Strating, dochter van landbouwer Lucas Jans Strating (1753-1819) en Jantje Jans Tiddens (1750-1834).
Kastelein Otto Everts in Zuidlaren in 1803 en 1808. Ommelander Courant van 27-12-1803 en 1-3-1808:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216155:mpeg21:a0008
Kastelein Otto Everts in Zuidlaren in 1814. Advertentieblad, bekendmakingen en onderscheidene berigten van Groningen
11-1-1814:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010179829:mpeg21:a0004
De Erven Otto Everts en Hendrikje Lucas Strating boden op 29-1-1838, ten Huize van Thale Zondag, de Behuizinge en Hof.......aan de Brink te koop aan. Drentsche Courant van 23-1-1838: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010785121:mpeg21:a0008
In 1832 was landbouwer Lucas Strating eigenaar van het perceel Kad. G 73 aan de Brink, gelegen naast het perceel G 67 van Willem Jacob graaf van Heiden, Lid van het College van Gedeputeerde Staten, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33737976442/in/photolist
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784, pagina 5245
Vermelding: De Weduwe van Evert Jans, heeft nering.
Bedrag: 2-00-00.
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1794, pagina 5257
Vermelding: De Wed: Evert Jans brouwersche.
Bedrag: 2-00-00.
Van 1838 tot 1870 woonde timmerman en metselaar Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655), later Huize "Laar End". Hij was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856. In 1880 heeft de H. Wuffing het huis (Kad. Sectie G 1403) laten verbouwen. Omstreeks 1909 kocht de Jkvr. Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer, ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar, het pand Brink ZZ 8 van trambeambte en houthandelaar Jan Jakobs Zondag (1874-1947) en huismeester Jan Beekman (1864-1948), die het in hetzelfde jaar hadden gekocht van Pieter Krul, sigarenfabrikant in Groningen, geb. Bolsward 11-3-1840, ovl. Groningen 18-6-1917. In 1911 is er een verdieping opgebouwd onder architectuur van ir. Gerhardus Knuttel, geb. Delft 8-12-1880, ovl. Rijswijk 22-2-1961; de bouwvergunning is van 30-5-1911. Knuttel was in 1913 de architect van Huize de Kempenaer aan de Rijksstraatweg 240 in Haren, en in 1915 van het landhuis aan de Dr. Nassaulaan 20 in Assen.
www.panoramio.com/photo/112105515
www.panoramio.com/photo/112105520
www.panoramio.com/photo/104633855
www.panoramio.com/photo/104633852
Hij was aandeelhouder in de in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Zijn erven boden op 20-1-1871 zijn huis en tuin te koop aan ten huize van Berend Bakker. Mogelijk was hij betrokken bij het ontwerp en de bouw van de tolhuizen in Schuilingsoord, Midlaren en De Groeve. In de advertentie werd gesproken over "eene ruime en nette Behuizinge en Erf, staande op eene aangename stand aan de Brink te Zuidlaren, en een akker Bouwland op de Esch aldaar" (Kad. Sectie G 377). Op 14-1-1871 werd Hooiland en Bouwland van Willem Sikkens in Eelde verkocht. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-1-1871, 9-1-1871 en 16-1-1871:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094464:mpeg21:a0024
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094468:mpeg21:a0021
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094490:mpeg21:a0021
Willems Sikkens had een zoon Hendrik Sikkens, opzigter waterstaat, geb. Zuidlaren 28-6-1840, ovl. De Punt (Vries) 30-7-1866, en twee dochters, nl. Jantien Sikkens, geb. Zuidlaren 14-1-1848 en Geesje Sikkens, geb. Zuidlaren 6-2-1854.
Willem Sikkens had een broer Albert Sikkens, timmerman, geb. Zuidlaren 6-6-1791, ovl. Zuidlaren 22-5-1877, gehuwd met Barbara Leen, en een broer Kars Sikkens, kuiper, timmerman, geb. Zuidlaren ca. 1793, ovl. Zuidlaren 18-9-1847, gehuwd met Geertruid Klaassens Nijland.
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Willem Sikkens was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010788494:mpeg21:a0011
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Zie ook de volgende foto's van de Brink:
www.panoramio.com/photo/133714996
www.panoramio.com/photo/104634296
www.panoramio.com/photo/21301844
www.panoramio.com/photo/104633852
www.panoramio.com/photo/104633855
www.panoramio.com/photo/133714398
www.panoramio.com/photo/133714266
www.panoramio.com/photo/133525700
www.panoramio.com/photo/133502470
www.panoramio.com/photo/128067432
www.panoramio.com/photo/103167025
Bij Koninklijk Besluit van 19-8-1855 kregen de heren J.J.A. Ardesch, Jhr. mr. P.A.G. de Milly, dr. B.W. van de Sande Slot en mr. L. graaf van Heiden Reinestein, allen uit Zuidlaren, toestemming voor de aanleg van een kunstweg van Zuidlaren over Annen en Eext tot Gieten en daar aansluitende aan de provincialen weg van Assen naar de Hilte, met concessie tot tolheffing aan twee tolboomen. Groninger Courant van 26-8-1855 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771365:mpeg21:a0022). J.J.A. Ardesch is de gepensioneerd Generaal-Majoor Johan Jacob Anton Ardesch, geb. Veere 31-1-1787, ovl. Zuidlaren 1-11-1857. Op 19-4-1906 werd ten sterfhuize van mevr. Sebastiana Ardesch-de Rooij in Zuidlaren (A nr. 52) ten verzoeke van G. Kniphorst te Stadskanaal een Boeldag gehouden, tot verkoop van Tafels Stoelen, Klok etc. Zij is geb. Den Haag 4-11-1812, ovl. Zuidlaren 20-1-1906. Nieuwsblad van het Noorden van 8-4-1906:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894909:mpeg21:a0146
P.A.G. de Milly is Jhr. Paul Antoine Guillaume de Milly, Burgemeester van Zuidlaren van 1843 tot 1883, geb. Den Bosch 22-11-1807, ovl. Zuidlaren 5-2-1890. Dr. B.W. van de Sande Slot is de arts Bernardus Willem van de Sande Slot, geb. Meppel 27-7-1813, ovl. Zuidlaren 1-5-1873. Mr. L. graaf van Heiden Reinestein is Louis van Heiden Reinestein, Commissaris des Konings in Groningen, Burgemeester van Zuidlaren van 1832 tot 1838, geb. Laarwoud, Zuidlaren, 11-7-1882, ovl. Zuidlaren 2-11-1882.
Rechts van Laar-End staat de boerderij aan de Brink Zuidzijde 10, al zeer lang in bezit van de familie Karsens.
In 1832 was de wed. Roelof Karsten de eigenaar van het perceel aan de Brink ZZ, Kad. G 298 art. 159.
Zij is Lammigje Sissingh, ovl. Zuidlaren 29-9-1854, oud 62 jaar, weduwe van Roelof Karsten, geb. Zuidlaren 2-3-1777, ovl. Zuidlaren 12-11-1819, zoon van Willem Carsten ovl. Zuidlaren 24-2-1816, oud 75 jaar, en van Hendrikje Tamming (ook Tammink), kleinzoon van Otte Carsten en Grietje Roelfs.
In 1896 was vermoedelijk Reinder Karsens de eigenaar, geb. Zuidlaren 24-9-1850, ovl. Zuidlaren 10-8-1923, gehuwd met Harmtien Hamminga, zoon van Roelof Karsens, geb. Zuidlaren 18-4-1823, ovl. 20-2-1876, en van Elisabet Kluiving, kleinzoon van Tijs Kars(s)ens (1793-1865) en Adriaantje Wuffing, achterkleinzoon van Kars Lammers Karssens en Geesje Klaasens. Op deze afbeelding staat de poststempoel van 1918.
Op 11-7-1802 zijn 32 huizen en schuren in Zuidlaren afgebrand. De brand begon in het huis van olieslager en koopman Jan Hessels.
Het Hoge-Huis "voor aan de Straat te Zuidlaren", van de Geertruit Karsten-Bavinge, weduwe van Roelof Ottens Karsten (ook Carsten), brandde volledig af. Zij overleed in Zuidlaren op 20-11-1803.
Op 29-7-1803 hielden H. Tammink en W. Sissink een aanbesteding ten huize van Adde Jans van het "Optimmeren van hun Behuizingen en Schuuren". Groninger Courant van 22-7-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159455:mpeg21:a0014
H. Tammink is vermoedelijk Harmen Tammink, landbouwer, geb. Zuidlaren 7-10-1742, ovl. Zuidlaren 16-9-1817, zoon van Jan Roelofs Tammink en Grietje Harms Hemsing, tr. Zuidlaren 28-11-1769 Alberdina Hoenderken, jongedochter van Noordlaren. Zijn overlijden werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Freriks Bakker (52 jr), bakker, en Derk Jacobs Hagedoorn (41 jr), landbouwer, kastelein.
In 1832 was landbouwer Roelof Tammink de eigenaar van het pand Kad. G 148, art. 310, gelegen aan wat later de Kleine Brink werd genoemd, op de hoek met de Brinkstraat. Hij is ged. Zuidlaren 3-3-1776, ovl. Zuidlaren 10-7-1846, zoon van Harmen Tammink en Alberdina Hoenderkens, echtgenoot van Jantien Pelinck, geb. Norg 7-3-1782, ovl. Zuidlaren 8-4-1857, De weduwe Derk Jacobs Hagedoorn was in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 132, art. 103, ongeveer waar later "De Koppelpaarden" is gebouwd: www.flickr.com/photos/148859204@N07/32795101964/in/photolist
W. Sissink is vermoedelijk Willem Sissing(h), ged. Zuidlaren 9-9-1753, ovl. Zuidlaren 8-1-1808, zoon van Lukas Sissing en Aaltje Willem Dekkers, tr. 1. Zuidlaren 18-6-1790 Hillegonda Homans, jongedochter van Vries, begr. Zuidlaren 25-1-1801; tr. 2. Zuidlaren 7-6-1801 Ida Bavingh, jongedochter van Tarelo, geb. Vries 1-8-1762, ovl. Taarlo 23-2-1831, dochter van Willem Baving en Aaltien Harders.
Willem Sissing(h) en Hillegonda Homans hadden twee zonen: Lucas, geb. Zuidlaren 16-5-1791, ovl. Zuidlaren 8-8-1802, en Fredrik, geb. Zuidlaren 21-8-1793.
In 1832 was Hendrik Sissing in Noordlaren de eigenaar van het huis Kad. G 91, art. 286, aan de Brink ZZ in Zuidlaren. Hendrik Sissing, geb. Zuidlaren, ovl. Noordlaren 26-1-1845, oud 86 jaar, zoon van Harm Sissing en Jantien Baving, was gehuwd met Dorothea Ottens, ovl. Noordlaren 20-2-1844, oud 82 jaar.
Harm Sissing was in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 301, art. 283 aan de Brink ZZ, naast Huize Laareind van de wed. Joan Pieter Servatius. Harm Sissing, geb. Zuidlaren 9-12-1788, ovl. Zuidlaren 13-8-1837, zoon van Egbert Harms Sissing (ook Sissink en Sissingh) en Grietjen Hendriks Wuffing (ook Wuffen), tr. Grietjen Wuffing (ook Wuffen), ovl. Zuidlaren 5-4-1847, oud 53 jaar, dochter van Willem Egberts Wuffing en Wemelina Egberts. Egbert Harms Sissing (ook Sissink en Sissingh), geb. Vries 22-3-1756, ovl. ten huize van de wed. Roelof Carsten in Zuidlaren 22-3-1824, oud 68 jaar, is een zoon van Harm Sissingh en Jantien Baving. Egbert's overlijden werd aangegeven door de buurmannen Roelof Jans Strating, oud 31 jaar, landbouwer, en Jeen Reenks de Boer, oud 31 jaar, commies.
Jan Hessels is Jan Hessel Hessels, geb. Wittelte/Diever 1760, ovl. Zuidlaren (huis nr. 88) 1-8-1813, oud 53 jaar. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Otte Everts en Willem Bos. Otte Everts, landbouwer, tapper, overleed in Zuidlaren op 6-11-1835, oud 71 jaar, echtgenoot van Hendrikje Lucas Strating; zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Albert Bazuin (60 jr), landbouwer, en Folkert Gabriel Bolt (41 jr), tuinier. Albert Bazuin was gevestigd aan de Brink OZ, Kad. G 74, art. 14, naast Lucas Strating, Kad. G 73, art. 305. Lucas Strating was weer de buurman van Willem Jacob graaf van Heiden, Schout en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, Kad. G 67, art. 111:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/in/photolist
Jan Hessels is een zoon van wijlen Hessel Jans en Hilligje Jans Boldinghe, woonachtig in Wittelte, echtgenoot van Margien Koops, geb. Peize 13-4-1730, ovl. Peize 16-9-1817. Zij zijn de ouders van Hessel Jan Hessels, gemeenteontvanger, geb. Smilde 25-12-1790, ovl. Zuidlaren 18-11-1874, echtgenoot van Tjaatje Bosscher (ook Bosker), geb. Winschoten 25-12-1788, ovl. Zuidlaren 10-7-1877.
Op 26-8-1803 werd een collecte gehouden door de Commissie tot de Directie over de gecollecteerde Penningen om de getroffenen te helpen.
Bataafsche Leeuwarder Courant van 16-7-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010172209:mpeg21:a0006
Groninger Courant van 12-8-1803, 16-8-1803, 26-8-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159461:mpeg21:a0018
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159465:mpeg21:a0015
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159462:mpeg21:a0008
Ommelander Courant van 19-8-1803 en 14-10-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215652:mpeg21:a0013
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215668:mpeg21:a0013
"De Erfgenamen van Wylen de Wedw. R. Carsten zyn voornemens door het Gericht van Zuidlaren publyk te laten verkopen: Een Huisplaatse voor aan de Straat te Zuidlaren, met de van de Brand overgebleeven Materialen daarop staande, van ouds het Hoge-Huis genaamt; benevens om de 7 Mudden Bouwland, en Weideland en 2 Matten Hooyland, het Knypstuk genaamt, gelegen aan het Drentsche Diep, tegen over het Foxholster Meer. Deze Verkopinge zal zyn op eerstkende Donderdag de 29 December 1803, ten Huize van Otte Everts te Zuidlaren". Ommelander Courant van 27-12-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
Geertruit Bavinge, jongedochter van Zuitlaren, tr. Zuidlaren 11-5-1749 Roelof Ottens Karst, jongeman van Zuitlaren.
Op 2-5-1751 werd Otte Kars, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Op 17-11-1754 werd Grietje Karst, dochter van Roelof Karst en Geertruit Baving, in Zuidlaren gedoopt.
Op 27-11-1757 werd Jan Karst, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Geertruida Bavingh overleed in Zuidlaren op 20-11-1803, gehuwd geweest met R. Carst. De weduwe van Roelf Cars(t) was keutersche en had in 1764 en 1774 een winkel:
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1764, pagina 5208
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1774, pagina 5225.
In 1832 was de weduwe Jan Sikkens de eigenaar van een huis aan de Brink ZZ, Kad. G 294 art. 278, nabij Laar-End op nr. 8.
Lit.: "Landbouwers in Zuidlaren in 1896", door Hans Fidder, in "De Zeven Brinken", uitgave van de Historische Vereniging Zuidlaren, jaargang 20, nr. 1, maart 2013. "De Drentsche Scheper", door Henk Brink, in het tijdschrift "De Zeven Brinken" van de Historische Vereniging Zuidlren, Jaargang 21 nummer 2, juni 2014 (een scheper is een schaapsherder).
"Laar End" werd bewoond door Jonkvrouwe Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer (1875-1942), ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar. Nieuwsblad van het Noorden van 7-10-1942 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010330388:mpeg21:a0079). Haar broer Willem Regnerus Livius van Andringa de Kempenaer trouwde in Zuidlaren op 9-6-1909 met Marie Anne Wilhelmine Louise de Millij van Heiden Reinestein, dochter van Louis Albert Sigismond Jacques de Milly van Heiden Reinestein, geb. in Zuidlaren in 1847 en burgemeester van Zuidlaren van 1888-1893. Na Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer (1875-1942) werd Laar-End bewoond door Arnold Regenerus Marie Dorhout Mees, geb. Winschoten 27-12-1908, ovl. Zuidlaren 7-10-1945, en echtgenote Ingrid Vivi Dorhout Mees-Wallin. Arnold Regenerus Marie Dorhout Mees is een zoon van Arnoldus Regnerus Dorhout Mees, substituut griffier, en Maria van Andringa de Kempenaer. "Restauratie van landhuis Laar End te Zuidlaren" in het Nieuwsblad van het Noorden van 18-6-1963:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010678855:mpeg21:a0142
De nabijgelegen synagoge is zeer waarschijnlijk ontworpen door architect Geert Stel, geb. Assen 30-12-1847, ovl. Assen 8-1-1910. De synagoge is op 28-5-1884 ingewijd:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/d16dfa7e-3dd9-42ae-b66c-61...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/1c61baa0-ff31-4014-9582-f6...
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 21-5-1884:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000098577:mpeg21:p003
De synagoge in Beilen is in 1884 ontworpen door architect Geert Stel te Assen:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/6fe839ef-3d7b-48a1-83d3-36...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/0b618f03-35f5-4596-b407-d7...
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 16-10-1884:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000098729:mpeg21:a0005
In 1890 werd de bouw van een nieuw Raadhuis door B&W van de Gemeente Gasselte toevertrouwd aan architect G. Stel. Algemeen Handelsblad van 5-2-1890 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010142692:mpeg21:a0014).
Dit Raadhuis, gelegen aan de Vaart 11 in Gasselternijveen, is een Rijksmonument met nr. 508692 (monumentenregister.cultureelerfgoed.nl).
In 1895 was Stel de architect van een school en onderwijzerswoning te Nieuwediep en van de verbouw van scholen in Gieterveen en Gieten. Nieuwsblad van het Noorden van 31-7-1895 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885642:mpeg21:a0059).
Geert Stel was in 1891 en 1895 de architect van Villa "Anna" (vanaf 1911 Villa "Maloja") aan de Hoofdweg 276 in Paterswolde, en in 1895 ook van de verbouw van Villa "Vosbergen" in Paterswolde.
web.archive.org/web/20161030190924/http://www.panoramio.c...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34366844952/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34530454975/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33716918203/in/datepo...
Architect G. Stel werd op 26-10-1897 door de Gemeenteraad van Assen benoemd tot leraar aan de Gemeentelijke Teekenschool. De Telegraaf van 27-10-1897 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110541039:mpeg21:a0023).
In 1897 was architect Stel verantwoordelijk voor het verbouwen van scholen in Hooghalen, Hijken en Wijster in de Gemeente Beilen. Nieuwsblad van het Noorden van 14-9-1897 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885128:mpeg21:a0031).
In 1898 was hij de architect van een Drukkerij met bureaux voor Gratema in Assen. Nieuwsblad van het Noorden van 29-12-1898 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887490:mpeg21:a0027).
"Te Zuidlaren is vanwege de Vereeniging ter bevordering van het Ambachtsonderwijs in Drenthe een teekencursus geopend welke onder leiding staat van den Heer G. Stel, architect te Assen". Het nieuws van den dag : kleine courant van 2-12-1898 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010126087:mpeg21:a0094).
G. Stel was in 1899 de architect van een dubbel huis aan de Molenstraat in Assen i.o.v. de wed. Zwiers. Nieuwsblad van het Noorden van 28-10-1899 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886458:mpeg21:a0029).
In 1900 was Stel de architect van een onderwijzerswoning te Wittelte, Gemeente Diever. Leeuwarder Courant 3-4-1900 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010595736:mpeg21:a0049).
In 1901 werd Stel benoemd tot onderwijzer "aan den teekencursus te Beilen". Het nieuws van den dag : kleine courant 15-01-1901 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010128091:mpeg21:a0143).
In 1902 was G. Stel de architect van een dubbele woning met pakhuis in de Schoolstraat in Assen voor G. H. Klapdoor. Nieuwsblad van het Noorden van 5-3-1902 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890529:mpeg21:a0081).
In 1906 was G. Stel de architect van een dubbel woonhuis aan de Zuidersingel in Assen voor mej. H. Zuidweg. Nieuwsblad van het Noorden van 16-10-1906 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894831:mpeg21:a0045).
In 1906 was G. Stel de architect van een boschhuisje op "De Eerste Steen" in Assen voor Hendrik Jan Oosting (1842-1915). Dit huis is een Rijksmonument met nummer 469371:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34369655702/
"De Eerste Steen" was het landgoed van zijn voorvader Jan Haak Oosting (1749-1828). Nieuwsblad van het Noorden van 16-12-1906 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894884:mpeg21:a0037).
In 1907 werd een Heerenhuis aan de Oostersingel in Assen te koop aangeboden. Inlichtingen konden worden ingewonnen bij architect G. Stel. Nieuwsblad van het Noorden van 13-10-1907 (resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890200:mpeg21:a0110).
Links de herberg "De Koppel Paarden" van de wed. Hagedoorn, d.w.z. van kasteleinsche Geertje Jans Speelman, weduwe van Pieter Hindriks Hagedoorn. Ommelander Courant van 13-11-1810: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216439:mpeg21:a0009
Geertje Jans Speelman overleed in Zuidlaren op 19-2-1843, oud 78 jaar. Haar overlijden werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Rijnberg, 43 jaar, landbouwer, en Jan Leving, 41 jaar, landbouwer:
alledrenten.nl/akte/geertje-speelman/ed712b73-9880-485f-8...
Pieter, geb. Ees, ged. 1-12-1771, zoon van Hendrik Pieters en Dina Tix:
alledrenten.nl/akte/pieter/40416EF5-B899-4725-B73A-58CAA3...
Peter Hendriks, Jongeman van Ees, tr. Borger 1-5-1793 Geertien Jans, Jongedochter van Bronniger:
alledrenten.nl/akte/geertien-jans-en-peter-hendriks/B85A9...
Derk Jacobs, weduwnaar van Geesien Lamberts, woonachtig in Witten, tr. Zuidlaren 29-4-1810 Geertjen Jans, weduwe van Pieter Hagedoorn, woonachtig in Zuidlaren:
alledrenten.nl/akte/geertjen-jans-en-derk-jacobs/837C8ADB...
Jantjen, geb. Zuidlaren 15-6-1805, ged. 30-6-1805, dochter van Pieter Hindriks Hagedoorn en Geertjen Jans Speelman(s):
alledrenten.nl/akte/jantjen/D71C7B36-4C38-4B76-B686-10C29...
Jakob, geb. Zuidlaren 25-5-1811, ged. 3-6-1811, zoon van Derk Jakobs en Geertjen Jans:
alledrenten.nl/akte/jakob/0416C548-5300-4099-AC8F-298A4F6...
Aaltje Pieters Hagedoorn, dochter van Pieter Hindriks Hagedoorn en Geertjen Jans Speelman, tr. Zuidlaren 28-4-1819 Berend Alberts van Bon, molenaar in Plankensloot, zoon van Albert Egberts en Anna Fix: www.flickr.com/photos/148859204@N07/39561572842/in/datepo...
Alberdina Hagedoorn, geb. Borger, dochter van Pieter Hindriks Hagedoorn en Geertjen Jans Speelman, tr. Zuidlaren 18-4-1835 Roelf Vos, geb. Haren, zoon van Jelke Vos en Katrina Wuffen.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-12-1824:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784073:mpeg21:a0009
Rechts, in het hoge gebouw in De Millystraat 7, woonde in 1832 Johann Joseph Maximilian Timmer, manufacturier, mede-eigenaar van de Firma Timmer & Sand, geb. Aschendorf (Dld) 1-12-1834, ovl. Groningen (Zuiderbinnensingel 16a, later Coehoornsingel) 15-11-1910, tr. Zuidlaren 27-12-1866 Grietje Bentum, geb. Zuidlaren 14-8-1845, dochter van koopman Lucas Oosting Bentum en Geertje van Bon, kleindochter van Egbert van Bon en Grietje Oosting.
Timmer's pand stond toen kadastraal bekend als G 60, art. 317, naast het huis, Kad. G 61, art. 25 (in 1881 G 1374), dat eigendom was van Egbert van Bentum, geb. Zuidlaren 26-8-1781, ovl. Zuidlaren 6-12-1857, weduwnaar van Grietje Oosting, ovl. Zuidlaren 22-2-1857, oud 69 jaar.
Overlijdensbericht Grietje Oosting. Groninger courant
25-2-1857: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772641:mpeg21:a0045
Het overlijden van Egbert van Bentum en Grietje Oosting werd aangegeven door buurman Geert Peuling, smid, geb. Zuidlaren 1-11-1801, ovl. Zuidlaren 31-8-1868, zoon van smid Roelof Peuling en Roelofjen Alders, en door buurman Johan Herman Wenieslaus Herbers, 28 jaar, manufacturier, geb. Beesten (Hannover) 20-2-1829, die bij Johannes Joseph Maximilian Timmer en Grietje Bentum woonde, evenals Clemens Manema, manufacturier, geb. Beesten (Hannover) 30-1-1840. De weduwe van smid Roelof Peuling woonde in 1832 in het pand Kad. G 51, art. 239, thans De Millystraat, tegenover het voormalige Café Bentum/Boschhuis op nr. 12.
Egbert van Bentum was landbouwer en (loco-) burgemeester.
Drentsche Courant van 26-7-1839:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010785278:mpeg21:p006
Groninger Courant van 25-8-1840:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770949:mpeg21:a0005
Drentsche Courant van 4-4-1851: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010787376:mpeg21:a0010
In januari 1883 verplaatste notaris mr. R. Driessen ter Meulen zijn kantoor naar het huis vroeger bewoond door E. Bentum Jzn, naast Timmer & Sand. Nieuwe Veendammer Courant van 31-1-1883: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078235:mpeg21:p004
In 1832 was Egbert Bentum ook eigenaar van huis en erf Kad. G 53 art 25, gelegen tussen het huis van grutter Jan Klaasens Timmerman, Kad. G 57, art. 324 (later De Millystraat 11) en het huis met schuur van de weduwe van smid Roelof Peuling, Kad. G 51, art. 235 en 239.
Het huis stond ver van de Straatweg, achter op het terrein, en had een breed front: www.hisgis.nl
Publieke verkoop bij palmslag op 8-8-1881 ten huize van E. Sissingh: "Eene nette Behuizinge en Bierhalle,bevattende een ruimen Winkel, Zaal en verscheidene Kamers; voorts Erf en Tuin, bewoond door en in gebruik bij E. Bentum Jz, staande en gelegen te Zuidlaren, op een der beste standen van het dorp aan de hoofdstraat, onmiddellijk aan den Brink, waar de Jaarmarkten gehouden worden, kadastraal bekend gem. Zuidlaren sectie G. nos, 1374 (in 1832 G 61), Huis en Erf, groot 4 a, 70 c, en 1375, Tuin, groot j a, ingezet op f. 3000,-".
Dit pand staat op de locatie De Millystraat 3. Deze E. Bentum Jz is Egbert Bentum, geb. Zuidlaren 1-12-1844, ovl. Borger 21-1-1925, zoon van Jan Bentum en Grietje Donker, tr. Borger 22-12-1875 Jantien Smit, geb. Borger, ovl. Emmen 10-2-1923, oud 74 jaar, dochter van Jan Smit en Hinderkien Wigchering.
Egbert's geboorte werd aangegeven door kastelein Egbert van Bentum.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-8-1881:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097361:mpeg21:a0018
E. Bentum bood in 1852 een "aanzienlijke Behuizing en een Tuin (des verkiezende Stalling en Berging voor Wagens), staande en gelegen op het aangenaamste te Zuidlaren, zijnde het Huis voorzien van onderscheidene Kamers, Keuken en Kelders enz." aan. Groninger Courant van 27-1-1852:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773598:mpeg21:a0015
In De Millystraat 9 liet horlogemaker Jan Wieringa in 1896 een nieuw winkelpand bouwen (eenlaags met kap), onder architectuur van Jan Steenstra, geb. Zuidlaren 10-4-1866, ovl. Zuidlaren 30-6-1949:
drentsarchief.nl/beeldbank/03448abf-c485-434d-85e1-aff3d4...
Vervangende nieuwbouw:
drentsarchief.nl/beeldbank/07b45295-d8d9-4f68-b29f-02e5aa...
Jan Steenstra was in 1898 de architect van de Boterfabriek in Anderen. Nieuwsblad van het Noorden van
3-11-1898: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887444:mpeg21:a0033
Jan Wieringa verkocht het pand in 1899 aan goudsmid De Waal:
www.panoramio.com/photo/102072519
Horlogemaker Jan Wieringa, geb. Zuidlaren 12-6-1865 (wettiging op 24-8-1871), ovl. Broek in Waterland 17-6-1950, zoon van horlogemaker Jacob Hindriks Wieringa en Annechien Deen, was gehuwd met Anna Sophia Hillegina de Boer, geb. Amsterdam (Schippersstraat 14) 10-9-1871, dochter van Jan de Boer en Johanna Sophie Christine Koch, houdster van het Logement "De Koppel Paarden" in De Millystraat 8:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32795101964/
Nieuwsblad van het Noorden van 31-10-1896, 10-9-1899 en 3-10-1899:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883606:mpeg21:a0066
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886421:mpeg21:a0080
Het herenhuis in De Millystraat 11 is in 1898 gebouwd in opdracht van Jan van Bon, zaagmolenaar, na sloop van het bestaande pand van grutter Jan Klaas de Vries, geb. Zuidlaren 25-9-1855, ovl. Groningen 3-7-1930, eerder van zijn ouders, grutter Roelof de Vries, geb. Haren 9-11-1827, ovl. Zuidlaren 4-11-1897, gehuwd geweest met Rolina Rebekka Timmermans, geb. Zuidlaren 22-7-1826, ovl. Zuidlaren 24-11-1879, en nog eerder van de (schoon) ouders grutter Jan Klaasens Timmerman (in 1832 Kad. G. 57, art. 324):
drentsarchief.nl/beeldbank/4e222614-9a08-417a-8635-b5b29a...
www.panoramio.com/photo/105691498
Rijksmonument De Millystraat 11:
www.panoramio.com/photo/111581883
www.panoramio.com/photo/62805724
monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/510912
Zie ook het Café Bentum in De Millystraat 12, van Berend Bentum, kastelein, koffiehuishouder, houthandelaar, geb. Zuidlaren 8-8-1862, ovl. Zuidlaren 7-7-1908, zoon van Lukas Oosting Bentum en Geertje van Bon:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/
Overlijdensbericht van Johann Joseph Maximilian Timmer in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-11-1910: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010895316:mpeg21:a0017
Johannes Joseph Maximilian Timmer en Bernard Aloeisius Sand hadden samen de zaak Timmer & Sand, Manufacturen en Huismeubelen. In 1868 werd de zaak verbouwd. Provinciale Drentsche en Asser courant 30-05-1868: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010775602:mpeg21:a0007
De Firma Timmer & Sand, met vestigingen in Zuidlaren, Gieten en Gasselternijveen, handelde niet alleen in manufacturen, maar ook in Brabantsch klaverzaad, en gras- en dennenzaad.
In de periode 1840-1847 stonden in Gieten ingeschreven: Bernard Jozef Timmer (37), Gerhard Timmer (34) en Bernard Theodoor Sand (27), alle drie geboren in Beesten (Hannover):
alledrenten.nl/akte/bernard-teodoor-sand/b953ce1e-7928-46...
Koopman Bernard (Theodoor) Sand, geb. 1812, ovl. Gieten 2-2-1853, gehuwd met Eripfemia Maria Haman, is een zoon van Berend Sand en Maria Aleijda Haakman:
alledrenten.nl/akte/bernard-sand/fff07677-fd76-4e4c-a23d-...
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 10-4-1862 en 26-3-1864, Nieuwsblad van het Noorden van 31-3-1895:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010967293:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010777577:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010884470:mpeg21:a0072
Op 12-6-1867 overleed Bernhard Joseph Timmer in Lingen (Dld), vader en compagnon van Johannes Joseph Maximilian Timmer van Timmer & Sand in Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 20-6-1867:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010774984:mpeg21:a0025
Faillissement Timmer & Sand. De curator is mr. J.P. Ameshoff. De Tijd van 28-6-1894:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010385965:mpeg21:a0040
Het pand De Millystraat 7 werd in 1908/09 eigendom van
de Firma Wed. D.J. de Ruiter, gevormd door de weduwe Jeltje de Ruiter-Groen, winkelierster, geb. Westellingwerf, ovl. Zuidlaren 15-1-1918, oud 65 jaar, haar zoon Dirk de Ruiter, geb. Zuidlaren (Kerkstraat 2) 8-1-1895, dochter Geertje de Ruiter, manufacturierster, geb. Apeldoorn 19-5-1876, ovl. Zuidlaren 28-11-1950, en nog een dochter. Jeltje de Ruiter-Groen was gehuwd met Dirk Jochems de Ruiter, bouwkundig opzichter bij de bouw van "Dennenoord", geb. Weststellingwerf 27-10-1850, ovl. Zuidlaren 16-7-1895.
De Firma Wed. D.J. de Ruiter liet het pand in 1925 verbouwen.
In 1971 werd de bovenwoning verbouwd onder architectuur van Th.A. Jansonius, Leenakkersweg 41 in Zuidlaren.
Het herenhuis in De Millystraat 10 is in 1898 gebouwd, zeer waarschijnlijk ontworpen door architect Johannes Petrus Hazeu, geb. Goudswaard 10-3-1849, ovl. Den Haag 1-2-1926, te Groningen (zie hierna). De heer Jan Jacobs ten Cate Vissering, landeigenaar te Glimmen, ovl. Glimmen 9-10-1915, oud 64 jaar, kocht de Brinkgrond in 1897/98 van de Markegenoten. Hij was toen de eigenaar van Villa "Welgelegen" aan de Rijksstraatweg 81 in Glimmen:
www.panoramio.com/photo/21386551
In 1903 en in 1933 werd de villa bewoond door mevr. Lutgerdina ten Cate Vissering-Sissingh, echtgenote/weduwe van Jan Jacob ten Cate Vissering (1850-1915), dochter van hotelhouder Egbert Sissingh en Jantje Enting in Zuidlaren:
www.panoramio.com/photo/102331414
www.panoramio.com/photo/124843235
In 1921 was Lambertus Sissingh de eigenaar van het herenhuis De Millystraat 10, die het huis in 1927 verkocht aan Rensina Jantina Bosman, onderwijzeres in Hoogezand, echtgenote van Dirk de Ruiter, zoon van Dirk Jochems de Ruiter en Jeltje Groen:
drentsarchief.nl/beeldbank/af50157a-f8f1-4307-b3dc-eb2d3a...
Het pand in de Kerkstraat, hoek De Millystraat, werd in 1939 gebouwd als uitbreiding van het pand in De Millystraat 10, Kad. G 1912, onder architectuur van Jac. Hendriks, ook de architect van de woonhuizen Oude Zeegserweg 2 en Stationsweg 155.
www.panoramio.com/photo/125400252
www.panoramio.com/photo/101898190
www.panoramio.com/photo/104958303
De kinderen van de weduwe de Ruiter-Groen hebben de zaak uitgebouwd met een manufacturenzaak in De Millystraat 7 en met een woninginrichtingszaak in de Kerkstraat 2 en een zaak in dames- en herenconfectie in De Millystraat 10.
Hun broer Jochem de Ruiter, geb. Utrecht 29-5-1879, was bouwkundige; van 4-4-1913 tot 17-5-1913 was hij hoofdopzichter bij de bouw van de Aardappelmeel Fabriek "Oranje" in Smilde, in 1912/1913 ontworpen door G. & W. Wierenga Architecten te Coevorden i.o.v. het Bestuur der Coöperatieve Aardappelmeelfabriek "Oranje" te Smilde. De bouw werd op 18-3-1913 aanbesteed in Hotel van Zanten, Stationskoffiehuis in Assen. Later werd dit "Speelstad Oranje" (1992-2015) van ondernemer Hennie van der Most, en Azielzoekerscentrum "Oranje":
www.panoramio.com/photo/121044437
www.panoramio.com/photo/121045281
Hun broer Koop de Ruiter, geb. Heerde 29-7-1883 was kruidenier, en verhuisde naar Ginneken en Bavel.
Hun zus Elizabeth de Ruiter, geb. Zeist 23-11-1877, was gehuwd met goudsmid Hendrik de Waal, geb. Zuidlaren 19-9-1874, ovl. Zuidlaren 20-9-1931, gevestigd in De Millystraat 9.
Ingezonden door Dirk de Ruiter. Nieuwsblad van het Noorden van 11-2-1906, 22-4-1906 en 17-2-1907:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894776:mpeg21:a0250
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894920:mpeg21:a0223
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894376:mpeg21:a0246
Wed. D.J. de Ruiter met dames- en kinderhoeden in De Millystraat. Nieuwsblad van het Noorden van
10-4-1909, 8-3-1910 en De Noord-Ooster van 7-10-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887872:mpeg21:a0051
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010888092:mpeg21:a0079
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000079792:mpeg21:a0062
Veeren- en kapokbedden. De Noord-Ooster van 10-3-1923:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000079680:mpeg21:a0090
Heropening van onze verbouwde winkelzaak, Fa. Wed. D.J. de Ruiter in De Millystraat op 20-9-1924. Nieuwsblad van het Noorden van 20-9-1924:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010884151:mpeg21:a0148
Firma Wed. D.J. de Ruiter met matrassen. Nieuwsblad van het Noorden van 19-4-1927:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668871:mpeg21:a0106
Firma Wed. D.J. de Ruiter met heren- en jongenskleding. De Noord-Ooster van 1-10-1929: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000081181:mpeg21:a0058
D. de Ruiter woont in De Millystraat 28. De Noord-Ooster van
27-11-1928: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000081700:mpeg21:a0026
Fa. Wed. D.J. de Ruiter met kinderwagens model 1930. De Noord-Ooster van 22-3-1930 (met foto van het pand De Millystraat 7 en een lange rij kinderwagens): resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000081450:mpeg21:a0158
In 1942 kocht Dirk de Ruiter het huis van Jan Medendorp (1870-1944) aan de Groningerstraat 2 voor f. 12.000:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33239641870/
Nieuwsblad van het Noorden van 2-3-1942:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010328104:mpeg21:a0122
Filiaal in Borger. Provinciale Drentsche en Asser Courant van
21-4-1931: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000114206:mpeg21:a0061
In 1975 zat de Meubelfabriek Oisterwijk in het pand De Millystraat 7. De verbouwing tot showroom is verzorgd door architect H.A. aan de Stegge, "De Steggehof" in Oisterwijk.
Leeuwarder courant: hoofdblad van Friesland van 6-6-1975: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619962:mpeg21:a0130
In 1982 zat de Bar-Dancing "Xanadu", met een Engelse Pub op de eerste verdieping, in De Millystraat 7. Nieuwsblad van het Noorden van 13-8-1982:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011010478:mpeg21:a0077
Aanbesteding van de bouw van een Heerenbehuizing op een vrij terrein in Zuidlaren door architect Johannes Petrus Hazeu, geb. Goudswaard 10-3-1849, ovl. Den Haag 1-2-1926, te Groningen. Nieuwsblad van het Noorden
20-10-1896: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883596:mpeg21:a0034
In dezelfde periode bouwde hij drie herenhuizen in Groningen, een in Assen, aan de Dr. Nassaulaan 10, en de watertoren in Assen:
Emmaplein 1: monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/485527
Praediniussingel 1: monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/486246
Ubbo Emmoiussingel 112:
monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/486835
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34798292671/
Hazeu in Zuidlaren-De Groeve. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 31-10-1899:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000103563:mpeg21:a0005
www.provincialemonumentendrenthe.nl/monumenten/stadsvilla...
Overlijdensbericht Jan Wuffing, geb. Vries 31-3-1865, ovl. Zuidlaren 22-5-1960, oud 95 jaar, weduwnaar van Martha Bakker, echtgenoot van Diewertje van Bon, dochter van Jan van Bon en Anna Margaretha Machiel, gescheiden echtgenote van houthandelaar Jan Jakobs Zondag, zoon van Harm Zondag, kastelein, logementhouder, en Anke Mulder, De Millystraat 11.
Nieuwsblad van het Noorden van 24-5-1960:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010678533:mpeg21:a0145
Mevr. D. Wuffing-van Bon biedt de herenhuizen De Millystraat 13 en 14 te koop aan. Nieuwsblad van het Noorden van 10-12-1960 en 20-3-1965:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010678704:mpeg21:a0080
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010869560:mpeg21:a0229
Afbeelding De Millystraat 14 en 15 (de Vredenhof):
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33581529416/
www.panoramio.com/photo/110070449
"Boerderij Baving, De Vredenhof", door Henk Brink, Historische Vereniging Gemeente Zuidlaren 2014. "De Vredehof" is het herenhuis in De Millystraat 15.
De Openbare Lagere School bij de NH Kerk is in 1889/90 verbouwd door aannemer Hendrik Steenstra (1834-1905) voor fl. 6268, onder architectuur van Hendrik Luinge (1831-1893); de school is in 1951/52 gesloopt:
www.panoramio.com/photo/124622803
In 1895 was architect Jan Smallenbroek (1852-1932) uit Assen de ontwerper van het pand Stationsweg 3, hoek Brinkstraat, i.o.v. Roelof Winkel (1859-1903) van de Cichoreifabriek aan de Brinkstraat. In 1909 heeft hij de Cichoreifabriek verbouwd:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34784941164/
Aanbesteding. Nieuwe Veendammer Courant van 31-7-1895:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078727:mpeg21:p002
Historische afbeeldingen:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33764558881/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33737551502/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33737328332/
www.drentsarchief.nl/beeldbank/77d7ed33-e33c-4627-8c90-f6...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/a7c6a097-bdd0-b131-ad21-1f...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/489fcef5-a05f-9745-12dd-cb...
Nu:
www.panoramio.com/photo/125400252
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33581529416/
www.panoramio.com/photo/125400252
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24517396098/in/datepo...
Verkoping van Vast Goed, waaronder de Herberg, vanouds bekend onder de naam "De Koppel Paarden", bewoond en in gebruik bij R. Vos, en een Huis, Erf en Tuin, insgelijks gelegen aan de Groote Straat in Zuidlaren, bewoond en in gebruik bij Hendrik Hagedoorn, geb. Zuidlaren 16-9-1795, ovl. Zuidlaren 27-8-1877, zoon van Pieter Hagedoorn en Geertje Jans Speelman. Groninger Courant 15-12-1843: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772566:mpeg21:a0008
In het Nieuwsblad van het Noorden van 25-8-1897 wordt verteld dat het nieuwe logement "op de plaats van de van ouds bekende herberg "De Koppel Paarden" is gebouwd door aannemer H. Matien uit Zuidlaren, onder architectuur van Kamminga uit Veendam:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885111:mpeg21:p003
Het pand Kad. G 132, art. 103, op de hoek van De Millystraat en de Kerkstraat, was in 1832 van de weduwe van kastelein Derk Jacobs Hagedoorn, geb. Rolde 10-10-1776, ovl. Zuidlaren 16-2-1830, zoon van Jacob Arends Hagedoorn en Hendrikje Smeenge. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Jan Klasens Timmermans, 51 jaar, grutter, en Tale Harms Zondag, 36 jaar, kastelein.
In 1832 was Jan Klasens Timmermans schuin aan de overkant gevestigd in het pand Kad. G 57, art. 324.
Zijn zoon Jakob Dirks Hagedoorn, ovl. Leeuwarden 14-10-1839, oud 27 jaar, was ook kastelein, gehuwd met Ida Peuling, geb. Zuidlaren 30-11-1798, ovl. Gieten 13-12-1879, dochter van smid Roelof Peuling en Roelofjen Alders.
Het naastgelegen pand Kad. G 150, art 68, op de hoek van De Millystraat en de Stationsweg/Kleine Brink was van bakker Jan van Dam.
Nadien was het logement van Jelke Vos, geb. Zuidlaren 31-12-1836, ovl. Zuidlaren 19-1-1885, zoon van Roelof Vos, landbouwer in Haren, en Alberdina Hagedoorn, kasteleinsche (1864), kleinzoon van Jelke Vos, landbouwer in Haren, en Katrina Wuffin, trouwt Zuidlaren 28-9-1864 Jantien Matien, geb. Zuidlaren 17-11-1840, ovl. Groningen 11-3-1917, dochter van Egbert Matien (1805-1880) en Aaltje Timmerman, kleindochter van resp. Roelf Egberts Matien en Grietien Hendriks en van Hendrik Jans Timmerman en Jantje Wassens.
Het overlijden van Jelke Vos werd aangegeven door de buurmannen Johann Joseph Maximilian Timmer, 50 jaar, manufacturier, en Jurrien Jan Bartelds, 55 jaar, tuinier.
Jelke Vos liet in 1885 een groot huis met schuur, erf, tuin, stookhok en loods na Kad. Sectie G 1595, en een klein huis, Kad. Sectie G 1272.
De weduwe Vos-Matien verkocht het logement in 1888/89 aan Jan de Boer uit Amsterdam, geb. Wildervank 15-9-1839, ovl. Zuidlaren 28-7-1890, gehuwd met Johanna Sophie Christine Koch, geb. Hannover 18-9-1842, ovl. Utrecht 28-7-1918. Het overlijden van Jan de Boer werd aangegeven door zijn buurman Harmannus Zondag, 30 jaar, bakker, en door Lambertus Bakker, 23 jaar, klerk, bekende van Jan de Boer.
In 1897/98 werd het pand gesloopt en werden twee nieuwe gebouwen gebouwd, o.a. het etablissement "de Koppelpaarden". In 1938 werd het pand De Millystraat 6 verbouwd in opdracht van caféhouder G.W. Koops, onder architectuur van G. Sijtsema. In dat pand werd een ruimte verbouwd tot winkel; er zitten dan twee winkels, een café en een schuur in dat pand. De panden De Millystraat 6-8 zijn een Rijksmonument nr. 510911.
Op 8-12-1875 vond ten huize van Jelke Vos, logementhouder op het adres A 27, geb. Zuidlaren 31-12-1836, ovl. Zuidlaren 19-1-1885, op verzoek van de erven van Willem Hendriks Timmerman, de publieke verkoop plaats van een huis en tuin aan het Westereind en "een behuizinge waarin 2 woningen, een schuur met tuin op een neringrijken stand, toebehoorende aan Willem Hendriks Timmerman te Zuidlaren", en in zijn sterfhuis werd op 9-12-1875 een boeldag gehouden met twee koeien, boeren- en melkgereed-schappen, huismeubelen en timmergereedschappen. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 4-12-1875. Volgens de Memorie van Successie stond zijn huis en erf in Zuidlaren bekend als Kad. Sectie G 861. Dit huis is omstreeks 1964/65 gesloopt en zou nu het adres Westeind 16 en 18, hoek Marijkelaan.
Verkopingen bij Kastelein Jelke Vos in Zuidlaren:
Provinciale Drentsche en Asser Courant 4-12-1875: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000096156:mpeg21:a0027
In 1896 was Markus Koops, geb. Vries 8-2-1843, ovl. Zuidlaren 10-9-1905, de herbergier. In 1896 was de wed. Johanna Sophie Christine de Boer-Koch, geb. Hannover 18-9-1842, ovl. Utrecht 28-7-1918, logementhouderes in de Millystraat A28; op A41 was Egbert Brants kastelein. Egbert Brants is geb. Zuidlaren 1-1-1837, ovl. Zuidlaren 7-3-1907.
In het Nieuwsblad van het Noorden van 1-12-1896 werd de bouw van een Hotel met Stalling in Zuidlaren door de heer D. Post aanbesteed. De architect was R.C. Kamminga in Veendam. Hij wordt ook vermeld in het Nieuwsblad van het Noorden van 21-4-1896, 29-4-1896, 3-5-1896, 8-5-1896, 1-12-1896, 15-12-1896 en 23-12-1896.
Nieuwsblad van het Noorden van 6-12-1896:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883637:mpeg21:a0069
Hij is Reinder Christiaans Kamminga, timmerman, geb. Veendam 1-1-1820, ovl. Winschoten 15-12-1896. Ten tijde van zijn huwelijk op 17-5-1847 woonde hij aan de Zuidwending in Veendam. D. Post is de schipper/buitenvaarder Derk Post, geb. Veendam 14-8-1838, ovl. Schuilingsoord/Zuidlaren 31-12-1923, zoon van zeeman Luitje Ottes Post:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883632:mpeg21:a0054
In het Nieuwsblad van het Noorden van 25-8-1897 wordt nog gezegd dat het nieuwe logement "op de plaats van de van ouds bekende herberg "De Koppel Paarden" is gebouwd door aannemer H. Matien uit Zuidlaren, onder architectuur van Kamminga uit Veendam:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885111:mpeg21:p003
Zijn zoon Christiaan Reinders Kamminga, geb. Winschoten 5-8-1847, was buitenvaarder en scheepskapitein. Hij overleed in 1875 op zee:
Christiaan Reinders Kamminga had een zoon Reinder, geb. Wedde 29-8-1874.
www.oudzuidlaren.nl/html/paardetram.html
Op 11-7-1802 zijn 32 huizen en schuren in Zuidlaren afgebrand.
Bataafsche Leeuwarder Courant van 16-7-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010172209:mpeg21:a0006
Zie voor de brand de documentatie bij de afbeelding:
web.archive.org/web/20171109134732/https://www.panoramio....
Behuizinge en Hof genoemd "Gouden Leeuw" waren tot 1835 bezit van Willem Jacob graaf van Heiden van Entinge, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835, zoon van Drost Sigismund Pieter Alexander graaf van Heiden Reinestein (1740-1806).
Verkoop nalatenschap van Willem Jacob van Heiden. Groninger Courant van 9-10-1835:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772133:mpeg21:a0004
Kastelein Jan Boer van de Herberg "De Gouden Leeuw" maakte in de Ommelander Courant van 6-3-1804 bekend dat de Herberg nieuw is opgetimmerd na de grote brand in Zuidlaren op 11-7-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215709:mpeg21:a0008
Brand in 1803:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24605430168/in/datepo...
Jan Boer is vermoedelijk Jan Boer Sluter, landbouwer, geb. Haren 5-02-1765, ovl. Zuidlaren 18-9-1827, zoon van
Jan Jans Sluter en Jantje Jans, tr. Zuidlaren 25-5-1800 Aafje Busscher, ged. Winschoten 6-10-1769, ovl. Zuidlaren 10-9-1838.
Het overlijden van Jan Boer werd aangegeven door de buurmannen Jacob Rijnberg, 70 jaar, en Geert Strating, 40 jaar, bakker.
Het overlijden van Aafje Busscher werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Hagedoorn, 44 jaar, landbouwer en Willem Popken, 27 jaar, landbouwer.
In maart 1803 boden de erven van G. Kuiper (Kuyper), oud-stadsbouwmeester van Groningen, een huis aan de Markte in Zuidlaren te koop aan. Dit was het huis van de schoonouders van G. Kuiper.
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), stadsbouwmeester van Groningen, was in 1793 betrokken bij de verkoop van het pand van brouwer Egbert Sissingh in Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32763909344/
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), geb. Groningen ca. 1745, ovl. Groningen (Oosterstraat) 12-8-1801, tr. Zuidlaren 1-10-1783 Jeigje Steringa (ook Steringh), ged. Zuidlaren 6-6-1762, dochter van Berent Hillebrants Steringa, van Eexterveen, en Hindrikje Hindrix Hemsing(e), ged. Zuidlaren 3-9-1719, dochter van Henricus Hemsinge:
"De Momboiren over de Kinder van G. Kuipers in Groningen zyn voornemens door het Gerigt te laten Verkopen, ten huize van Pieter Wiersema te Zuidlaren, een extra doortimmerde Behuizinge, staande en gelegen aan de Markte van Zuidlaren, voorzien van twee Kamers, een Agterkeuken, een Bovenkamer met een Kelder, best Agterhuis, zeer geschikt tot allerhande Nering en Handtering, met een schoon Hof, voorzien met allerhande Vrugtbomen. Deze Verkoping zal zyn op Dinsdag den 8 Maart 1803, om op May 1803 te aanvaarden". Groninger Courant van 25-2-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159414:mpeg21:a0010
Pieter Philippus Wiersema, weduwnaar van Fennigjen Roelof, woonachtig in Heveskes, tr. Zuidlaren 8-5-1796 Grietjen Jans Corst (Carst), weduwe van Harmen Coops, woonachtig in Zuidlaren.
Grietjen Karsten, geb. Zuidlaren 26-4-1767, ovl. in het Diakonie Huis no. 110 in Zuidlaren 7-12-1824, is een dochter van Jan Karsten en Gesina Egberts. Haar overlijden werd aangegeven door Jan Wilkens, 54 jaar, landbouwer, en door Arend Haddering, 31 jaar, dienstknegt:
alledrenten.nl/akte/grietjen-karsten/fb171438-3b67-4acb-a...
Peter is ged. Heveskes 16-9-1759, zoon van Philippus Willems (Wiersema) en Geertruid Pieters.
Pieter Wiersema in Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1804: Pieter Wiersema arm:
alledrenten.nl/akte/pieter-wiersema/6E49E1A9-6B31-4A76-B3...
Hun zoon Jan Wiersema, dienstknecht, woonachtig in Groningen, geb. Zuidlaren 14-1-1800, overleed in Zuidlaren 26-9-1826, ten huize van zijn oom Steven Bussemaker. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurman Waldrik Tonkens Nienhuis, 40, klerk, en door zijn oom Steven Bussemaker, 34, smid, in 1832 eigenaar van het pand Kad. G 27, art. 64 (Kerkbrink). Zijn ouders waren al overleden:
alledrenten.nl/akte/jan-wiersema/c253cb5c-bad3-4a88-bcb9-...
Steven Bussemaker, smid, geb. Emmelenkamp (Duitsland)
17-4-1788, ovl. Zuidlaren 14-1-1867, was gehuwd met
Diegien Karsten (1815) en Geesje Heuving (1824). Diegien Karsten is een dochter van Jan Karsten en Geessien Egberts Meijer.
Jan Karsten, Jongeman van Zuidlaeren, tr. Zuidlaren 29-6-1766 Geesina Egberts, Jongedochter van Zuidlaeren:
alledrenten.nl/akte/geesina-egberts-en-jan-karsten/289D99...
Jan Karsten stamt vermoedelijk af van Otho Jansen Carst en Grietjen Roelofs en Jan Karst en Marigjen Jans:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/25185349758/
alledrenten.nl/akte/jan/E737C2B7-935C-4277-812E-F5B75EC4FA31
Brouwer Jan Carst in Zuidlaren heeft een party Duive Mest te koop. Groninger Courant van 22-12-1775: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106445:mpeg21:a0006
De koper was Drost Sigismund Pieter Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806) c.s. Het huis is bij de Grote Brand op 11-7-1803 verloren gegaan.
"Besluiten van het Staats-bewind der Bataafsche Republiek", 1803. Verzoekschriften van S.P.A. van Heiden van Laarwout en Jan Hessels e.a. naar aanleiding van de Grote Brand op 11-7-1803:
Google Books: www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=%28heiden+laarwout%...
"De grote brand te Zuidlaren in 1803", door H.M. Luning en L.H. van Schelt, in "Ons Waardeel", Tijdschrift van de Drentse Historische Vereniging voor geschiedenis en genealogie 84/5.
"Van de prins geen kwaad. De dagboeken van S.P.A. van Heiden Reinestein", door J.K.H. van der Meer, Gratama Reeks 3 - Van Gorcum / Stichting Vrienden van het Drents Archief 2007 (ISBN 978 90 232 4330 4).
www.geheugenvandrenthe.nl/page/12811/sigismund-pieter-ale...
G. Kuiper was in 1783 verantwoordelijk voor de vergroting van de Hervormde Kerk in de Hendrik Westerstraat 114 in Oude Pekela, Rijksmonument 31949: monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/31949
"Bouwheer en bouwmeester. Bouwkunst in Groningen, Stad en Lande (1594-1795)", door Gea van Essen; van Gorcum Assen 2010 (ISBN 978 90 232 4672 5).
In zijn overlijdensacte worden Jan Baving en Roelf Wuffen in Zuidlaren aangewezen als "voormonders" over zijn 5 "onmondige" kinderen Gerrit (1784), Henderika (1785), Berend Hindrik (1787), Hindrik (1788) en Gesina (1791): allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/0436426d-46d7-d716...
Overlijdensbericht Geerrard Kuyper in de Ommelander Courant van 14-8-1801: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215442:mpeg21:a0018
Roelof Wuffen is vermoedelijk Roelof Egberts Wuffen, Jongeman van Zuidlaren, tr. Zuidlaren 26-12-1786 Hilligjen Roelofs Oostingh, Jongedochter van Zuidlaren:
alledrenten.nl/akte/hilligjen-roelofs-oostingh-en-roelof-...
Roelof Wuffing, geb. Zuidlaren 14-1-1753, landbouwer, overleed in Zuidlaren op 5-3-1827 te Zuidlaren, zoon van Egbert Wuffen en Hendrikje Tamming. In 1832 waren de erven Roelof Wuffen eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, schuin tegenover het huis van de erven Jan Bavingh, Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8.
Zijn overlijden werd aangegeven door Geert Wassens, 67 jaar, werver, in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, en door Roelof Mensies, 52 jaar, arbeider:
alledrenten.nl/akte/roelof-wuffing/840a97a3-c7ba-4a63-a80...
Jan Bavingh, Jongeman van Zuidlaren, tr. Vries/Zuidlaren 6-5-1792 en 28-5-1792, Lammegjen Bavingh, Jongedochter van Tarelo:
alledrenten.nl/akte/lammegjen-bavingh/7ADFBE60-7701-4D69-...
Jan Baving, geb. Zuidlaren 23-8-1750, overleed in Zuidlaren op 28-10-1831, zoon van Klaas Baving en Grietje Brants. Zijn overlijden werd aangegeven Geert Schuiling, 43 jaar, winkelier, en Hendrik Rijnberg, 42 jaar, voerman:
alledrenten.nl/akte/jan-baving/ae445c44-01e8-43c4-801e-40...
De erven Jan Baving waren in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8, tegenover het huis van de weduwe Jan Strating, Kad. G 142, art. 303, en schuin tegenover het huis van de erven Roelof Wuffing, Kad. G 93, art. 355.
Gerhard Kuiper woonde in de Oosterstraat in Groningen.
Akten van overdracht betreffende het huis c.a. in de Oosterstaat w.z., met een uitrit naar de Caroliweg, gekocht door Onno Joost Alberda van Ekenstein en later (sedert 1861) bewoond en in eigendom behorende aan diens schoonzoon en dochter Philip Maurits van der Haer en jonkvrouw Maria Albertina Alberda van Ekenstein, 1682, 1715, 1774, 1786.
De akten betreffen de overgang van den eigendom van Emmelcamp, hoofdman, op Jochum Bastiaan Keun, luitenant (gerechtelijke verkoop),-van diens erfgenamen op Jan Temmen, postmeester c.u.,-van hun erfgenamen op Hermannus van Gesseler, secretaris c.u.-en van Mr. J.H. de Raadt en T.E. de Raadt, geb. Van Gesseler, op G. Kuiper, bouwmeester, c.u.:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
“Te huur, om aanstaande May 1770 te aanvaarden, een zeer aangenaame en logeable Behuyzing te Zuidlaren, thans by den Heer Ambtman de Raadt wordende bewoond, bestaande uit zes beneden Kamers (waar onder drie behangen zyn) en een Bovenkamer, een spatieuse Keuken, ruime Stallingen voor Paarden en Beesten, twee Kelders, Put en Regenbak, en voorzien met verdere Commoditeiten geschikt tot een logeable Heeren Behuyzinge en Buitenplaatze, benevens een rojale Tuin daar agter gelegen waarin verscheidene Vrugtbomen, en voorts met of zonder Landeryen; te bevragen by den Scholtes Homan te Vries en Doctor Erkenswyk te Assen. Opregte Groninger Courant van 16-1-1770:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010260541:mpeg21:a0007
Jacob van Gesseler, geb. Zuidlaeren, ged, 28-1-1770, zoon van Johan Harmen de Raadt en Theodora Elisabeth van Gesseler:
alledrenten.nl/akte/jacob-van-gesseler/D50F3767-0AB4-48C7...
www.parlement.com/id/vg09lluqpwqa/j_van_gesseler_de_raadt
Johan Herman de Raadt, van Groningen, der beijde rechten doctor, Ambtman en Rentmeester van het Capittel van St. Pieter te Uitregt, in en omtrent den Lande van Drenthe, tr. Groningen 26-11-1768 Theodora Elisabeth van Gesseler, van Groningen:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/ad342f36-f8ce-b48c...
Archief Kapittel van Sint-Pieter te Utrecht 1119-1818, Het Utrechts Archief: www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=210&mia...
Akte van ruiling, waarbij D. Willinge in ruil voor de Cantersborgh te Eelde van J.H. de Raadt verkrijgt het huis Thedema c.a. te Nijentap, 1774, Drents Archief:
www.drentsarchief.nl/onderzoeken/archiefstukken?mivast=34...
Comparant ter Landdag J.H. de Raadt, 1777-1781, Drents Archief:
www.drentsarchief.nl/onderzoeken/archiefstukken?mivast=34...
Gedichten van Mr. J.H. de Raadt ter gelegenheid van de verjaardag van de Koning van Pruissen. Ommelander Courant van 6-11-1787: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010213992:mpeg21:a0009
Lierzang van Mr. J.H. de Raadt ter gelegenheid van de verjaardag van de Erfstadhouder. Ommelander Courant van 4-3-1788: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010214029:mpeg21:a0004
Gedichten van Mr. J.H. de Raadt. Ommelander Courant van 17-3-1789: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010214140:mpeg21:a0013
Brief in dichtvorm van J.H. de Raadt te Ruimzigt aan L.M. Schukking, schulte van Beilen; 1794, N.a.v. het overlijden van Schukkings neef L. Schukking, in leven schulte van Ruinen en advocaat in de Landsehap Drenthe, overleden 1794 oud 24 jaar, Drents Archief:
www.drentsarchief.nl/onderzoeken/archiefstukken?mivast=34...
Archief de Raadt bij het Nationaal Archief: proxy.handle.net/10648/05b59c0a-d146-46a6-8bb2-e7f6358a0cd3
P. van Slogteren in het Noordeinde bij de Scheveningsche Brug in Den Haag, wil het adres weten van Mr. J.H. de Raadt. De Nieuwe Haagse Nederlandse Courant van 21-2-1798: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010811003:mpeg21:a0005
Johan Herman de Raadt, oud Advt. Fiscaal der Provincie van Stad en Lande, is in Amsterdam overleden op 9-8-1809, oud bijna 70 jaar, en is aldaar begraven op 12-8-1809, Groninger Courant van 15-8-1809: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010170677:mpeg21:a0014
Theodora Elisabeth van Gesseler is in Groningen overleden en is aldaar begraven op 9-12-1792. Bron: huwelijksakte dochter Anna Willemina de Raadt, Appingedam 1815:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/9f08fc96-b76c-110f...
Akte, waarbij Johanna Clara Keiser-Quintus en echtgenoot het recht van redemptie op een huis aan de Brede Markt oostzijde in Groningen overdragen aan J.H. de Raadt en T.E. van Gesseler, echtelieden, 1783:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Zijn zoon Gerrit Kuiper, fabrikant, arrondissementsijker, overleed in Groningen op 23-3-1865, oud 80 jaar.
Berent Steringa heeft 1 peert: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1754:
alledrenten.nl/akte/berent-steringa/BBBE052D-85A9-4F7E-97...
Berent Steringa, keuter, Gecommitteerde ten rekendage: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1764:
alledrenten.nl/akte/berent-steringa/263793D6-88BD-4630-B7...
't huis van de Ette Steringa ledig: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1774:
alledrenten.nl/akte/ette-steringa/8B5A685B-F9A3-4BAD-9F9C...
Berent Steringa, keuter en Ette: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1774:
alledrenten.nl/akte/ette-berent-steringa/F5089082-4DC2-4B...
Berend Steringa is Ette: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784: alledrenten.nl/akte/ette-b-steringa/2A3FFCAB-E2BA-4B8B-84...
Op 14-8-1788 maken Ette Berend Steringa en Hindrikje Hemsing van Zuidlaren te Assen hun testament op. Hun dochter Jeichien Kuiper-Steringh is hun enige erfgenaam: www.arendarends.nl/Eelde Genealogie/Eelde/Steringa.htm
Per 11-5-1814 is Sikke Jakobs van Dijk kastelein en logementhouder van de Herberg "De Gouden Leeuw". Advertentieblad, bekendmakingen en onderscheidene berigten van Groningen van 24-6-1814: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010179876:mpeg21:a0004
Sikke (Sipke) Jakobs van Dijk, geb. Aduard 8-4-1783, ovl. Borger 1-12-1861, tr. Aaltje Ennes, geb. Hoogezand 23-12-1786, ovl. Borger 15-12-1862, dochter van Enne Jacobs en Grietje Jans.
Harm Zondag droeg het Hotel "De Gouden Leeuw" in mei 1901 over aan zijn zoon Jan Jakobs Zondag. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 9-5-1901:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000103026:mpeg21:a0018
Zie ook de villa van Jan Jakobs Zondag (1874-1947), kleinzoon van Tale Harms Zondag, aan de Stationsweg, hoek Hondsrugstraat:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33237961250/in/datepo...
Een andere kleinzoon was Hendrikus Albertus Zondag (1856-1928), gemeente-architect van Kollum, en architect van Café Bentum (later Café Boschhuis) in De Millystraat 12: www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/in/datepo...
Hotel "Zondag", gesticht door Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859 en voortgezet door zijn zoon Harm Zondag, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914.
Het hotel, de naastgelegen houtstek en bakkerij G. Harms, zijn in 1891 afgebrand. In 1922 is het hotel ingrijpend vernieuwd door Ossevorth’s Bouwbureau van Gerhard Ossevorth (1891-1963). Rechts, aan de Brink OZ 6 (voorheen A 39), het Hotel Café Restaurant "Enting", later het "Brinkhotel". In 1925 werd "Enting" verbouwd onder architectuur van Rienko van der Schuur (1876-1962), i.o.v. E. Enting. De heer Aaldrik Enting overleed op 22-6-1982, oud 73 jaar, zoon van Evert Enting, geb. Zuidlaarderveen 10-1-1880, ovl. Zuidlaren 19-4-1952. Op 20-11-1906 boden de erven Hendrik Matien (1843-1905) een Burgerhuis met "timmermansaffaire" aan de Brink A 41 te koop aan, naast "Enting". Van 1905 tot 1908 woonde de architect/aannemer Jeen Werkman (1879-1961) in het huis aan de Brink A 41.
Op 14-1-1829 werd, in het Logement "de Gouden Leeuw" van Tale Zondag, de Behuizing met twee verdiepingen, Stalling en Schuur aan de Brink, waarin een Koek- en Broodbakkerij is uitgeoefend, te koop aangeboden.
Drentsche Courant van 6-1-1829:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784498:mpeg21:a0002
Op 7-2-1848 werd ten huize van Tale Harms Zondag, een Huis en Erf, waarin twee woningen, staande en gelegen in het schoonste gedeelte van Zuidlaren aan de Hoofdstraat en de Markt, zeer geschikt als Winkel en Bakkerij, eigendom van bakker Jan van Dam, te koop aangeboden. Groninger Courant van 1-2-1848: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772270:mpeg21:a0005
Op 18-12-1835 vond ten huize van Kastelein Tale Harms Zondag (1793-1859), door notaris A. Homan, de verkoop plaats van de nalatenschap van W.J. Grave van Heijden, te weten het Buitengoed Entinge met spatieuse Tuin, en het Behuizinge en Hof genoemd Gouden Leeuw, bewoond en in gebruik bij T.H. Zondag, als Logement en Gemeente-Huis. Hij is Willem Jacob graaf van Heiden, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835, broer van zeeheld Lodewijk Sigismund Vincent Gustaaf van Heiden (1773-1850), zonen van Sigismund Pierre Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806) en Maria Frederica baronesse van Reede (1748-1807). Drentsche Courant van 15-12-1835 en de Groninger Courant van 8-12-1835:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784903:mpeg21:a0008
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772151:mpeg21:a0007
Hinderikus Albertus Zondag, gemeente-opzichter te Kollum, geb. Haren 12-6-1856, ovl. Groningen 24-10-1943, zoon van Jan Zondag en Hindrikje Hamminga, kleinzoon van Tale Harms Zondag en Margien Jans Hessels, gehuwd met Aaltje van Bon, geb. Plankensloot 20-11-1865, ovl. Zuidlaren 10-6-1928, dochter van Hendrik van Bon en Henderika Baving, was in 1907 de architect van Het café "Bentum" met woon- en winkelhuis. Het café is gebouwd door Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961. In 1907 was Werkman de architect van z'n eigen woning met timmerwerkplaats aan de Stationsweg 32, hoek Zuiderlaan, in Zuidlaren.
Harm Zondag, van Hotel Zondag aan de Brink, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914, zoon van Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859, had een zwager Johannes Casper Hamminga (1825-1905), zoon van Jan Hamminga en Jochemina Hessemius, die landbouwer, timmerman en bouwkundige was. Hij was gehuwd (24-12-1858) met Jantje Zondag (1832-1902), dochter van logementhouder Tale Harms Zondag en Margje Hessels.
Aanbesteding van de bouw van een koetsierswoning in Zuidlaren door architect P. van de Wint in Groningen in opdracht van P. Dorhout Mees. Het werk is gegund aan E. Koning voor fl. 1940. Petrus Dorhout Mees (1868-1939), broer van Johannes Quintinus Dorhout Mees, was Rijksontvanger in Zuidlaren en Burgemeester van Zuidlaren (1902-1906) en Zwollerkarspel, gehuwd met Berendina Johanna de Blocq van Scheltinga (1875-1936). Tot 1906 woonden zij in het herenhuis aan de Brink O.Z. 2 (het pand van huisarts H.E. Mees). Nieuwsblad van het Noorden van 11-8-1904:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890890:mpeg21:a0045
Op 20-11-1906 boden de erven H. Matien en vrouw een Burgerhuis met "timmermansaffaire" aan de Brink A 41, naast Hotel Pekelaër/De Gouden Leeuw, te koop aan. Nieuwsblad van het Noorden van 11-11-1906:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894854:mpeg21:a0131
Van 23-9-1905 tot 31-3-1908 woonde de bouwkundige Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961, in het huis aan de Brink A 41, naast het Hotel-Café-Restaurant van Evert Enting op nr. A 39. Het vernieuwde Brinkhotel in Zuidlaren. De gevel is gepleisterd:
www.panoramio.com/photo/128067432
Hotel Zondag, ook Hotel "De Gouden Leeuw"
Thee van E. Brandsma te Amsterdam verkrijgbaar bij H. Zondag te Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 4-7-1887:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100382:mpeg21:a0017
Mevr. Laman Trip te Den Haag vraagt met november een bekwame Keukenmeid en Werkmeid. P.G. Adres: Hôtel Zondag, Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 18-8-1888:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100939:mpeg21:a0019
Gevraagd: een Werkmeid, met melken en koken bekend. Hotel H. Zondag. Provinciale Drentsche en Asser courant 07-06-1889:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101326:mpeg21:a0018
Hotel Zondag en naastgelegen houtstek en de broodbakkerij G. Harms afgebrand. Nieuwsblad van het Noorden van 5-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890088:mpeg21:a0005
Brand in Hotel “De Gouden Leeuw”. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 26-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000099423:mpeg21:a0016
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Nieuwe Veendammer Courant van 30-6-1894:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078752:mpeg21:a0026
"De Gouden Leeuw" is gesticht door Harm Zondag, kastelein en logementhouder, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914.
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-7-1895:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101421:mpeg21:a0017
Groot Bal in Café "Brinkzicht", E. Enting in Zuidlaren, met W. Poelman als dansonderwijzer. Nieuwsblad van het Noorden van 02-3-1911:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010882814:mpeg21:a0066
Aanbesteding bouw concert- en danszaal met kleedkamers, serre's etc. door Ossevorth’s Bouwbureau, Heerestraat 67 in Groningen, van bouwkundige Gerhard Ossevorth (1891-1963), i.o.v. mej. A. Pekelaer t.b.v. Hotel Pekelaer, voorheen "De Gouden Leeuw". Nieuwsblad van het Noorden van 17-8-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667897:mpeg21:a0054
Op 16-2-1986 werd het hotel door brand verwoest. De brand ontstond in het tentoonstellingscomplex "Prins Bernhardhoeve" en sloeg over naar het Brinkhotel en de horecagelegenheid "De Gouden Leeuw". Alles werd binnen een jaar herbouwd. De architect van het herbouwde "Brinkhotel" is D. Cruiming van het Architectenbureau Cruiming & Offringa in Zuidhorn. De "Prins Bernhardhoeve" werd in 2014 gesloopt.
www.panoramio.com/photo/21301558
www.panoramio.com/photo/23805100
www.panoramio.com/photo/109314835
In het Nieuwsblad van het Noorden van 31-12-1970 wenste de NV De Gouden Leeuw Zuidlaren met o.a. Hotel Enting, Bar Brinkzicht, Café De Paris, Dancing, alle vrienden en clientèle een voorspoedig 1971:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011015921:mpeg21:a0173
"Gouden Leeuw in Zuidlaren failliet", Nieuwsblad van het Noorden van 25-11-1982:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011010546:mpeg21:a0002&quo... Zuidlaren krijgt facelift", Dagblad van het Noorden van 7-11-2015, blz. 20.
"Eigenaar Rinze Dijkstra van Brinkhotel" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0093
"Hart uit dorp weggerukt" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0004
"Brand in beeld" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0104
De Prins Bernardhoeve werd op 16-2-1986 compleet door brand verwoest. Nieuwsblad van het Noorden 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0092
"De Gouden Leeuw herrijst", Nieuwsblad van het Noorden van 9-7-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011664:mpeg21:a0267
"Nieuwe Bernhardhoeve in opbouw" in het Nieuwsblad van het Noorden van 28-2-1986:
"Nieuwbouw beurscomplex Prins Bernhardhoeve in een jaar gerealiseerd" in de Leeuwarder Courant van 23-5-1987 (met luchtfoto):
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010566353:mpeg21:a0416
"Rotary schenkt aan Zuidlaren kunstwerk" in het Nieuwsblad van het Noorden van 25-2-1987. Het kunstwerk is van Ko Vester uit Schipborg, Johannes van Laer uit Meppel en Joop de Blaauw uit Nieuweschans:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011000789:mpeg21:a0246
Van 1838 tot 1870 woonde timmerman en metselaar Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655). Omstreeks 1909 werd het Huize "Laar End" van Jkvr. Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer, ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar, die er in 1911 een verdieping op liet bouwen.
www.panoramio.com/photo/104633855
www.panoramio.com/photo/104633852
Hij was aandeelhouder in de in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Zijn erven boden op 20-1-1871 zijn huis en tuin te koop aan ten huize van Berend Bakker. Mogelijk was hij betrokken bij het ontwerp en de bouw van de tolhuizen in Schuilingsoord, Midlaren en De Groeve. In de advertentie werd gesproken over "eene ruime en nette Behuizinge en Erf, staande op eene aangename stand aan de Brink te Zuidlaren, en een akker Bouwland op de Esch aldaar" (Kad. Sectie G 377). Op 14-1-1871 werd Hooiland en Bouwland van Willem Sikkens in Eelde verkocht. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-1-1871, 9-1-1871 en 16-1-1871:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094464:mpeg21:a0024
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094468:mpeg21:a0021
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094490:mpeg21:a0021
Willems Sikkens had een zoon Hendrik Sikkens, opzigter waterstaat, geb. Zuidlaren 28-6-1840, ovl. De Punt (Vries) 30-7-1866, en twee dochters, nl. Jantien Sikkens, geb. Zuidlaren 14-1-1848 en Geesje Sikkens, geb. Zuidlaren 6-2-1854.
Willem Sikkens had een broer Albert Sikkens, timmerman, geb. Zuidlaren 6-6-1791, ovl. Zuidlaren 22-5-1877, gehuwd met Barbara Leen, en een broer Kars Sikkens, kuiper, timmerman, geb. Zuidlaren ca. 1793, ovl. Zuidlaren 18-9-1847, gehuwd met Geertruid Klaassens Nijland.
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Willem Sikkens was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010788494:mpeg21:a0011
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Zyne Excellentie de Heer Lt. Generaal J.W. de Famars, ovl. 1785, bood op 12-9-1774 ten Huize van de Weduwe van Evert Jans te Zuidlaren bezittingen in Schipborg, Zuidlaren, Midlaren en De Groeve te koop aan. Groninger Courant van 2-9-1774:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106309:mpeg21:a0005
Het Buiten Verblyf van Dr. W.O. van Swinderen te Zuidlaren wordt te koop aangeboden ten Huize van de Wed. van Evert Jans. Groninger Courant van 22-8-1794:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010157117:mpeg21:a0012
Huwelijkdatum: 30-3-1721;
Bruidegom: Otto Jansen Karst, Jongeman; woonplaats: Schipbork.
Bruid: Grietijn Roelofs, Jongedochter; woonplaats: Wolfsbarge
Ondertrouwdatum: 13-4-1721;
Bruidegom: Otto Jansen, Jongeman; herkomst: Schipborgh; woonplaats: Anloo
Bruid: Grietjen Roelofs, Jongedochter; herkomst: Woldsberge (Duitsland); woonplaats: Anloo
Gedoopt Zuidlaren, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 28-02-1723, kind van Otto Kaars en Grietijn Jans
Gedoopt in Ruinen: Geessien, geboren te Oshaar, gedoopt op 30-4-1724, dochter van Otto Jans.
Gedoopt: Jantje, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 20-8-1730, dochter van Otto Kars en Grietje Roelofs.
Huwelijkdatum: 10-11-1748; 1e Proclamatiedatum: 3-11-1748;
Bruidegom: Evert Jans, Jongeman; woonplaats: Gasselte
Bruid: Gesina Ottens Karst, Jongedochter; woonplaats: Zuitlaren. Hun kinderen heten Grietje, Jantje, Jan, Otte en Roelofje.
Gedoopt: Roelofje, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 28-10-1759, dochter van Evert Jans en Gesina Ottens Karst.
Huwelijkdatum: 24-4-1808; 1e Proclamatiedatum: 3-4-1808;
Bruidegom: Otto Everts, Jongeman; woonplaats: Zuidlaren
Bruid: Henderkien Lukas, Jongedochter; woonplaats: Zuidlaren.
Op 6-2-1813 werd Evert Everts in Zuidlaren geboren, zoon van Otto Everts, brouwer, tapper, koopman, landbouwer, ovl. Zuidlaren 6-11-1835, oud 71 jaar, en van Hendrikje Lukas Strating, dochter van landbouwer Lucas Jans Strating (1753-1819) en Jantje Jans Tiddens (1750-1834).
Kastelein Otto Everts in Zuidlaren in 1803 en 1808. Ommelander Courant van 27-12-1803 en 1-3-1808:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216155:mpeg21:a0008
Kastelein Otto Everts in Zuidlaren in 1814. Advertentieblad, bekendmakingen en onderscheidene berigten van Groningen
11-1-1814:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010179829:mpeg21:a0004
De Erven Otto Everts en Hendrikje Lucas Strating boden op 29-1-1838, ten Huize van Thale Zondag, de Behuizinge en Hof.......aan de Brink te koop aan. Drentsche Courant van 23-1-1838: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010785121:mpeg21:a0008
In 1832 was landbouwer Lucas Strating eigenaar van het perceel Kad. G 73 aan de Brink, gelegen naast het perceel G 67 van Willem Jacob graaf van Heiden, Lid van het College van Gedeputeerde Staten, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33737976442/in/photolist
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784, pagina 5245
Vermelding: De Weduwe van Evert Jans, heeft nering.
Bedrag: 2-00-00.
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1794, pagina 5257
Vermelding: De Wed: Evert Jans brouwersche.
Bedrag: 2-00-00.
Jan Willem de Famars, Ritmeester, Majoor titulair te paard, Kolonel Commandant en Sergeant Majoor te paard, en Generaal Majoor van de Cavallerie, Commandeur van Doornik bij het Nationaal Archief:
proxy.handle.net/10648/2f9a7474-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/2fb7b778-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/2fb91e88-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/2fd5427a-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/301382ce-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
Amsterdamse Courant van 2-2-1771:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010713525:mpeg21:a0005
Bezittingen in Gasselternijveen. Groninger Courant van 9-9-1774:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106311:mpeg21:a0010
Oprechte Haarlemsche Courant van 18-2-1777:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010798739:mpeg21:a0002
Leeuwarder Courant van 8-6-1785:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010576538:mpeg21:p002
Rotterdamse Courant van 15-9-1785:
It's been a while since I stepped into a church, so when I knew I was going to Suffolk at the weekend, I asked a friend whoch ones I should visit, and was told that this is one of the top churches in England, not just Suffolk.
Set a hundred yards or so from the main road that is chocked with traffic which runs between the county towns of Suffolk and Norfolk, it is down a lovely quiet lane, past some grand large houses, and set back from the road in a small churchyard is St Mary.
You enter through a small Norman doorway, into a body of a small and simple church, bt one filled with delights.
----------------------------------------------
From the moment that you see it across the fields, you know that St Mary is something special. At first the silhouette perhaps, or a stain of gold that resolves as you approach into a solid little Norman church. The thatched roof is charming, and set against is a small square tower, also crowned in thatch. There is a stubborn timelessness about it, a silent witness to long centuries. There isn’t really a village, and St Mary sits lonely in the fields. At night it is floodlit and floats above the darkness. On winter days, the low light catches its honeyed walls across ploughed furrows. In summer, the entrancing trees gather, a setting for a diadem.
This has always been a special place for me. I was captivated at an early stage of my life in Suffolk. And it was while visiting here in late 1998 that I first got the idea for this website, and decided to do it. Thornham Parva was the first entry. In common with most of the very earliest entries, it wasn’t terribly good – I hadn’t even taken any photographs.
But that was an excuse to return again and again, and when this website was featured on BBC Television’s Songs of Praise in 2000, the interview was recorded here at St Mary. They filmed me cycling the narrow lanes round about in the sub-zero temperatures of late-January; if anything, it was even colder inside the church, and my breath clouded the air as I became quite possibly the first person ever to say the Hail Mary on prime-time television.
Thornham Parva, of course, isn’t just special to me. It is one of the most remarkable churches in East Anglia, a treasure house, an aesthetic pleasure, a delight. It is a perfect antidote to the triumphalism of nearby Eye, an intensely rural collision of historical circumstances that have left us a moving and coherent document of our Suffolk past. When Cautley’s revising editors came this way in 1975 they found the church in a bit of a state, and even feared for its future. That it is now the perfect model of a well-cared-for English parish church is a tribute to the energy and enthusiasm of the tiny handful of local parishioners who have nursed it back to health.
The church gets a fair number of visitors, because its fame has spread far and wide. As an example, I popped in here a few years back with my daughter. She was about five years old at the time, and without me noticing she signed the visitors book with our full address (not something I would normally advise). Within a fortnight, I had received a nice postcard from Israel, from a user of this site who had spotted the entry in the visitors book. It is not surprising that the church does get visitors from all over the world, because St Mary is worth seeing, and worth going to see. In particular, it has, not one, but two astonishing survivals. If they were in the Victoria and Albert Museum you would willingly travel to London to see them, and pay handsomely for doing so. And yet here they are, in the fields that punctuate the Thornham woods, in a church which is open every day.
You step directly down into the church from a small Norman doorway in the north side. A gorgeous 18th century gallery curves above you – there’s no other like it in Suffolk. It was made tiny, to fit in this tiny space. Unfortunately, the stairway is now kept locked so, unless you contact a churchwarden first, you can’t see the clever way the carpenter engineered benches that open and close over the gangway to allow more seating space. The gallery is a reminder that St Mary was the church of the ordinary people; The neighbpouring village is Thorenham Magna, and the local big house Thornham Hall, the home of the Hennikers, is beside the church at Thornham Magna. However, it was at the big house, or more accurately in one of its barns, that in the 1920s was found and donated to this church the remarkable Thornham retable. It was restored in the early years of this century, and returned to St Mary, now standing proud behind alarmed glass.
The retable is only part of a much larger altarpiece that probably once stood in the Priory at Thetford in Norfolk. The rest of the piece can be found in the Musee de Cluny in Paris. The retable was rescued and hidden after the Anglican Reformation destroyed the priory, along with so many of England’s treasures. Perhaps it was taken by recusant Catholics to use in their devotions. More likely, it was simply rescued because it is beautiful. From left to right, the figures are St Dominic (Thetford was a Dominican Priory); St Catherine; St John the Baptist; St Paul; a rood group of the Blessed Virgin, Christ and St John; St Peter; St Edmund; St Margaret; St Peter Martyr (another Dominican). The retable dates from the height of the Decorated period, in the decades before the Black Death. They are probably the most alive, and lively, medieval figures in Suffolk; St Catherine in particular looks as if she is stepping through an archway from dancing in a garden.
As if the retable were not enough, the walls of St Mary are lined with some of Suffolk’s most fascinating wall-paintings. They rank with those at Wissington, and date broadly from the early years of the 14th century, and are in two ranges; on the south wall is the story of the early years of Christ. On the north wall is the martyrdom of St Edmund. This is amazingly rare; fragments survive not far off at Troston, but there is only one other sequence of the martyrdom surviving in the whole of the Kingdom.
Both sequences are organised chronologically from right to left. This may seem awkward, but effectively they start in the south west corner of the church and continue anti-clockwise around to the north-west corner. Unfortunately, the paintings on the west wall are now lost to us, behind the gallery.
On the south side, it is reasonable to assume that the very first painting, on the south side of the west wall, was an Annunciation – the angel appearing to Mary. This is lost. A fragment of the next frame survives, just poking up above the south end of the gallery. This is the Visitation, and we see Mary embracing her cousin Elizabeth. The Visitation was a very important part of medieval devotions, because of the way it balances and connects with the Assumption; the Assumption of the Blessed Virgin, on August 15th, was one of the most significant feast days in the English medieval calendar, and the Assumption was probably the dedication of the majority of Suffolk churches. The other images in the sequence are clearer. We see the angel appearing to the shepherds, and then Christ sits on his mothers lap while the shepherds adore him. Note the way we have lost the adoring figures because of the later punching through of a window. Similarly, the next frame, the Presentation in the temple, has also suffered from fenestration. We often talk about Victorian vandalism of medieval churches, but here is a prime example of destruction caused by 15th century ‘restoration’.
What was the point of this sequence? A lot of nonsense is talked about wallpaintings and stained glass being ‘the poor mans Bible’ for peasants who couldn’t read. This analysis suggests that they were destroyed during the 16th century Anglican Reformation because ‘they were no longer needed’. In fact, the Anglicans destroyed them because they were Catholic devotional tools – the wall paintings on the south side here form a rosary sequence, pictures for meditation while saying prayers with the aid of rosary beads. Often this was done during Mass. If the Anglicans were to turn our churches into congregational preaching houses, the wall paintings had to go.
Intriguingly, the wall paintings here may have been whitewashed even before there were theological reasons for doing so. Most of the windows that punch through the wall paintings date from the 15th century, not the 16th. Could there have been a general redecoration at this time? Whichever, they were whitewashed, to be rediscovered in a kinder, gentler age. When the ranges here were uncovered by the Victorians, the south range was easily recognisable. But the north range wasn’t. For many years, it was thought to represent the martyrdom of St Catherine, because of the large wheel above the way you came in. It was only at the time the paintings were restored in the late 1970s that it became clear that here was something much more exciting.
The sequence begins at the eastern end of the range, and you can click on the images below to enlarge them. We see Edmund fleeing the Viking attack on a town, possibly Rendlesham, home of the Wuffings, the East Anglian royal family. The actual martyrdom is lost because of another of those great windows, but we next see Edmund’s decapitated head being put back on the body by a group of monks. Then, the body is carried off to its shrine at Bedricsworth (soon to become St Edmundsbury) while the wolf that found and guarded the head looks on. The final image on the north wall shows the wheel of a bullock cart crossing a bridge – delightfully, the bridge is represented by the arch of the doorway. This depicts an event that happened some time after. St Edmund’s body (by now sanctified and canonised) is being taken away to escape a later assault by Vikings. It approaches a bridge that is simply too narrow to allow the cart to pass. Miraculously, the cart crosses the bridge, and the Vikings are foiled.
Perhaps there was a final image on the north side of the west wall. Perhaps it showed the fabulous shrine at Bury itself. We can never be sure.
Although it is sad that we have lost so much of both sequences because of later alterations, it has to be said that the walls of this church are beautiful. The late medieval windows, which include some excellent 20th century glass by Lawrence Whistler, the paraffin lamps, the memorials to churchwardens, all add rather than detract. The screen is tiny and over-restored, but you can still see the sawn-off ends of the rood beam and the floor of the rood loft.
Standing in the rood screen, the retable behind you for a moment, the full beauty of the gallery can be seen, and above it a circular Saxon window. You can step outside and see how it is hidden by the tower. The tower itself is surprisingly late; we are told that in the 1480s it was the work of Richard Cutting and John Mason. Apparently, they were sued for defective workmanship, but it still appears to be standing.
The graveyard is an interesting one. As well as several significant musicians, it includes the grave of the great 20th century architect Basil Spence, designer of Coventry Cathedral, the Kensington and Chelsea barracks in London, and Britains best university campus, the University of Sussex - to name but three. Ironically, his 1980s gravestone appears to be wearing away. One hopes he used better materials for his buildings.
Simon Knott, 1998, rewritten 2003, revised February 2009
www.suffolkchurches.co.uk/thornhamentry.htm
----------------------------------------
The Thornhams, Magna and Parva, flank Thornham Hall and its park. Until the end of the 19thc. the estate boasted a hall, Tudor with an 18thc. facade, surrounded by an extensive park. Most of the hall was demolishedc.1900, and the rest was destroyed by fire in the late 1940s. The present hall is modern, and the estate has been converted for use as a field centre, a commercial market garden and a site for small businesses. Excavations in the estate have provided evidence of continuous occupation in the area from the Neolithic period to the present. The surrounding landscape is flattish and given over to arable cultivation. Thornham Parva lies to the N of the hall, some 2 miles W of Eye in central North Suffolk. The settlement is dispersed and sparsely populated with no real centre apart from the church, which lies just off the road from Thornham Magna and the Hall.
St Mary's has a nave and chancel in one, covered with a thatched roof, and a low W tower with a thatched pyramid roof. The church is of flint with ashlar dressings. The nave is apparently 12thc., with N and S doorways and a S window surviving from that period, but a round window visible in the interior W wall of the nave is said to be late Anglo-Saxon by Cautley. A flowing tracery window has been added on the S wall, and 15thc. windows have been inserted towards the W end. There is no chancel arch, and two Y-tracery windows on the lateral walls towards the E suggest a date ofc.1300 for the chancel. The E window is three-light reticulated, and there is a 15thc. S window. The tower is of knapped flint with no buttresses; it has a tall plinth course and a 15thc. main W window. Its E quoins are of brick, as are the upper windows, except for their ashlar ogee heads, suggesting an 18thc. date for the top of the tower. St Mary's is celebrated as the home of a 14thc. retable, probably painted for the Dominican house at Thetford. It was discovered in a stable loft at Thornham Hall in 1927 and given to the church by Lord Henniker. Romanesque work recorded here is found on the two nave doorways and the S nave window.
Thornham Parva was held by Robert Malet in 1086. There were various small parcels here before the Conquest: 7 acres held by two free men commended to Eadric (these were held by Robert’s mother in 1086); 28 acres held by 8 free men commended to Wulfgifu; 15 acres held by two free men, one commended to Wulfgifu; and 14 acres held by Sigeric, also commended to Wulfgifu (these three holdings in the hands of Robert Malet in 1086). There was three parts of a church in 1086 with 10 acres of free land. The present lords of Thornham are the Hennikers; it has been in the family since the mid-18thc.
South Hartismere benefice, i.e. Gislingham, Mellis, Stoke Ash, Thorndon with Rishangles, Thornham Magna, Thornham Parva, Thwaite and Wetheringsett cum Brockford.
Ah, Ukraine! When I first visited Rusfurrence in 2013, and was given a tour of Moscow by my excellent hosts, I thought I’d fallen in love with Russian cuisine – only to discover that nearly everything I’d devoured was in fact Ukrainian. Therefore, I knew I would one day have no choice but to visit the source, and boy howdy, was it worth it.
Our hosts and dear friends took such excellent care of us, with ‘us’ including a surprising number of foreigners, most of whom had never been to Ukraine before. My boyfriend Rush joined me, as did our friend Bostitch, and we met up with Oatcake and Fox Amoore and far, far too many other friends to mention.
The convention itself was fantastic, marked by the lively, can-do spirit the Ukrainians are known for, though I regrettably saw far too little of it. We’d wanted to take a quick look at Kiev while we were in the country but it wound up taking us three hours to get back, and it also didn’t help that I’d caught a bug that left me too tired to partake of many of the events – including a party bus!
Still, there was plenty of fun to be had in the evenings. The Tiger Bar set up in the corridor of the fourth floor, the Stone Soup bar in the suite and balcony of room 107, and of course the traditional picnic and barbecue in the woods, which I was told was how WUFF had originally started. It started raining rather fiercely immediately after the campfire got started, but the Ukrainians proved themselves indomitable, putting together a shovel team to dig emergency trenches and build dams around the fire, which never went out!
Words can’t describe the warmth and fun of the con. We’ll certainly be back.
For more WUFF ’16 photos, check out the gallery here: www.flickr.com/photos/alexfvance/albums/72157668089241926
As always, share and enjoy.
- Alex "Khaki” Vance
If you want to say hi, you can find me on Twitter @khakidoggy, or drop me an email at khakidoggy@me.com
[ If you appear in any of the photos you're free to use them; if you know anyone in a photo, please do share it with them! ]
For even more con photography: www.flickr.com/photos/alexfvance/albums/
It's been a while since I stepped into a church, so when I knew I was going to Suffolk at the weekend, I asked a friend whoch ones I should visit, and was told that this is one of the top churches in England, not just Suffolk.
Set a hundred yards or so from the main road that is chocked with traffic which runs between the county towns of Suffolk and Norfolk, it is down a lovely quiet lane, past some grand large houses, and set back from the road in a small churchyard is St Mary.
You enter through a small Norman doorway, into a body of a small and simple church, bt one filled with delights.
----------------------------------------------
From the moment that you see it across the fields, you know that St Mary is something special. At first the silhouette perhaps, or a stain of gold that resolves as you approach into a solid little Norman church. The thatched roof is charming, and set against is a small square tower, also crowned in thatch. There is a stubborn timelessness about it, a silent witness to long centuries. There isn’t really a village, and St Mary sits lonely in the fields. At night it is floodlit and floats above the darkness. On winter days, the low light catches its honeyed walls across ploughed furrows. In summer, the entrancing trees gather, a setting for a diadem.
This has always been a special place for me. I was captivated at an early stage of my life in Suffolk. And it was while visiting here in late 1998 that I first got the idea for this website, and decided to do it. Thornham Parva was the first entry. In common with most of the very earliest entries, it wasn’t terribly good – I hadn’t even taken any photographs.
But that was an excuse to return again and again, and when this website was featured on BBC Television’s Songs of Praise in 2000, the interview was recorded here at St Mary. They filmed me cycling the narrow lanes round about in the sub-zero temperatures of late-January; if anything, it was even colder inside the church, and my breath clouded the air as I became quite possibly the first person ever to say the Hail Mary on prime-time television.
Thornham Parva, of course, isn’t just special to me. It is one of the most remarkable churches in East Anglia, a treasure house, an aesthetic pleasure, a delight. It is a perfect antidote to the triumphalism of nearby Eye, an intensely rural collision of historical circumstances that have left us a moving and coherent document of our Suffolk past. When Cautley’s revising editors came this way in 1975 they found the church in a bit of a state, and even feared for its future. That it is now the perfect model of a well-cared-for English parish church is a tribute to the energy and enthusiasm of the tiny handful of local parishioners who have nursed it back to health.
The church gets a fair number of visitors, because its fame has spread far and wide. As an example, I popped in here a few years back with my daughter. She was about five years old at the time, and without me noticing she signed the visitors book with our full address (not something I would normally advise). Within a fortnight, I had received a nice postcard from Israel, from a user of this site who had spotted the entry in the visitors book. It is not surprising that the church does get visitors from all over the world, because St Mary is worth seeing, and worth going to see. In particular, it has, not one, but two astonishing survivals. If they were in the Victoria and Albert Museum you would willingly travel to London to see them, and pay handsomely for doing so. And yet here they are, in the fields that punctuate the Thornham woods, in a church which is open every day.
You step directly down into the church from a small Norman doorway in the north side. A gorgeous 18th century gallery curves above you – there’s no other like it in Suffolk. It was made tiny, to fit in this tiny space. Unfortunately, the stairway is now kept locked so, unless you contact a churchwarden first, you can’t see the clever way the carpenter engineered benches that open and close over the gangway to allow more seating space. The gallery is a reminder that St Mary was the church of the ordinary people; The neighbpouring village is Thorenham Magna, and the local big house Thornham Hall, the home of the Hennikers, is beside the church at Thornham Magna. However, it was at the big house, or more accurately in one of its barns, that in the 1920s was found and donated to this church the remarkable Thornham retable. It was restored in the early years of this century, and returned to St Mary, now standing proud behind alarmed glass.
The retable is only part of a much larger altarpiece that probably once stood in the Priory at Thetford in Norfolk. The rest of the piece can be found in the Musee de Cluny in Paris. The retable was rescued and hidden after the Anglican Reformation destroyed the priory, along with so many of England’s treasures. Perhaps it was taken by recusant Catholics to use in their devotions. More likely, it was simply rescued because it is beautiful. From left to right, the figures are St Dominic (Thetford was a Dominican Priory); St Catherine; St John the Baptist; St Paul; a rood group of the Blessed Virgin, Christ and St John; St Peter; St Edmund; St Margaret; St Peter Martyr (another Dominican). The retable dates from the height of the Decorated period, in the decades before the Black Death. They are probably the most alive, and lively, medieval figures in Suffolk; St Catherine in particular looks as if she is stepping through an archway from dancing in a garden.
As if the retable were not enough, the walls of St Mary are lined with some of Suffolk’s most fascinating wall-paintings. They rank with those at Wissington, and date broadly from the early years of the 14th century, and are in two ranges; on the south wall is the story of the early years of Christ. On the north wall is the martyrdom of St Edmund. This is amazingly rare; fragments survive not far off at Troston, but there is only one other sequence of the martyrdom surviving in the whole of the Kingdom.
Both sequences are organised chronologically from right to left. This may seem awkward, but effectively they start in the south west corner of the church and continue anti-clockwise around to the north-west corner. Unfortunately, the paintings on the west wall are now lost to us, behind the gallery.
On the south side, it is reasonable to assume that the very first painting, on the south side of the west wall, was an Annunciation – the angel appearing to Mary. This is lost. A fragment of the next frame survives, just poking up above the south end of the gallery. This is the Visitation, and we see Mary embracing her cousin Elizabeth. The Visitation was a very important part of medieval devotions, because of the way it balances and connects with the Assumption; the Assumption of the Blessed Virgin, on August 15th, was one of the most significant feast days in the English medieval calendar, and the Assumption was probably the dedication of the majority of Suffolk churches. The other images in the sequence are clearer. We see the angel appearing to the shepherds, and then Christ sits on his mothers lap while the shepherds adore him. Note the way we have lost the adoring figures because of the later punching through of a window. Similarly, the next frame, the Presentation in the temple, has also suffered from fenestration. We often talk about Victorian vandalism of medieval churches, but here is a prime example of destruction caused by 15th century ‘restoration’.
What was the point of this sequence? A lot of nonsense is talked about wallpaintings and stained glass being ‘the poor mans Bible’ for peasants who couldn’t read. This analysis suggests that they were destroyed during the 16th century Anglican Reformation because ‘they were no longer needed’. In fact, the Anglicans destroyed them because they were Catholic devotional tools – the wall paintings on the south side here form a rosary sequence, pictures for meditation while saying prayers with the aid of rosary beads. Often this was done during Mass. If the Anglicans were to turn our churches into congregational preaching houses, the wall paintings had to go.
Intriguingly, the wall paintings here may have been whitewashed even before there were theological reasons for doing so. Most of the windows that punch through the wall paintings date from the 15th century, not the 16th. Could there have been a general redecoration at this time? Whichever, they were whitewashed, to be rediscovered in a kinder, gentler age. When the ranges here were uncovered by the Victorians, the south range was easily recognisable. But the north range wasn’t. For many years, it was thought to represent the martyrdom of St Catherine, because of the large wheel above the way you came in. It was only at the time the paintings were restored in the late 1970s that it became clear that here was something much more exciting.
The sequence begins at the eastern end of the range, and you can click on the images below to enlarge them. We see Edmund fleeing the Viking attack on a town, possibly Rendlesham, home of the Wuffings, the East Anglian royal family. The actual martyrdom is lost because of another of those great windows, but we next see Edmund’s decapitated head being put back on the body by a group of monks. Then, the body is carried off to its shrine at Bedricsworth (soon to become St Edmundsbury) while the wolf that found and guarded the head looks on. The final image on the north wall shows the wheel of a bullock cart crossing a bridge – delightfully, the bridge is represented by the arch of the doorway. This depicts an event that happened some time after. St Edmund’s body (by now sanctified and canonised) is being taken away to escape a later assault by Vikings. It approaches a bridge that is simply too narrow to allow the cart to pass. Miraculously, the cart crosses the bridge, and the Vikings are foiled.
Perhaps there was a final image on the north side of the west wall. Perhaps it showed the fabulous shrine at Bury itself. We can never be sure.
Although it is sad that we have lost so much of both sequences because of later alterations, it has to be said that the walls of this church are beautiful. The late medieval windows, which include some excellent 20th century glass by Lawrence Whistler, the paraffin lamps, the memorials to churchwardens, all add rather than detract. The screen is tiny and over-restored, but you can still see the sawn-off ends of the rood beam and the floor of the rood loft.
Standing in the rood screen, the retable behind you for a moment, the full beauty of the gallery can be seen, and above it a circular Saxon window. You can step outside and see how it is hidden by the tower. The tower itself is surprisingly late; we are told that in the 1480s it was the work of Richard Cutting and John Mason. Apparently, they were sued for defective workmanship, but it still appears to be standing.
The graveyard is an interesting one. As well as several significant musicians, it includes the grave of the great 20th century architect Basil Spence, designer of Coventry Cathedral, the Kensington and Chelsea barracks in London, and Britains best university campus, the University of Sussex - to name but three. Ironically, his 1980s gravestone appears to be wearing away. One hopes he used better materials for his buildings.
Simon Knott, 1998, rewritten 2003, revised February 2009
www.suffolkchurches.co.uk/thornhamentry.htm
----------------------------------------
The Thornhams, Magna and Parva, flank Thornham Hall and its park. Until the end of the 19thc. the estate boasted a hall, Tudor with an 18thc. facade, surrounded by an extensive park. Most of the hall was demolishedc.1900, and the rest was destroyed by fire in the late 1940s. The present hall is modern, and the estate has been converted for use as a field centre, a commercial market garden and a site for small businesses. Excavations in the estate have provided evidence of continuous occupation in the area from the Neolithic period to the present. The surrounding landscape is flattish and given over to arable cultivation. Thornham Parva lies to the N of the hall, some 2 miles W of Eye in central North Suffolk. The settlement is dispersed and sparsely populated with no real centre apart from the church, which lies just off the road from Thornham Magna and the Hall.
St Mary's has a nave and chancel in one, covered with a thatched roof, and a low W tower with a thatched pyramid roof. The church is of flint with ashlar dressings. The nave is apparently 12thc., with N and S doorways and a S window surviving from that period, but a round window visible in the interior W wall of the nave is said to be late Anglo-Saxon by Cautley. A flowing tracery window has been added on the S wall, and 15thc. windows have been inserted towards the W end. There is no chancel arch, and two Y-tracery windows on the lateral walls towards the E suggest a date ofc.1300 for the chancel. The E window is three-light reticulated, and there is a 15thc. S window. The tower is of knapped flint with no buttresses; it has a tall plinth course and a 15thc. main W window. Its E quoins are of brick, as are the upper windows, except for their ashlar ogee heads, suggesting an 18thc. date for the top of the tower. St Mary's is celebrated as the home of a 14thc. retable, probably painted for the Dominican house at Thetford. It was discovered in a stable loft at Thornham Hall in 1927 and given to the church by Lord Henniker. Romanesque work recorded here is found on the two nave doorways and the S nave window.
Thornham Parva was held by Robert Malet in 1086. There were various small parcels here before the Conquest: 7 acres held by two free men commended to Eadric (these were held by Robert’s mother in 1086); 28 acres held by 8 free men commended to Wulfgifu; 15 acres held by two free men, one commended to Wulfgifu; and 14 acres held by Sigeric, also commended to Wulfgifu (these three holdings in the hands of Robert Malet in 1086). There was three parts of a church in 1086 with 10 acres of free land. The present lords of Thornham are the Hennikers; it has been in the family since the mid-18thc.
South Hartismere benefice, i.e. Gislingham, Mellis, Stoke Ash, Thorndon with Rishangles, Thornham Magna, Thornham Parva, Thwaite and Wetheringsett cum Brockford.
It's been a while since I stepped into a church, so when I knew I was going to Suffolk at the weekend, I asked a friend whoch ones I should visit, and was told that this is one of the top churches in England, not just Suffolk.
Set a hundred yards or so from the main road that is chocked with traffic which runs between the county towns of Suffolk and Norfolk, it is down a lovely quiet lane, past some grand large houses, and set back from the road in a small churchyard is St Mary.
You enter through a small Norman doorway, into a body of a small and simple church, bt one filled with delights.
----------------------------------------------
From the moment that you see it across the fields, you know that St Mary is something special. At first the silhouette perhaps, or a stain of gold that resolves as you approach into a solid little Norman church. The thatched roof is charming, and set against is a small square tower, also crowned in thatch. There is a stubborn timelessness about it, a silent witness to long centuries. There isn’t really a village, and St Mary sits lonely in the fields. At night it is floodlit and floats above the darkness. On winter days, the low light catches its honeyed walls across ploughed furrows. In summer, the entrancing trees gather, a setting for a diadem.
This has always been a special place for me. I was captivated at an early stage of my life in Suffolk. And it was while visiting here in late 1998 that I first got the idea for this website, and decided to do it. Thornham Parva was the first entry. In common with most of the very earliest entries, it wasn’t terribly good – I hadn’t even taken any photographs.
But that was an excuse to return again and again, and when this website was featured on BBC Television’s Songs of Praise in 2000, the interview was recorded here at St Mary. They filmed me cycling the narrow lanes round about in the sub-zero temperatures of late-January; if anything, it was even colder inside the church, and my breath clouded the air as I became quite possibly the first person ever to say the Hail Mary on prime-time television.
Thornham Parva, of course, isn’t just special to me. It is one of the most remarkable churches in East Anglia, a treasure house, an aesthetic pleasure, a delight. It is a perfect antidote to the triumphalism of nearby Eye, an intensely rural collision of historical circumstances that have left us a moving and coherent document of our Suffolk past. When Cautley’s revising editors came this way in 1975 they found the church in a bit of a state, and even feared for its future. That it is now the perfect model of a well-cared-for English parish church is a tribute to the energy and enthusiasm of the tiny handful of local parishioners who have nursed it back to health.
The church gets a fair number of visitors, because its fame has spread far and wide. As an example, I popped in here a few years back with my daughter. She was about five years old at the time, and without me noticing she signed the visitors book with our full address (not something I would normally advise). Within a fortnight, I had received a nice postcard from Israel, from a user of this site who had spotted the entry in the visitors book. It is not surprising that the church does get visitors from all over the world, because St Mary is worth seeing, and worth going to see. In particular, it has, not one, but two astonishing survivals. If they were in the Victoria and Albert Museum you would willingly travel to London to see them, and pay handsomely for doing so. And yet here they are, in the fields that punctuate the Thornham woods, in a church which is open every day.
You step directly down into the church from a small Norman doorway in the north side. A gorgeous 18th century gallery curves above you – there’s no other like it in Suffolk. It was made tiny, to fit in this tiny space. Unfortunately, the stairway is now kept locked so, unless you contact a churchwarden first, you can’t see the clever way the carpenter engineered benches that open and close over the gangway to allow more seating space. The gallery is a reminder that St Mary was the church of the ordinary people; The neighbpouring village is Thorenham Magna, and the local big house Thornham Hall, the home of the Hennikers, is beside the church at Thornham Magna. However, it was at the big house, or more accurately in one of its barns, that in the 1920s was found and donated to this church the remarkable Thornham retable. It was restored in the early years of this century, and returned to St Mary, now standing proud behind alarmed glass.
The retable is only part of a much larger altarpiece that probably once stood in the Priory at Thetford in Norfolk. The rest of the piece can be found in the Musee de Cluny in Paris. The retable was rescued and hidden after the Anglican Reformation destroyed the priory, along with so many of England’s treasures. Perhaps it was taken by recusant Catholics to use in their devotions. More likely, it was simply rescued because it is beautiful. From left to right, the figures are St Dominic (Thetford was a Dominican Priory); St Catherine; St John the Baptist; St Paul; a rood group of the Blessed Virgin, Christ and St John; St Peter; St Edmund; St Margaret; St Peter Martyr (another Dominican). The retable dates from the height of the Decorated period, in the decades before the Black Death. They are probably the most alive, and lively, medieval figures in Suffolk; St Catherine in particular looks as if she is stepping through an archway from dancing in a garden.
As if the retable were not enough, the walls of St Mary are lined with some of Suffolk’s most fascinating wall-paintings. They rank with those at Wissington, and date broadly from the early years of the 14th century, and are in two ranges; on the south wall is the story of the early years of Christ. On the north wall is the martyrdom of St Edmund. This is amazingly rare; fragments survive not far off at Troston, but there is only one other sequence of the martyrdom surviving in the whole of the Kingdom.
Both sequences are organised chronologically from right to left. This may seem awkward, but effectively they start in the south west corner of the church and continue anti-clockwise around to the north-west corner. Unfortunately, the paintings on the west wall are now lost to us, behind the gallery.
On the south side, it is reasonable to assume that the very first painting, on the south side of the west wall, was an Annunciation – the angel appearing to Mary. This is lost. A fragment of the next frame survives, just poking up above the south end of the gallery. This is the Visitation, and we see Mary embracing her cousin Elizabeth. The Visitation was a very important part of medieval devotions, because of the way it balances and connects with the Assumption; the Assumption of the Blessed Virgin, on August 15th, was one of the most significant feast days in the English medieval calendar, and the Assumption was probably the dedication of the majority of Suffolk churches. The other images in the sequence are clearer. We see the angel appearing to the shepherds, and then Christ sits on his mothers lap while the shepherds adore him. Note the way we have lost the adoring figures because of the later punching through of a window. Similarly, the next frame, the Presentation in the temple, has also suffered from fenestration. We often talk about Victorian vandalism of medieval churches, but here is a prime example of destruction caused by 15th century ‘restoration’.
What was the point of this sequence? A lot of nonsense is talked about wallpaintings and stained glass being ‘the poor mans Bible’ for peasants who couldn’t read. This analysis suggests that they were destroyed during the 16th century Anglican Reformation because ‘they were no longer needed’. In fact, the Anglicans destroyed them because they were Catholic devotional tools – the wall paintings on the south side here form a rosary sequence, pictures for meditation while saying prayers with the aid of rosary beads. Often this was done during Mass. If the Anglicans were to turn our churches into congregational preaching houses, the wall paintings had to go.
Intriguingly, the wall paintings here may have been whitewashed even before there were theological reasons for doing so. Most of the windows that punch through the wall paintings date from the 15th century, not the 16th. Could there have been a general redecoration at this time? Whichever, they were whitewashed, to be rediscovered in a kinder, gentler age. When the ranges here were uncovered by the Victorians, the south range was easily recognisable. But the north range wasn’t. For many years, it was thought to represent the martyrdom of St Catherine, because of the large wheel above the way you came in. It was only at the time the paintings were restored in the late 1970s that it became clear that here was something much more exciting.
The sequence begins at the eastern end of the range, and you can click on the images below to enlarge them. We see Edmund fleeing the Viking attack on a town, possibly Rendlesham, home of the Wuffings, the East Anglian royal family. The actual martyrdom is lost because of another of those great windows, but we next see Edmund’s decapitated head being put back on the body by a group of monks. Then, the body is carried off to its shrine at Bedricsworth (soon to become St Edmundsbury) while the wolf that found and guarded the head looks on. The final image on the north wall shows the wheel of a bullock cart crossing a bridge – delightfully, the bridge is represented by the arch of the doorway. This depicts an event that happened some time after. St Edmund’s body (by now sanctified and canonised) is being taken away to escape a later assault by Vikings. It approaches a bridge that is simply too narrow to allow the cart to pass. Miraculously, the cart crosses the bridge, and the Vikings are foiled.
Perhaps there was a final image on the north side of the west wall. Perhaps it showed the fabulous shrine at Bury itself. We can never be sure.
Although it is sad that we have lost so much of both sequences because of later alterations, it has to be said that the walls of this church are beautiful. The late medieval windows, which include some excellent 20th century glass by Lawrence Whistler, the paraffin lamps, the memorials to churchwardens, all add rather than detract. The screen is tiny and over-restored, but you can still see the sawn-off ends of the rood beam and the floor of the rood loft.
Standing in the rood screen, the retable behind you for a moment, the full beauty of the gallery can be seen, and above it a circular Saxon window. You can step outside and see how it is hidden by the tower. The tower itself is surprisingly late; we are told that in the 1480s it was the work of Richard Cutting and John Mason. Apparently, they were sued for defective workmanship, but it still appears to be standing.
The graveyard is an interesting one. As well as several significant musicians, it includes the grave of the great 20th century architect Basil Spence, designer of Coventry Cathedral, the Kensington and Chelsea barracks in London, and Britains best university campus, the University of Sussex - to name but three. Ironically, his 1980s gravestone appears to be wearing away. One hopes he used better materials for his buildings.
Simon Knott, 1998, rewritten 2003, revised February 2009
www.suffolkchurches.co.uk/thornhamentry.htm
----------------------------------------
The Thornhams, Magna and Parva, flank Thornham Hall and its park. Until the end of the 19thc. the estate boasted a hall, Tudor with an 18thc. facade, surrounded by an extensive park. Most of the hall was demolishedc.1900, and the rest was destroyed by fire in the late 1940s. The present hall is modern, and the estate has been converted for use as a field centre, a commercial market garden and a site for small businesses. Excavations in the estate have provided evidence of continuous occupation in the area from the Neolithic period to the present. The surrounding landscape is flattish and given over to arable cultivation. Thornham Parva lies to the N of the hall, some 2 miles W of Eye in central North Suffolk. The settlement is dispersed and sparsely populated with no real centre apart from the church, which lies just off the road from Thornham Magna and the Hall.
St Mary's has a nave and chancel in one, covered with a thatched roof, and a low W tower with a thatched pyramid roof. The church is of flint with ashlar dressings. The nave is apparently 12thc., with N and S doorways and a S window surviving from that period, but a round window visible in the interior W wall of the nave is said to be late Anglo-Saxon by Cautley. A flowing tracery window has been added on the S wall, and 15thc. windows have been inserted towards the W end. There is no chancel arch, and two Y-tracery windows on the lateral walls towards the E suggest a date ofc.1300 for the chancel. The E window is three-light reticulated, and there is a 15thc. S window. The tower is of knapped flint with no buttresses; it has a tall plinth course and a 15thc. main W window. Its E quoins are of brick, as are the upper windows, except for their ashlar ogee heads, suggesting an 18thc. date for the top of the tower. St Mary's is celebrated as the home of a 14thc. retable, probably painted for the Dominican house at Thetford. It was discovered in a stable loft at Thornham Hall in 1927 and given to the church by Lord Henniker. Romanesque work recorded here is found on the two nave doorways and the S nave window.
Thornham Parva was held by Robert Malet in 1086. There were various small parcels here before the Conquest: 7 acres held by two free men commended to Eadric (these were held by Robert’s mother in 1086); 28 acres held by 8 free men commended to Wulfgifu; 15 acres held by two free men, one commended to Wulfgifu; and 14 acres held by Sigeric, also commended to Wulfgifu (these three holdings in the hands of Robert Malet in 1086). There was three parts of a church in 1086 with 10 acres of free land. The present lords of Thornham are the Hennikers; it has been in the family since the mid-18thc.
South Hartismere benefice, i.e. Gislingham, Mellis, Stoke Ash, Thorndon with Rishangles, Thornham Magna, Thornham Parva, Thwaite and Wetheringsett cum Brockford.
Herenhuis in de Groningerstraat 13 in Zuidlaren, omstreeks 1874 gebouwd in opdracht van landbouwer Klaas Baving, geb. Zuidlaren 4-4-1801, ovl. Zuidlaarderveen 30-7-1885, zoon van Jan Baving en Lammigjen Baving, kleinzoon van Klaes Jans Baving en Grietje Luichjes Brants, gehuwd geweest met Willemtje Salomons, geb. Gasselte 25-7-1803, ovl. Zuidlaren 22-12-1874, dochter van Harm Salomons en Luchiena Wigchers.
De erven Kl. Baving boden een kleine boerderij in het Nijslag onder Zuidlaren, en een boerderij in Gasselternijveen te koop aan. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-12-1885:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000099159:mpeg21:a0041
Klaas Baving en Willemtje Salomons hadden nog een zoon Willem Baving, fabrikant, olieslager, hotelhouder, geb. Zuidlaren 23-9-1834, ovl. Dantumadeel 19-2-1917, tr. Haren 23-6-1864 Grietje Hornhuis, geb. Haren 27-2-1844, ovl. Dantumadeel 13-1-1920. Hun zoon Willem Baving, hotelhouder, geb. De Punt (Vries) 25-2-1872, ovl. Assen 5-6-1944, tr. Avereest 28-4-1898 Hilligje Keuken, geb. Avereest, ovl. Hardenberg 14-12-1952, dochter van hotel-houder Albertus Keuken.
Klaas Baving en Willemtje Salomons hadden nog een zoon Roelof Baving, geb. Zuidlaren 9-9-1837, ovl. Zuidlaren 29-1-1919, tr. Anloo 13-12-1872 Grietien Braams, geb. Eext 25-4-1840, ovl. Zuidlaren 6-2-1927, dochter van Tonnis Meursing Braams en Alida Abbing. Roelof Baving kocht in 1909 de boerderij "De Vredenhof" van veearts Johannes Marius Aart van Nes (1860-1933) en consorten, echtgenoot van Alberta Bentum (1865-1938), en liet een nieuw huis bouwen in De Millystraat 21: www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/25185349758/in/datepo...
Roelof Baving liet in 1910 een nieuw huis ontwerpen voor in De Millystraat 21 ("Het Laarhuis"), tegenover het Café Bentum:
www.panoramio.com/photo/62592333
www.panoramio.com/photo/62544135
Zijn zoon Teunus Rudolf, geb. Zuidlaren 26-10-1878, ovl. Zuidlaren 22-11-1958, tr. Anloo 30-3-1911 Trientje Steenge, geb. Annerveenschekanaal 28-12-1883, ovl. Zuidlaren 12-9-1959. Zij werden de bewoners van de boerderij "De Vredenhof" in De Millystraat 15 in Zuidlaren: www.flickr.com/photos/148859204@N07/25185349758/in/datepo...
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1754 en 1764: Klaas Bavink 4 peerden:
alledrenten.nl/akte/klaas-bavink/3B51BE49-97F0-4481-991B-...
alledrenten.nl/akte/claas-baving/DDF56C48-AD52-4FA4-932E-...
Haardstedengeld Zuidlaren, 4de Kluft, 1774: Claas Baving:
alledrenten.nl/akte/claas-baving/9B57C298-E218-4300-AEFF-...
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784: Claas Baving:
alledrenten.nl/akte/claas-baving/9B57C298-E218-4300-AEFF-...
Klaas Baving te Zuidlaren bood in 1875 een huis, erf en land op de Plaats no. 3 Groote Compagnie Gasselternijveen te huur aan. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 30-10-1875:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000096126:mpeg21:a0019
K. Baving te Zuidlaren wil niet benoemd worden tot lid van het collegie van zetters. T. Buiter werd door de Commissaris des Konings benoemd.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 9-10-1876:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000096564:mpeg21:p003
Klaas Baving te Zuidlaren en Lucas Willems Salomons te Gasselternijveen boden een Boerenplaatsje te Drouwen te koop aan, bewoond door Remmelt Woering. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-1-1879:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097336:mpeg21:a0027
De Erven K. Baving te Zuidlaren bieden een boerderij in Gasselternijveen te koop aan, in gebruik bij de Wed. Wenniger, en land, in gebruik bij H. Zondag e.a. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 14-12-1885 (en 28-12-1885):
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000099165:mpeg21:a0028
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000099175:mpeg21:a0035
Op 14-8-1881 deden Pieter Medendorp, molenmaker, en Hendrikus Smeenge, arbeider, aangifte van het overlijden van hun buurman Jan Baving, landbouwer, geb. Zuidlaren 10-7-1825, ovl. Zuidlaren 12-8-1881, zoon van Klaas Baving en Willemtje Salomons. Het gezin van Jan Baving woonde toen op het adres A4 en Pieter Medendorp op A2.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 17-8-1881:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097375:mpeg21:a0006
Jan Baving, geb. Zuidlaren 23-8-1750, ovl. Zuidlaren 28-10-1831, is een zoon van Klaas Jans Baving en Grietje Luichjes Brants. Hij had een huis aan de Stationsweg, Kad. G 87, art 12:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/25924016468/in/datepo...
Jan's overlijden werd aangegeven door Geert Schuiling, 43 jaar, winkelier, en door Hendrik Rijnberg, 42 jaar, voerman.
Klaes Jans Baving, Jongeman van Zuitlaren, tr. Zuidlaren 8-6-1749 Grietje Luichjes Brants, Jongedochter van Zuitlaren:
alledrenten.nl/akte/grietje-luichjes-brants-en-klaes-jans...
Grietijn, geb. Zuidlaren, ged. 2-3-1721, dochter van Luichijn Brands:
alledrenten.nl/akte/grietijn/28459017-5C47-4BC6-9B23-E1A5...
Luichjen Willemsz, Jongeman van Zuitlaren, tr. Zuidlaren 11-4-1717 Willemtien Jans Wuffinge, Jongedochter van Zuitlaren:
alledrenten.nl/akte/willemtien-jans-wuffinge-en-luichjen-...
Lammegien Baving, ged. Taarlo 20-1-1760, ovl. Zuidlaren 12-3-1823, is een dochter van Willem Baving(e) en Aaltje Hadders (ook Harders), en een kleindochter van Hendrik Bavinge, Jongeman van Tarel, en Lammigjen Peters Coops, Jongedochter van Anderen, beide woonachtig in Anloo (tr. Anloo 25-5-1721).
Willem Baving, Jongeman van Rolde, tr. Rolde 8-12-1757 Aeltjen Harders, Jongedochter van Rolde.
Zij had twee broers: Jan Baving, ged. Taarlo 1-8-1762 en Hendrik, ged. Taarlo 8-6-1767.
alledrenten.nl/akte/lammegje/ECB2B7CD-43D1-4757-9A52-540B...
alledrenten.nl/akte/aeltjen-harders-en-willem-baving/7223...
Haar overlijden werd aangegeven door de buurmannen Egbert Alberts van Bon, 38 jaar, koopman, en door Geert Jans Schuiling, 35 jaar, koopman.
Zie voor Egbert Alberts van Bon: www.flickr.com/photos/148859204@N07/24706293897/in/datepo...
In 1832 waren de erven Jan Baving, landbouwer, eigenaren van het huis Kad. G 87, art. 12, naast huis en schuur van brouwer Tidde Jans Tiddes, en van het huis Kad. G 156, art. 12 (nu Kerkstraat), vrijwel naast het pand van kastelein Egbert Alberts van Bon, Kad. G 183, art. 39:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24706293897/in/datepo...
Jan Baving liet onroerend goed na:
alledrenten.nl/akte/jan-baving/DFCBA393-7038-414A-9EF9-10...
Architectenbureau Klok en Wiechers, Groningerstraat 13 in Zuidlaren. Nieuwsblad van het Noorden van 28-10-1964:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010679062:mpeg21:a0100
In 1973 bouwde architect F.A. Klok zijn eigen woonhuis aan de Groningerstraat 11a.
Molenmaker Pieter Medendorp vestigde zich omstreeks 1871 in de Groningerstraat 17, waar hij in 1896 een nieuwe boerderij liet bouwen (Kad. I 966). In 1871 kocht hij het omstreeks 1848 gebouwde huis (Kad. I 779) van landbouwer Berend Fikij (ook Fiks, Fikx, Fixq en Fixs), geb. Zuidlaren 12-1-1801, ovl. De Groeve 20-3-1879, zoon van Berend Fikij en Fennigje Gerrits Hulsebos, tr. Zuidlaren 31-8-1848 met Aaffien Molema, geb. ca. 1801, ovl. voor 1879, dochter van Poppe Poppes Molema, arbeider, en Evertje Jans. Het overlijden van Berend Fikij werd aangegeven door de buurmannen Eetje Broekema, 52 jaar, landbouwer, en Berend van Bon, 30 jaar, landbouwer.
Hun dochter Fenna Fikij, geb. Zuidlaren 22-1-1849, tr. Zuidlaren 9-4-1869 Hendrik Hamminga, landbouwer, zoon van Roelof Hamminga, landbouwer en Jantje Harkema.
Deze bijzondere familienaam komt ook voor in de familie Van Bon. Egbert van Bon, schipper (1812), kastelein, geb. Zuidlaren 22-3-1784, ovl. Zuidlaren 8-4-1863, gehuwd geweest met Aaltje Kruize, ovl. Zuidlaren 26-12-1854, 70 jaar, is een zoon van Albert Egberts van Bon en Annigje Berends Tikij (ook Fixs), beide uit Gasselternijveen:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/39561572842/in/datepo...
Pieter Hendrik Medendorp, geb. 't Zandt 27-10-1829, ovl. Midlaren 18-3-1917, zoon van horlogemaker Hindrik Alberts Medendorp en Kunje Pieters Kuipers, tr. Zuidlaren 1857 Bonna Drenth, geb. Zuidlaren 11-3-1825, ovl. Midlaren 13-3-1916, dochter van Jan Warners Drenth en Grietje Rabbes Berger (dochter van schaapsherder Rabbe Aalders Berger).
Hindrik Alberts Medendorp, horlogiemaker, timmerman, geb. Godlinze (Bierum), ovl. 't Zandt 2-2-1864, oud 66 jaar, zoon van Albert Hindriks en Martjen Claassens, tr. 1. 't Zandt 24-02-1827 Kunje Pieters Kuipers, geb. 't Zandt, ovl. 't Zandt 21-5-1850, oud 45 jaar, dochter van Pieter Ekkes Kuipers en Geertje Simens Weert; tr. 2. 't Zandt 26-11-1851 Johanna Catersels, geb. Groningen 1808, ovl. Groningen 11-2-1884, dochter van Thomas Catersels en Aaltje Everts:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24626169207/in/datepo...
www.panoramio.com/photo/62889735
www.panoramio.com/photo/62889725
www.panoramio.com/photo/62889711
www.panoramio.com/photo/52139887
Windmolentje op de werkplaats/timmerwinkel van molenmaker P. Medendorp:
Tubantia van 7-12-1878: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMSAEN01:000038669:mpeg21:a0005
Java-bode: nieuws, handels- en advertentieblad voor Nederlandsch-Indië van 16-1-1879: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010487965:mpeg21:p004
De Maasbode van 8-12-1878:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB04:000164305:mpeg21:a0004
Tilburgsche Courant 12-12-1878:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010187146:mpeg21:p003
Aan de Stationsweg 8 stond de winkel annex café E. van Calker, die uitgroeide tot H. van Kalker Supermarkt NV (NvhN van 13-1-1968). In 1972 kwam de supermarkt in handen van Fred van der Werff, die het "drastisch verbouwde en uitbreidde". In 1985 en 1990 werd de zaak door De Boer Supermarkten BV geheel vernieuwd en weer verbouwd onder architectuur van Johan Fieten uit Hollandscheveld.
H. van Calker kreeg in 1966 vergunning voor de verbouw van het pand Stationsweg 11. Het werk werd uitgevoerd door aannemer R. Nieborg. Voor hem zat kapper Poelstra in dit pand.
In 1982 werd Fred van der Werff overgenomen door het Supermarktconcern de Boer in Beilen (NvhN 21-02-1987). Super de Boer is in 2009 overgenomen door Jumbo Supermarkten. Nieuwsblad van het Noorden 28-9-1972:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011016451:mpeg21:a0130
www.oudzuidlaren.nl/html/bodystationsweg1.html
E. van Calker is Egbert van Calker, geb. Zuidlaren 12-12-1880, ovl. Zuidlaren 4-7-1967, zoon van winkelier Hendrik van Calker, geb. Lula/Hoogezand 5-12-1846, ovl. Zuidlaren 22-4-1893, en van kruidenierster en tapster Grietje Matien, geb. Zuidlaren 8-11-1845, ovl. Zuidlaren 21-11-1923, dochter van koopman en winkelier Egbert Matien (1805-1880) en Aaltien Hendriks Timmerman (1807-1876), kleindochter van Roelof Matien en Grietien Hendriks.
Hendrik van Calker werd in 1879 eigenaar van het huis (Kad. Sectie G 854) en liet in 1893 een winkel met schuur en erf en tuin na, Kad. Sectie G nrs 88 en 854 (huis).
Hij kocht het huis van Hendrik Matien, timmerman, geb. Zuidlaren 30-5-1843, ovl. Zuidlaren 10-7-1905, zoon van koopman en winkelier Egbert Matien (1805-1880) en Aaltien Hendriks Timmerman (1807-1876), kleinzoon van Roelof Matien en Grietien Hendriks.
Matien is al in 1846 eigenaar. Hij vertimmert het huis en verkoopt het pand in 1847 aan Tidde Jan Tiddes en consorten, brouwer in Zuidlaren (Kad. Sectie G 87).
Matien koopt het pand in 1849 weer terug.
Matien koopt het huis in 1838 van landbouwer Willem Hidding, landbouwer in Gasselte.
Willem Hidding kocht het huis (Kad. Sectie G 87) in 1834 van de erven van landbouwer Jan Baving, geb. Zuidlaren 23-8-1750, ovl. Zuidlaren 28-10-1831, weduwnaar van Lammigje Willems Baving, ovl. Zuidlaren 12-3-1823, resp. zoon van Klaas Jans Baving en Grietje Luichjes Brants, en dochter van Willem Baving en Aaltje Hadders. Willem Hidding, geb. Gasselte 13-2-1798, ovl. Gasselte 5-10-1859, zoon van Harm Hidding en Janna Harms Huizing, tr. Gasselte 24-6-1819 Grietje Baving, geb. Zuidlaren 24-10-1793, ovl. Gasselte 6-8-1866, dochter van Jan Baving en Lammegien Baving. Grietje had nog een broer Klaas Baving, geb. Zuidlaren 4-4-1801, ovl. Zuidlaarderveen 30-7-1885.
In zijn overlijdensacte worden Jan Baving en Roelf Wuffen speciaal genoemd: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/0436426d-46d7-d716...
Overlijdensbericht Geerrard Kuyper in de Ommelander Courant van 14-8-1801: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215442:mpeg21:a0018
Roelof Wuffen is vermoedelijk Roelof Egberts Wuffen, Jongeman van Zuidlaren, tr. Zuidlaren 26-12-1786 Hilligjen Roelofs Oostingh, Jongedochter van Zuidlaren:
alledrenten.nl/akte/hilligjen-roelofs-oostingh-en-roelof-...
Roelof Wuffing, geb. Zuidlaren 14-1-1753, landbouwer, overleed in Zuidlaren op 5-3-1827 te Zuidlaren, zoon van Egbert Wuffen en Hendrikje Tamming. In 1832 waren de erven Roelof Wuffen eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, schuin tegenover het huis van de erven Jan Bavingh, Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8.
Zijn overlijden werd aangegeven door Geert Wassens, 67 jaar, werver, in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, en door Roelof Mensies, 52 jaar, arbeider:
alledrenten.nl/akte/roelof-wuffing/840a97a3-c7ba-4a63-a80...
Jan Bavingh, Jongeman van Zuidlaren, tr. Vries/Zuidlaren 6-5-1792 en 28-5-1792, Lammegjen Bavingh, Jongedochter van Tarelo:
alledrenten.nl/akte/lammegjen-bavingh/7ADFBE60-7701-4D69-...
Jan Baving, geb. Zuidlaren 23-8-1750, overleed in Zuidlaren op 28-10-1831, zoon van Klaas Baving en Grietje Brants. Zijn overlijden werd aangegeven Geert Schuiling, 43 jaar, winkelier, en Hendrik Rijnberg, 42 jaar, voerman:
alledrenten.nl/akte/jan-baving/ae445c44-01e8-43c4-801e-40...
De erven Jan Baving waren in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8, tegenover het huis van de weduwe Jan Strating, Kad. G 142, art. 303, en schuin tegenover het huis van de erven Roelof Wuffing, Kad. G 93, art. 355.
In mei 1803 boden de erven van G. Kuiper (Kuyper), oud-stadsbouwmeester van Groningen, een huis aan de Markte in Zuidlaren te koop aan. Dit was het huis van de schoonouders van G. Kuiper. Zie de vroege geschiedenis van "De Gouden Leeuw": www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
De koper was Drost Sigismund Pieter Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806). Het huis is bij de Grote Brand op 11-7-1803 verloren gegaan. "De grote brand te Zuidlaren in 1803", door H.M. Luning en L.H. van Schelt, in "Ons Waardeel", Tijdschrift van de Drentse Historische Vereniging voor geschiedenis en genealogie 84/5.
"Van de prins geen kwaad. De dagboeken van S.P.A. van Heiden Reinestein", door J.K.H. van der Meer, Gratama Reeks 3 - Van Gorcum / Stichting Vrienden van het Drents Archief 2007 (ISBN 978 90 232 4330 4).
www.geheugenvandrenthe.nl/page/12811/sigismund-pieter-ale...
Bouwmeester en stadsbouwmeester G. Kuyper is Geerrard/Gerhard Kuyper/Kuiper, ovl. Groningen 12-8-1801, oud 56 jaar, tr. Zuidlaren 1-10-1783 Jeigje Steringa (ook Steringh), ged. Zuidlaren 6-6-1762, dochter van Berent Hillebrants Steringa, van Eexterveen, en Hindrikje Hindrix Hemsing van Zuidlaren.
Hun zoon Gerrit Kuiper, fabrikant, arrondissementsijker, overleed in Groningen op 23-3-1865, oud 80 jaar.
Berent Steringa heeft 1 peert: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1754:
alledrenten.nl/akte/berent-steringa/BBBE052D-85A9-4F7E-97...
Berent Steringa, keuter en Ette: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1774:
alledrenten.nl/akte/ette-berent-steringa/F5089082-4DC2-4B...
Berend Steringa is Ette: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784: alledrenten.nl/akte/ette-b-steringa/2A3FFCAB-E2BA-4B8B-84...
Op 14-8-1788 maken Ette Berend Steringa en Hindrikje Hemsing van Zuidlaren te Assen hun testament op. Hun dochter Jeichien Kuiper-Steringh is hun enige erfgenaam: www.arendarends.nl/Eelde Genealogie/Eelde/Steringa.htm
"De Momboiren over de Kinder van G. Kuipers in Groningen zyn voornemens door het Gerigt te laten Verkopen, ten huize van Pieter Wiersema te Zuidlaren, een extra doortimmerde Behuizinge, staande en gelegen aan de Markte van Zuidlaren, voorzien van twee Kamers, een Agterkeuken, een Bovenkamer met een Kelder, best Agterhuis, zeer geschikt tot allerhande Nering en Handtering, met een schoon Hof, voorzien met allerhande Vrugtbomen. Deze Verkoping zal zyn op Dinsdag den 8 Maart 1803, om op May 1803 te aanvaarden". Groninger Courant van 25-2-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159414:mpeg21:a0010
Pieter Philippus Wiersema, weduwnaar van Fennigjen Roelof, woonachtig in Heveskes, tr. Zuidlaren 8-5-1796 Grietjen Jans Corst (Carst), weduwe van Harmen Coops, woonachtig in Zuidlaren.
Grietjen Karsten, geb. Zuidlaren 26-4-1767, ovl. in het Diakonie Huis no. 110 in Zuidlaren 7-12-1824, is een dochter van Jan Karsten en Gesina Egberts. Haar overlijden werd aangegeven door Jan Wilkens, 54 jaar, landbouwer, en door Arend Haddering, 31 jaar, dienstknegt:
alledrenten.nl/akte/grietjen-karsten/fb171438-3b67-4acb-a...
Peter is ged. Heveskes 16-9-1759, zoon van Philippus Willems (Wiersema) en Geertruid Pieters.
Pieter Wiersema in Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1804: Pieter Wiersema arm:
alledrenten.nl/akte/pieter-wiersema/6E49E1A9-6B31-4A76-B3...
Hun zoon Jan Wiersema, dienstknecht, woonachtig in Groningen, geb. Zuidlaren 14-1-1800, overleed in Zuidlaren 26-9-1826, ten huize van zijn oom Steven Bussemaker. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurman Waldrik Tonkens Nienhuis, 40, klerk, en door zijn oom Steven Bussemaker, 34, smid, in 1832 eigenaar van het pand Kad. G 27, art. 64 (Kerkbrink). Zijn ouders waren al overleden:
alledrenten.nl/akte/jan-wiersema/c253cb5c-bad3-4a88-bcb9-...
Steven Bussemaker, smid, geb. Emmelenkamp (Duitsland)
17-4-1788, ovl. Zuidlaren 14-1-1867, was gehuwd met
Diegien Karsten (1815) en Geesje Heuving (1824). Diegien Karsten is een dochter van Jan Karsten en Geessien Egberts Meijer.
Jan Karsten, Jongeman van Zuidlaeren, tr. Zuidlaren 29-6-1766 Geesina Egberts, Jongedochter van Zuidlaeren:
alledrenten.nl/akte/geesina-egberts-en-jan-karsten/289D99...
Jan Karsten stamt vermoedelijk af van Otho Jansen Carst en Grietjen Roelofs en Jan Karst en Marigjen Jans:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/25185349758/
alledrenten.nl/akte/jan/E737C2B7-935C-4277-812E-F5B75EC4FA31
Mogelijk was Gerhard Kuyper (ca. 1745-1801) de architect van de Herberg "Sissingh":
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24706293897/in/datepo...
Hij speelde nl. een rol bij de verkoop van het pand van Egbert Harms Sissing(h). Eind 1793 bood Egbert Sissing “Eene Logeable Behuizinge met twee beneden en een Bovenkamer, Agterkeuken &c, verder met Schuur en Stallings, groote Tuin en Appelhof te Huur" aan, "om voort te aanvaarden, staande mede op het aangenaamste in Zuidlaren; nader onderrigt te bekoomen by de Bouwmeester G. Kuiper (Kuyper) te Groningen en by de E. Egbert Sissing, erfgezeten te Zuidlaren” in de Groninger Courant van 20-12-1793:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/e4fb8049-62fb-f34c-fd20-fb...
In 1832 was Petrus Everhardus Pruissen (1784-1875), medisch doctor in Zuidlaren, eigenaar van huis, erf en schuur in de Telefoonstraat (vroeger Eschstraat), staande tussen de Tiphofweg en de Brinkstraat, Kad. G 171, art. 244; de schuur stond op de hoek van de Telefoonstraat en de Brinkstraat. In de periode 1860-1875 woonde hij op de adressen Zuidlaren 201 en 229.
Op de ander hoek van de Telefoonstraat en de Tiphofweg stond toen het huis van Jan Luchies (Popken), Kad. G 172, art. 182. Hij overleed in Zuidlaren op 20-12-1851, oud 84 jaar, gehuwd geweest met Harmtien Willems Be(e)ning, geb. Haren 16-10-1778, ovl. Zuidlaren 30-11-1837.
Op de kadastrale kaart van 1865 stonden op de twee hoeken van de Telefoonstraat en de Tiphofweg de panden G 1714 (Telefoonstraat 10) en G 1698 (Telefoonstraat 8). Naast het pand G 1714 stonden de twee panden G 1713 en G 1712.
Later is het pand G 1714 gesplitst in G 1808 (nr. 12) en G 1809 (nr. 10).
Petrus Barthold Pruissen, geb. Zuidlaren 27-8-1829, ovl. Kampen 4-8-1911, zoon van Dr. Petrus Everhardus Pruissen (1784-1875), verkocht het pand omstreeks 1889 aan Hinderikus Albertus Zondag, geb. Noordlaren 12-6-1856, ovl. Groningen 24-10-1943, timmerman/aannemer, gemeente-architect van Zuidlaren (1894), en Kollum (1907), kleinzoon van Tale Harms Zondag, de stichter van Hotel "Zondag" (ook "De Gouden Leeuw") aan de Brink in Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33050807004/
Hinderikus Albertus Zondag laat in 1890 iets bijbouwen in de Tiphofweg, en splitst het huis in 1896 in twee huizen met erf G 2022 en 2023. In 1909 verkoopt hij dit aan slager Meijer Zaligman (1862-1942).
Op de kadastrale kaart van 1899 stonden op de twee hoeken van de Telefoonstraat en de Tiphofweg de panden G 1809 (Telefoonstraat 10) en G 1693 (Telefoonstraat 8).
Bij het huis G 1809 stond in de Tiphofweg het huis G 1810, eigendom van Pieter Dwarshuis, schoolhoofd in Baambrugge, geb. Zuidwolde (Bedum) 10-1-1862, ovl. Loosdrecht 3-3-1939.
De Telefoonstraat 12, 14 en 16 stonden toen kadastraal bekend als G 1808, G 1713 en G 1712.
Het pand Telefoonstraat 10 is in gebruik geweest bij vleeschhouwer Meijer Zaligman (1862-1942), slager IJpe van der Meer (1892-), slager Hilbrand Buikema (1905-), bij rund-, kalfs- en lamsslagerij en veehandelaar Johannes Armannus Vorenkamp (1909-1999), en bij slager Hendrik Wolters.
Meijer Zaligman verkocht het pand omstreeks 1920 aan IJpe van der Meer. Omstreeks 1933 werd Hilbrand Buikema de eigenaar, omstreeks 1935 werd Johannes Armannus Vorenkamp de eigenaar, en omstreeks 1947 Hendrik Wolters.
Links van Zaligman de dubbele woning met het gezin van Willem Martinus Martens, zadelmaker, en Aaltje Baas, en het gezin van Willem Wolters, kleermaker en Grietje Klaucke, naaister, op nr. 8.
Op nr. 12 zat kleermaker Berend Siegers en op 14 was de kruidenierswinkel van Drewes Drewes de Jong gevestigd.
In 1963 kreeg aannemer A. Riemersma, Havenstraat 8 in Zuidlaren, vergunning voor de bouw van een winkel-woonhuis en drie woningen op de hoek van de Telefoonstraat 10, Tiphofweg, na afbraak van de bestaande bebouwing. Hij was ook de eigenaar van het nieuwe pand.
In 1965 opende de Nutsspaarbank een kantoor op nr. 10 (Nieuwsblad van het Noorden van 8-1-1965):
www.drentsarchief.nl/beeldbank/7e2f2095-f5ab-491c-9195-6c...
Schuin aan de overkant van het huis van P.E. Pruissen stonden in 1832 bij de Esweg, de huizen van de erven landbouwer Geert Arends Sants, Kad. G 196, art. 259 (in 1899 Kad. G 1829 en G 1685, locatie Esweg 2), van bakker Geert Strating, Kad. G 195, art. 301 (in 1899 Kad. G 1799, locatie Esweg 4), en van Albert Hoenderken Azn (woonachtig te Noordlaren), Kad. G 185, art. 121 (in 1899 Kad. G 1907, locatie Kerkbrink 24). Deze boerderij van Albert Albartus Hoenderken werd voortgezet door zijn schoonzoon Koenraad Pluis (1818-1895) en zijn kleinzoon Hendrik Pluis, geb. Zuidlaren 19-12-1869, ovl. Zuidlaren 21-12-1950.
Het pand van Geert Strating stond niet in een lijn met de andere twee, waardoor de drie panden a.h.w. een pleintje vormden.
Geert Strating, bakker, overleed op 28-2-1846, oud 59 jaar, gehuwd met Geertje Ottens.
Albert Albartus Hoenderken, overleed in Noordlaren op 21-6-1865, oud 75 jaar, zoon van Albartus Hoenderken en Jantien Sissingh, gehuwd geweest met Jeichien Eggens Bojes (Boois), ovl. Noordlaren 26-5-1865, oud 65 jaar.
Albartus Hoenderken en Jantje Sissing trouwden in Noordlaren op 25-6-1777.
Albertus Hoenderken, Jongeman van Noordlaeren; attestatie naar Noordlaeren, gaat in Zuidlaren op 22-5-1777 in ondertrouw met Jantje Sissing, Jongedochter van Zuidlaeren; attestatie naar Noordlaeren
Jantje Sissing (Sissink), ged. Zuidlaren 13-6-1751, ovl. Noordlaren 10-10-1827, oud 76 jaar, is een dochter van Lukas Sissinge en Aaltien Willems Dekker.
Luckas, geb. Zuidlaren, ged. 16-8-1722, is een zoon van Jan Sissinck en Jantijn Hange.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 30-5-1865:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010775754:mpeg21:a0020
Albert Hoenderken en Jeichien Eggens Boois hadden drie zonen en twee dochters: Albartus, geb. Noordlaren 1-10-1826, ovl. Noordlaren 24-1-1901, Eggo Take Bojes, geb. Noordlaren 16-4-1828, ovl. Haren 21-12-19-6, Kornelis, geb. Noordlaren 29-5-1831, Jantien, geb. Noordlaren 3-12-1829, ovl. Zuidlaren 21-3-1888, gehuwd met Coenraad Pluis, en Kornelsien, geb. Noordlaren 5-7-1833, ovl. Noordlaren 5-2-1891, gehuwd met Arend Sants Haddering.
Koenraad Pluis, geb. Haren 3-8-1818, ovl. Zuidlaren 18-11-1895, liet o.a. twee huizen na, nl. Kad. G 184 en 185:
alledrenten.nl/akte/koenraad-pluis/0AC7D4F6-BC44-49F1-87C...
Albert Albartus Hoenderken had een broer Jannes Hoenderken, ged. Noordlaren 26-7-1778, ovl. Zuidlaren 7-4-1855, oud 73 jaar, in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 161, art. 122, staande in de Kerkstraat nabij de Brinkstraat.
Jannes Hoenderken, Jongeman van Noordlaren, tr. Zuidlaren 11-5-1809 Jantien Sissink, Jongedochter van Zuidlaren.
Jantjen, geb. Zuidlaren 6-7-1787, ged. 14-7-1787, is een dochter van Egbert Sissing en Grietjen Hendriks Wuffen:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24706293897/in/datepo...
Jannes Albartus Hoenderken, landbouwer, municipaalraad, en Jantien Sissingh hadden vier zonen en een dochter: Aaltje, geb. Zuidlaren 11-1-1814, ovl. Groningen 24-9-1887, gehuwd met Hendrik Gosselaar, Albartus, geb. Zuidlaren 5-12-1816, ovl. Zuidlaren 17-8-1844, Willem, geb. Zuidlaren 15-8-1819, ovl. Peize 12-9-1882, Jan, geb. Zuidlaren 7-6-1825, ovl. Zuidlaren 27-6-1903, en Hendrik, geb. Zuidlaren 6-2-1828, ovl. Zuidlaren 19-12-1896, gehuwd geweest met Jentien Homan.
Verhuring Boerenbehuizinge met Schuur, Erf en groote Hof in Zuidlaren door Hendrik Hoenderken. Provinciale Drentsche en Asser Courant 16-11-1891: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000099466:mpeg21:a0022
Grote brand bij Lucas Hoenderken en bij Willem Assies in Noordlaren. Nederlandsche Staatscourant van 13-8-1846: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010090180:mpeg21:a0008
Geert Arent Sans, Jongeman, woonachtig in Noordlaren, tr. Zuidlaren 11-5-1800 Janna Fixs, weduwe van Hendrik Westebrink, woonachtig in Zuidlaren:
alledrenten.nl/akte/janna-fixs-en-geert-arent-jans/E4BC46...
Janna Berends Fix, gehuwd met landbouwer Geert Arends, geb. Zuidlaren, ovl. Zuidlaren 23-4-1824, oud 80 jaar, dochter van Berent Arents Fix en Jantje Alberts, liet onroerend goed na:
alledrenten.nl/akte/janna-fiks/EC4836AD-F96D-490C-8DB3-FF...
Arent Fixs, Jongeman, woonachtig in Middelaren; attestatie naar Rolde, tr. Zuidlaren 10-4-1791 Margien Arents, Jongedochter, woonachtig in Rolde; attestatie naar Rolde:
alledrenten.nl/akte/margien-arents/AB9D1424-9AB9-4053-94B...
Zie voor de familie Fixs ook de familie Van Bon, van de molens in Plankensloot en van het latere Logement "Sissingh":
www.flickr.com/photos/148859204@N07/39561572842/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24706293897/in/datepo...
Geert Arends te Zuidlaren, en Jan Arends in Rolde, voogden over de minderjarige kinderen van wylen Arend Fix, eigenaar van een Logement, Tap- en Winkelneering en van een Bierbrouwery aan de Vaart in Assen.
Arend Fix overleed in Assen op 27-8-1811, en liet een echtgenote en 3 kinderen na.
Advertentieblad van het departement van de Wester-Eems van 7-10-1811:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010170925:mpeg21:a0006
Jan Arends, geb. Noordlaren, ovl. Noordlaren 14-9-1827, oud 55 jaar, en Geert Arends Sands, geb. Noordlaren, ovl. Noordlaren 7-3-1831, oud 66 jaar, zijn zonen van Arend Geerts Sant(e)s en Annechien Westenbrink.
Geert Arents, Jongeman van Zuitlaren, tr. Zuidlaren 18-5-1760
Roelofje Wijchers, Jongedochter van Zuitlaren:
alledrenten.nl/akte/roelofje-wijchers-en-geert-arents/207...
Geert, geb. Zuidlaren, ged. 5-11-1724, zoon van Arent Jansen en Grietjen Geerts:
alledrenten.nl/akte/geert/EFC0279C-F4DC-4ABA-950F-A21C585...
Zij hebben drie zonen: Arent, ged. Zuidlaren 19-8-1764, Egbert, ged. Zuidlaren 20-9-1767, en Harmen, ged. Zuidlaren 13-10-1771.
Schuin aan de overkant van het huis van P.E. Pruissen, in westelijke richting, stonden het huis van de wed. Jan Berends Gortmaker, ovl. Zuidlaren 7-2-1824, oud 82 jaar en 11 maanden, Kad. G 200, art. 101, en het huis en de cichoreifabriek van Lucas Hendriks Onstede (ook Onsté), Kad. G 198, art. 229, en Kad. G 198a, art. 229, landbouwer en kleermaker, geb. Zuidlaren 13-7-1760, ovl. Schipborg (Anloo) 7-7-1844, zoon van Hindrik Onsté en Carina Schabis, gehuwd geweest met Egbertien Egberts en Metjen Willems:
alledrenten.nl/akte/lucas-onste/b31b43b1-1563-4ef3-8e54-b...
Het overlijden van Jan Berends Gortmaker werd aangegeven door de buurmannen Lucas Onstede, 63 jaar, landbouwer, en door Jan Jacobs Timmer, 54 jaar, landbouwer.
Op de kadastrale kaart van 1865 stonden op de twee hoeken van de Telefoonstraat en de Tiphofweg de panden G 1714 (Telefoonstraat 10) en G 1698 (Telefoonstraat 8). Naast het pand G 1714 stonden de twee panden G 1713 en G 1712.
Later is het pand G 1714 gesplitst in G 1808 (nr. 12) en G 1809 (nr. 10).
Op de kadastrale kaart van 1899 stonden op de twee hoeken van de Telefoonstraat en de Tiphofweg de panden G 1809 (Telefoonstraat 10) en G 1693 (Telefoonstraat 8). De Telefoonstraat 12, 14 en 16 stonden toen kadastraal bekend als G 1808, G 1713 en G 1712.
Het pand Telefoonstraat 10 is in gebruik geweest bij vleeschhouwer Meijer Zaligman (1862-1942), slager IJpe van der Meer (1892-), en bij rund-, kalfs- en lamsslagerij en veehandelaar Johannes Armannus Vorenkamp (1909-1999).
In 1964 bouwde de Nutsspaarbank een nieuw gebouw op nr. 10 (Nieuwsblad van het Noorden van 8-1-1965).
Omstreeks 1903 zat kleermaker Berend Siegers (1857-1945) op nr. 12 en de kruidenierswinkel van Drewes Drewes de Jonge (1848-1926) zat op nr. 14 (vanaf omstreeks 1881).
Links op de foto, v.l.n.r. de slagerij van Zaligman, kleermaker Berend Siegers en kruidenier Drewes Drewes de Jonge. Rechts op de foto, v.r.n.l. de boerderij van Geert Bruins (1836-1913), het huis van de oude Van der Tuuk en het huis van houthandelaar Jacob Mulder (1861-): www.drentsarchief.nl/beeldbank/a27023be-eb61-b3d5-2174-50...
www.oudzuidlaren.nl/html/telefoonstraat.html
In 1850 en 1853 was Dr. P.E. Pruissen secretaris van de Provinciale Commissie van Geneeskundig Onderzoek en Toevoorzigt in Drenthe.
Koe kwijt. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 28-10-1852: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010779805:mpeg21:a0004
Drentsche Courant van 1-11-1850 en de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 12-01-1853:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010787332:mpeg21:a0001
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010779835:mpeg21:p003
In 1852 was hij Gemeentesecretaris l.g. van Zuidlaren. Groninger Courant van 18-5-1852: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773630:mpeg21:a0006
In 1857, 1858, 1859 en 1862 was P.E. Pruissen wethouder. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-9-1857, 24-6-1858, 24-11-1859 en 15-4-1862:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780251:mpeg21:a0011
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010968485:mpeg21:a0017
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780703:mpeg21:a0005
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010967295:mpeg21:a0015
In 1863 trad hij af als raadslid, net als B. van Bon en J. Enting. Provinciale Drentsche en Asser Courant 14-7-1863:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010967485:mpeg21:a0008
"Zaterdag j.l. is aan de hoogeschool te Groningen bevorderd tot doctor in de verloskunde de heer J.P. Domenie, med. doct. te Zuidlaren". Nieuwe Rotterdamsche Courant: staats-, handels-, nieuws- en advertentieblad van 8-10-1863:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010136451:mpeg21:a0015
Jan Popko Domenie, geb. Haren 18-11-1838, ovl. Haren 4-6-1872, zoon van Lucas Domenie, scheepskapitein, en Antje Oostingh, tr. Zuidlaren 16-8-1866 Francina Johanna Lijcklama à Nijeholt, geb. Oldeboorn 1839, ovl. Arnhem 15-10-1912, oud 72 jaar, dochter van Fredericus Ignatius Lijcklama à Nijeholt en Anna Charlotta van der Haer.
In het Bevolkingsregister 1860-1880 woonde hij op de adressen nr. 12 en nr. 235:
alledrenten.nl/akte/jan-popko-domenie/a1f55d38-3967-4f2f-...
alledrenten.nl/akte/jan-popko-domenie/2416bafd-8dfe-4f62-...
alledrenten.nl/akte/jan-popka-domenie/2880606f-40e3-4799-...
In 1868 woonde hij in Midlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 10-3-1868: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010775568:mpeg21:a0006
In 1878 werd Hendrik Wolter van Veen, geb. Smilde 13-6-1845, ovl. Zuidlaren 26-3-1910, arts in Zuidlaren. Hij vestigde zich in "Laar-Heem" in de Groningerstraat 11:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24997368288/in/datepo...
In 1868 zocht P.E. Pruissen "een vrouwelijke Dienstbode van middelbare leeftijd, genoegzaam bekwaam om eene kleine huishouding te kunnen beheeren en tevens bedreven in het melken en botermaken". Provinciale Drentsche en Asser Courant van 23-4-1868:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010775586:mpeg21:a0015
Petrus Everhardus Pruissen, geb. Groningen 26-1-1784, ovl. Zuidlaren 30-3-1875, zoon van apotheker Petrus Pruissen (1752) en Bartha Johanna Sickinghe, kleinzoon van Petrus Pruissen (1731) en Willemina Heeres, achterkleinzoon van Petrus Pruissen en Trijntjen Boonecamp, tr. Slochteren 27-6-1827 Pauline Anne Hermine Brockes, geb. Groningen 2-8-1797, ovl. Zuidlaren 20-9-1846, dochter van mr. Georg Henri Guillaume Brockes (1759-1798), doctor in de beide rechten, Secretaris van de Weeskamer te Groningen, geb. Scharmer, en van Gerharda Kok, ovl. "Rozenburg" 28-11-1826.
Zij waren eigenaar van de borg "Rozenburg" in Scharmer, Kad. Harkstede D 1, nrs. 355 en 356.
Te koop het landgoed "Rozenburg" te Scharmer, gemeente Slogteren, bewoond door B.H. Brockes. Nadere inlichtingen bij Johan Diederik Wolthers in de Nieuwe Boteringe-straat in Groningen en bij zijn zwager P. Pruissen in Zuidlaren. Johan Diederik Wolthers, ovl. Groningen 15-10-1835, oud 56 jaar, gehuwd met Henriette Guillaumine Jeanne Brockes, ovl. Groningen 14-2-1852, oud 57 jaar, is een zoon van Wolter Wolthers, lid der Vroedschap, begr. Groningen 28-4-1811, oud 55 jaar, en van Anna Maria van Swinderen, geb. Ossenmarkt Groningen, ged. 1-6-1756, begr. Groningen 13-7-1783, dochter van Albert Hendrik van Swinderen en Johanna de Marees. Groninger Courant van 29-1-1830: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773493:mpeg21:a0009
In 1855 was P.E. Pruissen eigenaar van een huis en schuur in Scharmer (F 28), in huur bewoond door Harke Hamminga, en van een boerderij en schuur in Scharmer (F 31), in huur bewoond door P.J. Koopman. Groninger Courant van 16-11-1855:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771400:mpeg21:a0041
"De Ommelander Borgen en Steenhuizen", door Wiebe Jannes Formsma, R. A. Luitjens-Dijkveld Stol, A. Pathuis; Van Gorcum Assen/Maastricht 1987 (ISBN 90 232 2314 4).
Petrus Pruissen, ovl. Groningen 21-5-1796, oud 42 jaar, bewoner van de buitenplaats "Alma" in Bedum, tr. Groningen 19-6-1777 Bartha Johanna Sickinghe, dochter van Feijo Sickinghe en Petronella Wibbina Johanna van Iddekinge.
Burgemeester Pruissen was in het bezit van een schilderij van het echtpaar Brockes-Kok, met hun dochter Pauline, geschilderd door Johann Ludwig Hauck (1759-1797): rkd.nl/explore/artists/368789
"De Nederlandsche Leeuw", jaargang 27 (1909). Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde:
www.knggw.nl/raadplegen/de-nederlandsche-leeuw/1909-27/
"De oudste geneesheer in de provincie Drenthe, de heer P.E. Pruissen, sedert het jaar 1810 alhier de genees-, heel- en verloskunde uitoefende, is alhier in ruim 91-jarigen ouderdom overleden". Algemeen Handelsblad van 6-4-1875:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010097151:mpeg21:a0049
Het overlijden van Petrus Everhardus Pruissen werd aangegeven door de buurmannen Jan Timmerman, 64 jaar, timmerman, ovl. Zuidlaren 24-6-1891, oud 80 jaar, en door Jannes Sijbring, 39 jaar, landbouwer, arbeider, ovl. Zuidlaren 25-3-1903, oud 67 jaar.
Algemeen Handelsblad van 6-4-1875:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010097151:mpeg21:a0049
De Erven wijlen Dr. P.E. Pruissen boden het woonhuis aan de Eschstraat op 15-12-1875 ten huize van Harm Zondag te koop aan:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-12-1875 en 11-12-1875:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000096158:mpeg21:a0023
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000096162:mpeg21:a0034
Van 1890 tot 1-5-1897 woonde rentenier Petrus Barthold Pruissen op het adres A221 in Zuidlaren (in de periode 1880-1890 op A 146):
alledrenten.nl/akte/petrus-barthold-pruissen/79678e65-85b...
Op 30-4-1910 bood de familie Pruissen in Kampen een huis met schuur, erf, landerijen en water, gelegen in de Bulten onder Midlaren, te koop aan. Vermoedelijk betreft dit het Landgoed "Buiten", Vijftig Bunder 3, Midlaren. Nieuwsblad van het Noorden van 17-4-1910:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010888126:mpeg21:a0131
Johannes van der West, vervener te Midlaren en zwager Petrus Barthold Pruissen te Kampen. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 10-6-1909: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000106443:mpeg21:a0029
Johannes van der West, geb. Appingedam 27-11-1857, ovl. Midlaren 8-1-1944, zoon van wijnhandelaar Lambertus van der West en Jantje Toxopeus: alledrenten.nl/akte/johannes-van-der-west/e3003126-fd91-4...
Zijn broer Jan Diederik Pruissen, geb. Zuidlaren 9-4-1833, ovl. Den Haag 2-2-1908, was burgemeester van Eenrum, Pieterburen en Westernieland.
Zijn zoon mr. Hendrik Willem Pruissen, geb. Eenrum 7-4-1875, woonachtig in Den Haag, verhuurt bouwland in Eenrum. Nieuwsblad van het Noorden van 8-10-1901:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883431:mpeg21:a0059
Hij tr. Winsum 14-3-1867 Grietje Wierda, geb. Winsum 21-4-1842, ovl. 8-3-1890, dochter van Hendrik Willems Wierda, houtzaagmolenaar, fabrikant, en Fenje Lamberts van Clooster.
Houtkoper H.W. Wierda, gekozen tot lid van Provinciale Staten. Groninger Courant van 20-9-1850: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771569:mpeg21:a0046
Lijst van de 62 hoogst Aangeslagenen in de Rijks Directe Belastingen in de Provincle Groningen. Groninger Courant van 19-7-1850:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771551:mpeg21:a0026
Petrus Barthold Pruissen, geb. Zuidlaren 27-8-1829, ovl. Kampen 4-8-1911, tr. Zuidlaren 19-5-1876 Heigina van der West, geb. Appingedam 17-2-1844, woonplaats Blankeweer (Haren), weduwe van deurwaarder Cornelis Theodorus Bebingh (1834-1869), dochter van wijnhandelaar Lambertus van der West en Jantje Toxopeus, is een zoon van Petrus Everhard Pruissen, medicina doctor, en Pauline Hermine Brockes.
Geboorte Petrus Barthold Pruissen. Drentsche Courant van 1-9-1829: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784566:mpeg21:a0014
Testament Petrus Barthold Pruissen 9-23-1890:
alledrenten.nl/akte/petrus-barthold-pruissen/E8B3A7B5-34A...
In 1887 was P.B. Pruissen eigenaar van een groot herenhuis aan de Zuider-Cingel in Assen, in huur bewoond door Govert van Baalen (1825-1905), Rijks-Ontvanger te Assen.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 22-11-1887:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100630:mpeg21:a0020
Veiling van twee herenhuizen aan De la Sablonièrekade in Kampen met uitzicht op de IJssel en het stadsplantsoen, door de erven P.B. Pruissen.
In 1910 verkocht hij de inboedel van het woonhuis De la Sablonièrekade 31, en een winkelhuis in de Oudestraat in Kampen, Kad. Sectie F, nr. 1171, in gebruik als bloemenwinkel door de heer Aikes
Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant van 25-3-1910 en 31-8-1911:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMHCO01:000077712:mpeg21:a0047
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMHCO01:000078721:mpeg21:a0052
"Zuidlaren in oude ansichten", door J.D. Medendorp, Europese Bibliotheek-Zaltbommel MCMLXXI:
"Gezicht op het oude schoolplein. De school stond aan de westkant van de toren. Geheel rechts zien we de boerderij van de gebroeders Buiter. De school had op deze foto slechts zes lokalen. De ingang voor de beide noordelijke lokalen was ook aan de noordkant. Op de achtergrond de fröbelschool van juffrouw Bart. Op de toren na is alles verdwenen": www.drentsarchief.nl/beeldbank/a95aa8b4-c469-14a1-da3c-1d...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/637a34c2-4dae-c702-ce4d-3b...
"Deze foto is tachtig meter westelijker genomen. Dit is het begin van de Telefoonstraat. Rechts is slagerij Zaligman, dan een dubbele woning, waarin de familie Martens links woonde en Willem Wolters, de kleermaker, rechts. Het derde huis was het domein van de gezusters Broekema van de kruierij, die hoedenmaaksters waren. In het andere gedeelte heeft onder andere Willem Dikkers gewoond. Aan de woning was een grote witte houten hand gespijkerd en hierop stond: "Deze hand wijst naar de bakkerij van W. Dikkers". De eigenlijke bakkerij stond in de Esweg":
www.drentsarchief.nl/beeldbank/a797546f-abc1-4604-b40d-bc...
"De ingang van de Telefoonstraat gezien vanaf het schoolplein. Geheel links de snoepwinkel van Harm Sijtsema. Het volgende huis is van de dames Broekema. Het witte huis is de slagerij van Zaligman. Geheel rechts de boerderij van de gebroeders Buiter, waar allen nog het meest rechtse gedeelte van over is. Op het snoepwinkeltje na is alles verdwenen":
www.drentsarchief.nl/beeldbank/f5ec2c4f-af4f-2fec-f144-56...
De gebroeders Buiter zijn vermoedelijk Jan Buiter, geb. Zuidlaren 2-4-1873, ovl. Zuidlaren 19-4-1916, en Martinus Jan Buiter, geb. Zuidlaren 4-8-1874, ovl. Zuidlaren 6-3-1927, zonen van Lambertus Buiter, geb. Zuidlaren 31-10-1843, ovl Zuidlaren 28-4-1927, en van Lammegien Assies, geb. Roden 17-3-1842, ovl. Zuidlaren 24-9-1928, dochter van Jan Assies en Martien Hendrikus Winsingh.
Lambertus is een zoon van Jan Buiter, geb. Zuidlaren 10-4-1790, ovl. Zuidlaren 26-4-1882, en van Hendrikje Eeftingh; hij is een kleinzoon van Egbert Jans Buiter en Hendrikjen Ebbinge.
Het overlijden van Jan Buiter (1790-1882) werd aangegeven door de buurmannen Freerk Schuiling, 52 jaar, arbeider, en Hendrik van Calker, 34 jaar, winkelier.
Jan Buiter (1790-1882) had twee broers: Hendrik Buiter, geb. Zuidlaren 13-5-1793, ovl. Zuidlaren 28-1-1850, gehuwd geweest met Harmtje Baving, en Roelof Buiter, geb. Zuidlaren 24-9-1799, ovl. Zuidlaren 25-11-1857, gehuwd geweest met Aafina Jacoba Kamphuis.
Jan Buiter (1790-1882) liet onroerend goed na:
alledrenten.nl/akte/jan-buiter/B37A714E-A41C-403D-AAC5-D2...
Het overlijden van Hendrik Buiter werd aangegeven door de buurmannen Klaas Timmermans, 39 jaar, landbouwer, en door Albert Willems Hoving, 51 jaar, arbeider.
Klaas Timmermans is een zoon van Jan Klaas Timmermans en Marchien Karsten.
Hendrik Buiter (1793-1850) liet onroerend goed na:
alledrenten.nl/akte/hendrik-buiter/7B5002D4-65AE-41B0-92F...
Het overlijden van Roelof Buiter werd aangegeven door de buurmannen Roelf Wiering, 52 jaar, winkelier, en door Geert Rijnberg, 67 jaar, landbouwer.
Geert Rijnberg, geb. Zuidlaren 24-1-1790, landbouwer, ovl. Zuidlaren 9-8-1862, is een zoon van Jacob Rijnberg en Hendrikje Geerts. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Jurrien Schoon, 44 jaar, arbeider, en door Egbert Buiter, 25 jaar, landbouwer. Jacob Rijnberg was in 1832 eigenaar van het pand op de hoek van de Telefoonstraat en de Kerkbrink, Kad. G 176, art. 256.
Egbert Buiter, landbouwer, geb. Zuidlaren 18-7-1837, ovl. Zuidlaren 19-5-1876, is een zoon van Roelof Egberts Buiter en Jantje Eefting. Het overlijden van Egbert Buiter werd aangegeven door de buurmannen Jan Leving Bootzema, 35 jaar, arbeider, en Jan Komdeur, 35 jaar, arbeider.
Roelof Buiter (1799-1857) liet onroerend goed na:
alledrenten.nl/akte/roelof-buiter/DB42A6FB-BBA7-4F4D-B340...
Lambertus Buiter liet onroerend goed na:
alledrenten.nl/akte/lambertus-buiter/193F0C9C-09A9-4769-9...
Vleesschouwer Meijer Zaligman, geb. Dwingelo 10-11-1862, ovl. Auschwitz 15-10-1942, zat op nr. A 148.
De dames Broekema zijn Aagtje Broekema, naaister, geb. Hoogezand 19-2-1878, ovl. Zuidlaren 2-12-1936, en Klaassien Broekema, modiste, geb. Hoogezand 30-3-1879, ovl. Groningen 9-2-1907, dochters van Geert Broekema, koopman in wagensmeer, geb. Hoogezand 24-5-1833, ovl. Groningen 7-12-1916, in Zuidlaren woonachtig op het adres A157. Ook koopman Willem Dikkers, geb. Gorssel 19-2-1847, ovl. Zuidlaren 10-2-1933 woonde op het adres A157.
A.G. Broekema. Nieuwsblad van het Noorden van 3-10-1907:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890191:mpeg21:a0064
Gez. Broekema. Dames en Kinderhoeden. Nieuwsblad van het Noorden van 26-10-1897, 9-10-1898, 7-4-1901 en 3-4-1904:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885164:mpeg21:a0064
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887424:mpeg21:a0125
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010895195:mpeg21:p004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891337:mpeg21:a0118
"De Telefoonstraat vijftig meter verder dan de voorgaande foto. Geheel links de slagerij van Zaligman. Vervolgens het huis van Berend Siegers de kleermaker. De derde woning links is de kruidenierswinkel van Drewes de Jong. Geheel rechts de boerderij van Geert Bruins, dan het huis van oude Van der Tuuk, en tenslotte het huis van Job Mulder, de houthandelaar. Alle genoemde huizen zijn verdwenen. De foto is van 1903": www.drentsarchief.nl/beeldbank/02638159-d511-e519-2bd2-8f...
"De kruising van de Telefoonstraat met de Esweg en het schoolplein. De foto is genomen in 1907. Rechts de zaak van de gezusters Broekema, dan de snoepwinkel van Harm Sijtsema. Later heeft ook de familie Veening hier een winkel gehad. Op de voorgrond een oude petroleumlantaarn. Voor de kinderen op de voorgrond is de vierde van rechts Jan Klaas Mulder en de derde van links zijn tweelingbroer Bonno": www.drentsarchief.nl/beeldbank/7d30a12a-427f-7613-7cc3-93...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/a213493d-402b-4b84-b5f8-49...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/e4fb8049-62fb-f34c-fd20-fb...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/ee627f19-e895-6ae5-b1d5-bc...
Vieux Cognac, Koffiehandel en Kruidenierszaak D. Drewes de Jonge. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-2-1881, 19-9-1881, 27-12-1881, 16-11-1885, 13-9-1886, 13-8-1888, 12-5-1890 en 15-10-1894:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000096756:mpeg21:a0024
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097407:mpeg21:a0011
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097519:mpeg21:a0014
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000099141:mpeg21:a0062
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100657:mpeg21:a0022
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100918:mpeg21:a0025
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000102838:mpeg21:a0030
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101736:mpeg21:a0013
Nieuwsblad van het Noorden
28-6-1896: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883244:mpeg21:a0086
Vleeschhouwer Meijer Zaligman: oorlogsgravenstichting.nl/persoon/176506/meijer-zaligman
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 2-11-1894: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101754:mpeg21:a0013
Nieuwsblad van het Noorden van 16-7-1899:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886377:mpeg21:a0058
Slagersknecht gezocht. Nieuw Israelietisch Weekblad van 16-3-1906:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871829:mpeg21:a0030
Slager Ype van der Meer failliet, geb. Heeg 17-2-1892, ovl. Schiedam 2-5-1965, gehuwd met Geertje Rollema, geb. Workum 24-4-1897. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 4-3-1932.
Slager en veehandelaar J.A. Vorenkamp, Telefoonstraat 10. De Noord-Ooster van 5-8-1941:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000083463:mpeg21:a0025
www.flickr.com/photos/148859204@N07/26149423888/in/datepo...
Verkoop huizen in de Telefoonstraat, o.a. door de erven W. Dikkers sr. Nieuwsblad van het Noorden van 1-4-1933:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010673965:mpeg21:a0318
In 1950 werd nummer 12 bewoond door loodgieter H. Steegstra, nummer 16 door L. Siegers, herenkleding naar maat, en zat Kemkers & Zn met een levensmiddelenhandel op nr. 18.
De winkel van de Gezusters Broekema was gevestigd aan het begin van de Telefoonstraat A219, nabij de Kerkbrink/schoolplein.
De manufacturenwinkel van mej. van Hasselt zat op nr. A221a, naast Anne Namles Waringa op nr. A221b, machinist, geb. Oldeboorn 3-8-1865, ovl. Westlaren (Zuidlaren) 15-2-1940. Zij is Hinderkje van Hasselt, geb. Groningen 24-11-1865, ovl. Groningen 7-1-1906, dochter van Hartog Heimans van Hasselt, vleeschhouwer, en Judikje Mozes Bambergen, tr. Zuidlaren 4-5-1899 Israel Joosten, koopman, geb. Zuidlaren 11-12-1874, ovl. Auschwitz 19-11-1942, zoon van Mozes Joosten en Siena Wijnberg.
Eind 1881, begin 1882, bood Jhr. P. Du Peijrou van Breugel een in 1878 nieuw gebouwde Heerenbehuizinge te koop aan bij E. Sissingh, een huis met "Tuin, staande op een der mooiste standen midden in het dorp Zuidlaren, bevattende 3 groote geplafoneerde Kamers en 2 kleinere Kamers, voorts ruime Kelder, dito Keuken met Pomp en Regenbak, dito linnen- en turfzolder, Meidenkamer en afzonderlijk Waschhuis".
Dit huis aan de Stationsweg 12, hoek Hondsrugstraat (Kad. G 1561) werd in 1884/85 gekocht door Petrus Barthold Pruissen, geb. Zuidlaren 27-8-1829, ovl. Kampen 4-8-1911:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/ab5d625e-64dc-ad3c-9a05-c2...
Jonkheer Pieter du Peijrou van Breugel, sigarenfabrikant Firma Gluijsteen en van Breugel in Kampen, geb. Mensingeweer 14-3-1852, ovl. Kampen (IJsselkade 68) 15-1-1891, is een zoon van notaris Jaques Willem François Jan du Peijrou van Breugel, geb. Semarang (Java), ovl. Bellingeweer (Winsum) 11-8-1871, oud 50 jaar, en Lubina Jullenia Brongers, gehuwd met Anna Jantina van Veen, geb. Meppel 25-12-1849, dochter van Cornelis van Veen en Maria Willemina Kniphorst:
Oprichting Firma Gluijsteen en van Breugel. Nederlandsche Staatscourant 11-7-1889:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB08:000146462:mpeg21:p004
"Notarissen in Winsum van 1811 tot heden", door Joh.Huitsing, Info Bulletin Winshem, oktober 2005: www.winshem.nl/wp-content/uploads/Info-2005-nr2.pdf
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/63517a97-e5dc-3b84...
In november 1878 vestigde hij zich met echtgenote en dochter op het adres Zuidlaren 79a.
Op 27-4-1880 werd hun zoon Jacques Willem François Jan du Peijrou van Breugel in Zuidlaren geboren. De getuigen bij de aangifte waren Hendrik Wolter van Veen, huisarts, en mr. Robertus Driessen ter Meulen, notaris:
alledrenten.nl/akte/jacques-willem-francois-jan-du-peijro...
Het gezin woonde toen op het adres A221 (Egbert Sissingh op A179):
alledrenten.nl/akte/pieter-du-peijron-van-breugel/0c3950e...
Provinciale Drentsche en Asser Courant 1-9-1881 en 27-1-1882.
Rechts op de foto, v.r.n.l. de boerderij van Geert Bruins (1836-1913), het huis van de oude Van der Tuuk en het huis van houthandelaar Jacob Mulder (1861-): www.drentsarchief.nl/beeldbank/a27023be-eb61-b3d5-2174-50...
Rechts het herenhuis aan de Brink O.Z. 2 in Zuidlaren. Hendrika Maria Magdalena de Rooij (1818-1888), echtgenote van notaris mr. Casper Everhard Kniphorst (1815-1879), kocht het pand in 1847/48 van grutter Lambert Rodermond (1797-1857), en liet het pand Kad. G 65/G 968 in 1851/52 herbouwen.
The tree on the right is a chestnut (Castanea).
Historische afbeeldingen:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/88b95068-0ff0-5ea2-042c-4c...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/99540766-83b3-47d4-89c9-30...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/f3a784ad-3387-8b2b-5012-fe...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/2dd64e3b-4ec2-45d7-b964-db...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/47c73ab2-a948-f462-9030-22...
Het overlijden van mr. Casper Everhard Kniphorst in 1879 werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Zondag, 53 jaar, logementhouder, en Hendrik Jelijs, 44 jaar, voerman. Casper Everhard Kniphorst, geb. Assen 14-9-1815, zoon van Gerrit Kniphorst, burgemeester van Assen, lid Tweede Kamer, ged. Meppel 6-6-1790, en Elisabeth Carsten, ged. Hoogeveen 24-5-1790, tr. Zuidlaren 14-9-1845 Hendrika Maria Magdalena de Rooij, geb. Den Haag 14-3-1818, ovl. Zuidlaren 27-10-1888, als weduwnaar van Jacobine Margarethe Vermeer. Elisabeth Carsten is een dochter van Raadsheer Casper Everhard Carsten en Jentje Carsten.
Het gezin Kniphorst-Carsten woonde in het Ontvangershuis aan de Brink 5-7 in Assen:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/bab11886-d5f2-4f7d-9308-d9...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/92fa6b50-8443-44ff-882a-7c...
Gerrit Kniphorst:
www.parlement.com/id/vg09llr7kxyn/g_kniphorst
www.parlement.com/id/vg09llucq0ti/c_e_carsten
Dit herenhuis aan de Brink in Zuidlaren lijkt veel op het Drostenhuis, het Hofstedehuis en Overcingel in Assen, van architect Abraham Martinus Sorg (1738-1825), en op Huize Tetrode in Assen, in 1822 gebouwd in opdracht van notaris mr. Anthonij Homan (1794-1877).
Afbeelding van de Brink te Assen. Makers: Carel Christiaan Antony Last (1808-1876), Wilhelmus van Uije (1819-1889). Uitgever: P. van Blommers, Steendrukkerij:
resolver.kb.nl/resolve?urn=urn:gvn:UBL01:P316N437
Op 29-12-1824 werd onder Homan's leiding een boerderij en hof te Plankensloot en een huis en hof te Zuidlaren door de erven van wijlen Hendrik Reinders te koop aangeboden bij kastelein Egbert van Bon. Op 28-10-1811 overleed Frederik Reinders te Sloot (Zuidlaren), oud 74 jaar. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 17-12-1824: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784076:mpeg21:a0005
Aanbesteding van het aan- en verbouwen van het Gouvernement van Drenthe in Assen o.l.v. ingenieur Abraham Toutenhoofd, ovl. Goes 10-10-1833, oud 52 jaar. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-10-1824: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784054:mpeg21:a0009
In 1846/48 werd de Jozefkerk in Assen ontworpen door architect Christiaan Jan Spaan te Heinkenszand bij Goes. Hij is in Middelburg geboren op 23-5-1820, en is in Dordrecht overleden op 11-10-1902; in Rotterdam was hij steenhouwer. Leydse Courant van 7-8-1846:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010922902:mpeg21:a0007
Nederlandsche Staatscourant van 3-8-1846:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010090171:mpeg21:a0013
De voorzitter van de Kerkvoogdij was Dr. Hendrik Jan Nassau, onderwijs inspecteur, geb. Middelburg 30-11-1791, ovl. Kloosterveen/Assen 8-11-1873:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38599270786/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38655782551/in/datepo...
Timmerman/architect Harm Cornelis Winters, geb. Grijpskerk 16-12-1820, ovl. Assen (Kloosterstraat) 15-8-1887 was vanaf 1866 stadsarchitect van Assen. In 1867 was hij de architect van de HBS in de Beilerstraat.
Bouwgeschiedenis Jozefkerk: zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/projecten/detail/4068e3da...
Harmen Tamming van Zuidlaren, gekozen tot een van de ca. 20 Representanten des Volks van Drenthe. Hij is Harm Tammink, landbouwer, schatbeurder, ged. Zuidlaren 7-10-1742, ovl. Zuidlaren 16-9-1817, zoon van Jan Roelofs Tammink en Grietje Harms Hemsing, gehuwd met Alberdina Hoenderken van Noordlaren. Hun zoon Roelof Tammink (1776-1846), gehuwd met Jantje Peling/Pelinck (1782-1857), was in 1832 eigenaar van het pand Kad. G 148, art. 310, op de hoek van de Stationsstraat/Kleine Brink en de Brinkstraat.
"De Republiek der Vereenigde Nederlanden sinds de N. Americaansche onlusten", 1802, Johannes Allart Amsterdam MDCCCII. Google Books: www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?coll=boeken1&query=%2...
In 1809 werd de Italiaanse architect Carlo Giovanni Francesco (Jan) Giudici, geb. Dolzago 5-1-1747, ovl. Rotterdam 17-5-1819, door Lodewijk Napoleon Bonaparte (1778-1846), Koning van Holland (1806-1810), aangesteld om plannen te maken voor de uitbreiding en verfraaiing van Assen.
Assen broedt nog altijd op dit ei.
Algemeene konst- en letter-bode 1861. Google Books: www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=%28stads+architect+...
Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 10 (1937), P.J. Blok, P.C. Molhuysen:
www.dbnl.org/tekst/molh003nieu10_01/molh003nieu10_01_0429...
"Lodewijk Napoleon en Assen: stadplannen voor een dorp"; Groningen/Assen 1984:
www.inenomassen.nl/assen_lodewijknapoleonnieuw.html
In 1837 was Adrianus Pieterszoon Kommers, ovl. Bergen op Zoom 28-10-1854, Hoofd-Ingenieur van den Waterstaat in Assen. Groninger Courant van 3-3-1837:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771716:mpeg21:a0001
Hij is de bouwmeester van het Paleis van Justitie in Assen. Overijsselsche Courant van 26-5-1840: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010119670:mpeg21:a0012
Rijksbouwmeester A, Kommers Pzn (1786-1854): zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/personen/detail/4b9d41b2-...
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), stadsbouwmeester van Groningen, was in 1793 betrokken bij de verkoop van het pand van brouwer Egbert Sissingh in Zuidlaren. Vermoedelijk heeft hij de basis gelegd voor de monumentale architectuur van dit gebouw:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32763909344/
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), geb. Groningen ca. 1745, ovl. Groningen (Oosterstraat) 12-8-1801, tr. Zuidlaren 1-10-1783 Jeigje Steringa (ook Steringh), ged. Zuidlaren 6-6-1762, dochter van Berent Hillebrants Steringa, van Eexterveen, en Hindrikje Hindrix Hemsing(e), ged. Zuidlaren 3-9-1719, dochter van Henricus Hemsinge.
In mei 1803 boden de erven van G. Kuiper (Kuyper), oud-stadsbouwmeester van Groningen, een huis aan de Markte in Zuidlaren te koop aan. Dit was het huis van de schoonouders van G. Kuiper. Zie de vroege geschiedenis van "De Gouden Leeuw": www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
De koper was Drost Sigismund Pieter Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806). Het huis is bij de Grote Brand op 11-7-1803 verloren gegaan. "De grote brand te Zuidlaren in 1803", door H.M. Luning en L.H. van Schelt, in "Ons Waardeel", Tijdschrift van de Drentse Historische Vereniging voor geschiedenis en genealogie 84/5.
"Van de prins geen kwaad. De dagboeken van S.P.A. van Heiden Reinestein", door J.K.H. van der Meer, Gratama Reeks 3 - Van Gorcum / Stichting Vrienden van het Drents Archief 2007 (ISBN 978 90 232 4330 4).
www.geheugenvandrenthe.nl/page/12811/sigismund-pieter-ale...
G. Kuiper was in 1783 verantwoordelijk voor de vergroting van de Hervormde Kerk in de Hendrik Westerstraat 114 in Oude Pekela, Rijksmonument 31949: monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/31949
"Bouwheer en bouwmeester. Bouwkunst in Groningen, Stad en Lande (1594-1795)", door Gea van Essen; van Gorcum Assen 2010 (ISBN 978 90 232 4672 5).
In zijn overlijdensacte worden Jan Baving en Roelf Wuffen speciaal genoemd: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/0436426d-46d7-d716...
Overlijdensbericht Geerrard Kuyper in de Ommelander Courant van 14-8-1801: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215442:mpeg21:a0018
Rechts, net buiten beeld, het Logement "De Gouden Leeuw" van Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859.
Huis en hof "De Gouden Leeuw" waren tot 1835 bezit van Willem Jacob graaf van Heiden van Entinge, Burgemeester van Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34817706783/
Kastelein Jan Boer van de Herberg "De Gouden Leeuw" maakte in de Ommelander Courant van 6-3-1804 bekend dat de Herberg nieuw is opgetimmerd, dit na de Grote Brand in 1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215709:mpeg21:a0008
Jan Boer is vermoedelijk Jan Boer Sluter, landbouwer, geb. Haren 5-02-1765, ovl. Zuidlaren 18-9-1827, zoon van
Jan Jans Sluter en Jantje Jans, tr. Zuidlaren 25-5-1800 Aafje Busscher, ged. Winschoten 6-10-1769, ovl. Zuidlaren 10-9-1838.
Het overlijden van Jan Boer werd aangegeven door de buurmannen Jacob Rijnberg, 70 jaar, en Geert Strating, 40 jaar, bakker.
Het overlijden van Aafje Busscher werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Hagedoorn, 44 jaar, landbouwer en Willem Popken, 27 jaar, landbouwer.
Op 14-1-1829 werd in het Logement "de Gouden Leeuw" van Tale Zondag de Behuizing met twee verdiepingen, Stalling en Schuur aan de Brink, waarin een Koek- en Broodbakkerij is uitgeoefend, te koop aangeboden.
Drentsche Courant van 6-1-1829:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784498:mpeg21:a0002
Grutter Lambert Rodermond was in 1832 de eigenaar van het pand Kad. G 65 art 250, naast Simon Simons Bakker, bakker, geb. Hoogezand 24-8-1778, ovl. Zuidlaren 12-6-1863, eigenaar van het pand Kad. G 64 art. 8, en naast Willem Jacob graaf van Heiden, eigenaar van het pand Kad. G 67 art. 111 (later Hotel Zondag c.q. "De Gouden Leeuw").
Lambert Jans Rodermond, geb. Nijeveen 20-7-1797, ovl. Zuidlaren 25-11-1857, tr. 1. Zuidlaren 8-10-1816 Grietje Carsten, geb. Zuidlaren 18-7-1786, ovl. Zuidlaren 2-5-1830, dochter van Willem Carsten en Hendrikjen Tamming; tr. 2. Zuidlaren 8-1-1831 Aaltje Jans Hulzebosch, geb. Windeweer, ovl. Zuidlaren 12-9-1847, oud 44 jaar.
Het overlijden van Lambert Rodermond werd aangegeven door de buurmannen Willem Popken, 41 jaar, schoenmaker, en Klaas Reinders, 34 jaar, landbouwer.
De panden naast Simon Simons Bakker, in wat later De Millystraat ging heten, waren in 1832 eigendom van landbouwer Egbert Bentum, Kad. G 61, art 25 (in 1881 G 1374), koopman Jan Timmer, Kad. G 60, art. 317, en van Jan Klaasens Timmerman, huis en grutterij, Kad. G 57, art. 324.
Het pand van Jan Klaasens Timmerman en van zijn dochter/schoonzoon en kleinzoon Jan Klaas de Vries wordt in 1898 gesloopt. Jan van Bon, zaagmolenaar bouwt op die locatie (De Millystraat 11) een nieuw herenhuis:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38939347521/in/datepo...
Jan Klasens Timmermans, geb. Vries 3-7-1778, overleed in Zuidlaren op 4-11-1859, zoon van Klaas Jans Timmermans en Rebekka Smeenge (1751-1821), weduwnaar van Marchien Karsten, echtgenoot van Aaltje Strating, dochter van Jan Strating (ook Stratingh Cloots) en Roelofjen Harms.
Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Herman Herbers, 30 jaar, koopman en Roelof Peuling, 63 jaar, smid:
alledrenten.nl/akte/jan-klasens-timmermans/b30bbd92-e287-...
Jan Klasens Timmerman, woonachtig in Donderen, was in 1832 ook de eigenaar van het pand Kad. G 153, art. 324, naast het pand van kastelein Egbert Alberts van Bon, op de hoek van wat later De Millystraat en de Kerkstraat ging heten.
Het overlijden van Margien Berends Heersping, geb. Gieten
15-2-1778, ovl. Zuidlaren 13-4-1858, echtgenote van Simon Simons Bakker, werd aangegeven door de buurmannen Jan Klasens Timmermans, 79 jaar, landbouwer, en Thale Harms Zondag, 64 jaar, kastelein:
alledrenten.nl/akte/margien-berends-heersping/fd683d8b-4d...
Het overlijden van Simon Simons Bakker werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Zondag, 37 jaar, kastelein, en door Jan Max Timmer, 28 jaar, koopman. De Ambtenaar van de Burgerlijke Stand was Klaas Timmermans, landbouwer, Lid van de Raad, geb. Vries 5-7-1810, ovl. Zuidlaren 16-10-1892, zoon van Jan Klasens Timmermans en Marchien Karsten, tr. 1 Grieta Wuffing, tr. 2 Harmtien Baving, geb. Vries ca. 1816, dochter van Hendrik Baving en Annechien Ebbing, weduwe van Hendrik Buiter:
alledrenten.nl/akte/simon-bakker/aeb7de4f-2a04-46cd-acc0-...
Publieke verkoop bij palmslag op 8-8-1881 ten huize van E. Sissingh: "Eene nette Behuizinge en Bierhalle,bevattende een ruimen Winkel, Zaal en verscheidene Kamers; voorts Erf en Tuin, bewoond door en in gebruik bij E. Bentum Jz, staande en gelegen te Zuidlaren, op een der beste standen van het dorp aan de hoofdstraat, onmiddellijk aan den Brink, waar de Jaarmarkten gehouden worden, kadastraal bekend gem. Zuidlaren sectie G. nos, 1374 (in 1832 G 61), Huis en Erf, groot 4 a, 70 c, en 1375, Tuin, groot j a, ingezet op f. 3000,-".
Dit pand staat op de locatie De Millystraat 3. Deze E. Bentum Jz is Egbert Bentum, geb. Zuidlaren 1-12-1844, ovl. Borger 21-1-1925, zoon van Jan Bentum en Grietje Donker, tr. Borger 22-12-1875 Jantien Smit, geb. Borger, ovl. Emmen 10-2-1923, oud 74 jaar, dochter van Jan Smit en Hinderkien Wigchering.
Egbert's geboorte werd aangegeven door kastelein Egbert van Bentum.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-8-1881:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097361:mpeg21:a0018
Koopman Johannes Joseph Maximilian Timmer, geb. Aschendorf (Dld) ca. 1834, ovl. Groningen 15-11-1910, tr. Zuidlaren 27-12-1866 Grietje Bentum, geb. Zuidlaren 14-8-1845, dochter van koopman Lucas Oosting Bentum en Geertje van Bon. Zie de documentatie bij de afbeelding: www.flickr.com/photos/148859204@N07/38939347521/in/datepo...
Publieke verkoop ten huize van S. S. Bakker van Huis, Erf en Hof, staande en gelegen te Zuidlaren op een neringrijke stand, toebehorend aan de Erven Jan Sikkens. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 8-12-1855:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780401:mpeg21:a0007
Publieke verkoop van de inboedel van Maria Ennes op 15-12-1856, ten sterfhuize van Maria Ennes, en van haar huis/winkel aan de Brink (sedert 1816) ten huize van S.S. Bakker. Haar pand, Kad. G 149, art. 87, staand naast het pand van bakker Jan van Dam, Kad. G 150, art. 68, op de hoek van de Stationsweg/Kleine Brink en De Millystraat.
Marijke Ennes, winkeliersche, geb. Hoogezand, dochter van
Enne Jacobs en Grietje Jans, overleed in Zuidlaren op
20-11-1856, oud 75 jaar, ongehuwd.
Haar overlijden werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Bakker, 47 jaar, landbouwer, en Jan Stoffer Wilkens, 65 jaar, arbeider.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 10-12-1856:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780141:mpeg21:a0015
Op 7-2-1857 vond ten huize van S.S. Bakker de Publieke Verkoop plaats van: Eene in 1854 geheel nieuw getimmerde roijale Behuizinge, met daarbij gelegen Groote Hof, tot aanleg voor een zomer en winterverblijf zeer geschikt, staande en gelegen te Zuidlaren, en nog drie akkers Bouwland, gelegen op de Esch te Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 27-1-1857: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780158:mpeg21:a0007
De erven S.S. Bakker verkochten Bouwland en Hooiland ten huize van Berend Bakker. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 19-12-1863:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010967553:mpeg21:a0008
Het overlijden van Berend Bakker, bakker, geb. Zuidlaren 10-2-1819, ovl. Zuidlaren 10-1-1874, gehuwd geweest met Jantje Abels, geb. Haren 5-7-1831, ovl. Zuidlaren 3-4-1872, dochter van kastelein Roelof Abels en Geessien Albartus, werd aangegeven door de buurmannen Jan Aaldring, 46 jaar, kastelein, en Jelke Vos, 37 jaar, kastelein.
Het logement van Jelke Vos stond op de locatie Millystraat 6-8. In 1832 was dat pand eigendom van de weduwe van kastelein Derk Jacobs Hagedoorn, geb. Rolde 10-10-1776, ovl. Zuidlaren 16-2-1830, zoon van Jacob Arends Hagedoorn en
Hendrikje Smeenge. Het overlijden van Derk Jacobs Hagedoorn werd aangegeven door de buurmannen Jan Klasens Timmermans, 51 jaar, grutter, en Tale Harms Zondag, 46 jaar. kastelein.
Jelke Vos, geb. Zuidlaren 31-12-1836, ovl. Zuidlaren 19-1-1885, zoon van Roelof Vos, landbouwer in Haren, en Alberdina Hagedoorn, kasteleinsche (1864), trouwt Zuidlaren 28-9-1864 Jantien Matien, geb. Zuidlaren 17-11-1840, ovl. Groningen 11-3-1917, dochter van Egbert Matien (1805-1880) en Aaltje Timmerman, kleindochter van resp. Roelf Egberts Matien en Grietien Hendriks en van Hendrik Jans Timmerman en Jantje Wassens. Jelke Vos liet in 1885 een groot huis met schuur, erf, tuin, stookhok en loods na, Kad. Sectie G 1595, en een klein huis, Kad. Sectie G 1272. De weduwe Vos-Matien verkocht het logement in 1888/89 aan Jan de Boer uit Amsterdam. In 1897/98 werd het gesloopt en werden twee nieuwe gebouwen gebouwd, o.a. het etablissement "de Koppelpaarden":
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32795101964/
Op 7-2-1848 werd ten huize van Tale Harms Zondag een Huis en Erf, waarin twee woningen, staande en gelegen in het schoonste gedeelte van Zuidlaren aan de Hoofdstraat en de Markt, zeer geschikt als Winkel en Bakkerij, eigendom van bakker Jan van Dam, te koop aangeboden. Groninger Courant van 1-2-1848: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772270:mpeg21:a0005
Op 22-1-1848 werd ten huize van Tale Harms Zondag een Huis en Erf staande aan de Groote Markt in Zuidlaren, tot alle nering geschikt, in zonderheid tot eene Blaauwverwerij of Grutterij, te koop aangeboden, eigendom van bakker Jan van Dam. Groninger Courant van 18-1-1848:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772266:mpeg21:a0011
Het gezin van Jan van Dam (1801-1864) en Gezien Jans Meinders (1801-1875) emigreerde naar Drenthe, Zeeland charter Township, Michigan, USA: www.macatawa.org/~devries/VanDam.html
www.macatawa.org/~devries/VanDamCemetery.html
In 1853 keerde hij terug om zijn dochter op te halen. Java-bode: nieuws, handels- en advertentieblad voor Nederlandsch-Indië van 15-6-1853:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010482829:mpeg21:a0007
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 23-4-1853:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010779864:mpeg21:a0018
Links het voormalige café van kastelein en logementhouder Abel Abels, ovl. Zuidlaren 18-8-1903, oud 45 jaar en zijn vrouw Geertruid Stoffers, ovl. Zuidlaren 21-3-1943, oud 81 jaar:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/7a6f7c08-3901-4f4e-950c-9e...
Herberg van Abel Abels. Nieuwsblad van het Noorden van
4-10-1899: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886440:mpeg21:a0072
Verkoop vastgoed in Café Abels. De Noord-Ooster van 18-7-1925 en 18-8-1941: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000080609:mpeg21:a0058
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000083470:mpeg21:a0045
Dansen in Café Abels. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 30-5-1936 en het Nieuwsblad van het Noorden
van 7-10-1950:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000114811:mpeg21:a0085
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891624:mpeg21:a0051
De huidige eigenaar is de huisarts H.E. Mees en voor hem zijn vader (ook huisarts) en de artsen L. Hamminga, H. Freie en J. Prak. Prak kocht het pand in 1907 van Petrus Dorhout Mees (1868-1939).
Het gebouw met daarin het Hotel "Zondag" aan de Brink OZ 4, gesticht door Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859, genaamd "Gouden Leeuw", was tot 1835 bezit van Willem Jacob graaf van Heiden van Entinge, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835.
Op 18-12-1835 vond ten huize van Kastelein Tale Harms Zondag (1793-1859), door notaris A. Homan, de verkoop plaats van de nalatenschap van W.J. Grave van Heijden, te weten het Buitengoed "Entinge" met spatieuse Tuin, en het Behuizinge en Hof genoemd Gouden Leeuw, bewoond en in gebruik bij T.H. Zondag, als Logement en Gemeente-Huis. Hij is Willem Jacob graaf van Heiden, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835, broer van zeeheld Lodewijk Sigismund Vincent Gustaaf van Heiden (1773-1850), zonen van Sigismund Pierre Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806) en Maria Frederica baronesse van Reede (1748-1807). Drentsche Courant van 15-12-1835 en de Groninger Courant van 8-12-1835:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784903:mpeg21:a0008
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772151:mpeg21:a0007
Hinderikus Albertus Zondag, gemeente-opzichter te Kollum, geb. Haren 12-6-1856, ovl. Groningen 24-10-1943, zoon van Jan Zondag en Hindrikje Hamminga, kleinzoon van Tale Harms Zondag en Margien Jans Hessels, gehuwd met Aaltje van Bon, geb. Plankensloot 20-11-1865, ovl. Zuidlaren 10-6-1928, dochter van Hendrik van Bon en Henderika Baving, was in 1907 de architect van Het café "Bentum" met woon- en winkelhuis:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/
Het café is gebouwd door Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961. In 1907 was Werkman de architect van z'n eigen woning met timmerwerkplaats aan de Stationsweg 32, hoek Zuiderlaan, in Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33494402041/
Harm Zondag (1826-1914) had een zwager Johannes Casper Hamminga (1825-1905), zoon van Jan Hamminga en Jochemina Hessemius, die landbouwer, timmerman en bouwkundige was. Hij was gehuwd (24-12-1858) met Jantje Zondag (1832-1902), dochter van logementhouder Tale Harms Zondag en Margje Hessels.
Aanbesteding van de bouw van een Behuizinge en Schuur in Zuidlaarderveen. Bestek en tekeningen lagen ter inzage bij T.H. Zondag en W. Sikkens in Zuidlaren gaf nadere inlichtingen. Provinciale Drentsche en Asser Courant 2-4-1857: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780186:mpeg21:a0018
Timmerman Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), woonde aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655), waar later "Laar-End" is gebouwd. Hij was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”.
Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Egbert Karsten, 53 jaar, landbouwer, en Egbert Sissingh, 45 jaar, kastelein:
alledrenten.nl/akte/willem-sikkens/50bdba82-d7fb-401c-aa8...
www.panoramio.com/photo/104633855
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38279136902/in/datepo...
Aanbesteding van de bouw van een koetsierswoning in Zuidlaren door architect P. van de Wint in Groningen in opdracht van P. Dorhout Mees:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33581573756/
Het werk is gegund aan E. Koning voor fl. 1940. Petrus Dorhout Mees (1868-1939), broer van Johannes Quintinus Dorhout Mees, was Rijksontvanger in Zuidlaren en Burgemeester van Zuidlaren (1902-1906) en Zwollerkarspel, gehuwd met Berendina Johanna de Blocq van Scheltinga (1875-1936). Tot 1906 woonden zij in het herenhuis aan de Brink O.Z. 2 (het pand van huisarts H.E. Mees). Nieuwsblad van het Noorden van 11-8-1904:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890890:mpeg21:a0045
Harm Zondag (1826-1914) had een zwager Johannes Casper Hamminga (1825-1905), zoon van Jan Hamminga en Jochemina Hessemius, die landbouwer, timmerman en bouwkundige was. Hij was gehuwd (24-12-1858) met Jantje Zondag (1832-1902), dochter van logementhouder Tale Harms Zondag en Margje Hessels.
Op 20-11-1906 boden de erven H. Matien en vrouw een Burgerhuis met "timmermansaffaire" aan de Brink A 41, naast Hotel Pekelaër/De Gouden Leeuw, te koop aan. Nieuwsblad van het Noorden van 11-11-1906:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894854:mpeg21:a0131
Van 23-9-1905 tot 31-3-1908 woonde de bouwkundige Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961, in het huis aan de Brink A 41, naast het Hotel-Café-Restaurant van Evert Enting op nr. A 39. Zie voor zijn werk in Zuidlaren:
web.archive.org/web/20161030013109/http://www.panoramio.c...
www.panoramio.com/photo/105141847
web.archive.org/web/20161029165036/http://www.panoramio.c...
www.panoramio.com/photo/104893577
www.panoramio.com/photo/21049045
www.panoramio.com/photo/133714398
www.panoramio.com/photo/133525700
www.panoramio.com/photo/133502470
Zie de (historische) foto's:
web.archive.org/web/20161103113747/http://www.panoramio.c...
www.panoramio.com/photo/133855992
www.panoramio.com/photo/133769431
www.panoramio.com/photo/133525700
www.panoramio.com/photo/133714398
www.panoramio.com/photo/133714266
www.panoramio.com/photo/127113365
www.panoramio.com/photo/112326935
www.panoramio.com/photo/112361900
www.panoramio.com/photo/62805775
www.panoramio.com/photo/133502470
zuidlarenenomgeving.nl/brinkzicht.jpg
Het vernieuwde Brinkhotel in Zuidlaren. De gevel is gepleisterd:
www.panoramio.com/photo/128067432
Hotel Zondag, ook Hotel "De Gouden Leeuw"
Thee van E. Brandsma te Amsterdam verkrijgbaar bij H. Zondag te Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 4-7-1887:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100382:mpeg21:a0017
Mevr. Laman Trip te Den Haag vraagt met november een bekwame Keukenmeid en Werkmeid. P.G. Adres: Hôtel Zondag, Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 18-8-1888:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100939:mpeg21:a0019
Gevraagd: een Werkmeid, met melken en koken bekend. Hotel H. Zondag. Provinciale Drentsche en Asser courant 07-06-1889:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101326:mpeg21:a0018
Hotel Zondag en naastgelegen houtstek en de broodbakkerij G. Harms afgebrand. Nieuwsblad van het Noorden van 5-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890088:mpeg21:a0005
Brand in Hotel “De Gouden Leeuw”. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 26-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000099423:mpeg21:a0016
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Nieuwe Veendammer Courant van 30-6-1894:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078752:mpeg21:a0026
"De Gouden Leeuw" is gesticht door Harm Zondag, kastelein en logementhouder, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914.
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-7-1895:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101421:mpeg21:a0017
Groot Bal in Café "Brinkzicht", E. Enting in Zuidlaren, met W. Poelman als dansonderwijzer. Nieuwsblad van het Noorden van 02-3-1911:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010882814:mpeg21:a0066
Aanbesteding bouw concert- en danszaal met kleedkamers, serre's etc. door Ossevorth’s Bouwbureau, Heerestraat 67 in Groningen, van bouwkundige Gerhard Ossevorth (1891-1963), i.o.v. mej. A. Pekelaer t.b.v. Hotel Pekelaer, voorheen "De Gouden Leeuw". Nieuwsblad van het Noorden van 17-8-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667897:mpeg21:a0054
Op 16-2-1986 werd het hotel door brand verwoest. De brand ontstond in het tentoonstellingscomplex "Prins Bernhardhoeve" en sloeg over naar het Brinkhotel en de horecagelegenheid "De Gouden Leeuw". Alles werd binnen een jaar herbouwd. De architect van het herbouwde "Brinkhotel" is D. Cruiming van het Architectenbureau Cruiming & Offringa in Zuidhorn. De "Prins Bernhardhoeve" werd in 2014 gesloopt.
www.panoramio.com/photo/21301558
www.panoramio.com/photo/23805100
www.panoramio.com/photo/109314835
In het Nieuwsblad van het Noorden van 31-12-1970 wenste de NV De Gouden Leeuw Zuidlaren met o.a. Hotel Enting, Bar Brinkzicht, Café De Paris, Dancing, alle vrienden en clientèle een voorspoedig 1971:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011015921:mpeg21:a0173
"Gouden Leeuw in Zuidlaren failliet", Nieuwsblad van het Noorden van 25-11-1982:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011010546:mpeg21:a0002&quo... Zuidlaren krijgt facelift", Dagblad van het Noorden van 7-11-2015, blz. 20.
"Eigenaar Rinze Dijkstra van Brinkhotel" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0093
"Hart uit dorp weggerukt" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0004
"Brand in beeld" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0104
De Prins Bernardhoeve werd op 16-2-1986 compleet door brand verwoest. Nieuwsblad van het Noorden 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0092
"De Gouden Leeuw herrijst", Nieuwsblad van het Noorden van 9-7-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011664:mpeg21:a0267
"Nieuwe Bernhardhoeve in opbouw" in het Nieuwsblad van het Noorden van 28-2-1986:
"Nieuwbouw beurscomplex Prins Bernhardhoeve in een jaar gerealiseerd" in de Leeuwarder Courant van 23-5-1987 (met luchtfoto):
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010566353:mpeg21:a0416
Van 1838 tot 1870 woonde timmerman en metselaar Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655). Omstreeks 1909 werd het Huize "Laar End" van Jkvr. Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer, ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar, die er in 1911 een verdieping op liet bouwen.
www.panoramio.com/photo/104633855
www.panoramio.com/photo/104633852
Hij was aandeelhouder in de in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Zijn erven boden op 20-1-1871 zijn huis en tuin te koop aan ten huize van Berend Bakker. Mogelijk was hij betrokken bij het ontwerp en de bouw van de tolhuizen in Schuilingsoord, Midlaren en De Groeve. In de advertentie werd gesproken over "eene ruime en nette Behuizinge en Erf, staande op eene aangename stand aan de Brink te Zuidlaren, en een akker Bouwland op de Esch aldaar" (Kad. Sectie G 377). Op 14-1-1871 werd Hooiland en Bouwland van Willem Sikkens in Eelde verkocht. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-1-1871, 9-1-1871 en 16-1-1871:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094464:mpeg21:a0024
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094468:mpeg21:a0021
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094490:mpeg21:a0021
Willems Sikkens had een zoon Hendrik Sikkens, opzigter waterstaat, geb. Zuidlaren 28-6-1840, ovl. De Punt (Vries) 30-7-1866, en twee dochters, nl. Jantien Sikkens, geb. Zuidlaren 14-1-1848 en Geesje Sikkens, geb. Zuidlaren 6-2-1854.
Willem Sikkens had een broer Albert Sikkens, timmerman, geb. Zuidlaren 6-6-1791, ovl. Zuidlaren 22-5-1877, gehuwd met Barbara Leen, en een broer Kars Sikkens, kuiper, timmerman, geb. Zuidlaren ca. 1793, ovl. Zuidlaren 18-9-1847, gehuwd met Geertruid Klaassens Nijland.
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Willem Sikkens was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856:
In het midden het herenhuis aan de Brink O.Z. 2 in Zuidlaren. Hendrika Maria Magdalena de Rooij (1818-1888), echtgenote van notaris mr. Casper Everhard Kniphorst (1815-1879), kocht het pand in 1847/48 van grutter Lambert Rodermond (1797-1857), en liet het pand Kad. G 65/G 968 in 1851/52 herbouwen.
Historische afbeeldingen:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/88b95068-0ff0-5ea2-042c-4c...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/99540766-83b3-47d4-89c9-30...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/f3a784ad-3387-8b2b-5012-fe...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/2dd64e3b-4ec2-45d7-b964-db...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/47c73ab2-a948-f462-9030-22...
Het overlijden van mr. Casper Everhard Kniphorst in 1879 werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Zondag, 53 jaar, logementhouder, en Hendrik Jelijs, 44 jaar, voerman. Casper Everhard Kniphorst, geb. Assen 14-9-1815, zoon van Gerrit Kniphorst, burgemeester van Assen, lid Tweede Kamer, ged. Meppel 6-6-1790, en Elisabeth Carsten, ged. Hoogeveen 24-5-1790, tr. Zuidlaren 14-9-1845 Hendrika Maria Magdalena de Rooij, geb. Den Haag 14-3-1818, ovl. Zuidlaren 27-10-1888, als weduwnaar van Jacobine Margarethe Vermeer. Elisabeth Carsten is een dochter van Raadsheer Casper Everhard Carsten en Jentje Carsten.
Het gezin Kniphorst-Carsten woonde in het Ontvangershuis aan de Brink 5-7 in Assen:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/bab11886-d5f2-4f7d-9308-d9...
www.drentsarchief.nl/beeldbank/92fa6b50-8443-44ff-882a-7c...
Gerrit Kniphorst:
www.parlement.com/id/vg09llr7kxyn/g_kniphorst
www.parlement.com/id/vg09llucq0ti/c_e_carsten
Dit herenhuis aan de Brink in Zuidlaren lijkt veel op het Drostenhuis, het Hofstedehuis en Overcingel in Assen, van architect Abraham Martinus Sorg (1738-1825), en op Huize Tetrode in Assen, in 1822 gebouwd in opdracht van notaris mr. Anthonij Homan (1794-1877).
Afbeelding van de Brink te Assen. Makers: Carel Christiaan Antony Last (1808-1876), Wilhelmus van Uije (1819-1889). Uitgever: P. van Blommers, Steendrukkerij:
resolver.kb.nl/resolve?urn=urn:gvn:UBL01:P316N437
Op 29-12-1824 werd onder Homan's leiding een boerderij en hof te Plankensloot en een huis en hof te Zuidlaren door de erven van wijlen Hendrik Reinders te koop aangeboden bij kastelein Egbert van Bon. Op 28-10-1811 overleed Frederik Reinders te Sloot (Zuidlaren), oud 74 jaar. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 17-12-1824: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784076:mpeg21:a0005
Aanbesteding van het aan- en verbouwen van het Gouvernement van Drenthe in Assen o.l.v. ingenieur Abraham Toutenhoofd, ovl. Goes 10-10-1833, oud 52 jaar. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-10-1824: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784054:mpeg21:a0009
In 1846/48 werd de Jozefkerk in Assen ontworpen door architect Christiaan Jan Spaan te Heinkenszand bij Goes. Hij is in Middelburg geboren op 23-5-1820, en is in Dordrecht overleden op 11-10-1902; in Rotterdam was hij steenhouwer. Leydse Courant van 7-8-1846:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010922902:mpeg21:a0007
Nederlandsche Staatscourant van 3-8-1846:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010090171:mpeg21:a0013
De voorzitter van de Kerkvoogdij was Dr. Hendrik Jan Nassau, onderwijs inspecteur, geb. Middelburg 30-11-1791, ovl. Kloosterveen/Assen 8-11-1873:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38599270786/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38655782551/in/datepo...
Timmerman/architect Harm Cornelis Winters, geb. Grijpskerk 16-12-1820, ovl. Assen (Kloosterstraat) 15-8-1887 was vanaf 1866 stadsarchitect van Assen. In 1867 was hij de architect van de HBS in de Beilerstraat.
Bouwgeschiedenis Jozefkerk: zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/projecten/detail/4068e3da...
Harmen Tamming van Zuidlaren, gekozen tot een van de ca. 20 Representanten des Volks van Drenthe. Hij is Harm Tammink, landbouwer, schatbeurder, ged. Zuidlaren 7-10-1742, ovl. Zuidlaren 16-9-1817, zoon van Jan Roelofs Tammink en Grietje Harms Hemsing, gehuwd met Alberdina Hoenderken van Noordlaren. Hun zoon Roelof Tammink (1776-1846), gehuwd met Jantje Peling/Pelinck (1782-1857), was in 1832 eigenaar van het pand Kad. G 148, art. 310, op de hoek van de Stationsstraat/Kleine Brink en de Brinkstraat.
"De Republiek der Vereenigde Nederlanden sinds de N. Americaansche onlusten", 1802, Johannes Allart Amsterdam MDCCCII. Google Books: www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?coll=boeken1&query=%2...
In 1809 werd de Italiaanse architect Carlo Giovanni Francesco (Jan) Giudici, geb. Dolzago 5-1-1747, ovl. Rotterdam 17-5-1819, door Lodewijk Napoleon Bonaparte (1778-1846), Koning van Holland (1806-1810), aangesteld om plannen te maken voor de uitbreiding en verfraaiing van Assen.
Assen broedt nog altijd op dit ei.
Algemeene konst- en letter-bode 1861. Google Books: www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=%28stads+architect+...
Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 10 (1937), P.J. Blok, P.C. Molhuysen:
www.dbnl.org/tekst/molh003nieu10_01/molh003nieu10_01_0429...
"Lodewijk Napoleon en Assen: stadplannen voor een dorp"; Groningen/Assen 1984:
www.inenomassen.nl/assen_lodewijknapoleonnieuw.html
In 1837 was Adrianus Pieterszoon Kommers, ovl. Bergen op Zoom 28-10-1854, Hoofd-Ingenieur van den Waterstaat in Assen. Groninger Courant van 3-3-1837:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771716:mpeg21:a0001
Hij is de bouwmeester van het Paleis van Justitie in Assen. Overijsselsche Courant van 26-5-1840: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010119670:mpeg21:a0012
Rijksbouwmeester A, Kommers Pzn (1786-1854): zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/personen/detail/4b9d41b2-...
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), stadsbouwmeester van Groningen, was in 1793 betrokken bij de verkoop van het pand van brouwer Egbert Sissingh in Zuidlaren, Vermoedelijk heeft hij de basis gelegd voor de monumentale architectuur van dit gebouw:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32763909344/
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), geb. Groningen ca. 1745, ovl. Groningen (Oosterstraat) 12-8-1801, tr. Zuidlaren 1-10-1783 Jeigje Steringa (ook Steringh), ged. Zuidlaren 6-6-1762, dochter van Berent Hillebrants Steringa, van Eexterveen, en Hindrikje Hindrix Hemsing(e), ged. Zuidlaren 3-9-1719, dochter van Henricus Hemsinge.
In mei 1803 boden de erven van G. Kuiper (Kuyper), oud-stadsbouwmeester van Groningen, een huis aan de Markte in Zuidlaren te koop aan. Dit was het huis van de schoonouders van G. Kuiper. Zie de vroege geschiedenis van "De Gouden Leeuw": www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
De koper was Drost Sigismund Pieter Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806). Het huis is bij de Grote Brand op 11-7-1803 verloren gegaan. "De grote brand te Zuidlaren in 1803", door H.M. Luning en L.H. van Schelt, in "Ons Waardeel", Tijdschrift van de Drentse Historische Vereniging voor geschiedenis en genealogie 84/5.
"Van de prins geen kwaad. De dagboeken van S.P.A. van Heiden Reinestein", door J.K.H. van der Meer, Gratama Reeks 3 - Van Gorcum / Stichting Vrienden van het Drents Archief 2007 (ISBN 978 90 232 4330 4).
www.geheugenvandrenthe.nl/page/12811/sigismund-pieter-ale...
G. Kuiper was in 1783 verantwoordelijk voor de vergroting van de Hervormde Kerk in de Hendrik Westerstraat 114 in Oude Pekela, Rijksmonument 31949: monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/31949
"Bouwheer en bouwmeester. Bouwkunst in Groningen, Stad en Lande (1594-1795)", door Gea van Essen; van Gorcum Assen 2010 (ISBN 978 90 232 4672 5).
In zijn overlijdensacte worden Jan Baving en Roelf Wuffen speciaal genoemd: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/0436426d-46d7-d716...
Overlijdensbericht Geerrard Kuyper in de Ommelander Courant van 14-8-1801: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215442:mpeg21:a0018
Rechts het Logement "De Gouden Leeuw" van Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859.
Huis en hof "De Gouden Leeuw" waren tot 1835 bezit van Willem Jacob graaf van Heiden van Entinge, Burgemeester van Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34817706783/
Kastelein Jan Boer van de Herberg "De Gouden Leeuw" maakte in de Ommelander Courant van 6-3-1804 bekend dat de Herberg nieuw is opgetimmerd, dit na de Grote Brand in 1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215709:mpeg21:a0008
Jan Boer is vermoedelijk Jan Boer Sluter, landbouwer, geb. Haren 5-02-1765, ovl. Zuidlaren 18-9-1827, zoon van
Jan Jans Sluter en Jantje Jans, tr. Zuidlaren 25-5-1800 Aafje Busscher, ged. Winschoten 6-10-1769, ovl. Zuidlaren 10-9-1838.
Het overlijden van Jan Boer werd aangegeven door de buurmannen Jacob Rijnberg, 70 jaar, en Geert Strating, 40 jaar, bakker.
Het overlijden van Aafje Busscher werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Hagedoorn, 44 jaar, landbouwer en Willem Popken, 27 jaar, landbouwer.
Op 14-1-1829 werd in het Logement "de Gouden Leeuw" van Tale Zondag de Behuizing met twee verdiepingen, Stalling en Schuur aan de Brink, waarin een Koek- en Broodbakkerij is uitgeoefend, te koop aangeboden.
Drentsche Courant van 6-1-1829:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784498:mpeg21:a0002
Grutter Lambert Rodermond was in 1832 de eigenaar van het pand Kad. G 65 art 250, naast Simon Simons Bakker, bakker, geb. Hoogezand 24-8-1778, ovl. Zuidlaren 12-6-1863, eigenaar van het pand Kad. G 64 art. 8, en naast Willem Jacob graaf van Heiden, eigenaar van het pand Kad. G 67 art. 111 (later Hotel Zondag c.q. "De Gouden Leeuw").
Lambert Jans Rodermond, geb. Nijeveen 20-7-1797, ovl. Zuidlaren 25-11-1857, tr. 1. Zuidlaren 8-10-1816 Grietje Carsten, geb. Zuidlaren 18-7-1786, ovl. Zuidlaren 2-5-1830, dochter van Willem Carsten en Hendrikjen Tamming; tr. 2. Zuidlaren 8-1-1831 Aaltje Jans Hulzebosch, geb. Windeweer, ovl. Zuidlaren 12-9-1847, oud 44 jaar.
Het overlijden van Lambert Rodermond werd aangegeven door de buurmannen Willem Popken, 41 jaar, schoenmaker, en Klaas Reinders, 34 jaar, landbouwer.
De panden naast Simon Simons Bakker, in wat later De Millystraat ging heten, waren in 1832 eigendom van landbouwer Egbert Bentum, Kad. G 61, art 25 (in 1881 G 1374(, koopman Jan Timmer, Kad. G 60, art. 317, en van Jan Klaasens Timmerman, huis en grutterij, Kad. G 57, art. 324.
Het pand van Jan Klaasens Timmerman en van zijn dochter/schoonzoon en kleinzoon Jan Klaas de Vries wordt in 1898 gesloopt. Jan van Bon, zaagmolenaar bouwt op die locatie (De Millystraat 11) een nieuw herenhuis:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38939347521/in/datepo...
Jan Klasens Timmermans, geb. Vries 3-7-1778, overleed in Zuidlaren op 4-11-1859, zoon van Klaas Jans Timmermans en Rebekka Smeenge (1751-1821), weduwnaar van Marchien Karsten, echtgenoot van Aaltje Strating, dochter van Jan Strating (ook Stratingh Cloots) en Roelofjen Harms.
Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Herman Herbers, 30 jaar, koopman en Roelof Peuling, 63 jaar, smid:
alledrenten.nl/akte/jan-klasens-timmermans/b30bbd92-e287-...
Jan Klasens Timmerman, woonachtig in Donderen, was in 1832 ook de eigenaar van het pand Kad. G 153, art. 324, naast het pand van kastelein Egbert Alberts van Bon, op de hoek van wat later De Millystraat en de Kerkstraat ging heten.
Het overlijden van Margien Berends Heersping, geb. Gieten
15-2-1778, ovl. Zuidlaren 13-4-1858, echtgenote van Simon Simons Bakker, werd aangegeven door de buurmannen Jan Klasens Timmermans, 79 jaar, landbouwer, en Thale Harms Zondag, 64 jaar, kastelein:
alledrenten.nl/akte/margien-berends-heersping/fd683d8b-4d...
Het overlijden van Simon Simons Bakker werd aangegeven door zijn buurmannen Harm Zondag, 37 jaar, kastelein, en door Jan Max Timmer, 28 jaar, koopman. De Ambtenaar van de Burgerlijke Stand was Klaas Timmermans, landbouwer, Lid van de Raad, geb. Vries 5-7-1810, ovl. Zuidlaren 16-10-1892, zoon van Jan Klasens Timmermans en Marchien Karsten, tr. 1 Grieta Wuffing, tr. 2 Harmtien Baving, geb. Vries ca. 1816, dochter van Hendrik Baving en Annechien Ebbing, weduwe van Hendrik Buiter:
alledrenten.nl/akte/simon-bakker/aeb7de4f-2a04-46cd-acc0-...
Publieke verkoop bij palmslag op 8-8-1881 ten huize van E. Sissingh: "Eene nette Behuizinge en Bierhalle,bevattende een ruimen Winkel, Zaal en verscheidene Kamers; voorts Erf en Tuin, bewoond door en in gebruik bij E. Bentum Jz, staande en gelegen te Zuidlaren, op een der beste standen van het dorp aan de hoofdstraat, onmiddellijk aan den Brink, waar de Jaarmarkten gehouden worden, kadastraal bekend gem. Zuidlaren sectie G. nos, 1374 (in 1832 G 61), Huis en Erf, groot 4 a, 70 c, en 1375, Tuin, groot j a, ingezet op f. 3000,-".
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-8-1881:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097361:mpeg21:a0018
Koopman Johannes Joseph Maximilian Timmer, geb. Aschendorf (Dld) ca. 1834, ovl. Groningen 15-11-1910, tr. Zuidlaren 27-12-1866 Grietje Bentum, geb. Zuidlaren 14-8-1845, dochter van koopman Lucas Oosting Bentum en Geertje van Bon. Zie de documentatie bij de afbeelding: www.flickr.com/photos/148859204@N07/38939347521/in/datepo...
Publieke verkoop ten huize van S. S. Bakker van Huis, Erf en Hof, staande en gelegen te Zuidlaren op een neringrijke stand, toebehorend aan de Erven Jan Sikkens. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 8-12-1855:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780401:mpeg21:a0007
Publieke verkoop van de inboedel van Maria Ennes op 15-12-1856, ten sterfhuize van Maria Ennes, en van haar huis/winkel aan de Brink (sedert 1816) ten huize van S.S. Bakker. Haar pand, Kad. G 149, art. 87, staand naast het pand van bakker Jan van Dam, Kad. G 150, art. 68, op de hoek van de Stationsweg/Kleine Brink en De Millystraat.
Marijke Ennes, winkeliersche, geb. Hoogezand, dochter van
Enne Jacobs en Grietje Jans, overleed in Zuidlaren op
20-11-1856, oud 75 jaar, ongehuwd.
Haar overlijden werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Bakker, 47 jaar, landbouwer, en Jan Stoffer Wilkens, 65 jaar, arbeider.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 10-12-1856:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780141:mpeg21:a0015
Op 7-2-1857 vond ten huize van S.S. Bakker de Publieke Verkoop plaats van: Eene in 1854 geheel nieuw getimmerde roijale Behuizinge, met daarbij gelegen Groote Hof, tot aanleg voor een zomer en winterverblijf zeer geschikt, staande en gelegen te Zuidlaren, en nog drie akkers Bouwland, gelegen op de Esch te Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 27-1-1857: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780158:mpeg21:a0007
De erven S.S. Bakker verkochten Bouwland en Hooiland ten huize van Berend Bakker. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 19-12-1863:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010967553:mpeg21:a0008
Het overlijden van Berend Bakker, bakker, geb. Zuidlaren 10-2-1819, ovl. Zuidlaren 10-1-1874, gehuwd geweest met Jantje Abels, geb. Haren 5-7-1831, ovl. Zuidlaren 3-4-1872, dochter van kastelein Roelof Abels en Geessien Albartus, werd aangegeven door de buurmannen Jan Aaldring, 46 jaar, kastelein, en Jelke Vos, 37 jaar, kastelein.
Het logement van Jelke Vos stond op de locatie Millystraat 6-8. In 1832 was dat pand eigendom van de weduwe van kastelein Derk Jacobs Hagedoorn, geb. Rolde 10-10-1776, ovl. Zuidlaren 16-2-1830, zoon van Jacob Arends Hagedoorn en
Hendrikje Smeenge. Het overlijden van Derk Jacobs Hagedoorn werd aangegeven door de buurmannen Jan Klasens Timmermans, 51 jaar, grutter, en Tale Harms Zondag, 46 jaar. kastelein.
Jelke Vos, geb. Zuidlaren 31-12-1836, ovl. Zuidlaren 19-1-1885, zoon van Roelof Vos, landbouwer in Haren, en Alberdina Hagedoorn, kasteleinsche (1864), trouwt Zuidlaren 28-9-1864 Jantien Matien, geb. Zuidlaren 17-11-1840, ovl. Groningen 11-3-1917, dochter van Egbert Matien (1805-1880) en Aaltje Timmerman, kleindochter van resp. Roelf Egberts Matien en Grietien Hendriks en van Hendrik Jans Timmerman en Jantje Wassens. Jelke Vos liet in 1885 een groot huis met schuur, erf, tuin, stookhok en loods na, Kad. Sectie G 1595, en een klein huis, Kad. Sectie G 1272. De weduwe Vos-Matien verkocht het logement in 1888/89 aan Jan de Boer uit Amsterdam. In 1897/98 werd het gesloopt en werden twee nieuwe gebouwen gebouwd, o.a. het etablissement "de Koppelpaarden":
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32795101964/
Op 7-2-1848 werd ten huize van Tale Harms Zondag een Huis en Erf, waarin twee woningen, staande en gelegen in het schoonste gedeelte van Zuidlaren aan de Hoofdstraat en de Markt, zeer geschikt als Winkel en Bakkerij, eigendom van bakker Jan van Dam, te koop aangeboden. Groninger Courant van 1-2-1848: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772270:mpeg21:a0005
Op 22-1-1848 werd ten huize van Tale Harms Zondag een Huis en Erf staande aan de Groote Markt in Zuidlaren, tot alle nering geschikt, in zonderheid tot eene Blaauwverwerij of Grutterij, te koop aangeboden, eigendom van bakker Jan van Dam. Groninger Courant van 18-1-1848:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772266:mpeg21:a0011
Het gezin van Jan van Dam (1801-1864) en Gezien Jans Meinders (1801-1875) emigreerde naar Drenthe, Zeeland charter Township, Michigan, USA: www.macatawa.org/~devries/VanDam.html
www.macatawa.org/~devries/VanDamCemetery.html
In 1853 keerde hij terug om zijn dochter op te halen. Java-bode: nieuws, handels- en advertentieblad voor Nederlandsch-Indië van 15-6-1853:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010482829:mpeg21:a0007
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 23-4-1853:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010779864:mpeg21:a0018
Links het voormalige café van kastelein en logementhouder Abel Abels, ovl. Zuidlaren 18-8-1903, oud 45 jaar en zijn vrouw Geertruid Stoffers, ovl. Zuidlaren 21-3-1943, oud 81 jaar:
www.drentsarchief.nl/beeldbank/7a6f7c08-3901-4f4e-950c-9e...
Herberg van Abel Abels. Nieuwsblad van het Noorden van
4-10-1899: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886440:mpeg21:a0072
Verkoop vastgoed in Café Abels. De Noord-Ooster van 18-7-1925 en 18-8-1941: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000080609:mpeg21:a0058
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000083470:mpeg21:a0045
Dansen in Café Abels. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 30-5-1936 en het Nieuwsblad van het Noorden
van 7-10-1950:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000114811:mpeg21:a0085
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891624:mpeg21:a0051
De huidige eigenaar is de huisarts H.E. Mees en voor hem zijn vader (ook huisarts) en de artsen L. Hamminga, H. Freie en J. Prak. Prak kocht het pand in 1907 van Petrus Dorhout Mees (1868-1939).
In 1904 vond de aanbesteding plaats van de bouw van een koetsierswoning in Zuidlaren door architect Pieter van de Wint in Groningen, in opdracht van Petrus Dorhout Mees. Het werk werd gegund aan E. Koning voor fl. 1940. In 1909 is het koetshuis verbouwd door B. Veenstra te Schipborg. Zijn broer Johannes Quintinus Dorhout Mees (1870-1907) had de villa aan de Stationsweg 30 laten bouwen door architect Pieter van de Wint.
Het gebouw met daarin het Hotel "Zondag" aan de Brink OZ 4, gesticht door Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859, genaamd "Gouden Leeuw", was tot 1835 bezit van Willem Jacob graaf van Heiden van Entinge, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835.
Op 18-12-1835 vond ten huize van Kastelein Tale Harms Zondag (1793-1859), door notaris A. Homan, de verkoop plaats van de nalatenschap van W.J. Grave van Heijden, te weten het Buitengoed "Entinge" met spatieuse Tuin, en het Behuizinge en Hof genoemd Gouden Leeuw, bewoond en in gebruik bij T.H. Zondag, als Logement en Gemeente-Huis. Hij is Willem Jacob graaf van Heiden, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835, broer van zeeheld Lodewijk Sigismund Vincent Gustaaf van Heiden (1773-1850), zonen van Sigismund Pierre Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806) en Maria Frederica baronesse van Reede (1748-1807). Drentsche Courant van 15-12-1835 en de Groninger Courant van 8-12-1835:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784903:mpeg21:a0008
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772151:mpeg21:a0007
Hinderikus Albertus Zondag, gemeente-opzichter te Kollum, geb. Haren 12-6-1856, ovl. Groningen 24-10-1943, zoon van Jan Zondag en Hindrikje Hamminga, kleinzoon van Tale Harms Zondag en Margien Jans Hessels, gehuwd met Aaltje van Bon, geb. Plankensloot 20-11-1865, ovl. Zuidlaren 10-6-1928, dochter van Hendrik van Bon en Henderika Baving, was in 1907 de architect van Het café "Bentum" met woon- en winkelhuis:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/
Het café is gebouwd door Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961. In 1907 was Werkman de architect van z'n eigen woning met timmerwerkplaats aan de Stationsweg 32, hoek Zuiderlaan, in Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33494402041/
Harm Zondag (1826-1914) had een zwager Johannes Casper Hamminga (1825-1905), zoon van Jan Hamminga en Jochemina Hessemius, die landbouwer, timmerman en bouwkundige was. Hij was gehuwd (24-12-1858) met Jantje Zondag (1832-1902), dochter van logementhouder Tale Harms Zondag en Margje Hessels.
Aanbesteding van de bouw van een Behuizinge en Schuur in Zuidlaarderveen. Bestek en tekeningen lagen ter inzage bij T.H. Zondag en W. Sikkens in Zuidlaren gaf nadere inlichtingen. Provinciale Drentsche en Asser Courant 2-4-1857: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780186:mpeg21:a0018
Timmerman Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), woonde aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655), waar later "Laar-End" is gebouwd. Hij was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”.
Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Egbert Karsten, 53 jaar, landbouwer, en Egbert Sissingh, 45 jaar, kastelein:
alledrenten.nl/akte/willem-sikkens/50bdba82-d7fb-401c-aa8...
www.panoramio.com/photo/104633855
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38279136902/in/datepo...
Aanbesteding van de bouw van een koetsierswoning in Zuidlaren door architect P. van de Wint in Groningen in opdracht van P. Dorhout Mees:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33581573756/
Het werk is gegund aan E. Koning voor fl. 1940. Petrus Dorhout Mees (1868-1939), broer van Johannes Quintinus Dorhout Mees, was Rijksontvanger in Zuidlaren en Burgemeester van Zuidlaren (1902-1906) en Zwollerkarspel, gehuwd met Berendina Johanna de Blocq van Scheltinga (1875-1936). Tot 1906 woonden zij in het herenhuis aan de Brink O.Z. 2 (het pand van huisarts H.E. Mees). Nieuwsblad van het Noorden van 11-8-1904:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890890:mpeg21:a0045
Harm Zondag (1826-1914) had een zwager Johannes Casper Hamminga (1825-1905), zoon van Jan Hamminga en Jochemina Hessemius, die landbouwer, timmerman en bouwkundige was. Hij was gehuwd (24-12-1858) met Jantje Zondag (1832-1902), dochter van logementhouder Tale Harms Zondag en Margje Hessels.
Op 20-11-1906 boden de erven H. Matien en vrouw een Burgerhuis met "timmermansaffaire" aan de Brink A 41, naast Hotel Pekelaër/De Gouden Leeuw, te koop aan. Nieuwsblad van het Noorden van 11-11-1906:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894854:mpeg21:a0131
Van 23-9-1905 tot 31-3-1908 woonde de bouwkundige Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961, in het huis aan de Brink A 41, naast het Hotel-Café-Restaurant van Evert Enting op nr. A 39. Zie voor zijn werk in Zuidlaren:
www.panoramio.com/photo/105141847
www.panoramio.com/photo/104893577
www.panoramio.com/photo/21049045
www.panoramio.com/photo/133714398
www.panoramio.com/photo/133525700
www.panoramio.com/photo/133502470
Zie de (historische) foto's:
www.panoramio.com/photo/133855693
www.panoramio.com/photo/133855992
www.panoramio.com/photo/133769431
www.panoramio.com/photo/133525700
www.panoramio.com/photo/133714398
www.panoramio.com/photo/133714266
www.panoramio.com/photo/127113365
www.panoramio.com/photo/112326935
www.panoramio.com/photo/112361900
www.panoramio.com/photo/62805775
www.panoramio.com/photo/133502470
zuidlarenenomgeving.nl/brinkzicht.jpg
Het vernieuwde Brinkhotel in Zuidlaren. De gevel is gepleisterd:
www.panoramio.com/photo/128067432
Hotel Zondag, ook Hotel "De Gouden Leeuw"
Thee van E. Brandsma te Amsterdam verkrijgbaar bij H. Zondag te Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 4-7-1887:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100382:mpeg21:a0017
Mevr. Laman Trip te Den Haag vraagt met november een bekwame Keukenmeid en Werkmeid. P.G. Adres: Hôtel Zondag, Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 18-8-1888:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100939:mpeg21:a0019
Gevraagd: een Werkmeid, met melken en koken bekend. Hotel H. Zondag. Provinciale Drentsche en Asser courant 07-06-1889:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101326:mpeg21:a0018
Hotel Zondag en naastgelegen houtstek en de broodbakkerij G. Harms afgebrand. Nieuwsblad van het Noorden van 5-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890088:mpeg21:a0005
Brand in Hotel “De Gouden Leeuw”. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 26-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000099423:mpeg21:a0016
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Nieuwe Veendammer Courant van 30-6-1894:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078752:mpeg21:a0026
"De Gouden Leeuw" is gesticht door Harm Zondag, kastelein en logementhouder, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914.
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-7-1895:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101421:mpeg21:a0017
Groot Bal in Café "Brinkzicht", E. Enting in Zuidlaren, met W. Poelman als dansonderwijzer. Nieuwsblad van het Noorden van 02-3-1911:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010882814:mpeg21:a0066
Aanbesteding bouw concert- en danszaal met kleedkamers, serre's etc. door Ossevorth’s Bouwbureau, Heerestraat 67 in Groningen, van bouwkundige Gerhard Ossevorth (1891-1963), i.o.v. mej. A. Pekelaer t.b.v. Hotel Pekelaer, voorheen "De Gouden Leeuw". Nieuwsblad van het Noorden van 17-8-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667897:mpeg21:a0054
Op 16-2-1986 werd het hotel door brand verwoest. De brand ontstond in het tentoonstellingscomplex "Prins Bernhardhoeve" en sloeg over naar het Brinkhotel en de horecagelegenheid "De Gouden Leeuw". Alles werd binnen een jaar herbouwd. De architect van het herbouwde "Brinkhotel" is D. Cruiming van het Architectenbureau Cruiming & Offringa in Zuidhorn. De "Prins Bernhardhoeve" werd in 2014 gesloopt.
www.panoramio.com/photo/21301558
www.panoramio.com/photo/23805100
www.panoramio.com/photo/109314835
In het Nieuwsblad van het Noorden van 31-12-1970 wenste de NV De Gouden Leeuw Zuidlaren met o.a. Hotel Enting, Bar Brinkzicht, Café De Paris, Dancing, alle vrienden en clientèle een voorspoedig 1971:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011015921:mpeg21:a0173
"Gouden Leeuw in Zuidlaren failliet", Nieuwsblad van het Noorden van 25-11-1982:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011010546:mpeg21:a0002&quo... Zuidlaren krijgt facelift", Dagblad van het Noorden van 7-11-2015, blz. 20.
"Eigenaar Rinze Dijkstra van Brinkhotel" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0093
"Hart uit dorp weggerukt" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0004
"Brand in beeld" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0104
De Prins Bernardhoeve werd op 16-2-1986 compleet door brand verwoest. Nieuwsblad van het Noorden 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0092
"De Gouden Leeuw herrijst", Nieuwsblad van het Noorden van 9-7-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011664:mpeg21:a0267
"Nieuwe Bernhardhoeve in opbouw" in het Nieuwsblad van het Noorden van 28-2-1986:
"Nieuwbouw beurscomplex Prins Bernhardhoeve in een jaar gerealiseerd" in de Leeuwarder Courant van 23-5-1987 (met luchtfoto):
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010566353:mpeg21:a0416
"Rotary schenkt aan Zuidlaren kunstwerk" in het Nieuwsblad van het Noorden van 25-2-1987. Het kunstwerk is van Ko Vester uit Schipborg, Johannes van Laer uit Meppel en Joop de Blaauw uit Nieuweschans:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011000789:mpeg21:a0246
Van 1838 tot 1870 woonde timmerman en metselaar Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655). Omstreeks 1909 werd het Huize "Laar End" van Jkvr. Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer, ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar, die er in 1911 een verdieping op liet bouwen.
www.panoramio.com/photo/104633855
www.panoramio.com/photo/104633852
Hij was aandeelhouder in de in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Zijn erven boden op 20-1-1871 zijn huis en tuin te koop aan ten huize van Berend Bakker. Mogelijk was hij betrokken bij het ontwerp en de bouw van de tolhuizen in Schuilingsoord, Midlaren en De Groeve. In de advertentie werd gesproken over "eene ruime en nette Behuizinge en Erf, staande op eene aangename stand aan de Brink te Zuidlaren, en een akker Bouwland op de Esch aldaar" (Kad. Sectie G 377). Op 14-1-1871 werd Hooiland en Bouwland van Willem Sikkens in Eelde verkocht. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-1-1871, 9-1-1871 en 16-1-1871:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094464:mpeg21:a0024
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094468:mpeg21:a0021
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094490:mpeg21:a0021
Willems Sikkens had een zoon Hendrik Sikkens, opzigter waterstaat, geb. Zuidlaren 28-6-1840, ovl. De Punt (Vries) 30-7-1866, en twee dochters, nl. Jantien Sikkens, geb. Zuidlaren 14-1-1848 en Geesje Sikkens, geb. Zuidlaren 6-2-1854.
Willem Sikkens had een broer Albert Sikkens, timmerman, geb. Zuidlaren 6-6-1791, ovl. Zuidlaren 22-5-1877, gehuwd met Barbara Leen, en een broer Kars Sikkens, kuiper, timmerman, geb. Zuidlaren ca. 1793, ovl. Zuidlaren 18-9-1847, gehuwd met Geertruid Klaassens Nijland.
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Willem Sikkens was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010788494:mpeg21:a0011
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Dit opvallende huis in de Van Royenlaan 13, Kad. M 3810, nabij de Verlengde Hereweg en het voormalige RK Ziekenhuis, was eigendom van de familie Timmer van het timmerbedrijf J. Timmer en Zonen in Helpman.
De bedrijfsgebouwen stonden aan de Verlengde Hereweg nabij de Van Royenlaan, en aan de overkant in de Emmastraat.
Verlengde Hereweg, hoek Van Royenlaan in 1980: hdl.handle.net/21.12105/a22f79ce-bbb7-b947-5855-b74bf328995b
Op de huidige locaties Verlengde Hereweg OZ 34/34a en 38 stonden in 1832 de grote huizen van de Wed. J.A. Quintus en de Wed. G. Buirma: www.hisgis.nl
Op de huidige locatie Verlengde Hereweg WZ 103, het derde pand vanaf de Van Royenlaan, stond in 1832 een vrijstaand huis (met een tuin) van de Wed. Jan Egberts Wilphorst, Kad. A 81 (tuin A 80).
Ongeveer op de locatie Verlengde Hereweg WZ 41 (Kad. M 4787), bij de Van Iddekingeweg, stond in 1832 de herberg van kastelein Derk van den Berg, Kad. Helpman A 134, art. 49 (huis) en A 133, art. 49 (tuin).
Aanleg van de Van Iddekingeweg bij de Helper Brink (1953):
Sloop van winkel en café Verlengde Hereweg 51 en 51-1 van mevr. T. van der Woude-Eitens:
hdl.handle.net/21.12105/41238d57-e4bc-414c-b656-705880afaae0
hdl.handle.net/21.12105/d5df84a1-a3ca-1bb5-cf93-ce0d944c5b2d
hdl.handle.net/21.12105/d520249b-4570-8acb-4bd7-cc2226873d15
hdl.handle.net/21.12105/97e4b1ec-ee8f-966b-7f77-85f03c50e0b0
hdl.handle.net/21.12105/5180acf7-a07b-7fc4-a51f-1acd8eee3aae
Nieuwsblad van het Noorden van 24-3-1953: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010677243:mpeg21:a0126
Slijterij, Wijnhandel en Comestibles Van der Woude, sinds 1893, Verlengde Hereweg 49 (voorheen 51), hoek Van Iddekingeweg. Nieuwsblad van het Noorden van 29-1-1954: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885931:mpeg21:a0093
Wijko van der Woude, vervener, caféhouder, winkeler, zoon van Edzo van der Woude, geb. Roode Haan, gem. Noorddijk, en Elizabeth Closse, gehuwd met Trientje Eitens.
Nieuwsblad van het Noorden van 11-11-1953, 16-12-1953, en 22-12-1953: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883802:mpeg21:a0123
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883819:mpeg21:a0057
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883824:mpeg21:a0050
hdl.handle.net/21.12105/f21625dc-0a54-5073-d6b5-8afbe0c26cce
hdl.handle.net/21.12105/e0957b48-83f8-1127-6e9e-023dcabf919b
Johannes Schutter, barbier, tr. Haren 29-10-1896 Johanna van Bolhuis, geb. Helpman, Verlengde Hereweg 45.
Nieuwsblad van het Noorden van 8-2-1919: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891439:mpeg21:a0025
Mevr. de weduwe Prof. Dr. J.E. van Melle-Daubanton verkoopt het herenhuis Verlengde Hereweg 43 aan de heer J.W.B. Bruns.
Nieuwsblad van het Noorden van 31-12-1926: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010669332:mpeg21:a0065
Clementia Clara Henrica Kempen, weduwe van Johann Wilhelm Bernhard Bruns, geb. Haren Duitsland, ovl. Groningen 15-8-1930, oud 72 jaar, verkoopt het herenhuis Verlengde Hereweg 41 aan H.J. Kuipers. Nieuwsblad van het Noorden van 2-10-1930: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674711:mpeg21:a0039
Autogene Las- en Snijcursussen. Aanmelden bij G. Vorenkamp. Verlengde Hereweg 47. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 23-11-1949: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000148260:mpeg21:a0030
Afbraak Herenbehuizing Verlengde Hereweg 47. Nieuwbouw winkel met drie bovenwoningen op de hoek met de Van Iddekingeweg. Nieuwsblad van het Noorden van 24-2-1953: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010677219:mpeg21:a0111
Franke Sipkes Roders, timmerman, ovl. 21-11-1921, oud 80 jaar, Verlengde Heereweg 49. Nieuwsblad van het Noorden van 23-11-1920: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668207:mpeg21:a0096
Behuizing met sier- en moestuin, Verlengde Hereweg 49, verkocht voor f. 13.050. Nieuwsblad van het Noorden van
22-3-1923: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010669142:mpeg21:p003
Moderne Amerikaansche Machinale Glans- en Fijnstrijkinrichting "Het Noorden". K. Hermannie, Verlengde Hereweg 49. Nieuwsblad van het Noorden van 13-10-1923: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885329:mpeg21:a0107
Rudolph van Eijnsbergen, bontwerker, geb. Dordrecht ca. 1898, Verlengde Hereweg 49. Nieuwsblad van het Noorden
van 19-11-1927: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010669731:mpeg21:a0061
Noordelijk van het huis van de Wed. Jan Egberts Wilphorst stonden in 1832 de huizen van arbeider Harm Jan Bazuin, Kad. A 85, art. 33, van kastelein Lammert Sluurman, Kad. A 86, art. 445, van koperslager Josephus Henderikus Kloosterhuis, Kad. A 89, art. 286, van smid Lucas Lammerts, Kad. A 90, art. 322, van rentenier Reinder Bolt, Kad. A 93 en A 94, art. 67, van arbeider Jan Geerts Aling, Kad. A 95, art. 14, de school en het huis bij de school, Kad. A 98, art. 188, en A 99, art. 210, een weg van Jan Wuffen en mede Eigenaren, Kad. A 100, art. 527, het huis van bakker Marten Meijer, Kad. A 101, art. 335...…...en het huis met grote tuin van kastelein Derk van den Berg, Kad. A 134 en 133, art. 49, vooraan in Helpman, tegenover het huis van de Wed. Justus Datama Quintus, Kad. A 161, art. 400
De Wed. Jan Egberts Wilphorst was toen ook de eigenaar van het 75 meter zuidelijker gelegen vrijstaande huis aan de Verlengde Hereweg WZ, Kad. A 76, art. 523.
De gronden waarop het RK Ziekenhuis is gebouwd, waren in 1832 weilanden, in eigendom van de Weduwe Jan Egberts Wilphorst, Kad. A 170 en A 172. Haar twee vrijstaande huizen stonden aan de overkant, Kad. A 76 en A 81, art. 523 (www.hisgis.nl).
Aanbesteding van de bouw van twee Schoollokalen aan de bestaande school in Helpman, en van het maken van de Schoolmeubelen, door J. Timmer te Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 25-7-1894: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010895444:mpeg21:a0034
Kastelein Derk van den Berg, geb. ca. 1796, ovl. voor 24-12-1879, zoon van kastelein Hermannus van den Berg, ovl. in het Huis A 22 in Helpman op 23-1-1814, oud 57 jaar, en van Susanna Groeneveld, ovl. Haren 9-4-1816, oud 63 jaar, tr. Haren 16-5-1816 Aafje Havinga, ged. Groningen (Folkingestraat) 7-3-1792, ovl. Groningen 24-12-1879, oud 87 jaar, dochter van Berend Havinga, bakker, kastelein, en Anna Catharina Doll, bakkersche, ovl. Helpman 7-7-1820, oud 56 jaar, dochter van timmerman Jan Doll en Anna van Boekeren.
"Een Behuyzinge te Huur tegens Alderheiligen, zynde de eerste Herberg tot Helpman, alwaar het Landswelvaren uythangt; te bevragen bij de Brouwer J. Schuiring aan der Aa". Opregte Groninger Courant van 11-9-1767: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010260298:mpeg21:a0004
Verkoop Herberg, gelegen voor aan in Helpman, met nog drie nieuws getimmerde Kamers daar naast staande, door Brouwer J. Schuiringh te Helpman. Opregte Groninger Courant 31-1-1769: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010260441:mpeg21:a0005
Brouwer Jacob Schuiring van Beilen, ovl. Groningen 14-8-1773, tr. Groningen 27-2-1760 Margaretha Smidt van Groningen, verkoopt huis in Beilen. Opregte Groninger Courant van 16-12-1760: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010259700:mpeg21:a0003
Te Koop: "Een Behuizinge met een groot Hof er agter, staande en gelegen te Helpman, zynde een Herberg zoo thans door Monsr. Roelf Alberts en Vrouw wordt bewoond". Groninger Courant van 23-4-1776: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106481:mpeg21:a0006
Verkoop ten "Huize van de Kastelein H. van den Berg tot Helpman in de voorste Herberg". Groninger Courant van 28-5-1790: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010107901:mpeg21:a0004
Schultus G. Buirma ten Huize van Kastelein Harmannu van den Berg te Helpman; Harmannus overleed in Helpman A 22 op 23-1-1814, oud 57 jaar. Ommelander Courant van 6-1-1804: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215692:mpeg21:a0009
Een Nieuw Praam-Schip ligt in 't nieuw gegraven Canaal in Helpman. Inlichtingen bij Kastelein H. van den Berg in Helpman.
Groninger Courant van 2-2-1802.
Schultus G. Buirema verkoopt Huis, Schuur en Tuin aan de Straat in Helpman letter A nr. 7. ten Huize van Kastelein H. van den Berg Groninger Courant van 2-2-1810: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159306:mpeg21:a0011
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010170726:mpeg21:a0003
Schultus G. Buirma verkoopt Huis letter A nr. 13 ten Huize van Kastelein H. van den Berg.
Groninger Courant van 22-1-1811: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010170837:mpeg21:a0017
De erfgenamen van R.C. Bolt bieden de Behuizing en Wagenmakers Winkel en Schuur, staande aan de Straatweg A 12 te Helpman, bewoond door de Wedw. A. van Dalen en Zoon en Wagenmaker J. Elema en Vrouw, te koop aan ten huize van Derk van den Berg te Helpman, Kad. A 134, art. 49, staande tegenover het huis van de Wed. Justus Datama Quintus, Kad. A 161, art. 400.
Reinder Cornelius Bolt, geb. Helpman, ovl. Helpman A 12 op 20-5-1832, oud 78, echtgenoot van Aaltje Kramer, zoon van Cornelius Louwrents Bolt, wagenmaker, en Annechien Reinderts Homan.
Groninger Courant van 25-1-1833: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772762:mpeg21:a0008
Kastelein D. van den Berg te Helpman. Groninger Courant van 14-7-1820 en 25-4-1820: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773244:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773222:mpeg21:a0009
Groninger Courant van 11-11-1836: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772245:mpeg21:a0005
D. van den Berg vertrekt uit Helpman en gaat naar Wildervank. Groninger Courant van 30-4-1839: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770854:mpeg21:a0007
T.F. Rabe bericht dat hij, en niet D. van den Berg, zich in Helpman heeft gevestigd, en even als zijn Voorganger de affaire van Kastelein en Logementhouder zal voortzetten. Groninger Courant van 3-5-1839: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770842:mpeg21:a0005
T.F. Rabe verkoopt zijn Logement "Hamburg" in Winschoten. Groninger Courant van 23-1-1838: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771806:mpeg21:a0005
Kastelein Theodorus Fredericus Rabe, geb. Winschoten, ovl. Winschoten 21-2-1856, oud 61 jaar, gehuwd met Lammichijn Hindriks Huttinga, geb. Winschoterzijl (Wedde), ovl. Winschoten 22-5-1849, oud 46 jaar, logementhouder te Helpman. Groninger Courant van 17-12-1839: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770901:mpeg21:a0011
Lammert Sluurman, ged. Haren 5-4-1766, ovl. Groningen (Geertruida Gasthuis) 14-3-1852, oud 85 jaar, zoon van Jan Jans en Trientje Hinderks, weduwnaar van Jantien Wolters, geb. Peize ca. 1770, ovl. Groningen (Geertruida Gasthuis) 5-3-1845, oud 75 jaar, dochter van timmerman Wolter Wolters en Geugien Martinus.
Verkoop ten Huize van L. Sluurman te Helpman, van de neringrijke Herberg alwaar de "Provincie Drenthe" uithangt, staande in Helpman aan de Westzijde van de Straat, geteekend letter A nr. 19. Groninger Courant van 31-12-1833: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772845:mpeg21:a0005
Te Koop een Behuist Heemstede te Helpman, zoo by Gosen (ook Goossen) Alberts (Groenendal) in gebruik. Groninger Courant van 18-7-1788: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010107706:mpeg21:a0008
Gosen Alberts van Groningen, landbouwer, tr. Groningen 13-6-1741 Trijntje Geerts van Ruinen:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/4788b76e-bcab-bfc2...
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/6e1a6da3-4c0e-2faf...
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/8c426543-daca-0793...
Wedw. wijlen Gosen Alberts (Groenendal) in Helpman. Groninger Courant
12-01-1796: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010157613:mpeg21:a0008
Wolter Groenendal was in 1832 eigenaar van huis en erf Kad. Helpman (Haren) A 348, art. 174, tegenover het landgoed "Groenestein" van de wed. Justus Datama Quintus, Kad. A 345, art. 400. De wed. Quintus was toen ook eigenaar van het nabijgelegen huis aan de Verlengde Hereweg, Kad. A 161, art. 400:
www.staatingroningen.nl/288/landgoed-en-landhuis-groenestein
www.buitenplaatseninnederland.nl/groningen-groenestein.html
Groenenstein: hdl.handle.net/21.12105/cb60ba6d-e8b3-9306-62f9-983cd037ee6b
Jan Timmer, timmerman, architect en fabrikant, geb. Winsum, 23-7-1864, overleed op 2-5-1943.
Zoon Jan Albert Timmer:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/2aaa7f46-c2c8-1469...
Zoon Hinderikus Timmer, rijwielenfabrikant:
www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/29946567247/
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/d5ff4349-6727-3b05...
Zoon Hendrik Timmer, timmerman, fabrikant en architect, geb. Helpman 22-6-1887, ovl. Groningen 18-11-1949.
Hij heeft de Paalkoepel aan de Meerweg ontworpen i.o.v. de industrieel J.E. Scholten:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/35338975335/
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/63dca1e9-8763-6f80...
Het voormalige "zomerhuis" van de industrieel J.E. Scholten (1849-1918) aan de Meerweg 225 aan het Paterswoldsemeer in Haren, al in 1911 "De Paalkoepel" genoemd, thans Café Restaurant "De Paalkoepel". Volgens de bouwaanvraag was dit "zomerhuis" niet voor bewoning bestemd, maar als tijdelijke "zitplaats", en in hout en glas opgetrokken. De bouwvergunning is op 27-3-1908 afgegeven:
www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/35338975335/
De bouwmeester was H. Timmer van de Stoomtimmerfabriek in Helpman:
hdl.handle.net/21.12105/e5a8e79a-42bb-ed0c-0a42-cb240de88325
hdl.handle.net/21.12105/e48ac8e7-ac0d-1426-8e6b-3f268592616b
Verlengde Hereweg WZ ten hoogte van de Emmastraat, met links de nummers 103-105 (1923): hdl.handle.net/21.12105/f0817919-face-bb85-1160-6b7995947e2c
Hinderwetvergunning verleend aan J.W. Kamps, Verlengde Hereweg 103 (Kad. M 4092), voor het bereiden van vlees en vleeswaren, 1957-1958.
Hinderwetvergunning verleend aan J. Notebomer, Verlengde Hereweg 103/1 (Kad. Helpman M 4092), voor een bewaarplaats van benzine, 1960.
Dit pand van Notebomer is in 1915/16 gebouwd in opdracht van rijwielenfabrikant Jan Bronda, geb. Bedum 2-12-1863, ovl. Groningen 3-5-1928.
Aanvraag d.d. 24-6-1915 van Jan Bronda voor de bouw van een woonhuis op adres Verlengde Hereweg 103 (Kad. M 1559). Zijn dochter Dirkje Bronda was gehuwd met rijwielenfabrikant Hinderikus Timmer, zoon van Jan Timmer, timmerman, architect en fabrikant, geb. Winsum, 23-7-1864, overleed op 2-5-1943:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/d5ff4349-6727-3b05...
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
J. Bronda in de Schoolstraat bij de Poelestraat: www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/29946567247/
Hinderwetvergunning verleend aan respectievelijk J. Bronda en Firma J. Bronda in de Schoolstraat 2, 4 en 6 (Kas. G 4332, 5070 en 5071), voor het vervaardigen en herstellen van rijwielen en het plaatsen van drie moffelovens, 1911-1953.
Aanvraag van J. Timmer d.d. 9-6-1917 voor het oprichten van twee woningen op adres Verlengde Hereweg 91-93 (tegenover de Emmastraat), onder architectuur van Tonnis Holthuis (Kad. M 966, M 967, M 1326):
www.staatingroningen.nl/bedrijf/412/holthuis-t
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Op 9-6-1917 vroeg J. Timmer vergunning voor de bouw van twee woningen aan de Verlengde Hereweg 91-93 (Kad. M 966 en 967 en M 1326), ontworpen door architect Tonnis Holthuis (1880-1937), zoon van architect K.H. Holthuis (1852-1942). K.H. Holthuis was in 1892 de architect van het Regulateurshuis van de voormalige gasfabriek aan de Bloemstraat in Groningen (Rijksmonument 486758):
web.archive.org/web/20161025011117/http://www.panoramio.c...
"Nieuwe panden aan de Verlengde Hereweg". Afbraak van de panden Verlengde Hereweg 91, 93, 95 en 97, en nieuwbouw, in opdracht van N.V. Timmer. Het pand op nr. 91 is nog in gebruik bij architect ir. Gerrit Bosma (1903-1992), de architect van het inmiddels gesloopte pand van juwelier Oving, op de hoek van de Grote Markt en de Poelestraat:
www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/36643619720/
Nieuwsblad van het Noorden van 8-12-1967: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010869791:mpeg21:a0252
"Filiaal Blokker aan de Verlengde Hereweg" (op de locatie van Timmer Bouwstoffen). Nieuwsblad van het Noorden van 26-9-1989, bl. 15: www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=NVHN-1...
"Schot in plan Timmerlocatie". Nieuwsblad van het Noorden van 15-6-1994, blz. 9: www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=NVHN-1...
"Staalconstructie voorbode supermarkt". Nieuwsblad van het Noorden van 12-7-1997, blz. 9: www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=NVHN-1...
"Timmer neemt A-markt over". Nieuwsblad van het Noorden van 31-5-1988, blz. 13:
www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=NVHN-1...
Afbeelding Verlengde Hereweg WZ, t.h.v. de Emmastraat, met links de nummers 103-105 (1923):
hdl.handle.net/21.12105/f0817919-face-bb85-1160-6b7995947e2c
hdl.handle.net/21.12105/6a5ed822-4187-ff12-7827-e37618590b60
hdl.handle.net/21.12105/a751fc66-b777-1a58-1e3b-69c8310235cc
Verlengde Hereweg WZ bij Timmer (1980): hdl.handle.net/21.12105/7a33a4cd-01ac-15cc-e7e5-c809c5bf2416
Afbeeldingen van de timmerfabriek in de Emmastraat:
hdl.handle.net/21.12105/e5a8e79a-42bb-ed0c-0a42-cb240de88325
hdl.handle.net/21.12105/5446cb24-5a61-33cd-1493-2398458fe3c0
hdl.handle.net/21.12105/e48ac8e7-ac0d-1426-8e6b-3f268592616b
hdl.handle.net/21.12105/5cd09e06-0e21-49eb-66ba-83cc63a5349c
hdl.handle.net/21.12105/aaff256b-02c4-b6c6-b054-3bd462b16a38
Twee flinke Timmermansknechten gevraagd, met kost en inwoning bij J. Timmer, Helpman. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 8-4-1889: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101272:mpeg21:a0006
J. Timmer te Helpman en de aanbesteding van de inrichting van de noordelijke schietbaan in de voormalige linie van Helpman. Nieuwsblad van het Noorden 7-4-1893: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894999:mpeg21:a0009
J. Timmer te Helpman en de aanbesteding van de bouw van 27 cellulaire wandelplaatsen bij de strafgevangenis te Groningen. Algemeen Handelsblad van 15-6-1893: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010166366:mpeg21:a0021
Mevr. Timmer, Mr. van Royenlaan 11. Nieuwsblad van het Noorden van 29-5-1928: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010669053:mpeg21:a0076
Hinderwetvergunning (1895-1958) verleend aan de N.V. Stoommeubel- en Timmerfabriek v/h J. Timmer en Zonen, voor een stoomtimmerfabriek en uitbreiding, Emmastraat 4 (Kad. Haren M 1430): www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Timmerfabriek Timmer in Helpman.
De Telegraaf van 25-7-1903: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110553909:mpeg21:a0031
Nieuwsblad van het Noorden van 2-12-1904: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890986:mpeg21:a0050
Gebr. Timmer, Heereweg 74 en Emmastraat, Helpman G 192. Nieuwsblad van het Noorden van 25-4-1912: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010666451:mpeg21:a0060
Stoom-, Meubel- en Timmerfabriek J. Timmer & Zonen in Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 19-7-1918, 29-10-1920:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883313:mpeg21:a0069
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668396:mpeg21:a0025
J. Timmer & Zonen Stoommeubel- en Timmerfabriek Helpman-Groningen, Afd. Carrosseriebouw. Nieuwsblad van het Noorden van 19-11-1924: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010884202:mpeg21:a0112
Vrachtauto te water. De Noord-Ooster van 20-12-1927: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000080273:mpeg21:a0044
Hinderwetvergunning verleend aan J. Timmer, Mr. B. Royenlaan (Kad. M 2888), voor het bewerken en zagen van eternit, 1936-1937: www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Aanvraag van J. Timmer en anderen d.d. 24-4-1915 voor het bouwen van schuurtje op adres Verlengde Hereweg 126:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Aanvraag van J. Timmer d.d. 13-7-1916 voor het bouwen van loodsen op adres Verlengde Hereweg (Kad. H 1333).
Ontwerp van een Logiesgebouw met schaftlokaal enz. voor 186 Belgische Geïnterneerden welke in Groningen zullen komen werken:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Op 22-11-1916 diende deze firma bij de gemeente Groningen een aanvraag in voor het vergroten van de bestaande houtzagerij en houtwolfabriek aan de Verlengde Hereweg, voor rekening van de firma J. Timmer & Zonen (Kad. A 1333):
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Aanvraag van J. Timmer d.d. 21-5-1917 voor het bouwen van een asbest tuinhuisje op adres Verlengde Hereweg 126 (Kad. M 2101), naast Villa "Home" van A. Kingma op nr. 124 en Villa "Sara Anna" op nr. 122: www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Helpman 1906-1910: hdl.handle.net/21.12105/39679057-1c5b-fa89-3a63-cdb9078315ba
Emmastraat ca. 1915: hdl.handle.net/21.12105/da0d72a6-ea5f-f54e-ece4-a1e030375a5f
Emmastraat 1920-1930:https://hdl.handle.net/21.12105/a049bb88-086f-2c9f-a2d3-1ed24efa0a60
Emmastraat 1923: hdl.handle.net/21.12105/f461a452-6752-4530-8139-2075dbad5692
J. Timmer te Helpman en de aanbesteding van de afbraak van 2 woningen en de wederopbouw van een pakhuis aan het Boterdiep O 140 en 141, in opdracht van J.J. Bosman en onder architectuur van timmerman, aannemer Pieter Berend Motzveldt. Nieuwsblad van het Noorden van 22-9-1888: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010882655:mpeg21:a0026
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
J. Timmer was in 1912 eigenaar/verhuurder van Villa "Cyrano", Rijksstraatweg G 138 in Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 16-11-1912: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010666618:mpeg21:a0066
Afbeelding Villa "Cyrano": hdl.handle.net/21.12105/200fd006-d8fe-d9a4-0643-d999af2c43e8
hdl.handle.net/21.12105/b111f4fd-ca2e-650a-77bb-255945c12eb0
Deze villa ligt aan de Verlengde Hereweg 171 in Helpman, en is een Rijksmonument met nr. 484280; de architectuur wordt door Monumentenzorg toegeschreven aan architect P.M.A. Huurman. Deze villa ligt nabij Villa "Bella Vista" aan de Verlengde Hereweg 192 (Rijksmonument 484233), gebouwd in 1900: www.flickr.com/photos/148859204@N07/34640033214/in/datepo...
Villa "Bella Vista" werd in 1908 te huur aangeboden in het Nieuwsblad van het Noorden 9-1-1908 en 18-2-1908. De eigenaren waren Timmer, Steinweg en Wiersum. De huurster was mevr. de Wed. Prof. Dr. M.A. van Melle Daubanton te Bergen op Zoom:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34640033214/in/datepo...
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890634:mpeg21:a0041
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890667:mpeg21:a0094
Villa "Cyrano" werd in 1908 te koop aangeboden; de villa was bewoond geweest door de heer Rembertus Pieter Dojes (1860-1947), Lid van de Eerste Kamer der Staten Generaal. Nieuwsblad van het Noorden van 26-1-1908: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890649:mpeg21:a0090
Zijn eerste echtgenote Dirkje Dojes overleed in Groningen op 27-12-1907, oud 38 jaar.
Op 21-8-1901 werd op verzoek van J. Timmer te Helpman een "nieuw getimmerde heerenbehuizing" tegenover Villa "Rezzaga" publiek verkocht. Afbeeldingen van villa "Rezzago" en omgeving: www.flickr.com/photos/148859204@N07/34620647630/in/datepo...
web.archive.org/web/20161031115529/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161101003331/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161031104458/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161025001350/http://www.panoramio.c...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/35056613420/in/datepo...
Nieuwsblad van het Noorden 11-8-1901 en 23-8-1901:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883385:mpeg21:a0104
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883395:mpeg21:a0058
Op 28-5-1904 vond in Café "De Passage" in Helpman een vergadering plaats onder voorzitterschap van J.E. Scholten, met de slechte verlichting in Helpman als onderwerp. J.E. Scholten.
hdl.handle.net/21.12105/dd3499ad-8250-d881-8f72-bb3072b1b445
Van 1906 tot 1916 werd er elektriciteit opgewekt in een kleine centrale in de Emmastraat 35 (later smederij H.L. Post, Kad. M 2966).
hdl.handle.net/21.12105/51400191-a80f-d7e1-3db7-e253c5a3910f
J. Timmer e.a. werden lid van een commissie om tot verbeteringen te komen. Villa "Gelria" werd eerst door acetyleengas verlicht en later met aërogeengas. Nieuwsblad van het Noorden 31-5-1904.
In 1906/1907 bood de Stoomtimmerfabriek te Helpman twee villa's in de "Villastreek te Helpman" te huur of te koop aan, met lambriseringen van hardhoutgraniet, gefabriceerd door de Firma Muller en de Vries aan de Steentilkade 3 in Groningen. Tevens bood hij villaterreinen aan de Rijksstraatweg in Helpman te koop aan. Nieuwsblad van het Noorden van 18-11-1906, 3-2-1907 en 7-3-1907:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894860:mpeg21:a0150
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894391:mpeg21:a0082
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894364:mpeg21:a0034
Brabantsch Schoenenmagazijn Albert Bos, Verlengde Hereweg 62 (voorheen Straatweg G 34), hoek Helper Kerkstraat ZZ:
hdl.handle.net/21.12105/eed5df0a-0960-326d-870d-7577c7104fea
Nieuwsblad van het Noorden van 23-3-1902: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890545:mpeg21:a0071
Albert Bos, schoenmaker, geb. Groningen 12-1-1875, ovl. Groningen 27-3-1945, oud 70 jaar, echtgenoot van Anna Maria van Duinen, geb. Groningen 28-6-1878.
Kerkstraat 1923-1926-1928:
hdl.handle.net/21.12105/509898a4-8105-334b-95d6-28b08cb14998
hdl.handle.net/21.12105/274af51e-a3ee-80b2-e32c-237780a5c95f
hdl.handle.net/21.12105/72aa2a7f-f147-d159-7cb6-6e386f929d91
Kerkstraat 1895-1905: hdl.handle.net/21.12105/b683c7cf-dab7-579d-2ed3-6d8a2cf52e89
Boerderij familie Kwant aan de Verlengde Hereweg, hoek Emmastraat ZZ (1921-1924). Afgebroken voor de bouw van het RK Ziekenhuis aan de Verlengde Hereweg 92-96 in 1922/25.
In 1832 stonden de gronden waarop het RK Ziekenhuis is gebouwd kadastraal bekend als A 170 en A 172, eigendom van de Weduwe Jan Egberts Wilphorst. Haar huizen stonden aan de overkant, Kad. A 76 en A 81, art. 523:
hdl.handle.net/21.12105/e817e662-5a54-894d-d93c-0220bcf8f210
hdl.handle.net/21.12105/9742f2f7-2dc7-cb50-d763-3230de3ccd51
Verlengde Hereweg OZ, tussen het Rooms-Katholieke Ziekenhuis en de Savornin Lohmanlaan: ttps://hdl.handle.net/21.12105/4ce1c5fe-dd85-c0c7-9207-af4fe9415133
In 1832 was Hindrik Geerts Kwant eigenaar van huis en tuin aan de Verlengde Hereweg OZ, Kad. A 165, 166 en 167, art. 319, staande tegenover het pand van bakker Marten Meijer, Kad. A 101, art 335, en schuin tegenover landbouwer Jan Wuffen, Kad. A 103 en 105, art. 526.
Het kadastrale adres A 101 correspondeert met het huidige adres Verlengde Hereweg 61, nabij de Helper Brink.
Hindrik Geerts Kwant, landbouwer, geb. Helpman (Haren), ovl. Helpman 14-11-1838, oud 79 jaar, gehuwd geweest met Bouchien Meinders, zoon van Geert Kwant en Geertje Roelfs.
Op 23-7-1851 overleed hun zoon Geert Kwant in Helpman, oud 69 jaar.
Op 12-4-1884 overleed hun zoon Hindrik Hindriks Kwant, landbouwer, oud 84 jaar, ged. Helpman 3-9-1797, echtgenoot van Engeltje Haijes, geb. Oude Pekela 1-6-1808.
Zonen van Hindrik en Engeltje Kwant:
Filips, ovl. Verlengde Hereweg 92 op 15-2-1917: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/1a4daf83-2e51-6ef2...
Nieuwsblad van het Noorden van 16-2-1917: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883696:mpeg21:a0021
Hindrik: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/ac36d9b5-19c5-32e0...
Edo: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/5a32f1d2-34ef-5f03...
Meindert: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/88686446-97af-9b75...
Geert: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/e7f05468-fef1-ac04...
Edo Kwant mishandelt in de timmerfabriek van Timmer. Nieuwsblad van het Noorden van 2-12-1904: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890986:mpeg21:a0050
Verlengde Hereweg 191 in 1925-1935. Albertina Kwant was de laatste bewoonster. Nummer vervallen 19 maart 1934:
hdl.handle.net/21.12105/6f39829a-401f-e20f-0775-07be4a1ca7a9
Verlengde Hereweg OZ te Helpman, bij de Helper Oostsingel, gezien naar het zuiden (1931): hdl.handle.net/21.12105/6028de22-b84d-5a74-9d99-99c256cabec6
Idem 1923: hdl.handle.net/21.12105/678a15e4-c9fb-6292-f862-1417b0eb68c2
Idem 1932: hdl.handle.net/21.12105/5de751dc-c2b0-5550-5df4-92848e3be89a
Politiepost Verlengde Hereweg WZ 75 (1930-1939):
hdl.handle.net/21.12105/891f3988-da9c-e88a-e3e0-399746bc61e3
Idem in 1980: hdl.handle.net/21.12105/48188898-5167-161c-ef93-9a6d83de9abe
"Het nieuwe Roomsch-Katholieke Ziekenhuis te Groningen" (artikel met tekeningen). Nieuwsblad van het Noorden van 6-11-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667963:mpeg21:a0099
Het Ziekenhuis is klaar. Nieuwsblad van het Noorden van 14-3-1925: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668459:mpeg21:a0193
hdl.handle.net/21.12105/4fa66e4c-e7bb-d36d-0fbd-5a4fc9d84abf
Woonhuis Verlengde Hereweg OZ, afgebroken vanwege bouw Rooms-Katholiek Ziekenhuis aan de Verlengde Hereweg 92-96, nabij de Van Royenlaan:
hdl.handle.net/21.12105/66d5aa4d-a8da-1589-493f-d0110b037217
Verkoop van Afbraakmateriaal aan de Rijksstraatweg bij de Emmastraat. Nieuwsblad van het Noorden van 25-1-1918: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891521:mpeg21:a0034
Eindpunt tramlijnen 1 en 5, Verlengde Hereweg WZ bij de Emmastraat (1922): hdl.handle.net/21.12105/59de75ac-0098-1646-bbfc-b76d30f174ba
Verlengde Hereweg WZ, ten hoogte van de Van Royenlaan, gezien naar het noorden (1925-1931): hdl.handle.net/21.12105/b48ff96a-42a9-a90c-9b05-934bc916a1d3
Tussen Van Royenlaan, Moddermanlaan en Van Ketwich Verschuurlaan (1950): hdl.handle.net/21.12105/b48ff96a-42a9-a90c-9b05-934bc916a1d3
Afbraak Tolhuis Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van
14-8-1916: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668041:mpeg21:a0059
Bouwtekening Tolhuis: hdl.handle.net/21.12105/5afe162f-f1a6-90fe-887c-b181f7886091
Verlengde Hereweg bij het Tolhek, tussen de Moddermanlaan en de Van Royenlaan:
hdl.handle.net/21.12105/206dfed9-881f-9f79-2357-0e35081d8d9a
In 1832 stond het Tolhuis kadastraal bekend als A 179, art. 178, staande nabij de huizen van de Wed. Jan Egberts Wilphorst, Kad. A 76, art 523, en A 81, art. 523. Het waren toen de meest zuidelijk gelegen panden.
Op de locatie Kad. A 81, art. 523 werd in 1915/16 het huis van J. Bronda gebouwd, nl. Verlengde Hereweg 103, Kad. M 1559, nabij de Van Royenlaan.
Verkoop Afbraak bij de voormalige N.V. Noack's Vleesfabrieken in Helpman, Kad. Haren A 1410, 1555, 1580. Nieuwsblad van het Noorden van 26-4-1919: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887599:mpeg21:a0091
Naamgeving, aanleg en bouw van woningen Mr. B. van Royenlaan. Nieuwsblad van het Noorden
van 4-11-1924, 10-3-1926, 18-10-1927, 30-1-1931, 14-3-1931, 9-10-1931, 7-11-1933, 23-5-1934, 29-9-1934:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010884189:mpeg21:a0132
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667739:mpeg21:a0127
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010669703:mpeg21:a0211
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010675011:mpeg21:a0039
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010675048:mpeg21:a0183
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674383:mpeg21:a0088
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674586:mpeg21:a0093
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674187:mpeg21:a0075
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674298:mpeg21:a0294
"Modelhuis Van Royenlaan (6)". Nieuwsblad van het Noorden van 20-3-1934: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674135:mpeg21:a0171
Aan de Verlengde Hereweg (Heereweg) stonden in 1832 twee huizen van landbouwer Jan Wuffen, Kad. A 103 en 105, art. 526, naast het huis van bakker Marten Meijer, Kad. A 101, art 335, naast een gemeenschappelijke weg, Kad. A 100, en daarnaast de School, Kad. A 98, art. 188, en het Huis bij de School, Kad. A 88, art. 210, en het Huis van Jan Geerts Aling, Kad. A 95, art. 14.
Jan Wuffen, landbouwer, geb. Onnen (Haren), ovl. Helpman (Haren) 30-8-1844, oud 72 jaar, echtgenoot van Marchien Buurma (ook Buirma), geb. Helpman, ovl. Helpman 25-8-1857, oud 86 jaar, resp. zoon van Jan Egberts Wuffen, landbouwer, en Lammechien van Dalen, en dochter van Jakob Buirma en
Alberdina Margarethe Rummerink:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/3a51ab50-1f59-e65c...
Proces-verbaal van publieke verkoop door de kinderen van Jan Wuffen en Margien Buirma e.l. te Helpman aan Johan Hendrik Quintus van een stuk land, genaamd de Mouwen, gelegen ten oosten van Helpman aan het Winschoterdiep:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Tegenover het huis van Jan Wuffen stond het huis van de Wed. Geert Buirma, Kad. A 162, art. 106.
Weduwe Wuffen. Groninger Courant van 28-12-1849, 4-1-1850, 24-1-1854:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772467:mpeg21:a0006
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771495:mpeg21:a0007
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773072:mpeg21:a0009
Hinderika Hoenderken, landbouwersche, 52 jaar oud, geb. Noordlaren (Haren), ovl. Helpman (Haren) 18-3-1832, oud 52 jaar, dochter van Otto Hoenderken, landbouwer, en Grietien Hamming, landbouwersche, gehuwd geweest met Geert Buirma.
Proces-verbaal van publieke verkoop door de erfgenamen van Geert Buirma en Henderika Hoenderken e.l. te Helpman aan Johan Hendrik Quintus van een kamp land, genaamd de Runderboom, gelegen in drie stukken aan de westzijde van de straatweg onder Dilgt.
Proces-verbaal van publieke verkoop door de kinderen van Geert Buirma en Henderika Hoenderken e.l. te Helpman aan Johan Hendrik Quintus van een stuk hooiland en baggerveen, genaamd het Scholtenveen, gelegen ten oosten van Haren, en een stuk hooiland en baggerveen, genaamd het Schutriet, gelegen ten oosten van Onnen.
Proces-verbaal van publieke verkoop door de kinderen van Geert Buirma en Henderika Hoenderken e.l. aan Johan Hendrik Quintus van een huis en schuur met open grond gelegen aan de oostzijde van de straatweg te Helpman, een daarbij gelegen kamp land, een stuk hooiland en baggerveen, genaamd het Scholtenveen, gelegen onder Haren, en een stuk hooiland en baggerveen, genaamd het Schutriet, gelegen ten oosten van Onnen.
School te Helpman. Ommelander Courant van 25-8-1809: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216308:mpeg21:a0007
Te Huur: Twee aan elkander belendende Behuizingen en Tuinen, letter A nr. 12 en 12a te Helpman, zeer geschikt tot buitenverblijven of ook tot het houden van Wijn- en Koffijhuis. Te bevragen bij M.J. Por te Groningen en bij E. Wilphorst te Helpman. Groninger Courant van 8-1-1839: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770812:mpeg21:a0009
Huis van de familie Wilphorst aan de Verlengde Hereweg 117 in 1918, de meest zuidelijke woning van Helpman: hdl.handle.net/21.12105/a3570a99-0429-33f7-c9bc-99bf78301ed4
Jantien Cornelis Offringa, geb. Helpman, ovl. Helpman 12-4-1840, oud 81 jaar, weduwe Jan Egberts Wilphorst, ovl Helpman 16-8-1820, oud 64 jaar, was in 1832 eigenaar van huis en erf in Helpman, Kad. A 76, art. 323, en het huis Kad. A 81, art. 523.
Geessen Wilphorst, geb. Helpman (Haren), ovl. Haren 15-4-1853, oud 63 jaar, dochter van Jan Egberts Wilphorst, landbouwer, en Jantien Offeringa, oud 57 jaar, gehuwd geweest met Geert Hemmes, geb. Essen, ovl. Groningen 12-1-1827,
Egbert Wilphorst, landbouwer, geb. Helpman (Haren), ovl Haren 14-4-1850, oud 63 jaar, gehuwd met Alberdina Margaretha Swartwolt, zoon van Jan Egbert Wilphorst, landbouwer, en Jantien Cornelis Offringa.
Tegenover het huis van Jan Egberts Wilphorst stond het huis van de Wed. Ebo Bolhuis, kad. Haren A 173, art. 57.
Te Koop: Een ruime Behuizing met grooten Tuin, zeer geschikt tot Zomerverblijf staande en gelegen aan de westzijde van de Straatweg te Helpman, in huur bewoond door T. Aling, eigendom van de Wed. G. Hemmes. Groninger Courant van 14-1-1851: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771602:mpeg21:a0010
Kastelein T. Aling aan de Straatweg WZ te Helpman, voorheen Huis en Tuin van de wed. G. Hemmes. Groninger Courant van 9-1-1852, 20-1-1852, 2-8-1853, 11-7-1854, 10-5-1857, 1-7-1857:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773593:mpeg21:a0006
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773596:mpeg21:a0005
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773007:mpeg21:a0003
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771602:mpeg21:a0010
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773120:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772673:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772695:mpeg21:a0002
Verkoop van het Koffijhuis en Tuin van T. Aling aan de Straatweg WZ in Helpman. Leeuwarder Courant van 2-12-1880: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010587777:mpeg21:a0008
Teunis Geerts Aling, geb. Helpman 29-12-1823, ovl. Groningen 11-1-1915, zoon van Jan Geerts Aling, tuinier, en Ennechien Vorenkamp, tr. Groningen 29-11-1846 Anna Magrita van Tongeren, geb. Groningen 10-9-1819, ovl. Groningen 14-5-1899:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/fbadd85d-3ada-42a5...
De Blaauwverwerij van Lubbertus Tonkens, geb. Helpman 3-3-1828, ovl. Sneek 16-1-1899, zoon van Reinder Tonkens, blaauwverwer, en Trijntje Izaäks ten Cate, geb. Kalkwijk (Hoogezand), ovl. Helpman 23-1-1857, oud 70 jaar, gehuwd met Jantje van Hemmen, geb. Hemmen (Haren) 30-4-1835, ovl. Sneek 30-9-1917, oud 82 jaar, is verplaatst naar een nieuw pand in het midden van het dorp Helpman, tegenover Kastelein P. Aling.
Het huis van Reinder Tonkens, ovl. Helpman 10-10-1857, oud 67 jaar, stond in 1832 kadastraal bekend als Haren (Helpman) A 138, art. 484, het eerste huis komende uit Groningen.
De verwerij is ja/nee per 1-5-1879 overgenomen door J. Siemelink. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 15-4-1879, 13-5-1879 en 18-9-1879: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097647:mpeg21:a0011
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097731:mpeg21:a0016
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000102283:mpeg21:a0019
Te Huur: een beklante Blaauwverwerij in Helpman van L. Tonkens. Tevens geschikt voor andere affaires. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 5-2-1883.
Het nieuwe Café Restaurant "Homan" (voorheen Aling) te Helpman bij Groningen, met prachtigen Tuin, waarin Kegelbaan en Kindervermakelijkheden. Nieuwsblad van het Noorden van 15-7-1897: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885076:mpeg21:a0047
Hotel en Café-Restaurant "Central" in Winschoten van J.Th. Homan, voorheen te Noordbroek en Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 20-7-1899: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886380:mpeg21:a0051
Hij is Johannes Theodorus Homan, klerk, logementhouder, geb. Nieuwe Pekela, ovl. Groningen 18-7-1934, oud 80 jaar, zoon van Hendrik Homan, geb. Leek 24-1-1813, en Maria Cornelia Rijken, geb. Groningen 25-1-1818, kleinzoon van
Jan Hendriks Homan, winkelier, ovl. Zevenhuizen (Leek) 17-1-1835, oud 57 jaar, en van Geeske Kornelis Bijzitter.
Groot Tuin-Concert in de tuin "De Bellevue" van de Wed. J. Hofkamp a/d straatweg tusschen Helpman en Haren. Nieuwsblad van het Noorden van 14-8-1898 en 20-8-1898: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887380:mpeg21:a0106
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887384:mpeg21:a0053
Nieuwe Theetuin van Bouwman in Helpman. Nieuwe Veendammer Courant van 1-8-1894: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078758:mpeg21:a0006
Groot Tuinconcert in de Tuin "De Passage" van K. Bouwman. Nieuwsblad van het Noorden van 29-7-1894, 7-8-1895 en 2-8-1896:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010895446:mpeg21:a0036
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885646:mpeg21:a0058
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883530:mpeg21:a0013
Hij is Klaas Klaassens Bouwman, kastelein, koffiehuishouder, geb. Groningen, ovl. Haren (Huize "Avondlicht") 15-3-1937, oud 86 jaar, gehuwd met Stientje Onnes, geb. Groningen, ovl. Haren 20-1-1936, oud 82 jaar.
De geboorte van hun zoon Klaas in Helpman op 8-12-1881 werd mede aangegeven door buurman Lubertus Tonkens, blaauwverwer.
K. Bouwman, koffiehuishouder te Helpman. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 11-10-1886: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100688:mpeg21:a0021
Wedstrijd in 't Reciteeren ten Huize van K. Bouwman, Café te Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 16-11-1889: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010895538:mpeg21:a0028
Bouwman van Helpman, de joviale en flinke kastelein. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-7-1889: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000102358:mpeg21:a0013
Café met Vermakelijkheden te Helpman. K. Bouwman, eerste Café, Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 28-8-1891: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890086:mpeg21:a0011
Wandbekleding van het Paviljoen en Warande van K. Bouwman te Helpman, aangelegd door W. Vrieling te Haren.
Nieuwsblad van het Noorden van 5-5-1895: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010884489:mpeg21:a0070
K. Bouwman te Helpman koopt de behuizing met schuur en stalling zijnde een koffiehuis, in huur bewoond door de wed. Boer, staande aan de Straatweg G 39. Nieuwsblad van het Noorden van 5-11-1895: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885707:mpeg21:a0039
Aanbesteding van de bouw van een Café met Bovenwoning in de Theetuin "De Passage" aan de Rijksstraatweg in Helpman, door K. Bouwman. Nieuwsblad van het Noorden van 4-9-1895: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885661:mpeg21:a0049
Muziekuitvoering in Café K. Bouwman. Nieuwsblad van het Noorden van 29-3-1895.
Opening nieuwe Café "De Passage" van K. Bouwman, ontworpen door timmerman en architect Berend Hameka in de Haddingestraat 19 in Groningen. Nieuwsblad van het Noorden van 5-4-1896: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883181:mpeg21:a0051
Berend Hameka, geb. Vledder 4-11-1840, ovl. Haren 18-9-1918, oud 77 jaar, gehuwd met Christina Louisa van Laan, geb. Groningen, ovl. Haren 13-11-1924, oud 81 jaar.
Zie ook de gerestaureerde Villa "Aaf", aan de Rijksstraatweg 101 in Haren. Op 31-3-1905 opende het Hotel, Café en Restaurant "La Promenade" van J. van Hemmen hier zijn deuren. Uit de aanbestedingsadvertenties in het Nieuwsblad van het Noorden van 20-7-1904 en 29-7-1904 blijkt dat het bestek en de bouwtekeningen te verkrijgen waren in de Haddingestraat 19 in Groningen, het adres van Berend Hameka (1840-1918), timmerman, architect en Vader in het Lutherse Weeshuis. In 1918/19 heeft een grote verbouwing plaatsgevonden onder architectuur van M.G. Eelkema (1883-1930). Eelkema heeft een zeer belangrijke bijdrage geleverd aan de architectuur van Helpman: www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/34649791340/
"Ik heb mie, zee Freerk, verwonderd over 't neie oetbraidingsplan van Winsom-Obergum. Maar 't mooiste (in mien zin) is, dat dei olle reuzenmooie meulen op zien baarg net staait op te schaaiden van 't olle en 't neie en op zoo'n menaier ken de mulder doar alle goan en komen overzain en zoo blijft dizze reus 't middelpunt van alles!" (Het Noorden in Woord en Beeld 16-3-1934).
"Het Uitbreidingsplan". Nieuwsblad van het Noorden van
9-5-1930, 6-2-1932, 8-3-1933: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674819:mpeg21:a0283
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674483:mpeg21:a0150
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010673944:mpeg21:a0189
molendatabase.nl/nederland/molen.php?nummer=386
www.molendatabase.nl/nederland/molen.php?nummer=387
www.winsum.nl/vrije_tijd/bezienswaardigheden/molens
www.groningermolenhuis.nl/actueel/anbidocs/ANBI-gegevens_...
Het opvallende huis in de Van Royenlaan 13 in Groningen, Kad. M 3810, was eigendom van de familie Timmer van het timmerbedrijf J. Timmer en Zonen in Helpman:
www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/44257831920/
Deze firma zat al in Helpman toen Helpman nog een dorp was.
Jan Timmer, timmerman, architect en fabrikant, geb. Winsum, 23-7-1864, overleed op 2-5-1943.
Hij stamt uit een geslacht van timmermannen en molenbouwers.
Verlengde Hereweg, hoek Van Royenlaan in 1980: hdl.handle.net/21.12105/a22f79ce-bbb7-b947-5855-b74bf328995b
Op de locatie Verlengde Hereweg WZ 103, het derde pand vanaf de Van Royenlaan, stond in 1832 een vrijstaand huis (met een tuin) van de Wed. Jan Egberts Wilphorst, Kad. A 81 (tuin A 80).
Aangrenzend stonden in 1832 de huizen van arbeider Harm Jan Bazuin, Kad. A 85, art. 33, van kastelein Lammert Sluurman, Kad. A 86, art. 445, van koperslager Josephus Henderikus Kloosterhuis, Kad. A 89, art. 286, van smid Lucas Lammerts, Kad. A 90, art. 322, van rentenier Reinder Bolt, Kad. A 93 en A 94, art. 67, van arbeider Jan Geerts Aling, Kad. A 95, art. 14, de school en het huis bij de school, Kad. A 98, art. 188, en A 99, art. 210, een weg van Jan Wuffen en mede Eigenaren, Kad. A 100, art. 527, het huis van bakker Marten Meijer, Kad. A 101, art. 335...…...en het huis met grote tuin van kastelein Derk van den Berg, Kad. A 134 en 133, art. 49, vooraan in Helpman, tegenover het huis van de Wed. Justus Datama Quintus, Kad. A 161, art. 400.
De Wed. Jan Egberts Wilphorst was toen ook de eigenaar van het 75 meter zuidelijker gelegen vrijstaande huis aan de Verlengde Hereweg WZ, Kad. A 76, art. 523.
De gronden waarop het RK Ziekenhuis is gebouwd, waren in 1832 weilanden, in eigendom van de Weduwe Jan Egberts Wilphorst, Kad. A 170 en A 172. Haar twee vrijstaande huizen stonden aan de overkant, Kad. A 76 en A 81, art. 523 (www.hisgis.nl).
Kastelein Derk van den Berg, geb. ca. 1796, ovl. voor 24-12-1879, zoon van kastelein Hermannus van den Berg, ovl. in het Huis A 22 in Helpman op 23-1-1814, oud 57 jaar, en van Susanna Groeneveld, ovl. Haren 9-4-1816, oud 63 jaar, tr. Haren 16-5-1816 Aafje Havinga, ged. Groningen (Folkingestraat) 7-3-1792, ovl. Groningen 24-12-1879, oud 87 jaar, dochter van Berend Havinga, bakker, kastelein, en Anna Catharina Doll, bakkersche, ovl. Helpman 7-7-1820, oud 56 jaar, dochter van timmerman Jan Doll en Anna van Boekeren.
"Een Behuyzinge te Huur tegens Alderheiligen, zynde de eerste Herberg tot Helpman, alwaar het Landswelvaren uythangt; te bevragen bij de Brouwer J. Schuiring aan der Aa". Opregte Groninger Courant van 11-9-1767: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010260298:mpeg21:a0004
Verkoop Herberg, gelegen voor aan in Helpman, met nog drie nieuws getimmerde Kamers daar naast staande, door Brouwer J. Schuiringh te Helpman. Opregte Groninger Courant 31-1-1769: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010260441:mpeg21:a0005
Brouwer Jacob Schuiring van Beilen, ovl. Groningen 14-8-1773, tr. Groningen 27-2-1760 Margaretha Smidt van Groningen, verkoopt huis in Beilen. Opregte Groninger Courant van 16-12-1760: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010259700:mpeg21:a0003
Te Koop: "Een Behuizinge met een groot Hof er agter, staande en gelegen te Helpman, zynde een Herberg zoo thans door Monsr. Roelf Alberts en Vrouw wordt bewoond". Groninger Courant van 23-4-1776: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106481:mpeg21:a0006
Verkoop ten "Huize van de Kastelein H. van den Berg tot Helpman in de voorste Herberg". Groninger Courant van 28-5-1790: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010107901:mpeg21:a0004
Schultus G. Buirma ten Huize van Kastelein Harmannu van den Berg te Helpman; Harmannus overleed in Helpman A 22 op 23-1-1814, oud 57 jaar. Ommelander Courant van 6-1-1804: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215692:mpeg21:a0009
Een Nieuw Praam-Schip ligt in 't nieuw gegraven Canaal in Helpman. Inlichtingen bij Kastelein H. van den Berg in Helpman.
Groninger Courant van 2-2-1802.
Schultus G. Buirema verkoopt Huis, Schuur en Tuin aan de Straat in Helpman letter A nr. 7. ten Huize van Kastelein H. van den Berg Groninger Courant van 2-2-1810: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159306:mpeg21:a0011
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010170726:mpeg21:a0003
Schultus G. Buirma verkoopt Huis letter A nr. 13 ten Huize van Kastelein H. van den Berg.
Groninger Courant van 22-1-1811: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010170837:mpeg21:a0017
De erfgenamen van R.C. Bolt bieden de Behuizing en Wagenmakers Winkel en Schuur, staande aan de Straatweg A 12 te Helpman, bewoond door de Wedw. A. van Dalen en Zoon en Wagenmaker J. Elema en Vrouw, te koop aan ten huize van Derk van den Berg te Helpman, Kad. A 134, art. 49, staande tegenover het huis van de Wed. Justus Datama Quintus, Kad. A 161, art. 400.
Reinder Cornelius Bolt, geb. Helpman, ovl. Helpman A 12 op 20-5-1832, oud 78, echtgenoot van Aaltje Kramer, zoon van Cornelius Louwrents Bolt, wagenmaker, en Annechien Reinderts Homan.
Groninger Courant van 25-1-1833: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772762:mpeg21:a0008
Kastelein D. van den Berg te Helpman. Groninger Courant van 14-7-1820 en 25-4-1820: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773244:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773222:mpeg21:a0009
Groninger Courant van 11-11-1836: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772245:mpeg21:a0005
D. van den Berg vertrekt uit Helpman en gaat naar Wildervank. Groninger Courant van 30-4-1839: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770854:mpeg21:a0007
T.F. Rabe bericht dat hij, en niet D. van den Berg, zich in Helpman heeft gevestigd, en even als zijn Voorganger de affaire van Kastelein en Logementhouder zal voortzetten. Groninger Courant van 3-5-1839: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770842:mpeg21:a0005
T.F. Rabe verkoopt zijn Logement "Hamburg" in Winschoten. Groninger Courant van 23-1-1838: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771806:mpeg21:a0005
Kastelein Theodorus Fredericus Rabe, geb. Winschoten, ovl. Winschoten 21-2-1856, oud 61 jaar, gehuwd met Lammichijn Hindriks Huttinga, geb. Winschoterzijl (Wedde), ovl. Winschoten 22-5-1849, oud 46 jaar, logementhouder te Helpman. Groninger Courant van 17-12-1839: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770901:mpeg21:a0011
Wijlen Meester Smid Lucas Lammerts. Groninger Courant van
23-2-1830: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773500:mpeg21:a0024
Lammert Sluurman, ged. Haren 5-4-1766, ovl. Groningen (Geertruida Gasthuis) 14-3-1852, oud 85 jaar, zoon van Jan Jans en Trientje Hinderks, weduwnaar van Jantien Wolters, geb. Peize ca. 1770, ovl. Groningen (Geertruida Gasthuis) 5-3-1845, oud 75 jaar, dochter van timmerman Wolter Wolters en Geugien Martinus.
Verkoop ten Huize van L. Sluurman te Helpman, van de neringrijke Herberg alwaar de "Provincie Drenthe" uithangt, staande in Helpman aan de Westzijde van de Straat, geteekend letter A nr. 19. Groninger Courant van 31-12-1833: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772845:mpeg21:a0005
Te Koop een Behuist Heemstede te Helpman, zoo by Gosen (ook Goossen) Alberts (Groenendal) in gebruik. Groninger Courant van 18-7-1788: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010107706:mpeg21:a0008
Gosen Alberts van Groningen, landbouwer, tr. Groningen 13-6-1741 Trijntje Geerts van Ruinen:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/4788b76e-bcab-bfc2...
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/6e1a6da3-4c0e-2faf...
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/8c426543-daca-0793...
Wedw. wijlen Gosen Alberts (Groenendal) in Helpman. Groninger Courant
12-01-1796: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010157613:mpeg21:a0008
Wolter Groenendal was in 1832 eigenaar van huis en erf Kad. Helpman (Haren) A 348, art. 174, tegenover het landgoed "Groenestein" van de wed. Justus Datama Quintus, Kad. A 345, art. 400. De wed. Quintus was toen ook eigenaar van het nabijgelegen huis aan de Verlengde Hereweg, Kad. A 161, art. 400:
www.staatingroningen.nl/288/landgoed-en-landhuis-groenestein
www.buitenplaatseninnederland.nl/groningen-groenestein.html
De gebouwen van de firma Timmer stonden aan de Verlengde Hereweg WZ, nabij de Van Royenlaan, en aan de overkant in de Emmastraat.
Jan Timmer, timmerman, architect en fabrikant, geb. Winsum, 23-7-1864, overleed op 2-5-1943.
Zoon Jan Albert Timmer:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/2aaa7f46-c2c8-1469...
Zoon Hinderikus Timmer, rijwielenfabrikant:
www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/29946567247/
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/d5ff4349-6727-3b05...
Zoon Hendrik Timmer, timmerman, fabrikant en architect, geb. Helpman 22-6-1887, ovl. Groningen 18-11-1949.
Hij heeft de Paalkoepel aan de Meerweg ontworpen i.o.v. de industrieel J.E. Scholten:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/35338975335/
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/63dca1e9-8763-6f80...
Zoon Enno Timmer:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/6ee8a700-3205-6396...
Het voormalige "zomerhuis" van de industrieel J.E. Scholten (1849-1918) aan de Meerweg 225 aan het Paterswoldsemeer in Haren, al in 1911 "De Paalkoepel" genoemd, thans Café Restaurant "De Paalkoepel". Volgens de bouwaanvraag was dit "zomerhuis" niet voor bewoning bestemd, maar als tijdelijke "zitplaats", en in hout en glas opgetrokken. De bouwvergunning is op 27-3-1908 afgegeven:
www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/35338975335/
De bouwmeester was H. Timmer van de Stoomtimmerfabriek in Helpman:
hdl.handle.net/21.12105/e5a8e79a-42bb-ed0c-0a42-cb240de88325
hdl.handle.net/21.12105/e48ac8e7-ac0d-1426-8e6b-3f268592616b
hdl.handle.net/21.12105/5cd09e06-0e21-49eb-66ba-83cc63a5349c
Foto van de vervallen "Paalkoepel":
hdl.handle.net/21.12105/b74148ff-a0fc-3b6b-1bd0-2a8ed153913a
Verlengde Hereweg WZ ten hoogte van de Emmastraat, met links de nummers 103-105 (1923): hdl.handle.net/21.12105/f0817919-face-bb85-1160-6b7995947e2c
Hinderwetvergunning verleend aan J.W. Kamps, Verlengde Hereweg 103 (Kad. M 4092), voor het bereiden van vlees en vleeswaren, 1957-1958.
Hinderwetvergunning verleend aan J. Notebomer, Verlengde Hereweg 103/1 (Kad. Helpman M 4092), voor een bewaarplaats van benzine, 1960.
Dit pand van Notebomer is in 1915/16 gebouwd in opdracht van rijwielenfabrikant Jan Bronda, geb. Bedum 2-12-1863, ovl. Groningen 3-5-1928.
Aanvraag d.d. 24-6-1915 van Jan Bronda voor de bouw van een woonhuis op adres Verlengde Hereweg 103 (Kad. M 1559). Zijn dochter Dirkje Bronda was gehuwd met rijwielenfabrikant Hinderikus Timmer, zoon van Jan Timmer, timmerman, architect en fabrikant, geb. Winsum, 23-7-1864, overleed op 2-5-1943:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/d5ff4349-6727-3b05...
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
J. Bronda in de Schoolstraat bij de Poelestraat: www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/29946567247/
Hinderwetvergunning verleend aan respectievelijk J. Bronda en Firma J. Bronda in de Schoolstraat 2, 4 en 6 (Kas. G 4332, 5070 en 5071), voor het vervaardigen en herstellen van rijwielen en het plaatsen van drie moffelovens, 1911-1953.
Aanvraag van J. Timmer d.d. 9-6-1917 voor het oprichten van twee woningen op adres Verlengde Hereweg 91-93 (tegenover de Emmastraat), onder architectuur van Tonnis Holthuis (Kad. M 966, M 967, M 1326):
www.staatingroningen.nl/bedrijf/412/holthuis-t
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Op 9-6-1917 vroeg J. Timmer vergunning voor de bouw van twee woningen aan de Verlengde Hereweg 91-93 (Kad. M 966 en 967 en M 1326), ontworpen door architect Tonnis Holthuis (1880-1937), zoon van architect K.H. Holthuis (1852-1942). K.H. Holthuis was in 1892 de architect van het Regulateurshuis van de voormalige gasfabriek aan de Bloemstraat in Groningen (Rijksmonument 486758):
web.archive.org/web/20161025011117/http://www.panoramio.c...
"Nieuwe panden aan de Verlengde Hereweg". Afbraak van de panden Verlengde Hereweg 91, 93, 95 en 97, en nieuwbouw, in opdracht van N.V. Timmer. Het pand op nr. 91 is nog in gebruik bij architect ir. Gerrit Bosma (1903-1992), de architect van het inmiddels gesloopte pand van juwelier Oving, op de hoek van de Grote Markt en de Poelestraat:
www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/36643619720/
Nieuwsblad van het Noorden van 8-12-1967: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010869791:mpeg21:a0252
"Filiaal Blokker aan de Verlengde Hereweg" (op de locatie van Timmer Bouwstoffen). Nieuwsblad van het Noorden van 26-9-1989, bl. 15: www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=NVHN-1...
"Schot in plan Timmerlocatie". Nieuwsblad van het Noorden van 15-6-1994, blz. 9: www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=NVHN-1...
"Staalconstructie voorbode supermarkt". Nieuwsblad van het Noorden van 12-7-1997, blz. 9: www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=NVHN-1...
"Timmer neemt A-markt over". Nieuwsblad van het Noorden van 31-5-1988, blz. 13:
www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=NVHN-1...
Afbeelding Verlengde Hereweg WZ, t.h.v. de Emmastraat, met links de nummers 103-105 (1923):
hdl.handle.net/21.12105/f0817919-face-bb85-1160-6b7995947e2c
hdl.handle.net/21.12105/6a5ed822-4187-ff12-7827-e37618590b60
hdl.handle.net/21.12105/a751fc66-b777-1a58-1e3b-69c8310235cc
Verlengde Hereweg WZ bij Timmer (1980): hdl.handle.net/21.12105/7a33a4cd-01ac-15cc-e7e5-c809c5bf2416
Afbeeldingen van de timmerfabriek in de Emmastraat:
hdl.handle.net/21.12105/e5a8e79a-42bb-ed0c-0a42-cb240de88325
hdl.handle.net/21.12105/5446cb24-5a61-33cd-1493-2398458fe3c0
hdl.handle.net/21.12105/e48ac8e7-ac0d-1426-8e6b-3f268592616b
hdl.handle.net/21.12105/5cd09e06-0e21-49eb-66ba-83cc63a5349c
hdl.handle.net/21.12105/aaff256b-02c4-b6c6-b054-3bd462b16a38
Twee flinke Timmermansknechten gevraagd, met kost en inwoning bij J. Timmer, Helpman. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 8-4-1889: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101272:mpeg21:a0006
J. Timmer te Helpman en de aanbesteding van de inrichting van de noordelijke schietbaan in de voormalige linie van Helpman. Nieuwsblad van het Noorden 7-4-1893: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894999:mpeg21:a0009
J. Timmer te Helpman en de aanbesteding van de bouw van 27 cellulaire wandelplaatsen bij de strafgevangenis te Groningen. Algemeen Handelsblad van 15-6-1893: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010166366:mpeg21:a0021
Mevr. Timmer, Mr. van Royenlaan 11. Nieuwsblad van het Noorden van 29-5-1928: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010669053:mpeg21:a0076
Hinderwetvergunning (1895-1958) verleend aan de N.V. Stoommeubel- en Timmerfabriek v/h J. Timmer en Zonen, voor een stoomtimmerfabriek en uitbreiding, Emmastraat 4 (Kad. Haren M 1430): www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Timmerfabriek Timmer in Helpman.
De Telegraaf van 25-7-1903: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110553909:mpeg21:a0031
Nieuwsblad van het Noorden van 2-12-1904: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890986:mpeg21:a0050
Gebr. Timmer, Heereweg 74 en Emmastraat, Helpman G 192. Nieuwsblad van het Noorden van 25-4-1912: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010666451:mpeg21:a0060
Stoom-, Meubel- en Timmerfabriek J. Timmer & Zonen in Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 19-7-1918, 29-10-1920:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883313:mpeg21:a0069
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668396:mpeg21:a0025
J. Timmer & Zonen Stoommeubel- en Timmerfabriek Helpman-Groningen, Afd. Carrosseriebouw. Nieuwsblad van het Noorden van 19-11-1924: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010884202:mpeg21:a0112
Vrachtauto te water. De Noord-Ooster van 20-12-1927: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000080273:mpeg21:a0044
Hinderwetvergunning verleend aan J. Timmer, Mr. B. Royenlaan (Kad. M 2888), voor het bewerken en zagen van eternit, 1936-1937: www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Aanvraag van J. Timmer en anderen d.d. 24-4-1915 voor het bouwen van schuurtje op adres Verlengde Hereweg 126:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Aanvraag van J. Timmer d.d. 13-7-1916 voor het bouwen van loodsen op adres Verlengde Hereweg (Kad. H 1333).
Ontwerp van een Logiesgebouw met schaftlokaal enz. voor 186 Belgische Geïnterneerden welke in Groningen zullen komen werken:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Op 22-11-1916 diende deze firma bij de gemeente Groningen een aanvraag in voor het vergroten van de bestaande houtzagerij en houtwolfabriek aan de Verlengde Hereweg, voor rekening van de firma J. Timmer & Zonen (Kad. A 1333):
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Aanvraag van J. Timmer d.d. 21-5-1917 voor het bouwen van een asbest tuinhuisje op adres Verlengde Hereweg 126 (Kad. M 2101), naast Villa "Home" van A. Kingma op nr. 124 en Villa "Sara Anna" op nr. 122: www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Helpman 1906-1910: hdl.handle.net/21.12105/39679057-1c5b-fa89-3a63-cdb9078315ba
Emmastraat ca. 1915: hdl.handle.net/21.12105/da0d72a6-ea5f-f54e-ece4-a1e030375a5f
Emmastraat 1920-1930:https://hdl.handle.net/21.12105/a049bb88-086f-2c9f-a2d3-1ed24efa0a60
Emmastraat 1923: hdl.handle.net/21.12105/f461a452-6752-4530-8139-2075dbad5692
J. Timmer te Helpman en de aanbesteding van de afbraak van 2 woningen en de wederopbouw van een pakhuis aan het Boterdiep O 140 en 141, in opdracht van J.J. Bosman en onder architectuur van timmerman, aannemer Pieter Berend Motzveldt. Nieuwsblad van het Noorden van 22-9-1888: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010882655:mpeg21:a0026
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
J. Timmer was in 1912 eigenaar/verhuurder van Villa "Cyrano", Rijksstraatweg G 138 in Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 16-11-1912: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010666618:mpeg21:a0066
Afbeelding Villa "Cyrano": hdl.handle.net/21.12105/200fd006-d8fe-d9a4-0643-d999af2c43e8
hdl.handle.net/21.12105/b111f4fd-ca2e-650a-77bb-255945c12eb0
Deze villa ligt aan de Verlengde Hereweg 171 in Helpman, en is een Rijksmonument met nr. 484280; de architectuur wordt door Monumentenzorg toegeschreven aan architect P.M.A. Huurman. Deze villa ligt nabij Villa "Bella Vista" aan de Verlengde Hereweg 192 (Rijksmonument 484233), gebouwd in 1900: www.flickr.com/photos/148859204@N07/34640033214/in/datepo...
Villa "Bella Vista" werd in 1908 te huur aangeboden in het Nieuwsblad van het Noorden 9-1-1908 en 18-2-1908. De eigenaren waren Timmer, Steinweg en Wiersum. De huurster was mevr. de Wed. Prof. Dr. M.A. van Melle Daubanton te Bergen op Zoom:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34640033214/in/datepo...
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890634:mpeg21:a0041
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890667:mpeg21:a0094
Villa "Cyrano" werd in 1908 te koop aangeboden; de villa was bewoond geweest door de heer Rembertus Pieter Dojes (1860-1947), Lid van de Eerste Kamer der Staten Generaal. Nieuwsblad van het Noorden van 26-1-1908: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890649:mpeg21:a0090
Zijn eerste echtgenote Dirkje Dojes overleed in Groningen op 27-12-1907, oud 38 jaar.
Op 21-8-1901 werd op verzoek van J. Timmer te Helpman een "nieuw getimmerde heerenbehuizing" tegenover Villa "Rezzaga" publiek verkocht. Afbeeldingen van villa "Rezzago" en omgeving: www.flickr.com/photos/148859204@N07/34620647630/in/datepo...
web.archive.org/web/20161031115529/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161101003331/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161031104458/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161025001350/http://www.panoramio.c...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/35056613420/in/datepo...
Nieuwsblad van het Noorden 11-8-1901 en 23-8-1901:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883385:mpeg21:a0104
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883395:mpeg21:a0058
Op 28-5-1904 vond in Café "De Passage" in Helpman een vergadering plaats onder voorzitterschap van J.E. Scholten, met de slechte verlichting in Helpman als onderwerp. J.E. Scholten, J. Timmer e.a. werden lid van een commissie om tot verbeteringen te komen. Villa "Gelria" werd eerst door acetyleengas verlicht en later met aërogeengas. Nieuwsblad van het Noorden 31-5-1904:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891383:mpeg21:a0107
In 1906/1907 bood de Stoomtimmerfabriek te Helpman twee villa's in de "Villastreek te Helpman" te huur of te koop aan, met lambriseringen van hardhoutgraniet, gefabriceerd door de Firma Muller en de Vries aan de Steentilkade 3 in Groningen. Tevens bood hij villaterreinen aan de Rijksstraatweg in Helpman te koop aan. Nieuwsblad van het Noorden van 18-11-1906, 3-2-1907 en 7-3-1907:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894860:mpeg21:a0150
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894391:mpeg21:a0082
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894364:mpeg21:a0034
Brabantsch Schoenenmagazijn Albert Bos, Verlengde Hereweg 62 (voorheen Straatweg G 34), hoek Helper Kerkstraat ZZ:
hdl.handle.net/21.12105/eed5df0a-0960-326d-870d-7577c7104fea
Nieuwsblad van het Noorden van 23-3-1902: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890545:mpeg21:a0071
Albert Bos, schoenmaker, geb. Groningen 12-1-1875, ovl. Groningen 27-3-1945, oud 70 jaar, echtgenoot van Anna Maria van Duinen, geb. Groningen 28-6-1878.
Kerkstraat 1923-1926-1928:
hdl.handle.net/21.12105/509898a4-8105-334b-95d6-28b08cb14998
hdl.handle.net/21.12105/274af51e-a3ee-80b2-e32c-237780a5c95f
hdl.handle.net/21.12105/72aa2a7f-f147-d159-7cb6-6e386f929d91
Kerkstraat 1895-1905: hdl.handle.net/21.12105/b683c7cf-dab7-579d-2ed3-6d8a2cf52e89
Boerderij familie Kwant aan de Verlengde Hereweg, hoek Emmastraat ZZ (1921-1924). Afgebroken voor de bouw van het RK Ziekenhuis aan de Verlengde Hereweg 92-96 in 1922/25.
In 1832 stonden de gronden waarop het RK Ziekenhuis is gebouwd kadastraal bekend als A 170 en A 172, eigendom van de Weduwe Jan Egberts Wilphorst. Haar huizen stonden aan de overkant, Kad. A 76 en A 81, art. 523:
hdl.handle.net/21.12105/e817e662-5a54-894d-d93c-0220bcf8f210
hdl.handle.net/21.12105/9742f2f7-2dc7-cb50-d763-3230de3ccd51
Verlengde Hereweg OZ, tussen het Rooms-Katholieke Ziekenhuis en de Savornin Lohmanlaan: ttps://hdl.handle.net/21.12105/4ce1c5fe-dd85-c0c7-9207-af4fe9415133
In 1832 was Hindrik Geerts Kwant eigenaar van huis en tuin aan de Verlengde Hereweg OZ, Kad. A 165, 166 en 167, art. 319, staande tegenover het pand van bakker Marten Meijer, Kad. A 101, art 335, en schuin tegenover landbouwer Jan Wuffen, Kad. A 103 en 105, art. 526.
Het kadastrale adres A 101 correspondeert met het huidige adres Verlengde Hereweg 61, nabij de Helper Brink.
Hindrik Geerts Kwant, landbouwer, geb. Helpman (Haren), ovl. Helpman 14-11-1838, oud 79 jaar, gehuwd geweest met Bouchien Meinders, zoon van Geert Kwant en Geertje Roelfs.
Op 23-7-1851 overleed hun zoon Geert Kwant in Helpman, oud 69 jaar.
Op 12-4-1884 overleed hun zoon Hindrik Hindriks Kwant, landbouwer, oud 84 jaar, ged. Helpman 3-9-1797, echtgenoot van Engeltje Haijes, geb. Oude Pekela 1-6-1808.
Zonen van Hindrik en Engeltje Kwant:
Filips, ovl. Verlengde Hereweg 92 op 15-2-1917: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/1a4daf83-2e51-6ef2...
Nieuwsblad van het Noorden van 16-2-1917: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883696:mpeg21:a0021
Hindrik: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/ac36d9b5-19c5-32e0...
Edo: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/5a32f1d2-34ef-5f03...
Meindert: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/88686446-97af-9b75...
Geert: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/e7f05468-fef1-ac04...
Edo Kwant mishandelt in de timmerfabriek van Timmer. Nieuwsblad van het Noorden van 2-12-1904: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890986:mpeg21:a0050
Verlengde Hereweg 191 in 1925-1935. Albertina Kwant was de laatste bewoonster. Nummer vervallen 19 maart 1934:
hdl.handle.net/21.12105/6f39829a-401f-e20f-0775-07be4a1ca7a9
Verlengde Hereweg OZ te Helpman, bij de Helper Oostsingel, gezien naar het zuiden (1931): hdl.handle.net/21.12105/6028de22-b84d-5a74-9d99-99c256cabec6
Idem 1923: hdl.handle.net/21.12105/678a15e4-c9fb-6292-f862-1417b0eb68c2
Idem 1932: hdl.handle.net/21.12105/5de751dc-c2b0-5550-5df4-92848e3be89a
Politiepost Verlengde Hereweg WZ 75 (1930-1939):
hdl.handle.net/21.12105/891f3988-da9c-e88a-e3e0-399746bc61e3
Idem in 1980: hdl.handle.net/21.12105/48188898-5167-161c-ef93-9a6d83de9abe
"Het Witte Huis" aan de Verlengde Hereweg in Helpman (1910-1918): hdl.handle.net/21.12105/835f9917-4a21-98e5-9010-c83e7abb56ce
"Het nieuwe Roomsch-Katholieke Ziekenhuis te Groningen" (artikel met tekeningen). Nieuwsblad van het Noorden van 6-11-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667963:mpeg21:a0099
Het Ziekenhuis is klaar. Nieuwsblad van het Noorden van 14-3-1925: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668459:mpeg21:a0193
hdl.handle.net/21.12105/4fa66e4c-e7bb-d36d-0fbd-5a4fc9d84abf
Woonhuis Verlengde Hereweg OZ, afgebroken vanwege bouw Rooms-Katholiek Ziekenhuis aan de Verlengde Hereweg 92-96, nabij de Van Royenlaan:
hdl.handle.net/21.12105/66d5aa4d-a8da-1589-493f-d0110b037217
Verkoop van Afbraakmateriaal aan de Rijksstraatweg bij de Emmastraat. Nieuwsblad van het Noorden van 25-1-1918: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891521:mpeg21:a0034
Eindpunt tramlijnen 1 en 5, Verlengde Hereweg WZ bij de Emmastraat (1922): hdl.handle.net/21.12105/59de75ac-0098-1646-bbfc-b76d30f174ba
Verlengde Hereweg WZ, ten hoogte van de Van Royenlaan, gezien naar het noorden (1925-1931): hdl.handle.net/21.12105/b48ff96a-42a9-a90c-9b05-934bc916a1d3
Tussen Van Royenlaan, Moddermanlaan en Van Ketwich Verschuurlaan (1950): hdl.handle.net/21.12105/b48ff96a-42a9-a90c-9b05-934bc916a1d3
Afbraak Tolhuis Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van
14-8-1916: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668041:mpeg21:a0059
Bouwtekening Tolhuis: hdl.handle.net/21.12105/5afe162f-f1a6-90fe-887c-b181f7886091
Verlengde Hereweg bij het Tolhek, tussen de Moddermanlaan en de Van Royenlaan:
hdl.handle.net/21.12105/206dfed9-881f-9f79-2357-0e35081d8d9a
In 1832 stond het Tolhuis kadastraal bekend als A 179, art. 178, staande nabij de huizen van de Wed. Jan Egberts Wilphorst, Kad. A 76, art 523, en A 81, art. 523. Het waren toen de meest zuidelijk gelegen panden.
Op de locatie Kad. A 81, art. 523 werd in 1915/16 het huis van J. Bronda gebouwd, nl. Verlengde Hereweg 103, Kad. M 1559, nabij de Van Royenlaan.
Verkoop Afbraak bij de voormalige N.V. Noack's Vleesfabrieken in Helpman, Kad. Haren A 1410, 1555, 1580. Nieuwsblad van het Noorden van 26-4-1919: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887599:mpeg21:a0091
Naamgeving, aanleg en bouw van woningen Mr. B. van Royenlaan. Nieuwsblad van het Noorden
van 4-11-1924, 10-3-1926, 18-10-1927, 30-1-1931, 14-3-1931, 9-10-1931, 7-11-1933, 23-5-1934, 29-9-1934:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010884189:mpeg21:a0132
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667739:mpeg21:a0127
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010669703:mpeg21:a0211
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010675011:mpeg21:a0039
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010675048:mpeg21:a0183
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674383:mpeg21:a0088
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674586:mpeg21:a0093
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674187:mpeg21:a0075
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674298:mpeg21:a0294
"Modelhuis Van Royenlaan (6)". Nieuwsblad van het Noorden van 20-3-1934: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674135:mpeg21:a0171
Aan de Verlengde Hereweg (Heereweg) stonden in 1832 twee huizen van landbouwer Jan Wuffen, Kad. A 103 en 105, art. 526, naast het huis van bakker Marten Meijer, Kad. A 101, art 335, naast een gemeenschappelijke weg, Kad. A 100, en daarnaast de School, Kad. A 98, art. 188, en het Huis bij de School, Kad. A 88, art. 210, en het Huis van Jan Geerts Aling, Kad. A 95, art. 14.
Jan Wuffen, landbouwer, geb. Onnen (Haren), ovl. Helpman (Haren) 30-8-1844, oud 72 jaar, echtgenoot van Marchien Buurma (ook Buirma), geb. Helpman, ovl. Helpman 25-8-1857, oud 86 jaar, resp. zoon van Jan Egberts Wuffen, landbouwer, en Lammechien van Dalen, en dochter van Jakob Buirma en
Alberdina Margarethe Rummerink:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/3a51ab50-1f59-e65c...
Proces-verbaal van publieke verkoop door de kinderen van Jan Wuffen en Margien Buirma e.l. te Helpman aan Johan Hendrik Quintus van een stuk land, genaamd de Mouwen, gelegen ten oosten van Helpman aan het Winschoterdiep:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Tegenover het huis van Jan Wuffen stond het huis van de Wed. Geert Buirma, Kad. A 162, art. 106.
Weduwe Wuffen. Groninger Courant van 28-12-1849, 4-1-1850, 24-1-1854:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772467:mpeg21:a0006
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771495:mpeg21:a0007
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773072:mpeg21:a0009
Hinderika Hoenderken, landbouwersche, 52 jaar oud, geb. Noordlaren (Haren), ovl. Helpman (Haren) 18-3-1832, oud 52 jaar, dochter van Otto Hoenderken, landbouwer, en Grietien Hamming, landbouwersche, gehuwd geweest met Geert Buirma.
Proces-verbaal van publieke verkoop door de erfgenamen van Geert Buirma en Henderika Hoenderken e.l. te Helpman aan Johan Hendrik Quintus van een kamp land, genaamd de Runderboom, gelegen in drie stukken aan de westzijde van de straatweg onder Dilgt.
Proces-verbaal van publieke verkoop door de kinderen van Geert Buirma en Henderika Hoenderken e.l. te Helpman aan Johan Hendrik Quintus van een stuk hooiland en baggerveen, genaamd het Scholtenveen, gelegen ten oosten van Haren, en een stuk hooiland en baggerveen, genaamd het Schutriet, gelegen ten oosten van Onnen.
Proces-verbaal van publieke verkoop door de kinderen van Geert Buirma en Henderika Hoenderken e.l. aan Johan Hendrik Quintus van een huis en schuur met open grond gelegen aan de oostzijde van de straatweg te Helpman, een daarbij gelegen kamp land, een stuk hooiland en baggerveen, genaamd het Scholtenveen, gelegen onder Haren, en een stuk hooiland en baggerveen, genaamd het Schutriet, gelegen ten oosten van Onnen.
School te Helpman. Ommelander Courant van 25-8-1809: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216308:mpeg21:a0007
Te Huur: Twee aan elkander belendende Behuizingen en Tuinen, letter A nr. 12 en 12a te Helpman, zeer geschikt tot buitenverblijven of ook tot het houden van Wijn- en Koffijhuis. Te bevragen bij M.J. Por te Groningen en bij E. Wilphorst te Helpman. Groninger Courant van 8-1-1839: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770812:mpeg21:a0009
Huis van de familie Wilphorst aan de Verlengde Hereweg 117 in 1918, de meest zuidelijke woning van Helpman: hdl.handle.net/21.12105/a3570a99-0429-33f7-c9bc-99bf78301ed4
Jantien Cornelis Offringa, geb. Helpman, ovl. Helpman 12-4-1840, oud 81 jaar, weduwe Jan Egberts Wilphorst, ovl Helpman 16-8-1820, oud 64 jaar, was in 1832 eigenaar van huis en erf in Helpman, Kad. A 76, art. 323, en het huis Kad. A 81, art. 523.
Geessen Wilphorst, geb. Helpman (Haren), ovl. Haren 15-4-1853, oud 63 jaar, dochter van Jan Egberts Wilphorst, landbouwer, en Jantien Offeringa, oud 57 jaar, gehuwd geweest met Geert Hemmes, geb. Essen, ovl. Groningen 12-1-1827,
Egbert Wilphorst, landbouwer, geb. Helpman (Haren), ovl Haren 14-4-1850, oud 63 jaar, gehuwd met Alberdina Margaretha Swartwolt, zoon van Jan Egbert Wilphorst, landbouwer, en Jantien Cornelis Offringa.
Tegenover het huis van Jan Egberts Wilphorst stond het huis van de Wed. Ebo Bolhuis, kad. Haren A 173, art. 57.
Te Koop: Een ruime Behuizing met grooten Tuin, zeer geschikt tot Zomerverblijf staande en gelegen aan de westzijde van de Straatweg te Helpman, in huur bewoond door T. Aling, eigendom van de Wed. G. Hemmes. Groninger Courant van 14-1-1851: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771602:mpeg21:a0010
Kastelein T. Aling aan de Straatweg WZ te Helpman, voorheen Huis en Tuin van de wed. G. Hemmes. Groninger Courant van 9-1-1852, 20-1-1852, 2-8-1853, 11-7-1854, 10-5-1857, 1-7-1857:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773593:mpeg21:a0006
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773596:mpeg21:a0005
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773007:mpeg21:a0003
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771602:mpeg21:a0010
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773120:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772673:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772695:mpeg21:a0002
Verkoop van het Koffijhuis en Tuin van T. Aling aan de Straatweg WZ in Helpman. Leeuwarder Courant van 2-12-1880: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010587777:mpeg21:a0008
Teunis Geerts Aling, geb. Helpman 29-12-1823, ovl. Groningen 11-1-1915, zoon van Jan Geerts Aling, tuinier, en Ennechien Vorenkamp, tr. Groningen 29-11-1846 Anna Magrita van Tongeren, geb. Groningen 10-9-1819, ovl. Groningen 14-5-1899:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/fbadd85d-3ada-42a5...
De Blaauwverwerij van Lubbertus Tonkens, geb. Helpman 3-3-1828, ovl. Sneek 16-1-1899, zoon van Reinder Tonkens, blaauwverwer, en Trijntje Izaäks ten Cate, geb. Kalkwijk (Hoogezand), ovl. Helpman 23-1-1857, oud 70 jaar, gehuwd met Jantje van Hemmen, geb. Hemmen (Haren) 30-4-1835, ovl. Sneek 30-9-1917, oud 82 jaar, is verplaatst naar een nieuw pand in het midden van het dorp Helpman, tegenover Kastelein P. Aling.
Het huis van Reinder Tonkens, ovl. Helpman 10-10-1857, oud 67 jaar, stond in 1832 kadastraal bekend als Haren (Helpman) A 138, art. 484, het eerste huis komende uit Groningen.
De verwerij is ja/nee per 1-5-1879 overgenomen door J. Siemelink. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 15-4-1879, 13-5-1879 en 18-9-1879: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097647:mpeg21:a0011
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097731:mpeg21:a0016
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000102283:mpeg21:a0019
Te Huur: een beklante Blaauwverwerij in Helpman van L. Tonkens. Tevens geschikt voor andere affaires. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 5-2-1883: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000098308:mpeg21:a0013
Het nieuwe Café Restaurant "Homan" (voorheen Aling) te Helpman bij Groningen, met prachtigen Tuin, waarin Kegelbaan en Kindervermakelijkheden. Nieuwsblad van het Noorden van 15-7-1897: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885076:mpeg21:a0047
Hotel en Café-Restaurant "Central" in Winschoten van J.Th. Homan, voorheen te Noordbroek en Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 20-7-1899: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886380:mpeg21:a0051
Hij is Johannes Theodorus Homan, klerk, logementhouder, geb. Nieuwe Pekela, ovl. Groningen 18-7-1934, oud 80 jaar, zoon van Hendrik Homan, geb. Leek 24-1-1813, en Maria Cornelia Rijken, geb. Groningen 25-1-1818, kleinzoon van
Jan Hendriks Homan, winkelier, ovl. Zevenhuizen (Leek) 17-1-1835, oud 57 jaar, en van Geeske Kornelis Bijzitter.
Groot Tuin-Concert in de tuin "De Bellevue" van de Wed. J. Hofkamp a/d straatweg tusschen Helpman en Haren. Nieuwsblad van het Noorden van 14-8-1898 en 20-8-1898: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887380:mpeg21:a0106
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887384:mpeg21:a0053
Kegelpartij in Café "Gruno" te Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 1-8-1897: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885091:mpeg21:a0066
Koffiehuis "Het Hooge Huis" van L. Mulder in Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 20-8-1898: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887384:mpeg21:a0053
Café-Restaurant De "Passage", Verlengde Hereweg OZ 22 in Helpman:
hdl.handle.net/21.12105/dd3499ad-8250-d881-8f72-bb3072b1b445
hdl.handle.net/21.12105/d71326fd-9961-ffac-a1e9-dd562fdc2696
hdl.handle.net/21.12105/4406db0c-d4a5-ae7a-23de-5f1d8d3d3196
hdl.handle.net/21.12105/852c876c-32fe-06f0-5562-043ced751ce9
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 6-9-1898: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101019:mpeg21:a0019
Nieuwsblad van het Noorden van 17-7-1897, 21-7-1897, 17-8-1899 en 27-3-1958:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885078:mpeg21:a0029
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885081:mpeg21:a0026
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886403:mpeg21:a0051
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010677653:mpeg21:a0206
Feesten Helpman in den Tuin v.h. Uitspannings-oord "Landlust" van E. Vorenkamp, gelegen aan de Coenderweg in Helpman:
hdl.handle.net/21.12105/eed5df0a-0960-326d-870d-7577c7104fea
hdl.handle.net/21.12105/fd3aad5d-fb7c-9639-5c83-3f2bcf357dc3
hdl.handle.net/21.12105/c98c243d-7e7e-1d0d-84f6-2f654a0f0950
hdl.handle.net/21.12105/7527a5dd-129b-ce63-8e73-ed8cfc94b4dd
Nieuwsblad van het Noorden van 20-5-1906, 25-5-1912 en 10-9-1912:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894944:mpeg21:a0087
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010666476:mpeg21:a0084
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010666566:mpeg21:a0049
Molenaars en molenmakers:
Hendrik Timmer, timmerman, fabrikant, architect, geb. Helpman 22-6-1887, ovl. Groningen 18-11-1949, zoon van Jan Timmer, timmerman en fabrikant, ovl. Groningen 2-5-1943, oud 78 jaar, en van Hillechien Bazuin.
Hendrik Timmer is een kleinzoon van Hindrik Timmer, zaagmolenaarsknecht (1864, 1866), houtzager (1867-1870) in Winsum-Obergum, geb. Groningen 12-4-1835, ovl. Groningen 24-1-1876, 40 jaar, en van Johanna Bolt, geb. Zuidwolde (Bedum), dochter van herbergier Enne Klaasen Bolt. Hun kinderen zijn in Obergum geboren.
De molen in Winsum-Obergum betreft vermoedelijk de wind- houtzaag- en olijmolen (met kalkbranderij) van Willem Jans Wierda aan het Winsumerdiep, Kad. B 325, art. 258. Hij was de eigenaar van meerdere huizen in Obergum:
www.molendatabase.org/molendb.php?step=details&nummer...
Willem Jans Wierda, koopman, geb. Pieterburen, ovl. Obergum nr. 92 (Winsum) 17-2-1842, oud 59 jaar.
Te Koop: Een Kapitale en voor korte jaren nieuws getimmerde Hout-Zaag-Molen en aanzienlyke Behuizinge, onder Winsum aan het Zyldiep, met Kalkbranderij aldaar, en een Kapitale Behuizinge met Hoedemakery in Obergum, staande tussen het Zyldiep en de Straat. Ommelander Courant van 13-7-1810 en 14-12-1810:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216404:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216448:mpeg21:a0011
Groninger Courant van 1-1-1811: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010170833:mpeg21:a0011
Hendrik Timmer is een achterkleinzoon van Jan Roelfs Timmer, zaagmolenaarsknecht (1827, 1828, 1840), woonachtig buiten de Kranepoort letter U nr. 99 (1828, 1834, 1835), zolderknecht (1839), houtzaagmolenaar, geb. Ten Boer ca. 1805, ovl. Groningen 30-9-1877, oud 72 jaar, tr. Ten Boer 4-2-1827 Jantje Hindriks Weenenga, geb. Slochteren ca. 1800.
De zaagmolen in Groningen betreft vermoedelijk een van de twee houtzaagmolens van Gerrit en Gerbrand van Calcar, afgebrand in 1845, staande aan het Reitdiep, Kad. Groningen C 19 en C 19bis, art. 408:
www.molendatabase.org/molendb.php?step=details&nummer...
hdl.handle.net/21.12105/ba87eb73-9484-abd3-7f91-6629d5a45d8f
Gerbrand van Calcar, houtkooper, geb. Groningen, ovl. Groningen (Nieuwe Ebbingestraat O 24) 20-5-1845, oud 56 jaar.
Gerrit van Calcar, geb. Groningen, ovl Groningen (Der A letter H nr. 93) 23-10-1855, oud 72 jaar.
De grootste van de twee molens afgebrand door blikseminslag. Groninger Courant van 20-6-1845, 4-7-1845: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771032:mpeg21:p002
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771036:mpeg21:a0004
De zaagmolen in Ten Boer is vermoedelijk de in 1903 gesloopte molen aan het Damsterdiep, Kad. Ten Boer F 102 bis, in 1832 eigendom van burgemeester Harm Pieters de Boer, geb. Wildervank, ovl. Ten Boer 19-7-1834, oud 60 jaar, zoon van schipper Pieter Harms de Boer:
www.molendatabase.org/molendb.php?step=details&tbnumm...
"Op afbraak te koop, een van eikenhout gebouwde Windhoutzaagmolen, met zeer sterk kruis, staande aan het Damsterdiep. Gebr. van Delden, Ten Boer". Leeuwarder Courant van 5-12-1903: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010596859:mpeg21:a0037
J.U. Reinders heeft de Zaagmolen bij de Boltkap in Ten Boer overgenomen van de heer Van Buren. Groninger Courant van 14-3-1837: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771719:mpeg21:a0006
Houtveiling bij de Zaagmolen in Ten Boer. Groninger Courant van 29-6-1841: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010779556:mpeg21:a0019
Jakob Uneco Reinders, houtzaagmolenaar, geb. Martenshoek (Hoogezand) 28-1-1814, ovl. Ten Boer 14-2-1865, oud 51 jaar.
Hendrik is een achterachterkleinzoon van Harm Hindriks Timmer, timmerman, molenmaker, aannemer, geb. Slochteren 28-6-1771, ovl. Bedum 30-12-1834, en van Martje Jans, timmervrouw, geb. Ten Boer, ovl. Groningen (Buiten de Oosterpoort 85) 29-3-1843, oud 77 jaar.
Harm Hindriks van Slochteren tr. Ten Boer 15-11-1795 Martjen Jans van Sint Annen:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/ef86d329-a73f-667b...
Hun dochter Jantje Harms Timmer is in Ten Boer ged. 28-2-1796, en trouwde
"De Zuidlaarder tram. Zij is niet meer! De gezellin van Oostermoer en Goorecht heeft gisteren hare taak voleindigd. De paardentram met bijna 27 dienstjaren (ze werd op 11 augustus 1892 voor het publiek geopend) werd eenmaal met gejubel begroet, en ging gisteravond zonder eerbetoon heen". Nieuwsblad van het Noorden van 1-8-1919:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887679:mpeg21:a0021
Behuizinge en Hof genoemd "Gouden Leeuw" waren tot 1835 bezit van Willem Jacob graaf van Heiden van Entinge, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835, zoon van Drost Sigismund Pieter Alexander graaf van Heiden Reinestein (1740-1806).
Verkoop nalatenschap van Willem Jacob van Heiden. Groninger Courant van 9-10-1835:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772133:mpeg21:a0004
De bomen rechts zijn kastanjes (Castanea).
Kastelein Jan Boer van de Herberg "De Gouden Leeuw" maakte in de Ommelander Courant van 6-3-1804 bekend dat de Herberg nieuw is opgetimmerd na de grote brand in Zuidlaren op 11-7-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215709:mpeg21:a0008
Brand in 1803:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24605430168/in/datepo...
Jan Boer is vermoedelijk Jan Boer Sluter, landbouwer, geb. Haren 5-02-1765, ovl. Zuidlaren 18-9-1827, zoon van
Jan Jans Sluter en Jantje Jans, tr. Zuidlaren 25-5-1800 Aafje Busscher, ged. Winschoten 6-10-1769, ovl. Zuidlaren 10-9-1838.
Het overlijden van Jan Boer werd aangegeven door de buurmannen Jacob Rijnberg, 70 jaar, en Geert Strating, 40 jaar, bakker.
Het overlijden van Aafje Busscher werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Hagedoorn, 44 jaar, landbouwer en Willem Popken, 27 jaar, landbouwer.
In maart 1803 boden de erven van G. Kuiper (Kuyper), oud-stadsbouwmeester van Groningen, een huis aan de Markte in Zuidlaren te koop aan. Dit was het huis van de schoonouders van G. Kuiper.
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), stadsbouwmeester van Groningen, was in 1793 betrokken bij de verkoop van het pand van brouwer Egbert Sissingh in Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32763909344/
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), geb. Groningen ca. 1745, ovl. Groningen (Oosterstraat) 12-8-1801, tr. Zuidlaren 1-10-1783 Jeigje Steringa (ook Steringh), ged. Zuidlaren 6-6-1762, dochter van Berent Hillebrants Steringa, van Eexterveen, en Hindrikje Hindrix Hemsing(e), ged. Zuidlaren 3-9-1719, dochter van Henricus Hemsinge.
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1743: Hinderik Hemsing. Bedrag: 4-00-00:
alledrenten.nl/akte/hinderik-hemsing/B1810D6A-0453-4299-B...
Berent Hillebrants Steringa, Jongeman van Eexterveen, tr. Zuidlaren 17-4-1744 Hindrikje Hindrix Hemsing, Jongedochter van Zuitlaren:
alledrenten.nl/akte/hindrikje-hindrix-hemsing-en-berent-h...
Berent Steringa, 30e en 40e penningen (1679-1797), rekendag 11-01-1752:
alledrenten.nl/akte/berent-steringa/174AC71A-46AB-4E1B-8C...
"De Momboiren over de Kinder van G. Kuipers in Groningen zyn voornemens door het Gerigt te laten Verkopen, ten huize van Pieter Wiersema te Zuidlaren, een extra doortimmerde Behuizinge, staande en gelegen aan de Markte van Zuidlaren, voorzien van twee Kamers, een Agterkeuken, een Bovenkamer met een Kelder, best Agterhuis, zeer geschikt tot allerhande Nering en Handtering, met een schoon Hof, voorzien met allerhande Vrugtbomen. Deze Verkoping zal zyn op Dinsdag den 8 Maart 1803, om op May 1803 te aanvaarden". Groninger Courant van 25-2-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159414:mpeg21:a0010
Pieter Philippus Wiersema, weduwnaar van Fennigjen Roelof, woonachtig in Heveskes, tr. Zuidlaren 8-5-1796 Grietjen Jans Corst (Carst), weduwe van Harmen Coops, woonachtig in Zuidlaren.
Grietjen Karsten, geb. Zuidlaren 26-4-1767, ovl. in het Diakonie Huis no. 110 in Zuidlaren 7-12-1824, is een dochter van Jan Karsten en Gesina Egberts. Haar overlijden werd aangegeven door Jan Wilkens, 54 jaar, landbouwer, en door Arend Haddering, 31 jaar, dienstknegt:
alledrenten.nl/akte/grietjen-karsten/fb171438-3b67-4acb-a...
Peter is ged. Heveskes 16-9-1759, zoon van Philippus Willems (Wiersema) en Geertruid Pieters.
Pieter Wiersema in Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1804: Pieter Wiersema arm:
alledrenten.nl/akte/pieter-wiersema/6E49E1A9-6B31-4A76-B3...
Hun zoon Jan Wiersema, dienstknecht, woonachtig in Groningen, geb. Zuidlaren 14-1-1800, overleed in Zuidlaren 26-9-1826, ten huize van zijn oom Steven Bussemaker. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurman Waldrik Tonkens Nienhuis, 40, klerk, en door zijn oom Steven Bussemaker, 34, smid, in 1832 eigenaar van het pand Kad. G 27, art. 64 (Kerkbrink). Zijn ouders waren al overleden:
alledrenten.nl/akte/jan-wiersema/c253cb5c-bad3-4a88-bcb9-...
Steven Bussemaker, smid, geb. Emmelenkamp (Duitsland)
17-4-1788, ovl. Zuidlaren 14-1-1867, was gehuwd met
Diegien Karsten (1815) en Geesje Heuving (1824). Diegien Karsten is een dochter van Jan Karsten en Geessien Egberts Meijer.
Jan Karsten, Jongeman van Zuidlaeren, tr. Zuidlaren 29-6-1766 Geesina Egberts, Jongedochter van Zuidlaeren:
alledrenten.nl/akte/geesina-egberts-en-jan-karsten/289D99...
Jan Karsten stamt vermoedelijk af van Otho Jansen Carst en Grietjen Roelofs en Jan Karst en Marigjen Jans:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/25185349758/
alledrenten.nl/akte/jan/E737C2B7-935C-4277-812E-F5B75EC4FA31
Brouwer Jan Carst in Zuidlaren heeft een party Duive Mest te koop. Groninger Courant van 22-12-1775: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106445:mpeg21:a0006
De koper was Drost Sigismund Pieter Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806) c.s. Het huis is bij de Grote Brand op 11-7-1803 verloren gegaan.
"Besluiten van het Staats-bewind der Bataafsche Republiek", 1803. Verzoekschriften van S.P.A. van Heiden van Laarwout en Jan Hessels e.a. naar aanleiding van de Grote Brand op 11-7-1803:
Google Books: www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=%28heiden+laarwout%...
"De grote brand te Zuidlaren in 1803", door H.M. Luning en L.H. van Schelt, in "Ons Waardeel", Tijdschrift van de Drentse Historische Vereniging voor geschiedenis en genealogie 84/5.
www.geheugenvandrenthe.nl/page/12811/sigismund-pieter-ale...
G. Kuiper was in 1783 verantwoordelijk voor de vergroting van de Hervormde Kerk in de Hendrik Westerstraat 114 in Oude Pekela, Rijksmonument 31949: monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/31949
"Bouwheer en bouwmeester. Bouwkunst in Groningen, Stad en Lande (1594-1795)", door Gea van Essen; van Gorcum Assen 2010 (ISBN 978 90 232 4672 5).
In zijn overlijdensacte worden Jan Baving en Roelf Wuffen in Zuidlaren aangewezen als "voormonders" over zijn 5 "onmondige" kinderen Gerrit (1784), Henderika (1785), Berend Hindrik (1787), Hindrik (1788) en Gesina (1791): allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/0436426d-46d7-d716...
Overlijdensbericht Geerrard Kuyper in de Ommelander Courant van 14-8-1801: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215442:mpeg21:a0018
Roelof Wuffen is vermoedelijk Roelof Egberts Wuffen, Jongeman van Zuidlaren, tr. Zuidlaren 26-12-1786 Hilligjen Roelofs Oostingh, Jongedochter van Zuidlaren:
alledrenten.nl/akte/hilligjen-roelofs-oostingh-en-roelof-...
Roelof Wuffing, geb. Zuidlaren 14-1-1753, landbouwer, overleed in Zuidlaren op 5-3-1827 te Zuidlaren, zoon van Egbert Wuffen en Hendrikje Tamming. In 1832 waren de erven Roelof Wuffen eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, schuin tegenover het huis van de erven Jan Bavingh, Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8.
Zijn overlijden werd aangegeven door Geert Wassens, 67 jaar, werver, in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, en door Roelof Mensies, 52 jaar, arbeider:
alledrenten.nl/akte/roelof-wuffing/840a97a3-c7ba-4a63-a80...
Jan Bavingh, Jongeman van Zuidlaren, tr. Vries/Zuidlaren 6-5-1792 en 28-5-1792, Lammegjen Bavingh, Jongedochter van Tarelo:
alledrenten.nl/akte/lammegjen-bavingh/7ADFBE60-7701-4D69-...
Jan Baving, geb. Zuidlaren 23-8-1750, overleed in Zuidlaren op 28-10-1831, zoon van Klaas Baving en Grietje Brants. Zijn overlijden werd aangegeven Geert Schuiling, 43 jaar, winkelier, en Hendrik Rijnberg, 42 jaar, voerman:
alledrenten.nl/akte/jan-baving/ae445c44-01e8-43c4-801e-40...
De erven Jan Baving waren in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8, tegenover het huis van de weduwe Jan Strating, Kad. G 142, art. 303, en schuin tegenover het huis van de erven Roelof Wuffing, Kad. G 93, art. 355.
Gerhard Kuiper woonde in de Oosterstraat in Groningen.
Akten van overdracht betreffende het huis c.a. in de Oosterstaat w.z., met een uitrit naar de Caroliweg, gekocht door Onno Joost Alberda van Ekenstein en later (sedert 1861) bewoond en in eigendom behorende aan diens schoonzoon en dochter Philip Maurits van der Haer en jonkvrouw Maria Albertina Alberda van Ekenstein, 1682, 1715, 1774, 1786.
De akten betreffen de overgang van den eigendom van Emmelcamp, hoofdman, op Jochum Bastiaan Keun, luitenant (gerechtelijke verkoop),-van diens erfgenamen op Jan Temmen, postmeester c.u.,-van hun erfgenamen op Hermannus van Gesseler, secretaris c.u.-en van Mr. J.H. de Raadt en T.E. de Raadt, geb. Van Gesseler, op G. Kuiper, bouwmeester, c.u.:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
“Te huur, om aanstaande May 1770 te aanvaarden, een zeer aangenaame en logeable Behuyzing te Zuidlaren, thans by den Heer Ambtman de Raadt wordende bewoond, bestaande uit zes beneden Kamers (waar onder drie behangen zyn) en een Bovenkamer, een spatieuse Keuken, ruime Stallingen voor Paarden en Beesten, twee Kelders, Put en Regenbak, en voorzien met verdere Commoditeiten geschikt tot een logeable Heeren Behuyzinge en Buitenplaatze, benevens een rojale Tuin daar agter gelegen waarin verscheidene Vrugtbomen, en voorts met of zonder Landeryen; te bevragen by den Scholtes Homan te Vries en Doctor Erkenswyk te Assen. Opregte Groninger Courant van 16-1-1770:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010260541:mpeg21:a0007
Jacob van Gesseler, geb. Zuidlaeren, ged, 28-1-1770, zoon van Johan Harmen de Raadt en Theodora Elisabeth van Gesseler:
alledrenten.nl/akte/jacob-van-gesseler/D50F3767-0AB4-48C7...
www.parlement.com/id/vg09lluqpwqa/j_van_gesseler_de_raadt
Johan Herman de Raadt, van Groningen, der beijde rechten doctor, Ambtman en Rentmeester van het Capittel van St. Pieter te Uitregt, in en omtrent den Lande van Drenthe, tr. Groningen 26-11-1768 Theodora Elisabeth van Gesseler, van Groningen:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/ad342f36-f8ce-b48c...
Archief Kapittel van Sint-Pieter te Utrecht 1119-1818, Het Utrechts Archief: www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=210&mia...
Akte van ruiling, waarbij D. Willinge in ruil voor de Cantersborgh te Eelde van J.H. de Raadt verkrijgt het huis Thedema c.a. te Nijentap, 1774, Drents Archief:
www.drentsarchief.nl/onderzoeken/archiefstukken?mivast=34...
Comparant ter Landdag J.H. de Raadt, 1777-1781, Drents Archief:
www.drentsarchief.nl/onderzoeken/archiefstukken?mivast=34...
Gedichten van Mr. J.H. de Raadt ter gelegenheid van de verjaardag van de Koning van Pruissen. Ommelander Courant van 6-11-1787: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010213992:mpeg21:a0009
Lierzang van Mr. J.H. de Raadt ter gelegenheid van de verjaardag van de Erfstadhouder. Ommelander Courant van 4-3-1788: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010214029:mpeg21:a0004
Gedichten van Mr. J.H. de Raadt. Ommelander Courant van 17-3-1789: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010214140:mpeg21:a0013
Brief in dichtvorm van J.H. de Raadt te Ruimzigt aan L.M. Schukking, schulte van Beilen; 1794, N.a.v. het overlijden van Schukkings neef L. Schukking, in leven schulte van Ruinen en advocaat in de Landsehap Drenthe, overleden 1794 oud 24 jaar, Drents Archief:
www.drentsarchief.nl/onderzoeken/archiefstukken?mivast=34...
Archief de Raadt bij het Nationaal Archief: proxy.handle.net/10648/05b59c0a-d146-46a6-8bb2-e7f6358a0cd3
P. van Slogteren in het Noordeinde bij de Scheveningsche Brug in Den Haag, wil het adres weten van Mr. J.H. de Raadt. De Nieuwe Haagse Nederlandse Courant van 21-2-1798: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010811003:mpeg21:a0005
Johan Herman de Raadt, oud Advt. Fiscaal der Provincie van Stad en Lande, is in Amsterdam overleden op 9-8-1809, oud bijna 70 jaar, en is aldaar begraven op 12-8-1809, Groninger Courant van 15-8-1809: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010170677:mpeg21:a0014
Theodora Elisabeth van Gesseler is in Groningen overleden en is aldaar begraven op 9-12-1792. Bron: huwelijksakte dochter Anna Willemina de Raadt, Appingedam 1815:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/9f08fc96-b76c-110f...
Akte, waarbij Johanna Clara Keiser-Quintus en echtgenoot het recht van redemptie op een huis aan de Brede Markt oostzijde in Groningen overdragen aan J.H. de Raadt en T.E. van Gesseler, echtelieden, 1783:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Zijn zoon Gerrit Kuiper, fabrikant, arrondissementsijker, overleed in Groningen op 23-3-1865, oud 80 jaar.
Berent Steringa heeft 1 peert: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1754:
alledrenten.nl/akte/berent-steringa/BBBE052D-85A9-4F7E-97...
Berent Steringa, keuter, Gecommitteerde ten rekendage: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1764:
alledrenten.nl/akte/berent-steringa/263793D6-88BD-4630-B7...
't huis van de Ette Steringa ledig: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1774:
alledrenten.nl/akte/ette-steringa/8B5A685B-F9A3-4BAD-9F9C...
Berent Steringa, keuter en Ette: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1774:
alledrenten.nl/akte/ette-berent-steringa/F5089082-4DC2-4B...
Berend Steringa is Ette: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784: alledrenten.nl/akte/ette-b-steringa/2A3FFCAB-E2BA-4B8B-84...
Op 14-8-1788 maken Ette Berend Steringa en Hindrikje Hemsing van Zuidlaren te Assen hun testament op. Hun dochter Jeichien Kuiper-Steringh is hun enige erfgenaam: www.arendarends.nl/Eelde Genealogie/Eelde/Steringa.htm
Per 11-5-1814 is Sikke Jakobs van Dijk kastelein en logementhouder van de Herberg "De Gouden Leeuw". Advertentieblad, bekendmakingen en onderscheidene berigten van Groningen van 24-6-1814: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010179876:mpeg21:a0004
Sikke (Sipke) Jakobs van Dijk, geb. Aduard 8-4-1783, ovl. Borger 1-12-1861, tr. Aaltje Ennes, geb. Hoogezand 23-12-1786, ovl. Borger 15-12-1862, dochter van Enne Jacobs en Grietje Jans.
Harm Zondag droeg het Hotel "De Gouden Leeuw" in mei 1901 over aan zijn zoon Jan Jakobs Zondag. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 9-5-1901:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000103026:mpeg21:a0018
Zie ook de villa van Jan Jakobs Zondag (1874-1947), kleinzoon van Tale Harms Zondag, aan de Stationsweg, hoek Hondsrugstraat:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33237961250/in/datepo...
Een andere kleinzoon was Hendrikus Albertus Zondag (1856-1928), gemeente-architect van Kollum, en architect van Café Bentum (later Café Boschhuis) in De Millystraat 12: www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/in/datepo...
Hotel "Zondag", gesticht door Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859 en voortgezet door zijn zoon Harm Zondag, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914.
Het hotel, de naastgelegen houtstek en bakkerij G. Harms, zijn in 1891 afgebrand. In 1922 is het hotel ingrijpend vernieuwd door Ossevorth’s Bouwbureau van Gerhard Ossevorth (1891-1963). Rechts, aan de Brink OZ 6 (voorheen A 39), het Hotel Café Restaurant "Enting", later het "Brinkhotel". In 1925 werd "Enting" verbouwd onder architectuur van Rienko van der Schuur (1876-1962), i.o.v. E. Enting. De heer Aaldrik Enting overleed op 22-6-1982, oud 73 jaar, zoon van Evert Enting, geb. Zuidlaarderveen 10-1-1880, ovl. Zuidlaren 19-4-1952. Op 20-11-1906 boden de erven Hendrik Matien (1843-1905) een Burgerhuis met "timmermansaffaire" aan de Brink A 41 te koop aan, naast "Enting". Van 1905 tot 1908 woonde de architect/aannemer Jeen Werkman (1879-1961) in het huis aan de Brink A 41.
Op 14-1-1829 werd, in het Logement "de Gouden Leeuw" van Tale Zondag, de Behuizing met twee verdiepingen, Stalling en Schuur aan de Brink, waarin een Koek- en Broodbakkerij is uitgeoefend, te koop aangeboden.
Drentsche Courant van 6-1-1829:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784498:mpeg21:a0002
Op 7-2-1848 werd ten huize van Tale Harms Zondag, een Huis en Erf, waarin twee woningen, staande en gelegen in het schoonste gedeelte van Zuidlaren aan de Hoofdstraat en de Markt, zeer geschikt als Winkel en Bakkerij, eigendom van bakker Jan van Dam, te koop aangeboden. Groninger Courant van 1-2-1848: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772270:mpeg21:a0005
Op 18-12-1835 vond ten huize van Kastelein Tale Harms Zondag (1793-1859), door notaris A. Homan, de verkoop plaats van de nalatenschap van W.J. Grave van Heijden, te weten het Buitengoed Entinge met spatieuse Tuin, en het Behuizinge en Hof genoemd Gouden Leeuw, bewoond en in gebruik bij T.H. Zondag, als Logement en Gemeente-Huis. Hij is Willem Jacob graaf van Heiden, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835, broer van zeeheld Lodewijk Sigismund Vincent Gustaaf van Heiden (1773-1850), zonen van Sigismund Pierre Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806) en Maria Frederica baronesse van Reede (1748-1807). Drentsche Courant van 15-12-1835 en de Groninger Courant van 8-12-1835:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784903:mpeg21:a0008
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772151:mpeg21:a0007
Hinderikus Albertus Zondag, gemeente-opzichter te Kollum, geb. Haren 12-6-1856, ovl. Groningen 24-10-1943, zoon van Jan Zondag en Hindrikje Hamminga, kleinzoon van Tale Harms Zondag en Margien Jans Hessels, gehuwd met Aaltje van Bon, geb. Plankensloot 20-11-1865, ovl. Zuidlaren 10-6-1928, dochter van Hendrik van Bon en Henderika Baving, was in 1907 de architect van Het café "Bentum" met woon- en winkelhuis. Het café is gebouwd door Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961. In 1907 was Werkman de architect van z'n eigen woning met timmerwerkplaats aan de Stationsweg 32, hoek Zuiderlaan, in Zuidlaren.
Harm Zondag, van Hotel Zondag aan de Brink, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914, zoon van Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859, had een zwager Johannes Casper Hamminga (1825-1905), zoon van Jan Hamminga en Jochemina Hessemius, die landbouwer, timmerman en bouwkundige was. Hij was gehuwd (24-12-1858) met Jantje Zondag (1832-1902), dochter van logementhouder Tale Harms Zondag en Margje Hessels.
Aanbesteding van de bouw van een koetsierswoning in Zuidlaren door architect P. van de Wint in Groningen in opdracht van P. Dorhout Mees. Het werk is gegund aan E. Koning voor fl. 1940. Petrus Dorhout Mees (1868-1939), broer van Johannes Quintinus Dorhout Mees, was Rijksontvanger in Zuidlaren en Burgemeester van Zuidlaren (1902-1906) en Zwollerkarspel, gehuwd met Berendina Johanna de Blocq van Scheltinga (1875-1936). Tot 1906 woonden zij in het herenhuis aan de Brink O.Z. 2 (het pand van huisarts H.E. Mees). Nieuwsblad van het Noorden van 11-8-1904:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890890:mpeg21:a0045
Op 20-11-1906 boden de erven H. Matien en vrouw een Burgerhuis met "timmermansaffaire" aan de Brink A 41, naast Hotel Pekelaër/De Gouden Leeuw, te koop aan. Nieuwsblad van het Noorden van 11-11-1906:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894854:mpeg21:a0131
Van 23-9-1905 tot 31-3-1908 woonde de bouwkundige Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961, in het huis aan de Brink A 41, naast het Hotel-Café-Restaurant van Evert Enting op nr. A 39. Het vernieuwde Brinkhotel in Zuidlaren. De gevel is gepleisterd:
www.panoramio.com/photo/128067432
Hotel Zondag, ook Hotel "De Gouden Leeuw"
Thee van E. Brandsma te Amsterdam verkrijgbaar bij H. Zondag te Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 4-7-1887:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100382:mpeg21:a0017
Mevr. Laman Trip te Den Haag vraagt met november een bekwame Keukenmeid en Werkmeid. P.G. Adres: Hôtel Zondag, Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 18-8-1888:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100939:mpeg21:a0019
Gevraagd: een Werkmeid, met melken en koken bekend. Hotel H. Zondag. Provinciale Drentsche en Asser courant 07-06-1889:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101326:mpeg21:a0018
Hotel Zondag en naastgelegen houtstek en de broodbakkerij G. Harms afgebrand. Nieuwsblad van het Noorden van 5-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890088:mpeg21:a0005
Brand in Hotel “De Gouden Leeuw”. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 26-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000099423:mpeg21:a0016
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Nieuwe Veendammer Courant van 30-6-1894:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078752:mpeg21:a0026
"De Gouden Leeuw" is gesticht door Harm Zondag, kastelein en logementhouder, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914.
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-7-1895:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101421:mpeg21:a0017
Groot Bal in Café "Brinkzicht", E. Enting in Zuidlaren, met W. Poelman als dansonderwijzer. Nieuwsblad van het Noorden van 02-3-1911:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010882814:mpeg21:a0066
Aanbesteding bouw concert- en danszaal met kleedkamers, serre's etc. door Ossevorth’s Bouwbureau, Heerestraat 67 in Groningen, van bouwkundige Gerhard Ossevorth (1891-1963), i.o.v. mej. A. Pekelaer t.b.v. Hotel Pekelaer, voorheen "De Gouden Leeuw". Nieuwsblad van het Noorden van 17-8-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667897:mpeg21:a0054
Op 16-2-1986 werd het hotel door brand verwoest. De brand ontstond in het tentoonstellingscomplex "Prins Bernhardhoeve" en sloeg over naar het Brinkhotel en de horecagelegenheid "De Gouden Leeuw". Alles werd binnen een jaar herbouwd. De architect van het herbouwde "Brinkhotel" is D. Cruiming van het Architectenbureau Cruiming & Offringa in Zuidhorn. De "Prins Bernhardhoeve" werd in 2014 gesloopt.
www.panoramio.com/photo/21301558
www.panoramio.com/photo/23805100
www.panoramio.com/photo/109314835
In het Nieuwsblad van het Noorden van 31-12-1970 wenste de NV De Gouden Leeuw Zuidlaren met o.a. Hotel Enting, Bar Brinkzicht, Café De Paris, Dancing, alle vrienden en clientèle een voorspoedig 1971:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011015921:mpeg21:a0173
"Gouden Leeuw in Zuidlaren failliet", Nieuwsblad van het Noorden van 25-11-1982:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011010546:mpeg21:a0002&quo... Zuidlaren krijgt facelift", Dagblad van het Noorden van 7-11-2015, blz. 20.
"Eigenaar Rinze Dijkstra van Brinkhotel" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0093
"Hart uit dorp weggerukt" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0004
"Brand in beeld" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0104
De Prins Bernardhoeve werd op 16-2-1986 compleet door brand verwoest. Nieuwsblad van het Noorden 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0092
"De Gouden Leeuw herrijst", Nieuwsblad van het Noorden van 9-7-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011664:mpeg21:a0267
"Nieuwe Bernhardhoeve in opbouw" in het Nieuwsblad van het Noorden van 28-2-1986:
"Nieuwbouw beurscomplex Prins Bernhardhoeve in een jaar gerealiseerd" in de Leeuwarder Courant van 23-5-1987 (met luchtfoto):
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010566353:mpeg21:a0416
"Rotary schenkt aan Zuidlaren kunstwerk" in het Nieuwsblad van het Noorden van 25-2-1987. Het kunstwerk is van Ko Vester uit Schipborg, Johannes van Laer uit Meppel en Joop de Blaauw uit Nieuweschans:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011000789:mpeg21:a0246
Van 1838 tot 1870 woonde timmerman en metselaar Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655). Omstreeks 1909 werd het Huize "Laar End" van Jkvr. Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer, ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar, die er in 1911 een verdieping op liet bouwen.
www.panoramio.com/photo/104633855
www.panoramio.com/photo/104633852
Hij was aandeelhouder in de in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Zijn erven boden op 20-1-1871 zijn huis en tuin te koop aan ten huize van Berend Bakker. Mogelijk was hij betrokken bij het ontwerp en de bouw van de tolhuizen in Schuilingsoord, Midlaren en De Groeve. In de advertentie werd gesproken over "eene ruime en nette Behuizinge en Erf, staande op eene aangename stand aan de Brink te Zuidlaren, en een akker Bouwland op de Esch aldaar" (Kad. Sectie G 377). Op 14-1-1871 werd Hooiland en Bouwland van Willem Sikkens in Eelde verkocht. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-1-1871, 9-1-1871 en 16-1-1871:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094464:mpeg21:a0024
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094468:mpeg21:a0021
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094490:mpeg21:a0021
Willems Sikkens had een zoon Hendrik Sikkens, opzigter waterstaat, geb. Zuidlaren 28-6-1840, ovl. De Punt (Vries) 30-7-1866, en twee dochters, nl. Jantien Sikkens, geb. Zuidlaren 14-1-1848 en Geesje Sikkens, geb. Zuidlaren 6-2-1854.
Willem Sikkens had een broer Albert Sikkens, timmerman, geb. Zuidlaren 6-6-1791, ovl. Zuidlaren 22-5-1877, gehuwd met Barbara Leen, en een broer Kars Sikkens, kuiper, timmerman, geb. Zuidlaren ca. 1793, ovl. Zuidlaren 18-9-1847, gehuwd met Geertruid Klaassens Nijland.
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Willem Sikkens was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010788494:mpeg21:a0011
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Zyne Excellentie de Heer Lt. Generaal J.W. de Famars, ovl. 1785, bood op 12-9-1774 ten Huize van de Weduwe van Evert Jans te Zuidlaren bezittingen in Schipborg, Zuidlaren, Midlaren en De Groeve te koop aan. Groninger Courant van 2-9-1774:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106309:mpeg21:a0005
Het Buiten Verblyf van Dr. W.O. van Swinderen te Zuidlaren wordt te koop aangeboden ten Huize van de Wed. van Evert Jans. Groninger Courant van 22-8-1794:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010157117:mpeg21:a0012
Huwelijkdatum: 30-3-1721;
Bruidegom: Otto Jansen Karst, Jongeman; woonplaats: Schipbork.
Bruid: Grietijn Roelofs, Jongedochter; woonplaats: Wolfsbarge
Ondertrouwdatum: 13-4-1721;
Bruidegom: Otto Jansen, Jongeman; herkomst: Schipborgh; woonplaats: Anloo
Bruid: Grietjen Roelofs, Jongedochter; herkomst: Woldsberge (Duitsland); woonplaats: Anloo
Gedoopt Zuidlaren, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 28-02-1723, kind van Otto Kaars en Grietijn Jans
Gedoopt in Ruinen: Geessien, geboren te Oshaar, gedoopt op 30-4-1724, dochter van Otto Jans.
Gedoopt: Jantje, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 20-8-1730, dochter van Otto Kars en Grietje Roelofs.
Huwelijkdatum: 10-11-1748; 1e Proclamatiedatum: 3-11-1748;
Bruidegom: Evert Jans, Jongeman; woonplaats: Gasselte
Bruid: Gesina Ottens Karst, Jongedochter; woonplaats: Zuitlaren. Hun kinderen heten Grietje, Jantje, Jan, Otte en Roelofje.
Gedoopt: Roelofje, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 28-10-1759, dochter van Evert Jans en Gesina Ottens Karst.
Huwelijkdatum: 24-4-1808; 1e Proclamatiedatum: 3-4-1808;
Bruidegom: Otto Everts, Jongeman; woonplaats: Zuidlaren
Bruid: Henderkien Lukas, Jongedochter; woonplaats: Zuidlaren.
Op 6-2-1813 werd Evert Everts in Zuidlaren geboren, zoon van Otto Everts, brouwer, tapper, koopman, landbouwer, ovl. Zuidlaren 6-11-1835, oud 71 jaar, en van Hendrikje Lukas Strating, dochter van landbouwer Lucas Jans Strating (1753-1819) en Jantje Jans Tiddens (1750-1834).
Kastelein Otto Everts in Zuidlaren in 1803 en 1808. Ommelander Courant van 27-12-1803 en 1-3-1808:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216155:mpeg21:a0008
Kastelein Otto Everts in Zuidlaren in 1814. Advertentieblad, bekendmakingen en onderscheidene berigten van Groningen
11-1-1814:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010179829:mpeg21:a0004
De Erven Otto Everts en Hendrikje Lucas Strating boden op 29-1-1838, ten Huize van Thale Zondag, de Behuizinge en Hof.......aan de Brink te koop aan. Drentsche Courant van 23-1-1838: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010785121:mpeg21:a0008
In 1832 was landbouwer Lucas Strating eigenaar van het perceel Kad. G 73 aan de Brink, gelegen naast het perceel G 67 van Willem Jacob graaf van Heiden, Lid van het College van Gedeputeerde Staten, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33737976442/in/photolist
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784, pagina 5245
Vermelding: De Weduwe van Evert Jans, heeft nering.
Bedrag: 2-00-00.
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1794, pagina 5257
Vermelding: De Wed: Evert Jans brouwersche.
Bedrag: 2-00-00.
Jan Willem de Famars, Ritmeester, Majoor titulair te paard, Kolonel Commandant en Sergeant Majoor te paard, en Generaal Majoor van de Cavallerie, Commandeur van Doornik bij het Nationaal Archief:
proxy.handle.net/10648/2f9a7474-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/2fb7b778-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/2fb91e88-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/2fd5427a-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/301382ce-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
Amsterdamse Courant van 2-2-1771:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010713525:mpeg21:a0005
Bezittingen in Gasselternijveen. Groninger Courant van 9-9-1774:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106311:mpeg21:a0010
Oprechte Haarlemsche Courant van 18-2-1777:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010798739:mpeg21:a0002
Leeuwarder Courant van 8-6-1785:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010576538:mpeg21:p002
Rotterdamse Courant van 15-9-1785:
Dit opvallende huis in de Van Royenlaan 13, Kad. M 3810, nabij de Verlengde Hereweg en het voormalige RK Ziekenhuis, was eigendom van de familie Timmer van het timmerbedrijf J. Timmer en Zonen in Helpman.
De bedrijfsgebouwen stonden aan de Verlengde Hereweg nabij de Van Royenlaan, en aan de overkant in de Emmastraat.
Verlengde Hereweg, hoek Van Royenlaan in 1980: hdl.handle.net/21.12105/a22f79ce-bbb7-b947-5855-b74bf328995b
Op de huidige locaties Verlengde Hereweg OZ 34/34a en 38 stonden in 1832 de grote huizen van de Wed. J.A. Quintus en de Wed. G. Buirma: www.hisgis.nl
Op de huidige locatie Verlengde Hereweg WZ 103, het derde pand vanaf de Van Royenlaan, stond in 1832 een vrijstaand huis (met een tuin) van de Wed. Jan Egberts Wilphorst, Kad. A 81 (tuin A 80).
Ongeveer op de locatie Verlengde Hereweg WZ 41 (Kad. M 4787), bij de Van Iddekingeweg, stond in 1832 de herberg van kastelein Derk van den Berg, Kad. Helpman A 134, art. 49 (huis) en A 133, art. 49 (tuin).
Aanleg van de Van Iddekingeweg bij de Helper Brink (1953):
Sloop van winkel en café Verlengde Hereweg 51 en 51-1 van mevr. T. van der Woude-Eitens:
hdl.handle.net/21.12105/41238d57-e4bc-414c-b656-705880afaae0
hdl.handle.net/21.12105/d5df84a1-a3ca-1bb5-cf93-ce0d944c5b2d
hdl.handle.net/21.12105/d520249b-4570-8acb-4bd7-cc2226873d15
hdl.handle.net/21.12105/97e4b1ec-ee8f-966b-7f77-85f03c50e0b0
hdl.handle.net/21.12105/5180acf7-a07b-7fc4-a51f-1acd8eee3aae
Nieuwsblad van het Noorden van 24-3-1953: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010677243:mpeg21:a0126
Slijterij, Wijnhandel en Comestibles Van der Woude, sinds 1893, Verlengde Hereweg 49 (voorheen 51), hoek Van Iddekingeweg. Nieuwsblad van het Noorden van 29-1-1954: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885931:mpeg21:a0093
Wijko van der Woude, vervener, caféhouder, winkeler, zoon van Edzo van der Woude, geb. Roode Haan, gem. Noorddijk, en Elizabeth Closse, gehuwd met Trientje Eitens.
Nieuwsblad van het Noorden van 11-11-1953, 16-12-1953, en 22-12-1953: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883802:mpeg21:a0123
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883819:mpeg21:a0057
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883824:mpeg21:a0050
hdl.handle.net/21.12105/f21625dc-0a54-5073-d6b5-8afbe0c26cce
hdl.handle.net/21.12105/e0957b48-83f8-1127-6e9e-023dcabf919b
Johannes Schutter, barbier, tr. Haren 29-10-1896 Johanna van Bolhuis, geb. Helpman, Verlengde Hereweg 45.
Nieuwsblad van het Noorden van 8-2-1919: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891439:mpeg21:a0025
Mevr. de weduwe Prof. Dr. J.E. van Melle-Daubanton verkoopt het herenhuis Verlengde Hereweg 43 aan de heer J.W.B. Bruns.
Nieuwsblad van het Noorden van 31-12-1926: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010669332:mpeg21:a0065
Clementia Clara Henrica Kempen, weduwe van Johann Wilhelm Bernhard Bruns, geb. Haren Duitsland, ovl. Groningen 15-8-1930, oud 72 jaar, verkoopt het herenhuis Verlengde Hereweg 41 aan H.J. Kuipers. Nieuwsblad van het Noorden van 2-10-1930: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674711:mpeg21:a0039
Autogene Las- en Snijcursussen. Aanmelden bij G. Vorenkamp. Verlengde Hereweg 47. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 23-11-1949: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000148260:mpeg21:a0030
Afbraak Herenbehuizing Verlengde Hereweg 47. Nieuwbouw winkel met drie bovenwoningen op de hoek met de Van Iddekingeweg. Nieuwsblad van het Noorden van 24-2-1953: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010677219:mpeg21:a0111
Franke Sipkes Roders, timmerman, ovl. 21-11-1921, oud 80 jaar, Verlengde Heereweg 49. Nieuwsblad van het Noorden van 23-11-1920: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668207:mpeg21:a0096
Behuizing met sier- en moestuin, Verlengde Hereweg 49, verkocht voor f. 13.050. Nieuwsblad van het Noorden van
22-3-1923: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010669142:mpeg21:p003
Moderne Amerikaansche Machinale Glans- en Fijnstrijkinrichting "Het Noorden". K. Hermannie, Verlengde Hereweg 49. Nieuwsblad van het Noorden van 13-10-1923: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885329:mpeg21:a0107
Rudolph van Eijnsbergen, bontwerker, geb. Dordrecht ca. 1898, Verlengde Hereweg 49. Nieuwsblad van het Noorden
van 19-11-1927: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010669731:mpeg21:a0061
Noordelijk van het huis van de Wed. Jan Egberts Wilphorst stonden in 1832 de huizen van arbeider Harm Jan Bazuin, Kad. A 85, art. 33, van kastelein Lammert Sluurman, Kad. A 86, art. 445, van koperslager Josephus Henderikus Kloosterhuis, Kad. A 89, art. 286, van smid Lucas Lammerts, Kad. A 90, art. 322, van rentenier Reinder Bolt, Kad. A 93 en A 94, art. 67, van arbeider Jan Geerts Aling, Kad. A 95, art. 14, de school en het huis bij de school, Kad. A 98, art. 188, en A 99, art. 210, een weg van Jan Wuffen en mede Eigenaren, Kad. A 100, art. 527, het huis van bakker Marten Meijer, Kad. A 101, art. 335...…...en het huis met grote tuin van kastelein Derk van den Berg, Kad. A 134 en 133, art. 49, vooraan in Helpman, tegenover het huis van de Wed. Justus Datama Quintus, Kad. A 161, art. 400
De Wed. Jan Egberts Wilphorst was toen ook de eigenaar van het 75 meter zuidelijker gelegen vrijstaande huis aan de Verlengde Hereweg WZ, Kad. A 76, art. 523.
De gronden waarop het RK Ziekenhuis is gebouwd, waren in 1832 weilanden, in eigendom van de Weduwe Jan Egberts Wilphorst, Kad. A 170 en A 172. Haar twee vrijstaande huizen stonden aan de overkant, Kad. A 76 en A 81, art. 523 (www.hisgis.nl).
Aanbesteding van de bouw van twee Schoollokalen aan de bestaande school in Helpman, en van het maken van de Schoolmeubelen, door J. Timmer te Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 25-7-1894: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010895444:mpeg21:a0034
Kastelein Derk van den Berg, geb. ca. 1796, ovl. voor 24-12-1879, zoon van kastelein Hermannus van den Berg, ovl. in het Huis A 22 in Helpman op 23-1-1814, oud 57 jaar, en van Susanna Groeneveld, ovl. Haren 9-4-1816, oud 63 jaar, tr. Haren 16-5-1816 Aafje Havinga, ged. Groningen (Folkingestraat) 7-3-1792, ovl. Groningen 24-12-1879, oud 87 jaar, dochter van Berend Havinga, bakker, kastelein, en Anna Catharina Doll, bakkersche, ovl. Helpman 7-7-1820, oud 56 jaar, dochter van timmerman Jan Doll en Anna van Boekeren.
"Een Behuyzinge te Huur tegens Alderheiligen, zynde de eerste Herberg tot Helpman, alwaar het Landswelvaren uythangt; te bevragen bij de Brouwer J. Schuiring aan der Aa". Opregte Groninger Courant van 11-9-1767: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010260298:mpeg21:a0004
Verkoop Herberg, gelegen voor aan in Helpman, met nog drie nieuws getimmerde Kamers daar naast staande, door Brouwer J. Schuiringh te Helpman. Opregte Groninger Courant 31-1-1769: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010260441:mpeg21:a0005
Brouwer Jacob Schuiring van Beilen, ovl. Groningen 14-8-1773, tr. Groningen 27-2-1760 Margaretha Smidt van Groningen, verkoopt huis in Beilen. Opregte Groninger Courant van 16-12-1760: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010259700:mpeg21:a0003
Te Koop: "Een Behuizinge met een groot Hof er agter, staande en gelegen te Helpman, zynde een Herberg zoo thans door Monsr. Roelf Alberts en Vrouw wordt bewoond". Groninger Courant van 23-4-1776: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106481:mpeg21:a0006
Verkoop ten "Huize van de Kastelein H. van den Berg tot Helpman in de voorste Herberg". Groninger Courant van 28-5-1790: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010107901:mpeg21:a0004
Schultus G. Buirma ten Huize van Kastelein Harmannu van den Berg te Helpman; Harmannus overleed in Helpman A 22 op 23-1-1814, oud 57 jaar. Ommelander Courant van 6-1-1804: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215692:mpeg21:a0009
Een Nieuw Praam-Schip ligt in 't nieuw gegraven Canaal in Helpman. Inlichtingen bij Kastelein H. van den Berg in Helpman.
Groninger Courant van 2-2-1802.
Schultus G. Buirema verkoopt Huis, Schuur en Tuin aan de Straat in Helpman letter A nr. 7. ten Huize van Kastelein H. van den Berg Groninger Courant van 2-2-1810: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159306:mpeg21:a0011
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010170726:mpeg21:a0003
Schultus G. Buirma verkoopt Huis letter A nr. 13 ten Huize van Kastelein H. van den Berg.
Groninger Courant van 22-1-1811: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010170837:mpeg21:a0017
De erfgenamen van R.C. Bolt bieden de Behuizing en Wagenmakers Winkel en Schuur, staande aan de Straatweg A 12 te Helpman, bewoond door de Wedw. A. van Dalen en Zoon en Wagenmaker J. Elema en Vrouw, te koop aan ten huize van Derk van den Berg te Helpman, Kad. A 134, art. 49, staande tegenover het huis van de Wed. Justus Datama Quintus, Kad. A 161, art. 400.
Reinder Cornelius Bolt, geb. Helpman, ovl. Helpman A 12 op 20-5-1832, oud 78, echtgenoot van Aaltje Kramer, zoon van Cornelius Louwrents Bolt, wagenmaker, en Annechien Reinderts Homan.
Groninger Courant van 25-1-1833: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772762:mpeg21:a0008
Kastelein D. van den Berg te Helpman. Groninger Courant van 14-7-1820 en 25-4-1820: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773244:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773222:mpeg21:a0009
Groninger Courant van 11-11-1836: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772245:mpeg21:a0005
D. van den Berg vertrekt uit Helpman en gaat naar Wildervank. Groninger Courant van 30-4-1839: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770854:mpeg21:a0007
T.F. Rabe bericht dat hij, en niet D. van den Berg, zich in Helpman heeft gevestigd, en even als zijn Voorganger de affaire van Kastelein en Logementhouder zal voortzetten. Groninger Courant van 3-5-1839: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770842:mpeg21:a0005
T.F. Rabe verkoopt zijn Logement "Hamburg" in Winschoten. Groninger Courant van 23-1-1838: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771806:mpeg21:a0005
Kastelein Theodorus Fredericus Rabe, geb. Winschoten, ovl. Winschoten 21-2-1856, oud 61 jaar, gehuwd met Lammichijn Hindriks Huttinga, geb. Winschoterzijl (Wedde), ovl. Winschoten 22-5-1849, oud 46 jaar, logementhouder te Helpman. Groninger Courant van 17-12-1839: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770901:mpeg21:a0011
Lammert Sluurman, ged. Haren 5-4-1766, ovl. Groningen (Geertruida Gasthuis) 14-3-1852, oud 85 jaar, zoon van Jan Jans en Trientje Hinderks, weduwnaar van Jantien Wolters, geb. Peize ca. 1770, ovl. Groningen (Geertruida Gasthuis) 5-3-1845, oud 75 jaar, dochter van timmerman Wolter Wolters en Geugien Martinus.
Verkoop ten Huize van L. Sluurman te Helpman, van de neringrijke Herberg alwaar de "Provincie Drenthe" uithangt, staande in Helpman aan de Westzijde van de Straat, geteekend letter A nr. 19. Groninger Courant van 31-12-1833: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772845:mpeg21:a0005
Te Koop een Behuist Heemstede te Helpman, zoo by Gosen (ook Goossen) Alberts (Groenendal) in gebruik. Groninger Courant van 18-7-1788: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010107706:mpeg21:a0008
Gosen Alberts van Groningen, landbouwer, tr. Groningen 13-6-1741 Trijntje Geerts van Ruinen:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/4788b76e-bcab-bfc2...
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/6e1a6da3-4c0e-2faf...
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/8c426543-daca-0793...
Wedw. wijlen Gosen Alberts (Groenendal) in Helpman. Groninger Courant
12-01-1796: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010157613:mpeg21:a0008
Wolter Groenendal was in 1832 eigenaar van huis en erf Kad. Helpman (Haren) A 348, art. 174, tegenover het landgoed "Groenestein" van de wed. Justus Datama Quintus, Kad. A 345, art. 400. De wed. Quintus was toen ook eigenaar van het nabijgelegen huis aan de Verlengde Hereweg, Kad. A 161, art. 400:
www.staatingroningen.nl/288/landgoed-en-landhuis-groenestein
www.buitenplaatseninnederland.nl/groningen-groenestein.html
Groenenstein: hdl.handle.net/21.12105/cb60ba6d-e8b3-9306-62f9-983cd037ee6b
Jan Timmer, timmerman, architect en fabrikant, geb. Winsum, 23-7-1864, overleed op 2-5-1943.
Zoon Jan Albert Timmer:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/2aaa7f46-c2c8-1469...
Zoon Hinderikus Timmer, rijwielenfabrikant:
www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/29946567247/
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/d5ff4349-6727-3b05...
Zoon Hendrik Timmer, timmerman, fabrikant en architect, geb. Helpman 22-6-1887, ovl. Groningen 18-11-1949.
Hij heeft de Paalkoepel aan de Meerweg ontworpen i.o.v. de industrieel J.E. Scholten:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/35338975335/
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/63dca1e9-8763-6f80...
Het voormalige "zomerhuis" van de industrieel J.E. Scholten (1849-1918) aan de Meerweg 225 aan het Paterswoldsemeer in Haren, al in 1911 "De Paalkoepel" genoemd, thans Café Restaurant "De Paalkoepel". Volgens de bouwaanvraag was dit "zomerhuis" niet voor bewoning bestemd, maar als tijdelijke "zitplaats", en in hout en glas opgetrokken. De bouwvergunning is op 27-3-1908 afgegeven:
www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/35338975335/
De bouwmeester was H. Timmer van de Stoomtimmerfabriek in Helpman:
hdl.handle.net/21.12105/e5a8e79a-42bb-ed0c-0a42-cb240de88325
hdl.handle.net/21.12105/e48ac8e7-ac0d-1426-8e6b-3f268592616b
Verlengde Hereweg WZ ten hoogte van de Emmastraat, met links de nummers 103-105 (1923): hdl.handle.net/21.12105/f0817919-face-bb85-1160-6b7995947e2c
Hinderwetvergunning verleend aan J.W. Kamps, Verlengde Hereweg 103 (Kad. M 4092), voor het bereiden van vlees en vleeswaren, 1957-1958.
Hinderwetvergunning verleend aan J. Notebomer, Verlengde Hereweg 103/1 (Kad. Helpman M 4092), voor een bewaarplaats van benzine, 1960.
Dit pand van Notebomer is in 1915/16 gebouwd in opdracht van rijwielenfabrikant Jan Bronda, geb. Bedum 2-12-1863, ovl. Groningen 3-5-1928.
Aanvraag d.d. 24-6-1915 van Jan Bronda voor de bouw van een woonhuis op adres Verlengde Hereweg 103 (Kad. M 1559). Zijn dochter Dirkje Bronda was gehuwd met rijwielenfabrikant Hinderikus Timmer, zoon van Jan Timmer, timmerman, architect en fabrikant, geb. Winsum, 23-7-1864, overleed op 2-5-1943:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/d5ff4349-6727-3b05...
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
J. Bronda in de Schoolstraat bij de Poelestraat: www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/29946567247/
Hinderwetvergunning verleend aan respectievelijk J. Bronda en Firma J. Bronda in de Schoolstraat 2, 4 en 6 (Kas. G 4332, 5070 en 5071), voor het vervaardigen en herstellen van rijwielen en het plaatsen van drie moffelovens, 1911-1953.
Aanvraag van J. Timmer d.d. 9-6-1917 voor het oprichten van twee woningen op adres Verlengde Hereweg 91-93 (tegenover de Emmastraat), onder architectuur van Tonnis Holthuis (Kad. M 966, M 967, M 1326):
www.staatingroningen.nl/bedrijf/412/holthuis-t
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Op 9-6-1917 vroeg J. Timmer vergunning voor de bouw van twee woningen aan de Verlengde Hereweg 91-93 (Kad. M 966 en 967 en M 1326), ontworpen door architect Tonnis Holthuis (1880-1937), zoon van architect K.H. Holthuis (1852-1942). K.H. Holthuis was in 1892 de architect van het Regulateurshuis van de voormalige gasfabriek aan de Bloemstraat in Groningen (Rijksmonument 486758):
web.archive.org/web/20161025011117/http://www.panoramio.c...
"Nieuwe panden aan de Verlengde Hereweg". Afbraak van de panden Verlengde Hereweg 91, 93, 95 en 97, en nieuwbouw, in opdracht van N.V. Timmer. Het pand op nr. 91 is nog in gebruik bij architect ir. Gerrit Bosma (1903-1992), de architect van het inmiddels gesloopte pand van juwelier Oving, op de hoek van de Grote Markt en de Poelestraat:
www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/36643619720/
Nieuwsblad van het Noorden van 8-12-1967: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010869791:mpeg21:a0252
"Filiaal Blokker aan de Verlengde Hereweg" (op de locatie van Timmer Bouwstoffen). Nieuwsblad van het Noorden van 26-9-1989, bl. 15: www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=NVHN-1...
"Schot in plan Timmerlocatie". Nieuwsblad van het Noorden van 15-6-1994, blz. 9: www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=NVHN-1...
"Staalconstructie voorbode supermarkt". Nieuwsblad van het Noorden van 12-7-1997, blz. 9: www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=NVHN-1...
"Timmer neemt A-markt over". Nieuwsblad van het Noorden van 31-5-1988, blz. 13:
www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=NVHN-1...
Afbeelding Verlengde Hereweg WZ, t.h.v. de Emmastraat, met links de nummers 103-105 (1923):
hdl.handle.net/21.12105/f0817919-face-bb85-1160-6b7995947e2c
hdl.handle.net/21.12105/6a5ed822-4187-ff12-7827-e37618590b60
hdl.handle.net/21.12105/a751fc66-b777-1a58-1e3b-69c8310235cc
Verlengde Hereweg WZ bij Timmer (1980): hdl.handle.net/21.12105/7a33a4cd-01ac-15cc-e7e5-c809c5bf2416
Afbeeldingen van de timmerfabriek in de Emmastraat:
hdl.handle.net/21.12105/e5a8e79a-42bb-ed0c-0a42-cb240de88325
hdl.handle.net/21.12105/5446cb24-5a61-33cd-1493-2398458fe3c0
hdl.handle.net/21.12105/e48ac8e7-ac0d-1426-8e6b-3f268592616b
hdl.handle.net/21.12105/5cd09e06-0e21-49eb-66ba-83cc63a5349c
hdl.handle.net/21.12105/aaff256b-02c4-b6c6-b054-3bd462b16a38
Twee flinke Timmermansknechten gevraagd, met kost en inwoning bij J. Timmer, Helpman. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 8-4-1889: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101272:mpeg21:a0006
J. Timmer te Helpman en de aanbesteding van de inrichting van de noordelijke schietbaan in de voormalige linie van Helpman. Nieuwsblad van het Noorden 7-4-1893: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894999:mpeg21:a0009
J. Timmer te Helpman en de aanbesteding van de bouw van 27 cellulaire wandelplaatsen bij de strafgevangenis te Groningen. Algemeen Handelsblad van 15-6-1893: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010166366:mpeg21:a0021
Mevr. Timmer, Mr. van Royenlaan 11. Nieuwsblad van het Noorden van 29-5-1928: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010669053:mpeg21:a0076
Hinderwetvergunning (1895-1958) verleend aan de N.V. Stoommeubel- en Timmerfabriek v/h J. Timmer en Zonen, voor een stoomtimmerfabriek en uitbreiding, Emmastraat 4 (Kad. Haren M 1430): www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Timmerfabriek Timmer in Helpman.
De Telegraaf van 25-7-1903: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110553909:mpeg21:a0031
Nieuwsblad van het Noorden van 2-12-1904: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890986:mpeg21:a0050
Gebr. Timmer, Heereweg 74 en Emmastraat, Helpman G 192. Nieuwsblad van het Noorden van 25-4-1912: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010666451:mpeg21:a0060
Stoom-, Meubel- en Timmerfabriek J. Timmer & Zonen in Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 19-7-1918, 29-10-1920:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883313:mpeg21:a0069
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668396:mpeg21:a0025
J. Timmer & Zonen Stoommeubel- en Timmerfabriek Helpman-Groningen, Afd. Carrosseriebouw. Nieuwsblad van het Noorden van 19-11-1924: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010884202:mpeg21:a0112
Vrachtauto te water. De Noord-Ooster van 20-12-1927: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000080273:mpeg21:a0044
Hinderwetvergunning verleend aan J. Timmer, Mr. B. Royenlaan (Kad. M 2888), voor het bewerken en zagen van eternit, 1936-1937: www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Aanvraag van J. Timmer en anderen d.d. 24-4-1915 voor het bouwen van schuurtje op adres Verlengde Hereweg 126:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Aanvraag van J. Timmer d.d. 13-7-1916 voor het bouwen van loodsen op adres Verlengde Hereweg (Kad. H 1333).
Ontwerp van een Logiesgebouw met schaftlokaal enz. voor 186 Belgische Geïnterneerden welke in Groningen zullen komen werken:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Op 22-11-1916 diende deze firma bij de gemeente Groningen een aanvraag in voor het vergroten van de bestaande houtzagerij en houtwolfabriek aan de Verlengde Hereweg, voor rekening van de firma J. Timmer & Zonen (Kad. A 1333):
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Aanvraag van J. Timmer d.d. 21-5-1917 voor het bouwen van een asbest tuinhuisje op adres Verlengde Hereweg 126 (Kad. M 2101), naast Villa "Home" van A. Kingma op nr. 124 en Villa "Sara Anna" op nr. 122: www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Helpman 1906-1910: hdl.handle.net/21.12105/39679057-1c5b-fa89-3a63-cdb9078315ba
Emmastraat ca. 1915: hdl.handle.net/21.12105/da0d72a6-ea5f-f54e-ece4-a1e030375a5f
Emmastraat 1920-1930:https://hdl.handle.net/21.12105/a049bb88-086f-2c9f-a2d3-1ed24efa0a60
Emmastraat 1923: hdl.handle.net/21.12105/f461a452-6752-4530-8139-2075dbad5692
J. Timmer te Helpman en de aanbesteding van de afbraak van 2 woningen en de wederopbouw van een pakhuis aan het Boterdiep O 140 en 141, in opdracht van J.J. Bosman en onder architectuur van timmerman, aannemer Pieter Berend Motzveldt. Nieuwsblad van het Noorden van 22-9-1888: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010882655:mpeg21:a0026
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
J. Timmer was in 1912 eigenaar/verhuurder van Villa "Cyrano", Rijksstraatweg G 138 in Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 16-11-1912: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010666618:mpeg21:a0066
Afbeelding Villa "Cyrano": hdl.handle.net/21.12105/200fd006-d8fe-d9a4-0643-d999af2c43e8
hdl.handle.net/21.12105/b111f4fd-ca2e-650a-77bb-255945c12eb0
Deze villa ligt aan de Verlengde Hereweg 171 in Helpman, en is een Rijksmonument met nr. 484280; de architectuur wordt door Monumentenzorg toegeschreven aan architect P.M.A. Huurman. Deze villa ligt nabij Villa "Bella Vista" aan de Verlengde Hereweg 192 (Rijksmonument 484233), gebouwd in 1900: www.flickr.com/photos/148859204@N07/34640033214/in/datepo...
Villa "Bella Vista" werd in 1908 te huur aangeboden in het Nieuwsblad van het Noorden 9-1-1908 en 18-2-1908. De eigenaren waren Timmer, Steinweg en Wiersum. De huurster was mevr. de Wed. Prof. Dr. M.A. van Melle Daubanton te Bergen op Zoom:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/34640033214/in/datepo...
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890634:mpeg21:a0041
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890667:mpeg21:a0094
Villa "Cyrano" werd in 1908 te koop aangeboden; de villa was bewoond geweest door de heer Rembertus Pieter Dojes (1860-1947), Lid van de Eerste Kamer der Staten Generaal. Nieuwsblad van het Noorden van 26-1-1908: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890649:mpeg21:a0090
Zijn eerste echtgenote Dirkje Dojes overleed in Groningen op 27-12-1907, oud 38 jaar.
Op 21-8-1901 werd op verzoek van J. Timmer te Helpman een "nieuw getimmerde heerenbehuizing" tegenover Villa "Rezzaga" publiek verkocht. Afbeeldingen van villa "Rezzago" en omgeving: www.flickr.com/photos/148859204@N07/34620647630/in/datepo...
web.archive.org/web/20161031115529/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161101003331/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161031104458/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161025001350/http://www.panoramio.c...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/35056613420/in/datepo...
Nieuwsblad van het Noorden 11-8-1901 en 23-8-1901:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883385:mpeg21:a0104
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883395:mpeg21:a0058
Op 28-5-1904 vond in Café "De Passage" in Helpman een vergadering plaats onder voorzitterschap van J.E. Scholten, met de slechte verlichting in Helpman als onderwerp. J.E. Scholten.
hdl.handle.net/21.12105/dd3499ad-8250-d881-8f72-bb3072b1b445
Van 1906 tot 1916 werd er elektriciteit opgewekt in een kleine centrale in de Emmastraat 35 (later smederij H.L. Post, Kad. M 2966).
hdl.handle.net/21.12105/51400191-a80f-d7e1-3db7-e253c5a3910f
J. Timmer e.a. werden lid van een commissie om tot verbeteringen te komen. Villa "Gelria" werd eerst door acetyleengas verlicht en later met aërogeengas. Nieuwsblad van het Noorden 31-5-1904.
In 1906/1907 bood de Stoomtimmerfabriek te Helpman twee villa's in de "Villastreek te Helpman" te huur of te koop aan, met lambriseringen van hardhoutgraniet, gefabriceerd door de Firma Muller en de Vries aan de Steentilkade 3 in Groningen. Tevens bood hij villaterreinen aan de Rijksstraatweg in Helpman te koop aan. Nieuwsblad van het Noorden van 18-11-1906, 3-2-1907 en 7-3-1907:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894860:mpeg21:a0150
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894391:mpeg21:a0082
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894364:mpeg21:a0034
Brabantsch Schoenenmagazijn Albert Bos, Verlengde Hereweg 62 (voorheen Straatweg G 34), hoek Helper Kerkstraat ZZ:
hdl.handle.net/21.12105/eed5df0a-0960-326d-870d-7577c7104fea
Nieuwsblad van het Noorden van 23-3-1902: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890545:mpeg21:a0071
Albert Bos, schoenmaker, geb. Groningen 12-1-1875, ovl. Groningen 27-3-1945, oud 70 jaar, echtgenoot van Anna Maria van Duinen, geb. Groningen 28-6-1878.
Kerkstraat 1923-1926-1928:
hdl.handle.net/21.12105/509898a4-8105-334b-95d6-28b08cb14998
hdl.handle.net/21.12105/274af51e-a3ee-80b2-e32c-237780a5c95f
hdl.handle.net/21.12105/72aa2a7f-f147-d159-7cb6-6e386f929d91
Kerkstraat 1895-1905: hdl.handle.net/21.12105/b683c7cf-dab7-579d-2ed3-6d8a2cf52e89
Boerderij familie Kwant aan de Verlengde Hereweg, hoek Emmastraat ZZ (1921-1924). Afgebroken voor de bouw van het RK Ziekenhuis aan de Verlengde Hereweg 92-96 in 1922/25.
In 1832 stonden de gronden waarop het RK Ziekenhuis is gebouwd kadastraal bekend als A 170 en A 172, eigendom van de Weduwe Jan Egberts Wilphorst. Haar huizen stonden aan de overkant, Kad. A 76 en A 81, art. 523:
hdl.handle.net/21.12105/e817e662-5a54-894d-d93c-0220bcf8f210
hdl.handle.net/21.12105/9742f2f7-2dc7-cb50-d763-3230de3ccd51
Verlengde Hereweg OZ, tussen het Rooms-Katholieke Ziekenhuis en de Savornin Lohmanlaan: ttps://hdl.handle.net/21.12105/4ce1c5fe-dd85-c0c7-9207-af4fe9415133
In 1832 was Hindrik Geerts Kwant eigenaar van huis en tuin aan de Verlengde Hereweg OZ, Kad. A 165, 166 en 167, art. 319, staande tegenover het pand van bakker Marten Meijer, Kad. A 101, art 335, en schuin tegenover landbouwer Jan Wuffen, Kad. A 103 en 105, art. 526.
Het kadastrale adres A 101 correspondeert met het huidige adres Verlengde Hereweg 61, nabij de Helper Brink.
Hindrik Geerts Kwant, landbouwer, geb. Helpman (Haren), ovl. Helpman 14-11-1838, oud 79 jaar, gehuwd geweest met Bouchien Meinders, zoon van Geert Kwant en Geertje Roelfs.
Op 23-7-1851 overleed hun zoon Geert Kwant in Helpman, oud 69 jaar.
Op 12-4-1884 overleed hun zoon Hindrik Hindriks Kwant, landbouwer, oud 84 jaar, ged. Helpman 3-9-1797, echtgenoot van Engeltje Haijes, geb. Oude Pekela 1-6-1808.
Zonen van Hindrik en Engeltje Kwant:
Filips, ovl. Verlengde Hereweg 92 op 15-2-1917: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/1a4daf83-2e51-6ef2...
Nieuwsblad van het Noorden van 16-2-1917: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883696:mpeg21:a0021
Hindrik: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/ac36d9b5-19c5-32e0...
Edo: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/5a32f1d2-34ef-5f03...
Meindert: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/88686446-97af-9b75...
Geert: allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/e7f05468-fef1-ac04...
Edo Kwant mishandelt in de timmerfabriek van Timmer. Nieuwsblad van het Noorden van 2-12-1904: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890986:mpeg21:a0050
Verlengde Hereweg 191 in 1925-1935. Albertina Kwant was de laatste bewoonster. Nummer vervallen 19 maart 1934:
hdl.handle.net/21.12105/6f39829a-401f-e20f-0775-07be4a1ca7a9
Verlengde Hereweg OZ te Helpman, bij de Helper Oostsingel, gezien naar het zuiden (1931): hdl.handle.net/21.12105/6028de22-b84d-5a74-9d99-99c256cabec6
Idem 1923: hdl.handle.net/21.12105/678a15e4-c9fb-6292-f862-1417b0eb68c2
Idem 1932: hdl.handle.net/21.12105/5de751dc-c2b0-5550-5df4-92848e3be89a
Politiepost Verlengde Hereweg WZ 75 (1930-1939):
hdl.handle.net/21.12105/891f3988-da9c-e88a-e3e0-399746bc61e3
Idem in 1980: hdl.handle.net/21.12105/48188898-5167-161c-ef93-9a6d83de9abe
"Het nieuwe Roomsch-Katholieke Ziekenhuis te Groningen" (artikel met tekeningen). Nieuwsblad van het Noorden van 6-11-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667963:mpeg21:a0099
Het Ziekenhuis is klaar. Nieuwsblad van het Noorden van 14-3-1925: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668459:mpeg21:a0193
hdl.handle.net/21.12105/4fa66e4c-e7bb-d36d-0fbd-5a4fc9d84abf
Woonhuis Verlengde Hereweg OZ, afgebroken vanwege bouw Rooms-Katholiek Ziekenhuis aan de Verlengde Hereweg 92-96, nabij de Van Royenlaan:
hdl.handle.net/21.12105/66d5aa4d-a8da-1589-493f-d0110b037217
Verkoop van Afbraakmateriaal aan de Rijksstraatweg bij de Emmastraat. Nieuwsblad van het Noorden van 25-1-1918: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010891521:mpeg21:a0034
Eindpunt tramlijnen 1 en 5, Verlengde Hereweg WZ bij de Emmastraat (1922): hdl.handle.net/21.12105/59de75ac-0098-1646-bbfc-b76d30f174ba
Verlengde Hereweg WZ, ten hoogte van de Van Royenlaan, gezien naar het noorden (1925-1931): hdl.handle.net/21.12105/b48ff96a-42a9-a90c-9b05-934bc916a1d3
Tussen Van Royenlaan, Moddermanlaan en Van Ketwich Verschuurlaan (1950): hdl.handle.net/21.12105/b48ff96a-42a9-a90c-9b05-934bc916a1d3
Afbraak Tolhuis Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van
14-8-1916: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010668041:mpeg21:a0059
Bouwtekening Tolhuis: hdl.handle.net/21.12105/5afe162f-f1a6-90fe-887c-b181f7886091
Verlengde Hereweg bij het Tolhek, tussen de Moddermanlaan en de Van Royenlaan:
hdl.handle.net/21.12105/206dfed9-881f-9f79-2357-0e35081d8d9a
In 1832 stond het Tolhuis kadastraal bekend als A 179, art. 178, staande nabij de huizen van de Wed. Jan Egberts Wilphorst, Kad. A 76, art 523, en A 81, art. 523. Het waren toen de meest zuidelijk gelegen panden.
Op de locatie Kad. A 81, art. 523 werd in 1915/16 het huis van J. Bronda gebouwd, nl. Verlengde Hereweg 103, Kad. M 1559, nabij de Van Royenlaan.
Verkoop Afbraak bij de voormalige N.V. Noack's Vleesfabrieken in Helpman, Kad. Haren A 1410, 1555, 1580. Nieuwsblad van het Noorden van 26-4-1919: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887599:mpeg21:a0091
Naamgeving, aanleg en bouw van woningen Mr. B. van Royenlaan. Nieuwsblad van het Noorden
van 4-11-1924, 10-3-1926, 18-10-1927, 30-1-1931, 14-3-1931, 9-10-1931, 7-11-1933, 23-5-1934, 29-9-1934:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010884189:mpeg21:a0132
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667739:mpeg21:a0127
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010669703:mpeg21:a0211
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010675011:mpeg21:a0039
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010675048:mpeg21:a0183
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674383:mpeg21:a0088
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674586:mpeg21:a0093
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674187:mpeg21:a0075
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674298:mpeg21:a0294
"Modelhuis Van Royenlaan (6)". Nieuwsblad van het Noorden van 20-3-1934: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010674135:mpeg21:a0171
Aan de Verlengde Hereweg (Heereweg) stonden in 1832 twee huizen van landbouwer Jan Wuffen, Kad. A 103 en 105, art. 526, naast het huis van bakker Marten Meijer, Kad. A 101, art 335, naast een gemeenschappelijke weg, Kad. A 100, en daarnaast de School, Kad. A 98, art. 188, en het Huis bij de School, Kad. A 88, art. 210, en het Huis van Jan Geerts Aling, Kad. A 95, art. 14.
Jan Wuffen, landbouwer, geb. Onnen (Haren), ovl. Helpman (Haren) 30-8-1844, oud 72 jaar, echtgenoot van Marchien Buurma (ook Buirma), geb. Helpman, ovl. Helpman 25-8-1857, oud 86 jaar, resp. zoon van Jan Egberts Wuffen, landbouwer, en Lammechien van Dalen, en dochter van Jakob Buirma en
Alberdina Margarethe Rummerink:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/3a51ab50-1f59-e65c...
Proces-verbaal van publieke verkoop door de kinderen van Jan Wuffen en Margien Buirma e.l. te Helpman aan Johan Hendrik Quintus van een stuk land, genaamd de Mouwen, gelegen ten oosten van Helpman aan het Winschoterdiep:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Tegenover het huis van Jan Wuffen stond het huis van de Wed. Geert Buirma, Kad. A 162, art. 106.
Weduwe Wuffen. Groninger Courant van 28-12-1849, 4-1-1850, 24-1-1854:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772467:mpeg21:a0006
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771495:mpeg21:a0007
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773072:mpeg21:a0009
Hinderika Hoenderken, landbouwersche, 52 jaar oud, geb. Noordlaren (Haren), ovl. Helpman (Haren) 18-3-1832, oud 52 jaar, dochter van Otto Hoenderken, landbouwer, en Grietien Hamming, landbouwersche, gehuwd geweest met Geert Buirma.
Proces-verbaal van publieke verkoop door de erfgenamen van Geert Buirma en Henderika Hoenderken e.l. te Helpman aan Johan Hendrik Quintus van een kamp land, genaamd de Runderboom, gelegen in drie stukken aan de westzijde van de straatweg onder Dilgt.
Proces-verbaal van publieke verkoop door de kinderen van Geert Buirma en Henderika Hoenderken e.l. te Helpman aan Johan Hendrik Quintus van een stuk hooiland en baggerveen, genaamd het Scholtenveen, gelegen ten oosten van Haren, en een stuk hooiland en baggerveen, genaamd het Schutriet, gelegen ten oosten van Onnen.
Proces-verbaal van publieke verkoop door de kinderen van Geert Buirma en Henderika Hoenderken e.l. aan Johan Hendrik Quintus van een huis en schuur met open grond gelegen aan de oostzijde van de straatweg te Helpman, een daarbij gelegen kamp land, een stuk hooiland en baggerveen, genaamd het Scholtenveen, gelegen onder Haren, en een stuk hooiland en baggerveen, genaamd het Schutriet, gelegen ten oosten van Onnen.
School te Helpman. Ommelander Courant van 25-8-1809: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216308:mpeg21:a0007
Te Huur: Twee aan elkander belendende Behuizingen en Tuinen, letter A nr. 12 en 12a te Helpman, zeer geschikt tot buitenverblijven of ook tot het houden van Wijn- en Koffijhuis. Te bevragen bij M.J. Por te Groningen en bij E. Wilphorst te Helpman. Groninger Courant van 8-1-1839: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010770812:mpeg21:a0009
Huis van de familie Wilphorst aan de Verlengde Hereweg 117 in 1918, de meest zuidelijke woning van Helpman: hdl.handle.net/21.12105/a3570a99-0429-33f7-c9bc-99bf78301ed4
Jantien Cornelis Offringa, geb. Helpman, ovl. Helpman 12-4-1840, oud 81 jaar, weduwe Jan Egberts Wilphorst, ovl Helpman 16-8-1820, oud 64 jaar, was in 1832 eigenaar van huis en erf in Helpman, Kad. A 76, art. 323, en het huis Kad. A 81, art. 523.
Geessen Wilphorst, geb. Helpman (Haren), ovl. Haren 15-4-1853, oud 63 jaar, dochter van Jan Egberts Wilphorst, landbouwer, en Jantien Offeringa, oud 57 jaar, gehuwd geweest met Geert Hemmes, geb. Essen, ovl. Groningen 12-1-1827,
Egbert Wilphorst, landbouwer, geb. Helpman (Haren), ovl Haren 14-4-1850, oud 63 jaar, gehuwd met Alberdina Margaretha Swartwolt, zoon van Jan Egbert Wilphorst, landbouwer, en Jantien Cornelis Offringa.
Tegenover het huis van Jan Egberts Wilphorst stond het huis van de Wed. Ebo Bolhuis, kad. Haren A 173, art. 57.
Te Koop: Een ruime Behuizing met grooten Tuin, zeer geschikt tot Zomerverblijf staande en gelegen aan de westzijde van de Straatweg te Helpman, in huur bewoond door T. Aling, eigendom van de Wed. G. Hemmes. Groninger Courant van 14-1-1851: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771602:mpeg21:a0010
Kastelein T. Aling aan de Straatweg WZ te Helpman, voorheen Huis en Tuin van de wed. G. Hemmes. Groninger Courant van 9-1-1852, 20-1-1852, 2-8-1853, 11-7-1854, 10-5-1857, 1-7-1857:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773593:mpeg21:a0006
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773596:mpeg21:a0005
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773007:mpeg21:a0003
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010771602:mpeg21:a0010
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010773120:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772673:mpeg21:a0004
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772695:mpeg21:a0002
Verkoop van het Koffijhuis en Tuin van T. Aling aan de Straatweg WZ in Helpman. Leeuwarder Courant van 2-12-1880: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010587777:mpeg21:a0008
Teunis Geerts Aling, geb. Helpman 29-12-1823, ovl. Groningen 11-1-1915, zoon van Jan Geerts Aling, tuinier, en Ennechien Vorenkamp, tr. Groningen 29-11-1846 Anna Magrita van Tongeren, geb. Groningen 10-9-1819, ovl. Groningen 14-5-1899:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/fbadd85d-3ada-42a5...
De Blaauwverwerij van Lubbertus Tonkens, geb. Helpman 3-3-1828, ovl. Sneek 16-1-1899, zoon van Reinder Tonkens, blaauwverwer, en Trijntje Izaäks ten Cate, geb. Kalkwijk (Hoogezand), ovl. Helpman 23-1-1857, oud 70 jaar, gehuwd met Jantje van Hemmen, geb. Hemmen (Haren) 30-4-1835, ovl. Sneek 30-9-1917, oud 82 jaar, is verplaatst naar een nieuw pand in het midden van het dorp Helpman, tegenover Kastelein P. Aling.
Het huis van Reinder Tonkens, ovl. Helpman 10-10-1857, oud 67 jaar, stond in 1832 kadastraal bekend als Haren (Helpman) A 138, art. 484, het eerste huis komende uit Groningen.
De verwerij is ja/nee per 1-5-1879 overgenomen door J. Siemelink. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 15-4-1879, 13-5-1879 en 18-9-1879: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097647:mpeg21:a0011
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097731:mpeg21:a0016
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000102283:mpeg21:a0019
Te Huur: een beklante Blaauwverwerij in Helpman van L. Tonkens. Tevens geschikt voor andere affaires. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 5-2-1883.
Het nieuwe Café Restaurant "Homan" (voorheen Aling) te Helpman bij Groningen, met prachtigen Tuin, waarin Kegelbaan en Kindervermakelijkheden. Nieuwsblad van het Noorden van 15-7-1897: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885076:mpeg21:a0047
Hotel en Café-Restaurant "Central" in Winschoten van J.Th. Homan, voorheen te Noordbroek en Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 20-7-1899: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010886380:mpeg21:a0051
Hij is Johannes Theodorus Homan, klerk, logementhouder, geb. Nieuwe Pekela, ovl. Groningen 18-7-1934, oud 80 jaar, zoon van Hendrik Homan, geb. Leek 24-1-1813, en Maria Cornelia Rijken, geb. Groningen 25-1-1818, kleinzoon van
Jan Hendriks Homan, winkelier, ovl. Zevenhuizen (Leek) 17-1-1835, oud 57 jaar, en van Geeske Kornelis Bijzitter.
Groot Tuin-Concert in de tuin "De Bellevue" van de Wed. J. Hofkamp a/d straatweg tusschen Helpman en Haren. Nieuwsblad van het Noorden van 14-8-1898 en 20-8-1898: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887380:mpeg21:a0106
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887384:mpeg21:a0053
Nieuwe Theetuin van Bouwman in Helpman. Nieuwe Veendammer Courant van 1-8-1894: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078758:mpeg21:a0006
Groot Tuinconcert in de Tuin "De Passage" van K. Bouwman. Nieuwsblad van het Noorden van 29-7-1894, 7-8-1895 en 2-8-1896:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010895446:mpeg21:a0036
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885646:mpeg21:a0058
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883530:mpeg21:a0013
Hij is Klaas Klaassens Bouwman, kastelein, koffiehuishouder, geb. Groningen, ovl. Haren (Huize "Avondlicht") 15-3-1937, oud 86 jaar, gehuwd met Stientje Onnes, geb. Groningen, ovl. Haren 20-1-1936, oud 82 jaar.
De geboorte van hun zoon Klaas in Helpman op 8-12-1881 werd mede aangegeven door buurman Lubertus Tonkens, blaauwverwer.
K. Bouwman, koffiehuishouder te Helpman. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 11-10-1886: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100688:mpeg21:a0021
Wedstrijd in 't Reciteeren ten Huize van K. Bouwman, Café te Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 16-11-1889: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010895538:mpeg21:a0028
Bouwman van Helpman, de joviale en flinke kastelein. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-7-1889: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000102358:mpeg21:a0013
Café met Vermakelijkheden te Helpman. K. Bouwman, eerste Café, Helpman. Nieuwsblad van het Noorden van 28-8-1891: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890086:mpeg21:a0011
Wandbekleding van het Paviljoen en Warande van K. Bouwman te Helpman, aangelegd door W. Vrieling te Haren.
Nieuwsblad van het Noorden van 5-5-1895: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010884489:mpeg21:a0070
K. Bouwman te Helpman koopt de behuizing met schuur en stalling zijnde een koffiehuis, in huur bewoond door de wed. Boer, staande aan de Straatweg G 39. Nieuwsblad van het Noorden van 5-11-1895: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885707:mpeg21:a0039
Aanbesteding van de bouw van een Café met Bovenwoning in de Theetuin "De Passage" aan de Rijksstraatweg in Helpman, door K. Bouwman. Nieuwsblad van het Noorden van 4-9-1895: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010885661:mpeg21:a0049
Muziekuitvoering in Café K. Bouwman. Nieuwsblad van het Noorden van 29-3-1895.
Opening nieuwe Café "De Passage" van K. Bouwman, ontworpen door timmerman en architect Berend Hameka in de Haddingestraat 19 in Groningen. Nieuwsblad van het Noorden van 5-4-1896: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883181:mpeg21:a0051
Berend Hameka, geb. Vledder 4-11-1840, ovl. Haren 18-9-1918, oud 77 jaar, gehuwd met Christina Louisa van Laan, geb. Groningen, ovl. Haren 13-11-1924, oud 81 jaar.
Zie ook de gerestaureerde Villa "Aaf", aan de Rijksstraatweg 101 in Haren. Op 31-3-1905 opende het Hotel, Café en Restaurant "La Promenade" van J. van Hemmen hier zijn deuren. Uit de aanbestedingsadvertenties in het Nieuwsblad van het Noorden van 20-7-1904 en 29-7-1904 blijkt dat het bestek en de bouwtekeningen te verkrijgen waren in de Haddingestraat 19 in Groningen, het adres van Berend Hameka (1840-1918), timmerman, architect en Vader in het Lutherse Weeshuis. In 1918/19 heeft een grote verbouwing plaatsgevonden onder architectuur van M.G. Eelkema (1883-1930). Eelkema heeft een zeer belangrijke bijdrage geleverd aan de architectuur van Helpman: www.flickr.com/photos/hans_r_van_der_woude/34649791340/
It's been a while since I stepped into a church, so when I knew I was going to Suffolk at the weekend, I asked a friend whoch ones I should visit, and was told that this is one of the top churches in England, not just Suffolk.
Set a hundred yards or so from the main road that is chocked with traffic which runs between the county towns of Suffolk and Norfolk, it is down a lovely quiet lane, past some grand large houses, and set back from the road in a small churchyard is St Mary.
You enter through a small Norman doorway, into a body of a small and simple church, bt one filled with delights.
----------------------------------------------
From the moment that you see it across the fields, you know that St Mary is something special. At first the silhouette perhaps, or a stain of gold that resolves as you approach into a solid little Norman church. The thatched roof is charming, and set against is a small square tower, also crowned in thatch. There is a stubborn timelessness about it, a silent witness to long centuries. There isn’t really a village, and St Mary sits lonely in the fields. At night it is floodlit and floats above the darkness. On winter days, the low light catches its honeyed walls across ploughed furrows. In summer, the entrancing trees gather, a setting for a diadem.
This has always been a special place for me. I was captivated at an early stage of my life in Suffolk. And it was while visiting here in late 1998 that I first got the idea for this website, and decided to do it. Thornham Parva was the first entry. In common with most of the very earliest entries, it wasn’t terribly good – I hadn’t even taken any photographs.
But that was an excuse to return again and again, and when this website was featured on BBC Television’s Songs of Praise in 2000, the interview was recorded here at St Mary. They filmed me cycling the narrow lanes round about in the sub-zero temperatures of late-January; if anything, it was even colder inside the church, and my breath clouded the air as I became quite possibly the first person ever to say the Hail Mary on prime-time television.
Thornham Parva, of course, isn’t just special to me. It is one of the most remarkable churches in East Anglia, a treasure house, an aesthetic pleasure, a delight. It is a perfect antidote to the triumphalism of nearby Eye, an intensely rural collision of historical circumstances that have left us a moving and coherent document of our Suffolk past. When Cautley’s revising editors came this way in 1975 they found the church in a bit of a state, and even feared for its future. That it is now the perfect model of a well-cared-for English parish church is a tribute to the energy and enthusiasm of the tiny handful of local parishioners who have nursed it back to health.
The church gets a fair number of visitors, because its fame has spread far and wide. As an example, I popped in here a few years back with my daughter. She was about five years old at the time, and without me noticing she signed the visitors book with our full address (not something I would normally advise). Within a fortnight, I had received a nice postcard from Israel, from a user of this site who had spotted the entry in the visitors book. It is not surprising that the church does get visitors from all over the world, because St Mary is worth seeing, and worth going to see. In particular, it has, not one, but two astonishing survivals. If they were in the Victoria and Albert Museum you would willingly travel to London to see them, and pay handsomely for doing so. And yet here they are, in the fields that punctuate the Thornham woods, in a church which is open every day.
You step directly down into the church from a small Norman doorway in the north side. A gorgeous 18th century gallery curves above you – there’s no other like it in Suffolk. It was made tiny, to fit in this tiny space. Unfortunately, the stairway is now kept locked so, unless you contact a churchwarden first, you can’t see the clever way the carpenter engineered benches that open and close over the gangway to allow more seating space. The gallery is a reminder that St Mary was the church of the ordinary people; The neighbpouring village is Thorenham Magna, and the local big house Thornham Hall, the home of the Hennikers, is beside the church at Thornham Magna. However, it was at the big house, or more accurately in one of its barns, that in the 1920s was found and donated to this church the remarkable Thornham retable. It was restored in the early years of this century, and returned to St Mary, now standing proud behind alarmed glass.
The retable is only part of a much larger altarpiece that probably once stood in the Priory at Thetford in Norfolk. The rest of the piece can be found in the Musee de Cluny in Paris. The retable was rescued and hidden after the Anglican Reformation destroyed the priory, along with so many of England’s treasures. Perhaps it was taken by recusant Catholics to use in their devotions. More likely, it was simply rescued because it is beautiful. From left to right, the figures are St Dominic (Thetford was a Dominican Priory); St Catherine; St John the Baptist; St Paul; a rood group of the Blessed Virgin, Christ and St John; St Peter; St Edmund; St Margaret; St Peter Martyr (another Dominican). The retable dates from the height of the Decorated period, in the decades before the Black Death. They are probably the most alive, and lively, medieval figures in Suffolk; St Catherine in particular looks as if she is stepping through an archway from dancing in a garden.
As if the retable were not enough, the walls of St Mary are lined with some of Suffolk’s most fascinating wall-paintings. They rank with those at Wissington, and date broadly from the early years of the 14th century, and are in two ranges; on the south wall is the story of the early years of Christ. On the north wall is the martyrdom of St Edmund. This is amazingly rare; fragments survive not far off at Troston, but there is only one other sequence of the martyrdom surviving in the whole of the Kingdom.
Both sequences are organised chronologically from right to left. This may seem awkward, but effectively they start in the south west corner of the church and continue anti-clockwise around to the north-west corner. Unfortunately, the paintings on the west wall are now lost to us, behind the gallery.
On the south side, it is reasonable to assume that the very first painting, on the south side of the west wall, was an Annunciation – the angel appearing to Mary. This is lost. A fragment of the next frame survives, just poking up above the south end of the gallery. This is the Visitation, and we see Mary embracing her cousin Elizabeth. The Visitation was a very important part of medieval devotions, because of the way it balances and connects with the Assumption; the Assumption of the Blessed Virgin, on August 15th, was one of the most significant feast days in the English medieval calendar, and the Assumption was probably the dedication of the majority of Suffolk churches. The other images in the sequence are clearer. We see the angel appearing to the shepherds, and then Christ sits on his mothers lap while the shepherds adore him. Note the way we have lost the adoring figures because of the later punching through of a window. Similarly, the next frame, the Presentation in the temple, has also suffered from fenestration. We often talk about Victorian vandalism of medieval churches, but here is a prime example of destruction caused by 15th century ‘restoration’.
What was the point of this sequence? A lot of nonsense is talked about wallpaintings and stained glass being ‘the poor mans Bible’ for peasants who couldn’t read. This analysis suggests that they were destroyed during the 16th century Anglican Reformation because ‘they were no longer needed’. In fact, the Anglicans destroyed them because they were Catholic devotional tools – the wall paintings on the south side here form a rosary sequence, pictures for meditation while saying prayers with the aid of rosary beads. Often this was done during Mass. If the Anglicans were to turn our churches into congregational preaching houses, the wall paintings had to go.
Intriguingly, the wall paintings here may have been whitewashed even before there were theological reasons for doing so. Most of the windows that punch through the wall paintings date from the 15th century, not the 16th. Could there have been a general redecoration at this time? Whichever, they were whitewashed, to be rediscovered in a kinder, gentler age. When the ranges here were uncovered by the Victorians, the south range was easily recognisable. But the north range wasn’t. For many years, it was thought to represent the martyrdom of St Catherine, because of the large wheel above the way you came in. It was only at the time the paintings were restored in the late 1970s that it became clear that here was something much more exciting.
The sequence begins at the eastern end of the range, and you can click on the images below to enlarge them. We see Edmund fleeing the Viking attack on a town, possibly Rendlesham, home of the Wuffings, the East Anglian royal family. The actual martyrdom is lost because of another of those great windows, but we next see Edmund’s decapitated head being put back on the body by a group of monks. Then, the body is carried off to its shrine at Bedricsworth (soon to become St Edmundsbury) while the wolf that found and guarded the head looks on. The final image on the north wall shows the wheel of a bullock cart crossing a bridge – delightfully, the bridge is represented by the arch of the doorway. This depicts an event that happened some time after. St Edmund’s body (by now sanctified and canonised) is being taken away to escape a later assault by Vikings. It approaches a bridge that is simply too narrow to allow the cart to pass. Miraculously, the cart crosses the bridge, and the Vikings are foiled.
Perhaps there was a final image on the north side of the west wall. Perhaps it showed the fabulous shrine at Bury itself. We can never be sure.
Although it is sad that we have lost so much of both sequences because of later alterations, it has to be said that the walls of this church are beautiful. The late medieval windows, which include some excellent 20th century glass by Lawrence Whistler, the paraffin lamps, the memorials to churchwardens, all add rather than detract. The screen is tiny and over-restored, but you can still see the sawn-off ends of the rood beam and the floor of the rood loft.
Standing in the rood screen, the retable behind you for a moment, the full beauty of the gallery can be seen, and above it a circular Saxon window. You can step outside and see how it is hidden by the tower. The tower itself is surprisingly late; we are told that in the 1480s it was the work of Richard Cutting and John Mason. Apparently, they were sued for defective workmanship, but it still appears to be standing.
The graveyard is an interesting one. As well as several significant musicians, it includes the grave of the great 20th century architect Basil Spence, designer of Coventry Cathedral, the Kensington and Chelsea barracks in London, and Britains best university campus, the University of Sussex - to name but three. Ironically, his 1980s gravestone appears to be wearing away. One hopes he used better materials for his buildings.
Simon Knott, 1998, rewritten 2003, revised February 2009
www.suffolkchurches.co.uk/thornhamentry.htm
----------------------------------------
The Thornhams, Magna and Parva, flank Thornham Hall and its park. Until the end of the 19thc. the estate boasted a hall, Tudor with an 18thc. facade, surrounded by an extensive park. Most of the hall was demolishedc.1900, and the rest was destroyed by fire in the late 1940s. The present hall is modern, and the estate has been converted for use as a field centre, a commercial market garden and a site for small businesses. Excavations in the estate have provided evidence of continuous occupation in the area from the Neolithic period to the present. The surrounding landscape is flattish and given over to arable cultivation. Thornham Parva lies to the N of the hall, some 2 miles W of Eye in central North Suffolk. The settlement is dispersed and sparsely populated with no real centre apart from the church, which lies just off the road from Thornham Magna and the Hall.
St Mary's has a nave and chancel in one, covered with a thatched roof, and a low W tower with a thatched pyramid roof. The church is of flint with ashlar dressings. The nave is apparently 12thc., with N and S doorways and a S window surviving from that period, but a round window visible in the interior W wall of the nave is said to be late Anglo-Saxon by Cautley. A flowing tracery window has been added on the S wall, and 15thc. windows have been inserted towards the W end. There is no chancel arch, and two Y-tracery windows on the lateral walls towards the E suggest a date ofc.1300 for the chancel. The E window is three-light reticulated, and there is a 15thc. S window. The tower is of knapped flint with no buttresses; it has a tall plinth course and a 15thc. main W window. Its E quoins are of brick, as are the upper windows, except for their ashlar ogee heads, suggesting an 18thc. date for the top of the tower. St Mary's is celebrated as the home of a 14thc. retable, probably painted for the Dominican house at Thetford. It was discovered in a stable loft at Thornham Hall in 1927 and given to the church by Lord Henniker. Romanesque work recorded here is found on the two nave doorways and the S nave window.
Thornham Parva was held by Robert Malet in 1086. There were various small parcels here before the Conquest: 7 acres held by two free men commended to Eadric (these were held by Robert’s mother in 1086); 28 acres held by 8 free men commended to Wulfgifu; 15 acres held by two free men, one commended to Wulfgifu; and 14 acres held by Sigeric, also commended to Wulfgifu (these three holdings in the hands of Robert Malet in 1086). There was three parts of a church in 1086 with 10 acres of free land. The present lords of Thornham are the Hennikers; it has been in the family since the mid-18thc.
South Hartismere benefice, i.e. Gislingham, Mellis, Stoke Ash, Thorndon with Rishangles, Thornham Magna, Thornham Parva, Thwaite and Wetheringsett cum Brockford.
Het voormalige Hotel "Sissingh" (na 1914 Hotel "van Ess"), aan de Kerkbrink in Zuidlaren, van Lambertus Sissingh (1861-1934), zoon van scheepskapitein, kastelein en hotelhouder Egbert Sissingh (1824-1913) en Jantje Enting (1833-1920), kleinzoon van landbouwer Harm Sissing (1788-1837) en Grietje Willems Wuffen/Wuffing (1794-1847), achterkleinzoon van Egbert Harms Sissing (1756-1824) en Grietjen Hendriks Wuffen/Wuffing (1753-voor 1796), achterachterkleinzoon van Harm Sissinge (1732-) en Jantien Baving (weduwe van Jan Egges), en achterachterachterkleinzoon van brouwer Egbert Sissinge en Willemtje Meijering.
De linkervleugel stamt uit de 18e eeuw:
"Van Groningen komend, in de eerste Herberg op de regte hand in Zuidlaren......". Groninger Courant van 24-10-1797:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010157694:mpeg21:a0011
Eind 1793 bood Egbert Sissing het volgende te huur aan: “Eene Logeable Behuizinge met twee beneden en een Bovenkamer, Agterkeuken &c, verder met Schuur en Stallings, groote Tuin en Appelhof te Huur, om voort te aanvaarden, staande mede op het aangenaamste in Zuidlaren; nader onderrigt te bekoomen by de Bouwmeester G. Kuiper (Kuyper) te Groningen en by de E. Egbert Sissing, Erfgezeten te Zuidlaren”.
Gerhard Kuyper (ca. 1745-1801) was in 1793 Stadsbouwmeester van Groningen, en heeft mogelijk de eerste aanzet gegeven voor de architectuur op deze plaats.
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), geb. Groningen ca. 1745, ovl. Groningen (Oosterstraat) 12-8-1801, tr. Zuidlaren 1-10-1783 Jeigje Steringa (ook Steringh), ged. Zuidlaren 6-6-1762, dochter van Berent Hillebrants Steringa, van Eexterveen, en Hindrikje Hindrix Hemsing(e), ged. Zuidlaren 3-9-1719, dochter van Henricus Hemsinge.
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1743: Hinderik Hemsing. Bedrag: 4-00-00:
alledrenten.nl/akte/hinderik-hemsing/B1810D6A-0453-4299-B...
Berent Hillebrants Steringa, Jongeman van Eexterveen, tr. Zuidlaren 17-4-1744 Hindrikje Hindrix Hemsing, Jongedochter van Zuitlaren:
alledrenten.nl/akte/hindrikje-hindrix-hemsing-en-berent-h...
Berent Steringa, 30e en 40e penningen (1679-1797), rekendag 11-01-1752:
alledrenten.nl/akte/berent-steringa/174AC71A-46AB-4E1B-8C...
In mei 1803 boden de erven van G. Kuiper (Kuyper), oud-stadsbouwmeester van Groningen, een huis aan de Markte in Zuidlaren te koop aan. Dit was het huis van de schoonouders van G. Kuiper.
Zie de vroege geschiedenis van "De Gouden Leeuw" aan de Brink: www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
Groninger Courant van 20-12-1793 en 31-12-1793 en de Ommelander Courant van 20-12-1793:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010110347:mpeg21:a0011
In zijn overlijdensacte worden Jan Baving en Roelf Wuffen in Zuidlaren aangewezen als "voormonders" over zijn 5 "onmondige" kinderen Gerrit (1784), Henderika (1785), Berend Hindrik (1787), Hindrik (1788) en Gesina (1791): allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/0436426d-46d7-d716...
Overlijdensbericht Geerrard Kuyper in de Ommelander Courant van 14-8-1801: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215442:mpeg21:a0018
Roelof Wuffen is vermoedelijk Roelof Egberts Wuffen, Jongeman van Zuidlaren, tr. Zuidlaren 26-12-1786 Hilligjen Roelofs Oostingh, Jongedochter van Zuidlaren:
alledrenten.nl/akte/hilligjen-roelofs-oostingh-en-roelof-...
Roelof Wuffing, geb. Zuidlaren 14-1-1753, landbouwer, overleed in Zuidlaren op 5-3-1827 te Zuidlaren, zoon van Egbert Wuffen en Hendrikje Tamming. In 1832 waren de erven Roelof Wuffen eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, schuin tegenover het huis van de erven Jan Bavingh, Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8.
Zijn overlijden werd aangegeven door Geert Wassens, 67 jaar, werver, in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, en door Roelof Mensies, 52 jaar, arbeider:
alledrenten.nl/akte/roelof-wuffing/840a97a3-c7ba-4a63-a80...
Jan Bavingh, Jongeman van Zuidlaren, tr. Vries/Zuidlaren 6-5-1792 en 28-5-1792, Lammegjen Bavingh, Jongedochter van Tarelo:
alledrenten.nl/akte/lammegjen-bavingh/7ADFBE60-7701-4D69-...
Jan Baving, geb. Zuidlaren 23-8-1750, overleed in Zuidlaren op 28-10-1831, zoon van Klaas Baving en Grietje Brants. Zijn overlijden werd aangegeven Geert Schuiling, 43 jaar, winkelier, en Hendrik Rijnberg, 42 jaar, voerman:
alledrenten.nl/akte/jan-baving/ae445c44-01e8-43c4-801e-40...
De erven Jan Baving waren in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8, tegenover het huis van de weduwe Jan Strating, Kad. G 142, art. 303, en schuin tegenover het huis van de erven Roelof Wuffing, Kad. G 93, art. 355.
De rechtervleugel lijkt omstreeks 1864 te zijn bijgebouwd, dan wel uitgebreid met een bijbouw, in opdracht van Egbert Sissingh (1824-1913), scheepskapitein en hotelhouder.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-11-1864:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010777678:mpeg21:a0014
Hij had het huis en erf Kad. G 183 omstreeks 1860 gekocht van kasteleinsche en logementhoudster Hendrikje Karsten, wed. van kastelein Albert van Bon, geb. Muiden 28-10-1815, ovl. Zuidlaren 25-3-1857, zoon van kastelein Egbert van Bon en Aaltje Kroeze.
Boeldag wed. Albert van Bon. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-4-1860: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780768:mpeg21:a0017
Hendrikje Karsten, geb. Zuidlaren 18-10-1813, ovl. Smilde 31-3-1873, is een dochter van Roelof Karsten en Lammiggien Sissing.
Roelof Carsten, landbouwer, geb. Zuidlaren 2-3-1777, ovl. Zuidlaren 12-11-1819, zoon van Willem Carsten, landbouwer, en Hendrikje Tammink, tr. Zuidlaren 18-9-1813 Lammigje Sissing, geb. Zuidlaren, ovl. Zuidlaren 29-9-1854, oud 62 jaar, landbouweresse, dochter van Egbert Sissing, landbouwer en Grietje Hendriks Wuffing:
alledrenten.nl/akte/lammigje-sissing-en-roelof-carsten/83...
De rechtervleugel is in 1959/1960 verbouwd tot winkel-woonhuis, onder architectuur van Hennie Caspers (1922-), Prins Hendrikstraat 1 te Assen, in opdracht van W. Kuipers:
zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/personen/detail/48a06f8f-...
In 1832 was kastelein Egbert Alberts van Bon, geb. Zuidlaren 22-3-1784, ovl. Zuidlaren 8-4-1863, zoon van Albert Egberts van Bon en Annigje Berends Tikij, eigenaar van de panden, kadastraal bekend als G 179, art. 39, G 182, art. 39 (bijgebouw), G 183, art. 39 en G 180, art. 39, de locaties aan de Kerkbrink, waar Hotel "Sissingh" zou ontstaan.
Tussen beide laatste panden lag het pand van landbouwer Jacob Leven (Leving), Kad. 181, art. 179.
Het pand Kad. G 179, art. 39 grensde aan het pand van Jacob Rijnberg, Kad. G 176, art. 256 (bron: www.hisgis.nl).
Nalatenschap van Egbert van Bon:
alledrenten.nl/akte/egbert-van-bon/E7BABD22-E2EE-454E-AB5...
web.archive.org/web/20161103184949/www.panoramio.com/phot...
web.archive.org/web/20161030230440/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161102044424/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161029171236/http://www.panoramio.c...
Haardstedengeld Zuidlaren, Suidtlaren, 1691: Egbert Sissinghe, een keuter:
alledrenten.nl/akte/egbert-sissinghe/5102991A-F9FA-43D4-A...
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1764: Harm Sissing 2 peerden:
alledrenten.nl/akte/harm-sissing/A9A677EF-4A03-4207-9110-...
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1794: Egbert Sissing:
alledrenten.nl/akte/egbert-sissing/BA95E456-467B-4AAC-ADC...
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1804: Egbert Sissing:
alledrenten.nl/akte/egbert-sissing/4B3F872A-8613-44F9-B15...
Hindrick Sissinge, Jongeman van Suitlaren, tr. Zuidlaren 1-1-1637 Berentijn Derks, Jongedochter van Peize:
alledrenten.nl/akte/berentijn-derks-en-hindrick-sissinge/...
Egbart Sissinge, Jongeman van Zuidlaren, tr. Zuidlaren 1-1-1675 Wibbejen Jansen, weduwe van Jacob Bavinge; woonplaats: Zuidtlaren:
alledrenten.nl/akte/wibbejen-jansen-en-egbart-sissinge/5C...
Hendrick, geb. Zuidlaren, ged. 1-1-1676, zoon van Egbart Sissinge:
alledrenten.nl/akte/hendrick/3C09F3C0-3327-44BF-8E47-BD3E...
Egbert Sissing, geb. Zuidlaren, ged. 1-1-1702, zoon van Hindrick Sissing en Grietjen Mensens (Mensinge):
alledrenten.nl/akte/egbert/48E62DBE-5CD7-4F8D-B1AC-32DAC3...
Egbert Sissinge, Jongeman van Zuitlaren tr. Zuidlaren 27-5-1725 Willemtjen Meieringe, Jongedochter van Eext:
alledrenten.nl/akte/willemtjen-meieringe-en-egbert-sissin...
Willemtje Meijering, weduwe van Egbert Sissing, woonachtig in Zuitlaren, tr. Zuidlaren 29-1-1745 Fekko Fiddes, Jongeman, woonachtig in Westerlee:
alledrenten.nl/akte/willemtje-meijering-en-fekko-fiddes/E...
Zie ook Jan Tidoes, Jongeman van Westerlee, tr. Zuidlaren 31-3-1747 Hindrikje Egberts Sissing, Jongedochter van Zuitlaren.
Hun zoon Tidde Jans Tiddes, ovl. Zuidlaren 29-11-1844, oud 83 jaar, was brouwer, en in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 84, art 312 (Stationsweg, hoek Marktstraat):
www.flickr.com/photos/148859204@N07/27800718939/in/datepo...
Eghbert Sissinghs wed. en Brouwer: Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1743, pagina 5173:
alledrenten.nl/akte/eghbert-sissingh/0AE68B4E-25BC-4DEE-A...
Harm Sissinge, Jongeman van Zuitlaren, tr. Zuidlaren 3-8-1755
Jantje Bavinge, weduwe van Jan Egges; woonplaats: Zuitlaren:
alledrenten.nl/akte/jantje-bavinge-en-harm-sissinge/D1740...
Harm, geb. Zuidlaren, ged. 16-3-1732, zoon van Egbert Sissinge en Willemtje Meijering:
alledrenten.nl/akte/harm/BB2DD447-ED71-4787-95A1-9259872F...
Harmen Egbert Coops, Jongeman van Zuidlaren, tr. Zuidlaren 4-5-1788 Grietjen Jans Carsten, Jongedochter van Zuidlaren:
alledrenten.nl/akte/grietjen-jans-carsten-en-harmen-egber...
Harm Sissing, landbouwer, was in 1832 de eigenaar van het huis Kad. G 301, art. 283, gelegen tussen wat later Huize "Laar-End" aan de Brink ZZ 8 zou worden, en het huis van de weduwe Roelof Karsten, Kad. G 298, art. 159.
Van 1838 tot 1870 woonde timmerman en metselaar Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655):
www.panoramio.com/photo/104633855
Het overlijden van Harm Sissing in 1837 werd aangegeven door de buurmannen Willem Sikkens, 42 jaar, timmerman, en Roelof Wiering, 32 jaar, kleermaker.
Harm Sissing was in 1832 ook eigenaar van het huis Kad. G 124, art. 283, gelegen naast het huis van Roelof Strating, Kad. G 122, art. 307, het huis van erven Roelof Wuffing, landbouwer, Kad. G 93, art. 355, en tegenover het huis van Jan Rosing Nijenhuis, Kad. G 137, art. 224.
Egbert Sissingh, tr. 1. Zuidlaren 30-10-1784 Grietje Hendriks Wuffen, Jongedochter van Zuidlaeren; tr. 2. Zuidlaren 6-11-1796 als weduwnaar van Grietjen Hendriks Wuffen, Elligjen Barels, Jongedochter van Annen:
alledrenten.nl/akte/grietje-hendriks-wuffen-en-egbert-har...
alledrenten.nl/akte/elligjen-barels-en-egbert-sissingh/50...
Het overlijden van Egbert Harms Sissingh in 1824, werd aangegeven door de buurmannen Roelof Jans Strating, 31 jaar, landbouwer, en door Jeen Rienks de Boer, 36 jaar:
alledrenten.nl/akte/egbert-sissingh/d4c38ad1-2cdb-4599-95...
Zijn zoon Harm Sissing, geb. Zuidlaren 9-12-1788, ovl. Zuidlaren 13-8-1837, is in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 124, art. 283, gelegen naast het huis van Roelof Strating, Kad. G 122, art. 307, en tegenover het huis van Jan Rosing Nijenhuis, Kad. G 137, art. 224.
Nalatenschap van Egbert Harms Sissingh, geb. Vries, ovl. Zuidlaren 14-3-1824, zoon van Harm Sissingh en Jantien Baving:
alledrenten.nl/akte/egbert-sissingh/F85EF743-15C1-4633-A4...
Logement Sissingh in Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 23-1-1868, 27-9-1870 en 26-12-1870:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010775548:mpeg21:a0022
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094196:mpeg21:a0011
Op 4-4-1873 bood Egbert Sissingh het volgende te koop aan: Eene elegante ligtloopende Diligence voor 11 personen, een Tentwagen voor 4 pers, een Charette, een Kapchais, een vrachtwagen, een Ploeg, 3 Eiden, Boerengereedschappen en Paardentuigen, 2 Paarden (8 jaar oud) en 6 Koeijen en eene groote partij Stoelen, Tafels en Spiegels. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-4-1873: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000125788:mpeg21:a0015
Najaars-Vergadering van het Onderwijzers-Gezelschap in het 1e district van Drenthe. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 27-9-1870:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094196:mpeg21:a0011
Verkoop van de Heerenbehuizinge met 4 Kamers, Keuken, Kelder, Schuur en Tuin, van wijlen Johannes Mensinga, geb. Emmen 26-5-1792, ovl. Zuidlaren 6-9-1873, emeritus Predikant in Zuidlaren, ten huize van Egbert Sissingh. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 27-10-1873:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000095450:mpeg21:a0028
Topgrasverkooping ten huize van Egbert Sissingh, ten verzoeke van Harm Tammink & Cons. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 30-6-1879:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097904:mpeg21:a0029
Aanbesteding van de bouw van een Heerenbehuizing op een vrij terrein in Zuidlaren (De Millystraat 10) door architect J.P. Hazeu, in opdracht van de heer E. Sissingh. Zijn schoonzoon Jan Jacobs ten Cate Vissering, ovl. Glimmen 9-10-1915, oud 64 jaar, was toen de eigenaar van Villa "Welgelegen" aan de Rijksstraatweg 81 in Glimmen:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38976030105/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38292234214/in/datepo...
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883598:mpeg21:a0058
Aanbesteding bij E. Sissingh van de afbraak en de nieuwbouw van een huis naast Hotel "Sissingh", i.o.v. de oud-scheepskapitein Jan Philippus Drenth. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 18-2-1888:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100862:mpeg21:p003
Den 5 dezer vertrok van Cadix de "Zuidlaren", kapt. Drenth naar Petersburg (Rusland). Provinciale Drentsche en Asser Courant van 18-6-1864: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010777611:mpeg21:a0018
In mei 1803 boden de erven van G. Kuiper (Kuyper), oud-stadsbouwmeester van Groningen, een huis aan de Markte in Zuidlaren te koop aan. Dit was het huis van de schoonouders van G. Kuiper.
De koper was Drost Sigismund Pieter Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806) c.s. Dit is het pand "De Gouden Leeuw":
"Besluiten van het Staats-bewind der Bataafsche Republiek", 1803. Verzoekschriften van S.P.A. van Heiden van Laarwout en Jan Hessels e.a. naar aanleiding van de Grote Brand op 11-7-1803:
Google Books: www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=%28heiden+laarwout%...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
Het huis is bij de Grote Brand op 11-7-1803 verloren gegaan.
Kastelein Jan Boer van de Herberg "De Gouden Leeuw" maakte in de Ommelander Courant van 6-3-1804 bekend dat de Herberg nieuw is opgetimmerd: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215709:mpeg21:a0008
"De grote brand te Zuidlaren in 1803", door H.M. Luning en L.H. van Schelt, in "Ons Waardeel", Tijdschrift van de Drentse Historische Vereniging voor geschiedenis en genealogie 84/5.
Zie de vroege geschiedenis van "De Gouden Leeuw": www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
Op 11-7-1803 zijn 32 huizen en schuren in Zuidlaren afgebrand. De brand begon in het huis van olieslager en koopman Jan Hessels, ongeveer op de locatie Kerkbrink 14-18. hoek Telefoonstraat.
Bataafsche Leeuwarder Courant van 16-7-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010172209:mpeg21:a0006
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24605430168/
Jan Hessels is geboren in Wittelte/Diever 1760, en overleed in Zuidlaren (huis nr. 88) op 1-8-1813, oud 53 jaar, zoon van Hessel Jans Hessels en Hilligje Jans Boldinghe, gehuwd geweest met Margien Koops. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Otte Everts en Willem Bos:
alledrenten.nl/akte/jan-hessels/4f1a9834-76f4-44ee-9659-0...
Jan Ansing en W. Carsten, Cw, Volmagten, Zuidlaren 18-7-1803. Ommelander Courant 19-7-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215643:mpeg21:a0009
Aanbesteding van het optimmeren van de Behuizingen en Schuuren van H. Tammink en W. Sissink op 29-7-1803 ten huize van kastelein Adde Jans. Groninger Courant van 22-7-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159455:mpeg21:a0014
Adde Jans, ovl. Zuidlaren 29-10-1814, oud 75 jaar, zoon van Jan Wintjes en Beelke Elzes, gehuwd geweest met Engelina Deelman. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Tamelt Gortmaker en Hinderk Klein:
alledrenten.nl/akte/adde-jans/0a64a0d3-c55d-4b56-8ac9-046...
Jan, geb. Zuidlaren 9-8-1786, ged. 13-8-1786, zoon van Adde Jans en Engelina Elizabet Dimant:
alledrenten.nl/akte/jan/D78B4CA1-BF75-4E02-9BD0-D3344C745156
Notariële acte Norg 5-1-1819:
alledrenten.nl/akte/o-a-jacob-braam-en-adde-jans-en-engel...
Jacob Tonnis Braam, geb. Zuidlaren 11-4-1745, ovl. Zuidlaren 2-2-1818, zoon van Tonnis Braam en Willemtje Hogenesch.
Hij woonde in het Huis nr. 73, ten oosten grenzend aan het huis van Frerik van Dalen, ten westen van Roelof Mellens, ten zuiden aan de Boere Markte, en ten noorden aan de Boere Esch. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Roelof Mellens, 33, arbeider, en door Wolter Roelofs, 33, kleermaker. Er is onroerend goed aanwezig:
alledrenten.nl/akte/jacob-tonnis-braam/A096638D-6979-47D6...
Paardekoper Freerk van Dalen was in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 204, art. 67, tegenover het huis van de erven Otte Abbring, Kad. G 169, art. 1.
Wie is W. Sissink?
Er is een Willem Sissing die op 8-1-1808 in Zuidlaren overleed.
Deze Willem Sissing liet in 1808 onroerend goed na:
alledrenten.nl/akte/willem-sissing/3CB92286-A62B-4B9C-A42...
Er is een Willem Sissinge, ged. Zuidlaren 15-2-1761, zoon van Harm Sissinge en Jantje Bavinge, en er is een Willem Sissing, ged. Zuidlaren 9-9-1753, zoon van Lukas Sissing en Aaltje Willems Dekkers:
alledrenten.nl/akte/willem/48D46390-C9FA-4C8E-B520-169CD6...
alledrenten.nl/akte/willem/7761CCA9-640C-413E-8706-F6AF49...
Willem Sissingh, Jongeman van Zuidlaren, tr. 1. Zuidlaren 18-6-1790 Hillegonda Homans, Jongedochter van Vries; tr. 2. Zuidlaren 7-6-1802 (weduwnaar van Alegonda Homans) Ida Bavingh, Jongedochter van Tarelo:
alledrenten.nl/akte/ida-bavingh-en-willem-sissingh/ED87BC...
Alegonda (Hillegonda) Homan, geb. Vries, ged. 28-7-1754, ovl. Zuidlaren 25-1-1801, begr. Zuidlaren, is een dochter van Frerik Homan.
Frerik Homan, Jongeman; herkomst: Vries; woonplaats: Anloo; attestatie naar Vries, tr. Vries 23-3-1745 Jeigje Homan, Jongedochter; herkomst: Eext; woonplaats: Anloo:
alledrenten.nl/akte/jeigje-homan-en-frerik-homan/A485DD18...
"Grenzen in Drenthe: vier historische beschouwingen over scheidslijnen in cultuur en landschap" (Homan op blz. 48), door Erwin H. Karel, Uitgeverij van Gorcum, Assen 2000.
books.google.nl/books?id=NwZri_PjfDwC&pg=PA48&dq=...
www.parlement.com/id/vg09llv4irzu/j_linthorst_homan
www.parlement.com/id/vg09llyzbmva/j_linthorst_homan
Ida Baving, geb. Vries 1-8-1762, ovl. Taarlo 23-2-1831, is een dochter van Willem Baving en Aaltien Harders:
alledrenten.nl/akte/ida-baving/17753537-5b60-4333-8129-32...
Harm Tammink, geb. Zuidlaren 7-10-1742, ovl. Zuidlaren 16-9-1817, is een zoon van Jan Roelofs Tammink en Grietje Harms Hemsing.
Het overlijden van Harm Tammink werd aangegeven door de buurmannen Harm Freriks Bakker, 52 jaar, bakker, en door Derk Jacobs Hagedoorn, 41 jaar, landbouwer:
alledrenten.nl/akte/harm-tammink/aa567467-ab46-49fd-b7e8-...
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784: Harm Tamminck is Ette en heeft 4 peerden:
alledrenten.nl/akte/ette-harm-tammink/6B36E122-2088-461D-...
In 1832 was Roelof Tammink eigenaar van het huis Kad. G 148, art. 310 (aan de Kleine Brink bij de Brinkstraat), enkele panden verwijderd van het pand van de wed. kastelein Derk Jacobs Hagedoorn (1776-1830), Kad. G 152, art. 103, op de hoek van De Millystraat en de Kerkstraat. Dit betreft de herberg "De Koppel Paarden" van de wed. Hagedoorn. Ommelander Courant van 13-11-1810: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216439:mpeg21:a0009
Afbeelding: www.flickr.com/photos/148859204@N07/38292234214/in/datepo...
Egbert van Bon, schipper (1812), kastelein, geb. Zuidlaren 22-3-1784, ovl. Zuidlaren 8-4-1863, gehuwd geweest met Aaltje Kruize, ovl. Zuidlaren 26-12-1854, 70 jaar, dochter van Frerik Kruize en Grietje Roelofs Kloots, is een zoon van Albert Egberts van Bon en Annigje Berends Tikij (ook Fixs) te Gasselternijveen.
Grietje Roelofs Kloots overleed in Zuidlaren op 12-4-1816, oud 66 jaar. Haar overlijden werd aangegeven door de buurmannen Jannes A. Hoenderken, in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 161, art. 122, en door Evert Dekker, in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 131, art. 71.
Uit het huwelijk van Egbert van Bon en Aaltje Kruize zijn geboren: Grietje van Bon, geb. Zuidlaren 23-10-1808, ovl. Oosterhesselen 23-5-1831, gehuwd met Hendrik van Rookhuizen van der Souw, Anna van Bon, geb. Plankensloot 1-11-1812, Albert van Bon, kastelein, geb. Muiden 28-10-1815, ovl. Zuidlaren 25-3-1857, gehuwd met Hendrikje Karsten, en Anna van Bon, geb. Zuidlaren 27-6-1824, ovl. Zuidlaren 25-1-1902.
Everdina van der Souw, geb. Zuidlaren 1-2-1829, tr. Oldenzaal 12-6-1851 Jan Willem Ziegeler, directeur van het postkantoor in Goor (1863).
Het overlijden van Egbert van Bon werd aangegeven door zijn buurmannen Jan Leving, 62 jaar, landbouwer, en Jan Aaldring, 35 jaar, makelaar. Jan Aaldring, tapper, is geboren in Groningen op 15-11-1827, en is op 29-11-1877 in Zuidlaren overleden.
Jan Leving, geb. Zuidlaren, zoon van Jacob Leving en Margje Hendriks, tr. Zuidlaren 19-6-1833 Annigjen Smeenge, geb. Zuidlaren 2-12-1800, ovl. Zuidlaren 25-7-1862, dochter van Hendrik Smeenge en Grietje Otte Meijering.
Jacob Leving was in 1832 eigenaar van het pand Kad. G 181, art. 179, gelegen tussen de panden G 183, art. 39 en G 180, art. 39, van Egbert van Bon.
Nalatenschap Egbert van Bon in 1863. Huis, erf, tuin, bouw- hooi- en weidelanden, Kad. E 90, 91 en 92, G 179, 180, 376, 479, 481, 360, 891, 893, 480, 482, 897, H 88, 111, 121, 173, 489, 587, 666 en 108, I 88, 121, 227, 431, 601, 617, 836 en 120.
alledrenten.nl/akte/egbert-van-bon/E7BABD22-E2EE-454E-AB5...
Nalatenschap van de kinderloze Albert van Bon (1815-1857), gehuwd met Hendrikje Karsten, geb. Zuidlaren 29-10-1814, ovl. Smilde 31-3-1873, dochter van Roelof Karsten en Lammiggien Sissing (dochter van Egbert Harms Sissingh en Grietje Hendriks Wuffing). Logementhoudster Hendrikje Karsten tr. 2. Zuidlaren 27-4-1860 Hendrik van Veen, geb. te Smilde ca. 1811, weduwnaar Anna Veunik:
alledrenten.nl/akte/albert-van-bon/8A241CD2-053A-4A0D-9FD...
De erfgenamen van Egbert van Bon (1784-1863) waren zijn dochter Anna van Bon en kleindochter Everdina van der Souw:
alledrenten.nl/akte/egbert-van-bon/E7BABD22-E2EE-454E-AB5...
Egbert's broer Berend Alberts van Bon, molenaar en eigenaar van enkele panden in Plankensloot, geb. Zuidlaren 10-7-1792, ovl. Zuidlaren 10-6-1874, zoon van Albert Egberts en Annigjen Berents Fixs, tr. Zuidlaren 28-4-1819 Aaltje Pieters Hagedoorn, dochter van Pieter Hagedoorn en Geertje Jans.
Albert Egberts, Jongeman van Gasselder-Neijveen, ged. Gasselternijveen 20-11-1745, zoon van Egbert Alberts en Jantie Harms, tr. Gasselternijveen 18-12-1774 Annichien Fix, Jongedochter van Gasselder-Neijveen:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/39561572842/in/datepo...
Het overlijden van Berend Alberts van Bon werd aangegeven door de buurmannen Jan Woltersom, 56 jaar, geb. Coevorden 25-6-1817, Rijksambtenaar, woonachtig Zuidlaren A 256 K, en door Jan Aaldring, 46 jaar, geb. Zuidlaren 30-11-1826, kastelein.
In 1832 was koopman Berend van Bon eigenaar van de huizen Kad. I 180, art 37. I 182, art. 37 en A 83, art. 37 in Plankensloot in Midlaren.
Vlakbij lagen de huizen van de landbouwers Jan Bazuin, Kad. I 185, art. 18 en van Egbert Bazuin, Kad. H9, art. 17.
Egbert Bazuin overleed op 2-7-1855, oud 76 jaar, gehuwd geweest met Jeichien Harms Noord.
Egbert Bazuin's overlijden werd aangegeven door de buurmannen Willem Karsten, 36 jaar, landbouwer, en door Berend van Bon, 63 jaar, koopman. Egbert is te Tijnaarlo gedoopt op 22-8-1779, zoon van Arend Hendriks Basuin en Marchijn Jans.
Jan Bazuin overleed op 28-8-1836 in Midlaren, oud 67 jaar, gehuwd met Teunisje Klasens. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Freerk Bos, 60 jaar, landbouwer, en door Jan Klasens Nijborg, 60 jaar, landbouwer. Anna Bazuin, geb. Zuidlaren 21-11-1823, ovl. Zuidlaren 14-3-1898, dochter van Jan Bazuin en Teunisje Klasens, tr. Zuidlaren 3-6-1848 Egbert van Bon, zoon van Berend Alberts van Bon en Aaltje Pieters Hagedoorn.
Op 30-9-1886 bood hun zoon Hendrik van Bon Bzn, geb. Zuidlaren 25-7-1826, ovl. Tynaarlo (Vries) 19-3-1913, gehuwd geweest met Hendrika Baving, geb. Zuidlaren 25-12-1832, een Wind-Oliemolen c.a. in Plankensloot te koop aan. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 20-9-1886:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100669:mpeg21:a0024
Hun zoon Berend van Bon, geb. Plankensloot 8-8-1871, was eigenaar van het pension "Eureka" aan de Stationsweg 32 in Zuidlaren (Sectie G 2269):
www.panoramio.com/photo/104893577
Hun dochter Aaltje van Bon, geb. Plankensloot 20-11-1865, ovl. Zuidlaren 10-6-1928, was gehuwd met Hinderikus Albertus Zondag, gemeente-architect van Zuidlaren en Kollum, geb. Haren 12-6-1856, ovl. Groningen 24-10-1943, zoon van Jan Zondag en Hindrikje Hamminga, kleinzoon van kastelein Tale Harms Zondag van "De Gouden Leeuw", en Margjen Jans Hessels. Het café Bentum met woon- en winkelhuis en houtschuur is in 1907 ontworpen door Hinderikus Albertus Zondag ontworpen:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/27327609289/
Op 29-1-1824 werden huis en hof van wijlen Jan Barels Schuling en Grietje Jans Eeftingh bij kastelein Egbert van Bon te koop aangeboden. Hij is Jan Barelds Schuiling, koopman, geb. Anloo 6-11-1765, ovl. Zuidlaren 9-10-1823, zoon van Jan Barelds Schuiling en Annigje Jansens. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 27-1-1824:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010783983:mpeg21:a0012
Op 29-12-1824 boden de erven wijlen Hendrik Reinders te Plankensloot een boerderij en hof te Plankensloot, en een huis en hof te Zuidlaren te koop aan bij kastelein Egbert van Bon. Hij is Hendrik Reinders Oosting, landbouwer, geb. Zuidlaren 14-7-1743, ovl. Plankensloot 21-1-1823, zoon van Reinder Alberts en Froukje Freriks Julsing. Zijn overlijden werd aangegeven door zijn buurmannen Egbert Bazuin, 43 jaar, landbouwer, en Berend Hagedoorn, 20 jaar, schipper. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 22-4-1823, 6-2-1824 en 21-12-1824:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010783903:mpeg21:a0009
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010783986:mpeg21:a0012
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784077:mpeg21:a0005
Volgens Henk Brink is het huis van Willem Carsten bij de Grote Brand in 1803 niet afgebrand.
Het huis van zijn (vermoedelijke) broer Roelof, "voor aan de Straat te Zuidlaren, genaamd het Hoge Huys", is in 1803 wel afgebrand:
"De Erfgenamen van Wylen de Wedw. R. Carsten zyn voornemens door het Gericht van Zuidlaren publyk te laten verkopen: Een Huisplaatse voor aan de Straat te Zuidlaren, met de van de Brand overgebleeven Materialen daarop staande, van ouds het Hoge-Huis genaamt; benevens om de 7 Mudden Bouwland, en Weideland en 2 Matten Hooyland, het Knypstuk genaamt, gelegen aan het Drentsche Diep, tegen over het Foxholster Meer. Deze Verkopinge zal zyn op eerstkende Donderdag de 29 December 1803, ten Huize van Otte Everts te Zuidlaren". Vermoedelijk stond dit pand op het adres De Millystraat 15. Ommelander Courant van 27-12-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
Geertruit Bavinge, jongedochter van Zuitlaren, tr. Zuidlaren 11-5-1749 Roelof Ottens Karst, jongeman van Zuitlaren.
Geertruida Bavingh, ovl. Zuidlaren 20-11-1803; begr. te Zuidlaren. Gehuwd geweest met: R. Carst:
alledrenten.nl/akte/geertruida-bavingh/576C0131-2231-48FE...
Op 1-12-1726 werd Roelof in Zuidlaren gedoopt, zoon van Otte Karsens: alledrenten.nl/akte/roelof/AD9F6ACA-C2ED-4240-A38C-547B90...
Op 2-5-1751 werd Otte Kars, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Op 17-11-1754 werd Grietje Karst, dochter van Roelof Karst en Geertruit Baving, in Zuidlaren gedoopt.
Op 27-11-1757 werd Jan Karst, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Geertruida Bavingh overleed in Zuidlaren op 20-11-1803, gehuwd geweest met R. Carst: alledrenten.nl/akte/geertruida-bavingh/576C0131-2231-48FE... De weduwe van Roelf Cars(t) was keutersche en had in 1764, 1774, 1784 en 1794 een winkel/nering: alledrenten.nl/akte/roelf-cars/FEFC416C-638B-475C-8594-5E... alledrenten.nl/akte/roelf-carst/EB37C8CA-7325-4AB0-8EE3-A... alledrenten.nl/akte/roelf-carst/F91A98C4-8215-4461-8F4B-7... alledrenten.nl/akte/roelf-carst/F125F054-B0DF-4D5F-9F0F-4...
Kastelein Jan Boer van de Herberg "De Gouden Leeuw" maakte in de Ommelander Courant van 6-3-1804 bekend dat de Herberg nieuw is opgetimmerd: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215709:mpeg21:a0008
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33050807004/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38458924431/in/datepo...
Jan Boer is vermoedelijk Jan Boer Sluter, landbouwer, geb. Haren 5-02-1765, ovl. Zuidlaren 18-9-1827, zoon van Jan Jans Sluter en Jantje Jans, tr. Zuidlaren 25-5-1800 Aafje Busscher, ged. Winschoten 6-10-1769, ovl. Zuidlaren 10-9-1838. Het overlijden van Jan Boer werd aangegeven door de buurmannen Jacob Rijnberg, 70 jaar, en Geert Strating, 40 jaar, bakker. Het overlijden van Aafje Busscher werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Hagedoorn, 44 jaar, landbouwer en Willem Popken, 27 jaar, landbouwer.
Op 17-12-1892 bood J.J. ten Cate Vissering, schoonzoon van kastelein, hotelhouder en scheepskapitein Egbert Sissingh, een huis met erf en tuin in Zuidlaren te koop aan, bewoond door Jb. Medendorp, groot 8 are, 40 centiare.
J.J. ten Cate Vissering liet in 1897 het herenhuis De Millystraat 11 bouwen: www.flickr.com/photos/148859204@N07/38292234214/in/datepo...
Nieuwsblad van het Noorden van 11-12-1892:
Zie voor architect Scheffel:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/39345334815/in/datepo...
Het voormalige Hotel "Sissingh" (na 1914 Hotel "van Ess"), aan de Kerkbrink in Zuidlaren, van Lambertus Sissingh (1861-1934), zoon van scheepskapitein, kastelein en hotelhouder Egbert Sissingh (1824-1913) en Jantje Enting (1833-1920), kleinzoon van landbouwer Harm Sissing (1788-1837) en Grietje Willems Wuffen/Wuffing (1794-1847), achterkleinzoon van Egbert Harms Sissing (1756-1824) en Grietjen Hendriks Wuffen/Wuffing (1753-voor 1796), achterachterkleinzoon van Harm Sissinge (1732-) en Jantien Baving (weduwe van Jan Egges), en achterachterachterkleinzoon van brouwer Egbert Sissinge en Willemtje Meijering.
De linkervleugel stamt uit de 18e eeuw:
"Van Groningen komend, in de eerste Herberg op de regte hand in Zuidlaren......". Groninger Courant van 24-10-1797:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010157694:mpeg21:a0011
Eind 1793 bood Egbert Sissing het volgende te huur aan: “Eene Logeable Behuizinge met twee beneden en een Bovenkamer, Agterkeuken &c, verder met Schuur en Stallings, groote Tuin en Appelhof te Huur, om voort te aanvaarden, staande mede op het aangenaamste in Zuidlaren; nader onderrigt te bekoomen by de Bouwmeester G. Kuiper (Kuyper) te Groningen en by de E. Egbert Sissing, Erfgezeten te Zuidlaren”.
Gerhard Kuyper (ca. 1745-1801) was in 1793 Stadsbouwmeester van Groningen, en heeft mogelijk de eerste aanzet gegeven voor de architectuur op deze plaats.
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), geb. Groningen ca. 1745, ovl. Groningen (Oosterstraat) 12-8-1801, tr. Zuidlaren 1-10-1783 Jeigje Steringa (ook Steringh), ged. Zuidlaren 6-6-1762, dochter van Berent Hillebrants Steringa, van Eexterveen, en Hindrikje Hindrix Hemsing(e), ged. Zuidlaren 3-9-1719, dochter van Henricus Hemsinge.
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1743: Hinderik Hemsing. Bedrag: 4-00-00:
alledrenten.nl/akte/hinderik-hemsing/B1810D6A-0453-4299-B...
Berent Hillebrants Steringa, Jongeman van Eexterveen, tr. Zuidlaren 17-4-1744 Hindrikje Hindrix Hemsing, Jongedochter van Zuitlaren:
alledrenten.nl/akte/hindrikje-hindrix-hemsing-en-berent-h...
Berent Steringa, 30e en 40e penningen (1679-1797), rekendag 11-01-1752:
alledrenten.nl/akte/berent-steringa/174AC71A-46AB-4E1B-8C...
In mei 1803 boden de erven van G. Kuiper (Kuyper), oud-stadsbouwmeester van Groningen, een huis aan de Markte in Zuidlaren te koop aan. Dit was het huis van de schoonouders van G. Kuiper.
Zie de vroege geschiedenis van "De Gouden Leeuw" aan de Brink: www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
Groninger Courant van 20-12-1793 en 31-12-1793 en de Ommelander Courant van 20-12-1793:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010110347:mpeg21:a0011
In zijn overlijdensacte worden Jan Baving en Roelf Wuffen in Zuidlaren aangewezen als "voormonders" over zijn 5 "onmondige" kinderen Gerrit (1784), Henderika (1785), Berend Hindrik (1787), Hindrik (1788) en Gesina (1791): allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/0436426d-46d7-d716...
Overlijdensbericht Geerrard Kuyper in de Ommelander Courant van 14-8-1801: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215442:mpeg21:a0018
Roelof Wuffen is vermoedelijk Roelof Egberts Wuffen, Jongeman van Zuidlaren, tr. Zuidlaren 26-12-1786 Hilligjen Roelofs Oostingh, Jongedochter van Zuidlaren:
alledrenten.nl/akte/hilligjen-roelofs-oostingh-en-roelof-...
Roelof Wuffing, geb. Zuidlaren 14-1-1753, landbouwer, overleed in Zuidlaren op 5-3-1827 te Zuidlaren, zoon van Egbert Wuffen en Hendrikje Tamming. In 1832 waren de erven Roelof Wuffen eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, schuin tegenover het huis van de erven Jan Bavingh, Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8.
Zijn overlijden werd aangegeven door Geert Wassens, 67 jaar, werver, in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, en door Roelof Mensies, 52 jaar, arbeider:
alledrenten.nl/akte/roelof-wuffing/840a97a3-c7ba-4a63-a80...
Jan Bavingh, Jongeman van Zuidlaren, tr. Vries/Zuidlaren 6-5-1792 en 28-5-1792, Lammegjen Bavingh, Jongedochter van Tarelo:
alledrenten.nl/akte/lammegjen-bavingh/7ADFBE60-7701-4D69-...
Jan Baving, geb. Zuidlaren 23-8-1750, overleed in Zuidlaren op 28-10-1831, zoon van Klaas Baving en Grietje Brants. Zijn overlijden werd aangegeven Geert Schuiling, 43 jaar, winkelier, en Hendrik Rijnberg, 42 jaar, voerman:
alledrenten.nl/akte/jan-baving/ae445c44-01e8-43c4-801e-40...
De erven Jan Baving waren in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8, tegenover het huis van de weduwe Jan Strating, Kad. G 142, art. 303, en schuin tegenover het huis van de erven Roelof Wuffing, Kad. G 93, art. 355.
De rechtervleugel lijkt omstreeks 1864 te zijn bijgebouwd, dan wel uitgebreid met een bijbouw, in opdracht van Egbert Sissingh (1824-1913), scheepskapitein en hotelhouder.
Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-11-1864:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010777678:mpeg21:a0014
Hij had het huis en erf Kad. G 183 omstreeks 1860 gekocht van kasteleinsche en logementhoudster Hendrikje Karsten, wed. van kastelein Albert van Bon, geb. Muiden 28-10-1815, ovl. Zuidlaren 25-3-1857, zoon van kastelein Egbert van Bon en Aaltje Kroeze.
Boeldag wed. Albert van Bon. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-4-1860: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010780768:mpeg21:a0017
Hendrikje Karsten, geb. Zuidlaren 18-10-1813, ovl. Smilde 31-3-1873, is een dochter van Roelof Karsten en Lammiggien Sissing.
Roelof Carsten, landbouwer, geb. Zuidlaren 2-3-1777, ovl. Zuidlaren 12-11-1819, zoon van Willem Carsten, landbouwer, en Hendrikje Tammink, tr. Zuidlaren 18-9-1813 Lammigje Sissing, geb. Zuidlaren, ovl. Zuidlaren 29-9-1854, oud 62 jaar, landbouweresse, dochter van Egbert Sissing, landbouwer en Grietje Hendriks Wuffing:
alledrenten.nl/akte/lammigje-sissing-en-roelof-carsten/83...
De rechtervleugel is in 1959/1960 verbouwd tot winkel-woonhuis, onder architectuur van Hennie Caspers (1922-), Prins Hendrikstraat 1 te Assen, in opdracht van W. Kuipers:
zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/personen/detail/48a06f8f-...
In 1832 was kastelein Egbert Alberts van Bon, geb. Zuidlaren 22-3-1784, ovl. Zuidlaren 8-4-1863, zoon van Albert Egberts van Bon en Annigje Berends Tikij, eigenaar van de panden, kadastraal bekend als G 179, art. 39, G 182, art. 39 (bijgebouw), G 183, art. 39 en G 180, art. 39, de locaties aan de Kerkbrink, waar Hotel "Sissingh" zou ontstaan.
Tussen beide laatste panden lag het pand van landbouwer Jacob Leven (Leving), Kad. 181, art. 179.
Het pand Kad. G 179, art. 39 grensde aan het pand van Jacob Rijnberg, Kad. G 176, art. 256 (bron: www.hisgis.nl).
Nalatenschap van Egbert van Bon:
alledrenten.nl/akte/egbert-van-bon/E7BABD22-E2EE-454E-AB5...
web.archive.org/web/20161103184949/www.panoramio.com/phot...
web.archive.org/web/20161030230440/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161102044424/http://www.panoramio.c...
web.archive.org/web/20161029171236/http://www.panoramio.c...
Haardstedengeld Zuidlaren, Suidtlaren, 1691: Egbert Sissinghe, een keuter:
alledrenten.nl/akte/egbert-sissinghe/5102991A-F9FA-43D4-A...
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1764: Harm Sissing 2 peerden:
alledrenten.nl/akte/harm-sissing/A9A677EF-4A03-4207-9110-...
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1794: Egbert Sissing:
alledrenten.nl/akte/egbert-sissing/BA95E456-467B-4AAC-ADC...
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1804: Egbert Sissing:
alledrenten.nl/akte/egbert-sissing/4B3F872A-8613-44F9-B15...
Hindrick Sissinge, Jongeman van Suitlaren, tr. Zuidlaren 1-1-1637 Berentijn Derks, Jongedochter van Peize:
alledrenten.nl/akte/berentijn-derks-en-hindrick-sissinge/...
Egbart Sissinge, Jongeman van Zuidlaren, tr. Zuidlaren 1-1-1675 Wibbejen Jansen, weduwe van Jacob Bavinge; woonplaats: Zuidtlaren:
alledrenten.nl/akte/wibbejen-jansen-en-egbart-sissinge/5C...
Hendrick, geb. Zuidlaren, ged. 1-1-1676, zoon van Egbart Sissinge:
alledrenten.nl/akte/hendrick/3C09F3C0-3327-44BF-8E47-BD3E...
Egbert Sissing, geb. Zuidlaren, ged. 1-1-1702, zoon van Hindrick Sissing en Grietjen Mensens (Mensinge):
alledrenten.nl/akte/egbert/48E62DBE-5CD7-4F8D-B1AC-32DAC3...
Egbert Sissinge, Jongeman van Zuitlaren tr. Zuidlaren 27-5-1725 Willemtjen Meieringe, Jongedochter van Eext:
alledrenten.nl/akte/willemtjen-meieringe-en-egbert-sissin...
Willemtje Meijering, weduwe van Egbert Sissing, woonachtig in Zuitlaren, tr. Zuidlaren 29-1-1745 Fekko Fiddes, Jongeman, woonachtig in Westerlee:
alledrenten.nl/akte/willemtje-meijering-en-fekko-fiddes/E...
Zie ook Jan Tidoes, Jongeman van Westerlee, tr. Zuidlaren 31-3-1747 Hindrikje Egberts Sissing, Jongedochter van Zuitlaren.
Hun zoon Tidde Jans Tiddes, ovl. Zuidlaren 29-11-1844, oud 83 jaar, was brouwer, en in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 84, art 312 (Stationsweg, hoek Marktstraat):
www.flickr.com/photos/148859204@N07/27800718939/in/datepo...
Eghbert Sissinghs wed. en Brouwer: Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1743, pagina 5173:
alledrenten.nl/akte/eghbert-sissingh/0AE68B4E-25BC-4DEE-A...
Harm Sissinge, Jongeman van Zuitlaren, tr. Zuidlaren 3-8-1755
Jantje Bavinge, weduwe van Jan Egges; woonplaats: Zuitlaren:
alledrenten.nl/akte/jantje-bavinge-en-harm-sissinge/D1740...
Harm, geb. Zuidlaren, ged. 16-3-1732, zoon van Egbert Sissinge en Willemtje Meijering:
alledrenten.nl/akte/harm/BB2DD447-ED71-4787-95A1-9259872F...
Harmen Egbert Coops, Jongeman van Zuidlaren, tr. Zuidlaren 4-5-1788 Grietjen Jans Carsten, Jongedochter van Zuidlaren:
alledrenten.nl/akte/grietjen-jans-carsten-en-harmen-egber...
Harm Sissing, landbouwer, was in 1832 de eigenaar van het huis Kad. G 301, art. 283, gelegen tussen wat later Huize "Laar-End" aan de Brink ZZ 8 zou worden, en het huis van de weduwe Roelof Karsten, Kad. G 298, art. 159.
Van 1838 tot 1870 woonde timmerman en metselaar Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655):
www.panoramio.com/photo/104633855
Het overlijden van Harm Sissing in 1837 werd aangegeven door de buurmannen Willem Sikkens, 42 jaar, timmerman, en Roelof Wiering, 32 jaar, kleermaker.
Harm Sissing was in 1832 ook eigenaar van het huis Kad. G 124, art. 283, gelegen naast het huis van Roelof Strating, Kad. G 122, art. 307, het huis van erven Roelof Wuffing, landbouwer, Kad. G 93, art. 355, en tegenover het huis van Jan Rosing Nijenhuis, Kad. G 137, art. 224.
Egbert Sissingh, tr. 1. Zuidlaren 30-10-1784 Grietje Hendriks Wuffen, Jongedochter van Zuidlaeren; tr. 2. Zuidlaren 6-11-1796 als weduwnaar van Grietjen Hendriks Wuffen, Elligjen Barels, Jongedochter van Annen:
alledrenten.nl/akte/grietje-hendriks-wuffen-en-egbert-har...
alledrenten.nl/akte/elligjen-barels-en-egbert-sissingh/50...
Het overlijden van Egbert Harms Sissingh in 1824, werd aangegeven door de buurmannen Roelof Jans Strating, 31 jaar, landbouwer, en door Jeen Rienks de Boer, 36 jaar:
alledrenten.nl/akte/egbert-sissingh/d4c38ad1-2cdb-4599-95...
Zijn zoon Harm Sissing, geb. Zuidlaren 9-12-1788, ovl. Zuidlaren 13-8-1837, is in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 124, art. 283, gelegen naast het huis van Roelof Strating, Kad. G 122, art. 307, en tegenover het huis van Jan Rosing Nijenhuis, Kad. G 137, art. 224.
Nalatenschap van Egbert Harms Sissingh, geb. Vries, ovl. Zuidlaren 14-3-1824, zoon van Harm Sissingh en Jantien Baving:
alledrenten.nl/akte/egbert-sissingh/F85EF743-15C1-4633-A4...
Logement Sissingh in Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 23-1-1868, 27-9-1870 en 26-12-1870:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010775548:mpeg21:a0022
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094196:mpeg21:a0011
Op 4-4-1873 bood Egbert Sissingh het volgende te koop aan: Eene elegante ligtloopende Diligence voor 11 personen, een Tentwagen voor 4 pers, een Charette, een Kapchais, een vrachtwagen, een Ploeg, 3 Eiden, Boerengereedschappen en Paardentuigen, 2 Paarden (8 jaar oud) en 6 Koeijen en eene groote partij Stoelen, Tafels en Spiegels. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 1-4-1873: resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000125788:mpeg21:a0015
Najaars-Vergadering van het Onderwijzers-Gezelschap in het 1e district van Drenthe. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 27-9-1870:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094196:mpeg21:a0011
Verkoop van de Heerenbehuizinge met 4 Kamers, Keuken, Kelder, Schuur en Tuin, van wijlen Johannes Mensinga, geb. Emmen 26-5-1792, ovl. Zuidlaren 6-9-1873, emeritus Predikant in Zuidlaren, ten huize van Egbert Sissingh. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 27-10-1873:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000095450:mpeg21:a0028
Topgrasverkooping ten huize van Egbert Sissingh, ten verzoeke van Harm Tammink & Cons. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 30-6-1879:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000097904:mpeg21:a0029
Aanbesteding van de bouw van een Heerenbehuizing op een vrij terrein in Zuidlaren (De Millystraat 10) door architect J.P. Hazeu, in opdracht van de heer E. Sissingh. Zijn schoonzoon Jan Jacobs ten Cate Vissering, ovl. Glimmen 9-10-1915, oud 64 jaar, was toen de eigenaar van Villa "Welgelegen" aan de Rijksstraatweg 81 in Glimmen:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38976030105/in/datepo...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38292234214/in/datepo...
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010883598:mpeg21:a0058
Aanbesteding bij E. Sissingh van de afbraak en de nieuwbouw van een huis naast Hotel "Sissingh", i.o.v. de oud-scheepskapitein Jan Philippus Drenth. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 18-2-1888:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100862:mpeg21:p003
Den 5 dezer vertrok van Cadix de "Zuidlaren", kapt. Drenth naar Petersburg (Rusland). Provinciale Drentsche en Asser Courant van 18-6-1864: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010777611:mpeg21:a0018
In mei 1803 boden de erven van G. Kuiper (Kuyper), oud-stadsbouwmeester van Groningen, een huis aan de Markte in Zuidlaren te koop aan. Dit was het huis van de schoonouders van G. Kuiper.
De koper was Drost Sigismund Pieter Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806) c.s. Dit is het pand "De Gouden Leeuw":
"Besluiten van het Staats-bewind der Bataafsche Republiek", 1803. Verzoekschriften van S.P.A. van Heiden van Laarwout en Jan Hessels e.a. naar aanleiding van de Grote Brand op 11-7-1803:
Google Books: www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=%28heiden+laarwout%...
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
Het huis is bij de Grote Brand op 11-7-1803 verloren gegaan.
Kastelein Jan Boer van de Herberg "De Gouden Leeuw" maakte in de Ommelander Courant van 6-3-1804 bekend dat de Herberg nieuw is opgetimmerd: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215709:mpeg21:a0008
"De grote brand te Zuidlaren in 1803", door H.M. Luning en L.H. van Schelt, in "Ons Waardeel", Tijdschrift van de Drentse Historische Vereniging voor geschiedenis en genealogie 84/5.
Zie de vroege geschiedenis van "De Gouden Leeuw": www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
Op 11-7-1803 zijn 32 huizen en schuren in Zuidlaren afgebrand. De brand begon in het huis van olieslager en koopman Jan Hessels, ongeveer op de locatie Kerkbrink 14-18. hoek Telefoonstraat.
Bataafsche Leeuwarder Courant van 16-7-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010172209:mpeg21:a0006
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24605430168/
Jan Hessels is geboren in Wittelte/Diever 1760, en overleed in Zuidlaren (huis nr. 88) op 1-8-1813, oud 53 jaar, zoon van Hessel Jans Hessels en Hilligje Jans Boldinghe, gehuwd geweest met Margien Koops. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Otte Everts en Willem Bos:
alledrenten.nl/akte/jan-hessels/4f1a9834-76f4-44ee-9659-0...
Jan Ansing en W. Carsten, Cw, Volmagten, Zuidlaren 18-7-1803. Ommelander Courant 19-7-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215643:mpeg21:a0009
Aanbesteding van het optimmeren van de Behuizingen en Schuuren van H. Tammink en W. Sissink op 29-7-1803 ten huize van kastelein Adde Jans. Groninger Courant van 22-7-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159455:mpeg21:a0014
Adde Jans, ovl. Zuidlaren 29-10-1814, oud 75 jaar, zoon van Jan Wintjes en Beelke Elzes, gehuwd geweest met Engelina Deelman. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Tamelt Gortmaker en Hinderk Klein:
alledrenten.nl/akte/adde-jans/0a64a0d3-c55d-4b56-8ac9-046...
Jan, geb. Zuidlaren 9-8-1786, ged. 13-8-1786, zoon van Adde Jans en Engelina Elizabet Dimant:
alledrenten.nl/akte/jan/D78B4CA1-BF75-4E02-9BD0-D3344C745156
Notariële acte Norg 5-1-1819:
alledrenten.nl/akte/o-a-jacob-braam-en-adde-jans-en-engel...
Jacob Tonnis Braam, geb. Zuidlaren 11-4-1745, ovl. Zuidlaren 2-2-1818, zoon van Tonnis Braam en Willemtje Hogenesch.
Hij woonde in het Huis nr. 73, ten oosten grenzend aan het huis van Frerik van Dalen, ten westen van Roelof Mellens, ten zuiden aan de Boere Markte, en ten noorden aan de Boere Esch. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Roelof Mellens, 33, arbeider, en door Wolter Roelofs, 33, kleermaker. Er is onroerend goed aanwezig:
alledrenten.nl/akte/jacob-tonnis-braam/A096638D-6979-47D6...
Paardekoper Freerk van Dalen was in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 204, art. 67, tegenover het huis van de erven Otte Abbring, Kad. G 169, art. 1.
Wie is W. Sissink?
Er is een Willem Sissing die op 8-1-1808 in Zuidlaren overleed.
Deze Willem Sissing liet in 1808 onroerend goed na:
alledrenten.nl/akte/willem-sissing/3CB92286-A62B-4B9C-A42...
Er is een Willem Sissinge, ged. Zuidlaren 15-2-1761, zoon van Harm Sissinge en Jantje Bavinge, en er is een Willem Sissing, ged. Zuidlaren 9-9-1753, zoon van Lukas Sissing en Aaltje Willems Dekkers:
alledrenten.nl/akte/willem/48D46390-C9FA-4C8E-B520-169CD6...
alledrenten.nl/akte/willem/7761CCA9-640C-413E-8706-F6AF49...
Willem Sissingh, Jongeman van Zuidlaren, tr. 1. Zuidlaren 18-6-1790 Hillegonda Homans, Jongedochter van Vries; tr. 2. Zuidlaren 7-6-1802 (weduwnaar van Alegonda Homans) Ida Bavingh, Jongedochter van Tarelo:
alledrenten.nl/akte/ida-bavingh-en-willem-sissingh/ED87BC...
Alegonda (Hillegonda) Homan, geb. Vries, ged. 28-7-1754, ovl. Zuidlaren 25-1-1801, begr. Zuidlaren, is een dochter van Frerik Homan.
Frerik Homan, Jongeman; herkomst: Vries; woonplaats: Anloo; attestatie naar Vries, tr. Vries 23-3-1745 Jeigje Homan, Jongedochter; herkomst: Eext; woonplaats: Anloo:
alledrenten.nl/akte/jeigje-homan-en-frerik-homan/A485DD18...
"Grenzen in Drenthe: vier historische beschouwingen over scheidslijnen in cultuur en landschap" (Homan op blz. 48), door Erwin H. Karel, Uitgeverij van Gorcum, Assen 2000.
books.google.nl/books?id=NwZri_PjfDwC&pg=PA48&dq=...
www.parlement.com/id/vg09llv4irzu/j_linthorst_homan
www.parlement.com/id/vg09llyzbmva/j_linthorst_homan
Ida Baving, geb. Vries 1-8-1762, ovl. Taarlo 23-2-1831, is een dochter van Willem Baving en Aaltien Harders:
alledrenten.nl/akte/ida-baving/17753537-5b60-4333-8129-32...
Harm Tammink, geb. Zuidlaren 7-10-1742, ovl. Zuidlaren 16-9-1817, is een zoon van Jan Roelofs Tammink en Grietje Harms Hemsing.
Het overlijden van Harm Tammink werd aangegeven door de buurmannen Harm Freriks Bakker, 52 jaar, bakker, en door Derk Jacobs Hagedoorn, 41 jaar, landbouwer:
alledrenten.nl/akte/harm-tammink/aa567467-ab46-49fd-b7e8-...
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784: Harm Tamminck is Ette en heeft 4 peerden:
alledrenten.nl/akte/ette-harm-tammink/6B36E122-2088-461D-...
In 1832 was Roelof Tammink eigenaar van het huis Kad. G 148, art. 310 (aan de Kleine Brink bij de Brinkstraat), enkele panden verwijderd van het pand van de wed. kastelein Derk Jacobs Hagedoorn (1776-1830), Kad. G 152, art. 103, op de hoek van De Millystraat en de Kerkstraat. Dit betreft de herberg "De Koppel Paarden" van de wed. Hagedoorn. Ommelander Courant van 13-11-1810: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216439:mpeg21:a0009
Afbeelding: www.flickr.com/photos/148859204@N07/38292234214/in/datepo...
Egbert van Bon, schipper (1812), kastelein, geb. Zuidlaren 22-3-1784, ovl. Zuidlaren 8-4-1863, gehuwd geweest met Aaltje Kruize, ovl. Zuidlaren 26-12-1854, 70 jaar, dochter van Frerik Kruize en Grietje Roelofs Kloots, is een zoon van Albert Egberts van Bon en Annigje Berends Tikij (ook Fixs) te Gasselternijveen.
Grietje Roelofs Kloots overleed in Zuidlaren op 12-4-1816, oud 66 jaar. Haar overlijden werd aangegeven door de buurmannen Jannes A. Hoenderken, in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 161, art. 122, en door Evert Dekker, in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 131, art. 71.
Uit het huwelijk van Egbert van Bon en Aaltje Kruize zijn geboren: Grietje van Bon, geb. Zuidlaren 23-10-1808, ovl. Oosterhesselen 23-5-1831, gehuwd met Hendrik van Rookhuizen van der Souw, Anna van Bon, geb. Plankensloot 1-11-1812, Albert van Bon, kastelein, geb. Muiden 28-10-1815, ovl. Zuidlaren 25-3-1857, gehuwd met Hendrikje Karsten, en Anna van Bon, geb. Zuidlaren 27-6-1824, ovl. Zuidlaren 25-1-1902.
Everdina van der Souw, geb. Zuidlaren 1-2-1829, tr. Oldenzaal 12-6-1851 Jan Willem Ziegeler, directeur van het postkantoor in Goor (1863).
Het overlijden van Egbert van Bon werd aangegeven door zijn buurmannen Jan Leving, 62 jaar, landbouwer, en Jan Aaldring, 35 jaar, makelaar. Jan Aaldring, tapper, is geboren in Groningen op 15-11-1827, en is op 29-11-1877 in Zuidlaren overleden.
Jan Leving, geb. Zuidlaren, zoon van Jacob Leving en Margje Hendriks, tr. Zuidlaren 19-6-1833 Annigjen Smeenge, geb. Zuidlaren 2-12-1800, ovl. Zuidlaren 25-7-1862, dochter van Hendrik Smeenge en Grietje Otte Meijering.
Jacob Leving was in 1832 eigenaar van het pand Kad. G 181, art. 179, gelegen tussen de panden G 183, art. 39 en G 180, art. 39, van Egbert van Bon.
Nalatenschap Egbert van Bon in 1863. Huis, erf, tuin, bouw- hooi- en weidelanden, Kad. E 90, 91 en 92, G 179, 180, 376, 479, 481, 360, 891, 893, 480, 482, 897, H 88, 111, 121, 173, 489, 587, 666 en 108, I 88, 121, 227, 431, 601, 617, 836 en 120.
alledrenten.nl/akte/egbert-van-bon/E7BABD22-E2EE-454E-AB5...
Nalatenschap van de kinderloze Albert van Bon (1815-1857), gehuwd met Hendrikje Karsten, geb. Zuidlaren 29-10-1814, ovl. Smilde 31-3-1873, dochter van Roelof Karsten en Lammiggien Sissing (dochter van Egbert Harms Sissingh en Grietje Hendriks Wuffing). Logementhoudster Hendrikje Karsten tr. 2. Zuidlaren 27-4-1860 Hendrik van Veen, geb. te Smilde ca. 1811, weduwnaar Anna Veunik:
alledrenten.nl/akte/albert-van-bon/8A241CD2-053A-4A0D-9FD...
De erfgenamen van Egbert van Bon (1784-1863) waren zijn dochter Anna van Bon en kleindochter Everdina van der Souw:
alledrenten.nl/akte/egbert-van-bon/E7BABD22-E2EE-454E-AB5...
Egbert's broer Berend Alberts van Bon, molenaar en eigenaar van enkele panden in Plankensloot, geb. Zuidlaren 10-7-1792, ovl. Zuidlaren 10-6-1874, zoon van Albert Egberts en Annigjen Berents Fixs, tr. Zuidlaren 28-4-1819 Aaltje Pieters Hagedoorn, dochter van Pieter Hagedoorn en Geertje Jans.
Albert Egberts, Jongeman van Gasselder-Neijveen, ged. Gasselternijveen 20-11-1745, zoon van Egbert Alberts en Jantie Harms, tr. Gasselternijveen 18-12-1774 Annichien Fix, Jongedochter van Gasselder-Neijveen:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/39561572842/in/datepo...
Het overlijden van Berend Alberts van Bon werd aangegeven door de buurmannen Jan Woltersom, 56 jaar, geb. Coevorden 25-6-1817, Rijksambtenaar, woonachtig Zuidlaren A 256 K, en door Jan Aaldring, 46 jaar, geb. Zuidlaren 30-11-1826, kastelein.
In 1832 was koopman Berend van Bon eigenaar van de huizen Kad. I 180, art 37. I 182, art. 37 en A 83, art. 37 in Plankensloot in Midlaren.
Vlakbij lagen de huizen van de landbouwers Jan Bazuin, Kad. I 185, art. 18 en van Egbert Bazuin, Kad. H9, art. 17.
Egbert Bazuin overleed op 2-7-1855, oud 76 jaar, gehuwd geweest met Jeichien Harms Noord.
Egbert Bazuin's overlijden werd aangegeven door de buurmannen Willem Karsten, 36 jaar, landbouwer, en door Berend van Bon, 63 jaar, koopman. Egbert is te Tijnaarlo gedoopt op 22-8-1779, zoon van Arend Hendriks Basuin en Marchijn Jans.
Jan Bazuin overleed op 28-8-1836 in Midlaren, oud 67 jaar, gehuwd met Teunisje Klasens. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurmannen Freerk Bos, 60 jaar, landbouwer, en door Jan Klasens Nijborg, 60 jaar, landbouwer. Anna Bazuin, geb. Zuidlaren 21-11-1823, ovl. Zuidlaren 14-3-1898, dochter van Jan Bazuin en Teunisje Klasens, tr. Zuidlaren 3-6-1848 Egbert van Bon, zoon van Berend Alberts van Bon en Aaltje Pieters Hagedoorn.
Op 30-9-1886 bood hun zoon Hendrik van Bon Bzn, geb. Zuidlaren 25-7-1826, ovl. Tynaarlo (Vries) 19-3-1913, gehuwd geweest met Hendrika Baving, geb. Zuidlaren 25-12-1832, een Wind-Oliemolen c.a. in Plankensloot te koop aan. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 20-9-1886:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100669:mpeg21:a0024
Hun zoon Berend van Bon, geb. Plankensloot 8-8-1871, was eigenaar van het pension "Eureka" aan de Stationsweg 32 in Zuidlaren (Sectie G 2269):
www.panoramio.com/photo/104893577
Hun dochter Aaltje van Bon, geb. Plankensloot 20-11-1865, ovl. Zuidlaren 10-6-1928, was gehuwd met Hinderikus Albertus Zondag, gemeente-architect van Zuidlaren en Kollum, geb. Haren 12-6-1856, ovl. Groningen 24-10-1943, zoon van Jan Zondag en Hindrikje Hamminga, kleinzoon van kastelein Tale Harms Zondag van "De Gouden Leeuw", en Margjen Jans Hessels. Het café Bentum met woon- en winkelhuis en houtschuur is in 1907 ontworpen door Hinderikus Albertus Zondag ontworpen:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/27327609289/
Op 29-1-1824 werden huis en hof van wijlen Jan Barels Schuling en Grietje Jans Eeftingh bij kastelein Egbert van Bon te koop aangeboden. Hij is Jan Barelds Schuiling, koopman, geb. Anloo 6-11-1765, ovl. Zuidlaren 9-10-1823, zoon van Jan Barelds Schuiling en Annigje Jansens. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 27-1-1824:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010783983:mpeg21:a0012
Op 29-12-1824 boden de erven wijlen Hendrik Reinders te Plankensloot een boerderij en hof te Plankensloot, en een huis en hof te Zuidlaren te koop aan bij kastelein Egbert van Bon. Hij is Hendrik Reinders Oosting, landbouwer, geb. Zuidlaren 14-7-1743, ovl. Plankensloot 21-1-1823, zoon van Reinder Alberts en Froukje Freriks Julsing. Zijn overlijden werd aangegeven door zijn buurmannen Egbert Bazuin, 43 jaar, landbouwer, en Berend Hagedoorn, 20 jaar, schipper. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 22-4-1823, 6-2-1824 en 21-12-1824:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010783903:mpeg21:a0009
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010783986:mpeg21:a0012
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784077:mpeg21:a0005
Volgens Henk Brink is het huis van Willem Carsten bij de Grote Brand in 1803 niet afgebrand.
Het huis van zijn (vermoedelijke) broer Roelof, "voor aan de Straat te Zuidlaren, genaamd het Hoge Huys", is in 1803 wel afgebrand:
"De Erfgenamen van Wylen de Wedw. R. Carsten zyn voornemens door het Gericht van Zuidlaren publyk te laten verkopen: Een Huisplaatse voor aan de Straat te Zuidlaren, met de van de Brand overgebleeven Materialen daarop staande, van ouds het Hoge-Huis genaamt; benevens om de 7 Mudden Bouwland, en Weideland en 2 Matten Hooyland, het Knypstuk genaamt, gelegen aan het Drentsche Diep, tegen over het Foxholster Meer. Deze Verkopinge zal zyn op eerstkende Donderdag de 29 December 1803, ten Huize van Otte Everts te Zuidlaren". Vermoedelijk stond dit pand op het adres De Millystraat 15. Ommelander Courant van 27-12-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
Geertruit Bavinge, jongedochter van Zuitlaren, tr. Zuidlaren 11-5-1749 Roelof Ottens Karst, jongeman van Zuitlaren.
Geertruida Bavingh, ovl. Zuidlaren 20-11-1803; begr. te Zuidlaren. Gehuwd geweest met: R. Carst:
alledrenten.nl/akte/geertruida-bavingh/576C0131-2231-48FE...
Op 1-12-1726 werd Roelof in Zuidlaren gedoopt, zoon van Otte Karsens: alledrenten.nl/akte/roelof/AD9F6ACA-C2ED-4240-A38C-547B90...
Op 2-5-1751 werd Otte Kars, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Op 17-11-1754 werd Grietje Karst, dochter van Roelof Karst en Geertruit Baving, in Zuidlaren gedoopt.
Op 27-11-1757 werd Jan Karst, zoon van Roelof Ottens Karst en Geertruit Bavinge, in Zuidlaren gedoopt.
Geertruida Bavingh overleed in Zuidlaren op 20-11-1803, gehuwd geweest met R. Carst: alledrenten.nl/akte/geertruida-bavingh/576C0131-2231-48FE... De weduwe van Roelf Cars(t) was keutersche en had in 1764, 1774, 1784 en 1794 een winkel/nering: alledrenten.nl/akte/roelf-cars/FEFC416C-638B-475C-8594-5E... alledrenten.nl/akte/roelf-carst/EB37C8CA-7325-4AB0-8EE3-A... alledrenten.nl/akte/roelf-carst/F91A98C4-8215-4461-8F4B-7... alledrenten.nl/akte/roelf-carst/F125F054-B0DF-4D5F-9F0F-4...
Kastelein Jan Boer van de Herberg "De Gouden Leeuw" maakte in de Ommelander Courant van 6-3-1804 bekend dat de Herberg nieuw is opgetimmerd: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215709:mpeg21:a0008
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33738086742/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33050807004/
www.flickr.com/photos/148859204@N07/38458924431/in/datepo...
Jan Boer is vermoedelijk Jan Boer Sluter, landbouwer, geb. Haren 5-02-1765, ovl. Zuidlaren 18-9-1827, zoon van Jan Jans Sluter en Jantje Jans, tr. Zuidlaren 25-5-1800 Aafje Busscher, ged. Winschoten 6-10-1769, ovl. Zuidlaren 10-9-1838. Het overlijden van Jan Boer werd aangegeven door de buurmannen Jacob Rijnberg, 70 jaar, en Geert Strating, 40 jaar, bakker. Het overlijden van Aafje Busscher werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Hagedoorn, 44 jaar, landbouwer en Willem Popken, 27 jaar, landbouwer.
Op 17-12-1892 bood J.J. ten Cate Vissering, schoonzoon van kastelein, hotelhouder en scheepskapitein Egbert Sissingh, een huis met erf en tuin in Zuidlaren te koop aan, bewoond door Jb. Medendorp, groot 8 are, 40 centiare.
J.J. ten Cate Vissering liet in 1897 het herenhuis De Millystraat 11 bouwen: www.flickr.com/photos/148859204@N07/38292234214/in/datepo...
Nieuwsblad van het Noorden van 11-12-1892:
It's been a while since I stepped into a church, so when I knew I was going to Suffolk at the weekend, I asked a friend whoch ones I should visit, and was told that this is one of the top churches in England, not just Suffolk.
Set a hundred yards or so from the main road that is chocked with traffic which runs between the county towns of Suffolk and Norfolk, it is down a lovely quiet lane, past some grand large houses, and set back from the road in a small churchyard is St Mary.
You enter through a small Norman doorway, into a body of a small and simple church, bt one filled with delights.
----------------------------------------------
From the moment that you see it across the fields, you know that St Mary is something special. At first the silhouette perhaps, or a stain of gold that resolves as you approach into a solid little Norman church. The thatched roof is charming, and set against is a small square tower, also crowned in thatch. There is a stubborn timelessness about it, a silent witness to long centuries. There isn’t really a village, and St Mary sits lonely in the fields. At night it is floodlit and floats above the darkness. On winter days, the low light catches its honeyed walls across ploughed furrows. In summer, the entrancing trees gather, a setting for a diadem.
This has always been a special place for me. I was captivated at an early stage of my life in Suffolk. And it was while visiting here in late 1998 that I first got the idea for this website, and decided to do it. Thornham Parva was the first entry. In common with most of the very earliest entries, it wasn’t terribly good – I hadn’t even taken any photographs.
But that was an excuse to return again and again, and when this website was featured on BBC Television’s Songs of Praise in 2000, the interview was recorded here at St Mary. They filmed me cycling the narrow lanes round about in the sub-zero temperatures of late-January; if anything, it was even colder inside the church, and my breath clouded the air as I became quite possibly the first person ever to say the Hail Mary on prime-time television.
Thornham Parva, of course, isn’t just special to me. It is one of the most remarkable churches in East Anglia, a treasure house, an aesthetic pleasure, a delight. It is a perfect antidote to the triumphalism of nearby Eye, an intensely rural collision of historical circumstances that have left us a moving and coherent document of our Suffolk past. When Cautley’s revising editors came this way in 1975 they found the church in a bit of a state, and even feared for its future. That it is now the perfect model of a well-cared-for English parish church is a tribute to the energy and enthusiasm of the tiny handful of local parishioners who have nursed it back to health.
The church gets a fair number of visitors, because its fame has spread far and wide. As an example, I popped in here a few years back with my daughter. She was about five years old at the time, and without me noticing she signed the visitors book with our full address (not something I would normally advise). Within a fortnight, I had received a nice postcard from Israel, from a user of this site who had spotted the entry in the visitors book. It is not surprising that the church does get visitors from all over the world, because St Mary is worth seeing, and worth going to see. In particular, it has, not one, but two astonishing survivals. If they were in the Victoria and Albert Museum you would willingly travel to London to see them, and pay handsomely for doing so. And yet here they are, in the fields that punctuate the Thornham woods, in a church which is open every day.
You step directly down into the church from a small Norman doorway in the north side. A gorgeous 18th century gallery curves above you – there’s no other like it in Suffolk. It was made tiny, to fit in this tiny space. Unfortunately, the stairway is now kept locked so, unless you contact a churchwarden first, you can’t see the clever way the carpenter engineered benches that open and close over the gangway to allow more seating space. The gallery is a reminder that St Mary was the church of the ordinary people; The neighbpouring village is Thorenham Magna, and the local big house Thornham Hall, the home of the Hennikers, is beside the church at Thornham Magna. However, it was at the big house, or more accurately in one of its barns, that in the 1920s was found and donated to this church the remarkable Thornham retable. It was restored in the early years of this century, and returned to St Mary, now standing proud behind alarmed glass.
The retable is only part of a much larger altarpiece that probably once stood in the Priory at Thetford in Norfolk. The rest of the piece can be found in the Musee de Cluny in Paris. The retable was rescued and hidden after the Anglican Reformation destroyed the priory, along with so many of England’s treasures. Perhaps it was taken by recusant Catholics to use in their devotions. More likely, it was simply rescued because it is beautiful. From left to right, the figures are St Dominic (Thetford was a Dominican Priory); St Catherine; St John the Baptist; St Paul; a rood group of the Blessed Virgin, Christ and St John; St Peter; St Edmund; St Margaret; St Peter Martyr (another Dominican). The retable dates from the height of the Decorated period, in the decades before the Black Death. They are probably the most alive, and lively, medieval figures in Suffolk; St Catherine in particular looks as if she is stepping through an archway from dancing in a garden.
As if the retable were not enough, the walls of St Mary are lined with some of Suffolk’s most fascinating wall-paintings. They rank with those at Wissington, and date broadly from the early years of the 14th century, and are in two ranges; on the south wall is the story of the early years of Christ. On the north wall is the martyrdom of St Edmund. This is amazingly rare; fragments survive not far off at Troston, but there is only one other sequence of the martyrdom surviving in the whole of the Kingdom.
Both sequences are organised chronologically from right to left. This may seem awkward, but effectively they start in the south west corner of the church and continue anti-clockwise around to the north-west corner. Unfortunately, the paintings on the west wall are now lost to us, behind the gallery.
On the south side, it is reasonable to assume that the very first painting, on the south side of the west wall, was an Annunciation – the angel appearing to Mary. This is lost. A fragment of the next frame survives, just poking up above the south end of the gallery. This is the Visitation, and we see Mary embracing her cousin Elizabeth. The Visitation was a very important part of medieval devotions, because of the way it balances and connects with the Assumption; the Assumption of the Blessed Virgin, on August 15th, was one of the most significant feast days in the English medieval calendar, and the Assumption was probably the dedication of the majority of Suffolk churches. The other images in the sequence are clearer. We see the angel appearing to the shepherds, and then Christ sits on his mothers lap while the shepherds adore him. Note the way we have lost the adoring figures because of the later punching through of a window. Similarly, the next frame, the Presentation in the temple, has also suffered from fenestration. We often talk about Victorian vandalism of medieval churches, but here is a prime example of destruction caused by 15th century ‘restoration’.
What was the point of this sequence? A lot of nonsense is talked about wallpaintings and stained glass being ‘the poor mans Bible’ for peasants who couldn’t read. This analysis suggests that they were destroyed during the 16th century Anglican Reformation because ‘they were no longer needed’. In fact, the Anglicans destroyed them because they were Catholic devotional tools – the wall paintings on the south side here form a rosary sequence, pictures for meditation while saying prayers with the aid of rosary beads. Often this was done during Mass. If the Anglicans were to turn our churches into congregational preaching houses, the wall paintings had to go.
Intriguingly, the wall paintings here may have been whitewashed even before there were theological reasons for doing so. Most of the windows that punch through the wall paintings date from the 15th century, not the 16th. Could there have been a general redecoration at this time? Whichever, they were whitewashed, to be rediscovered in a kinder, gentler age. When the ranges here were uncovered by the Victorians, the south range was easily recognisable. But the north range wasn’t. For many years, it was thought to represent the martyrdom of St Catherine, because of the large wheel above the way you came in. It was only at the time the paintings were restored in the late 1970s that it became clear that here was something much more exciting.
The sequence begins at the eastern end of the range, and you can click on the images below to enlarge them. We see Edmund fleeing the Viking attack on a town, possibly Rendlesham, home of the Wuffings, the East Anglian royal family. The actual martyrdom is lost because of another of those great windows, but we next see Edmund’s decapitated head being put back on the body by a group of monks. Then, the body is carried off to its shrine at Bedricsworth (soon to become St Edmundsbury) while the wolf that found and guarded the head looks on. The final image on the north wall shows the wheel of a bullock cart crossing a bridge – delightfully, the bridge is represented by the arch of the doorway. This depicts an event that happened some time after. St Edmund’s body (by now sanctified and canonised) is being taken away to escape a later assault by Vikings. It approaches a bridge that is simply too narrow to allow the cart to pass. Miraculously, the cart crosses the bridge, and the Vikings are foiled.
Perhaps there was a final image on the north side of the west wall. Perhaps it showed the fabulous shrine at Bury itself. We can never be sure.
Although it is sad that we have lost so much of both sequences because of later alterations, it has to be said that the walls of this church are beautiful. The late medieval windows, which include some excellent 20th century glass by Lawrence Whistler, the paraffin lamps, the memorials to churchwardens, all add rather than detract. The screen is tiny and over-restored, but you can still see the sawn-off ends of the rood beam and the floor of the rood loft.
Standing in the rood screen, the retable behind you for a moment, the full beauty of the gallery can be seen, and above it a circular Saxon window. You can step outside and see how it is hidden by the tower. The tower itself is surprisingly late; we are told that in the 1480s it was the work of Richard Cutting and John Mason. Apparently, they were sued for defective workmanship, but it still appears to be standing.
The graveyard is an interesting one. As well as several significant musicians, it includes the grave of the great 20th century architect Basil Spence, designer of Coventry Cathedral, the Kensington and Chelsea barracks in London, and Britains best university campus, the University of Sussex - to name but three. Ironically, his 1980s gravestone appears to be wearing away. One hopes he used better materials for his buildings.
Simon Knott, 1998, rewritten 2003, revised February 2009
www.suffolkchurches.co.uk/thornhamentry.htm
----------------------------------------
The Thornhams, Magna and Parva, flank Thornham Hall and its park. Until the end of the 19thc. the estate boasted a hall, Tudor with an 18thc. facade, surrounded by an extensive park. Most of the hall was demolishedc.1900, and the rest was destroyed by fire in the late 1940s. The present hall is modern, and the estate has been converted for use as a field centre, a commercial market garden and a site for small businesses. Excavations in the estate have provided evidence of continuous occupation in the area from the Neolithic period to the present. The surrounding landscape is flattish and given over to arable cultivation. Thornham Parva lies to the N of the hall, some 2 miles W of Eye in central North Suffolk. The settlement is dispersed and sparsely populated with no real centre apart from the church, which lies just off the road from Thornham Magna and the Hall.
St Mary's has a nave and chancel in one, covered with a thatched roof, and a low W tower with a thatched pyramid roof. The church is of flint with ashlar dressings. The nave is apparently 12thc., with N and S doorways and a S window surviving from that period, but a round window visible in the interior W wall of the nave is said to be late Anglo-Saxon by Cautley. A flowing tracery window has been added on the S wall, and 15thc. windows have been inserted towards the W end. There is no chancel arch, and two Y-tracery windows on the lateral walls towards the E suggest a date ofc.1300 for the chancel. The E window is three-light reticulated, and there is a 15thc. S window. The tower is of knapped flint with no buttresses; it has a tall plinth course and a 15thc. main W window. Its E quoins are of brick, as are the upper windows, except for their ashlar ogee heads, suggesting an 18thc. date for the top of the tower. St Mary's is celebrated as the home of a 14thc. retable, probably painted for the Dominican house at Thetford. It was discovered in a stable loft at Thornham Hall in 1927 and given to the church by Lord Henniker. Romanesque work recorded here is found on the two nave doorways and the S nave window.
Thornham Parva was held by Robert Malet in 1086. There were various small parcels here before the Conquest: 7 acres held by two free men commended to Eadric (these were held by Robert’s mother in 1086); 28 acres held by 8 free men commended to Wulfgifu; 15 acres held by two free men, one commended to Wulfgifu; and 14 acres held by Sigeric, also commended to Wulfgifu (these three holdings in the hands of Robert Malet in 1086). There was three parts of a church in 1086 with 10 acres of free land. The present lords of Thornham are the Hennikers; it has been in the family since the mid-18thc.
South Hartismere benefice, i.e. Gislingham, Mellis, Stoke Ash, Thorndon with Rishangles, Thornham Magna, Thornham Parva, Thwaite and Wetheringsett cum Brockford.
"De Zuidlaarder tram. Zij is niet meer! De gezellin van Oostermoer en Goorecht heeft gisteren hare taak voleindigd. De paardentram met bijna 27 dienstjaren (ze werd op 11 augustus 1892 voor het publiek geopend) werd eenmaal met gejubel begroet, en ging gisteravond zonder eerbetoon heen". Nieuwsblad van het Noorden van 1-8-1919:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010887679:mpeg21:a0021
Behuizinge en Hof genoemd "Gouden Leeuw" waren tot 1835 bezit van Willem Jacob graaf van Heiden van Entinge, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835, zoon van Drost Sigismund Pieter Alexander graaf van Heiden Reinestein (1740-1806).
Verkoop nalatenschap van Willem Jacob van Heiden. Groninger Courant van 9-10-1835:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772133:mpeg21:a0004
Kastelein Jan Boer van de Herberg "De Gouden Leeuw" maakte in de Ommelander Courant van 6-3-1804 bekend dat de Herberg nieuw is opgetimmerd na de grote brand in Zuidlaren op 11-7-1803: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215709:mpeg21:a0008
Brand in 1803:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/24605430168/in/datepo...
Jan Boer is vermoedelijk Jan Boer Sluter, landbouwer, geb. Haren 5-02-1765, ovl. Zuidlaren 18-9-1827, zoon van
Jan Jans Sluter en Jantje Jans, tr. Zuidlaren 25-5-1800 Aafje Busscher, ged. Winschoten 6-10-1769, ovl. Zuidlaren 10-9-1838.
Het overlijden van Jan Boer werd aangegeven door de buurmannen Jacob Rijnberg, 70 jaar, en Geert Strating, 40 jaar, bakker.
Het overlijden van Aafje Busscher werd aangegeven door de buurmannen Hendrik Hagedoorn, 44 jaar, landbouwer en Willem Popken, 27 jaar, landbouwer.
In maart 1803 boden de erven van G. Kuiper (Kuyper), oud-stadsbouwmeester van Groningen, een huis aan de Markte in Zuidlaren te koop aan. Dit was het huis van de schoonouders van G. Kuiper.
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), stadsbouwmeester van Groningen, was in 1793 betrokken bij de verkoop van het pand van brouwer Egbert Sissingh in Zuidlaren:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/32763909344/
Gerhard Kuiper (ook Kuijper), geb. Groningen ca. 1745, ovl. Groningen (Oosterstraat) 12-8-1801, tr. Zuidlaren 1-10-1783 Jeigje Steringa (ook Steringh), ged. Zuidlaren 6-6-1762, dochter van Berent Hillebrants Steringa, van Eexterveen, en Hindrikje Hindrix Hemsing(e), ged. Zuidlaren 3-9-1719, dochter van Henricus Hemsinge.
Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1743: Hinderik Hemsing. Bedrag: 4-00-00:
alledrenten.nl/akte/hinderik-hemsing/B1810D6A-0453-4299-B...
Berent Hillebrants Steringa, Jongeman van Eexterveen, tr. Zuidlaren 17-4-1744 Hindrikje Hindrix Hemsing, Jongedochter van Zuitlaren:
alledrenten.nl/akte/hindrikje-hindrix-hemsing-en-berent-h...
Berent Steringa, 30e en 40e penningen (1679-1797), rekendag 11-01-1752:
alledrenten.nl/akte/berent-steringa/174AC71A-46AB-4E1B-8C...
"De Momboiren over de Kinder van G. Kuipers in Groningen zyn voornemens door het Gerigt te laten Verkopen, ten huize van Pieter Wiersema te Zuidlaren, een extra doortimmerde Behuizinge, staande en gelegen aan de Markte van Zuidlaren, voorzien van twee Kamers, een Agterkeuken, een Bovenkamer met een Kelder, best Agterhuis, zeer geschikt tot allerhande Nering en Handtering, met een schoon Hof, voorzien met allerhande Vrugtbomen. Deze Verkoping zal zyn op Dinsdag den 8 Maart 1803, om op May 1803 te aanvaarden". Groninger Courant van 25-2-1803:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010159414:mpeg21:a0010
Pieter Philippus Wiersema, weduwnaar van Fennigjen Roelof, woonachtig in Heveskes, tr. Zuidlaren 8-5-1796 Grietjen Jans Corst (Carst), weduwe van Harmen Coops, woonachtig in Zuidlaren.
Grietjen Karsten, geb. Zuidlaren 26-4-1767, ovl. in het Diakonie Huis no. 110 in Zuidlaren 7-12-1824, is een dochter van Jan Karsten en Gesina Egberts. Haar overlijden werd aangegeven door Jan Wilkens, 54 jaar, landbouwer, en door Arend Haddering, 31 jaar, dienstknegt:
alledrenten.nl/akte/grietjen-karsten/fb171438-3b67-4acb-a...
Peter is ged. Heveskes 16-9-1759, zoon van Philippus Willems (Wiersema) en Geertruid Pieters.
Pieter Wiersema in Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1804: Pieter Wiersema arm:
alledrenten.nl/akte/pieter-wiersema/6E49E1A9-6B31-4A76-B3...
Hun zoon Jan Wiersema, dienstknecht, woonachtig in Groningen, geb. Zuidlaren 14-1-1800, overleed in Zuidlaren 26-9-1826, ten huize van zijn oom Steven Bussemaker. Zijn overlijden werd aangegeven door de buurman Waldrik Tonkens Nienhuis, 40, klerk, en door zijn oom Steven Bussemaker, 34, smid, in 1832 eigenaar van het pand Kad. G 27, art. 64 (Kerkbrink). Zijn ouders waren al overleden:
alledrenten.nl/akte/jan-wiersema/c253cb5c-bad3-4a88-bcb9-...
Steven Bussemaker, smid, geb. Emmelenkamp (Duitsland)
17-4-1788, ovl. Zuidlaren 14-1-1867, was gehuwd met
Diegien Karsten (1815) en Geesje Heuving (1824). Diegien Karsten is een dochter van Jan Karsten en Geessien Egberts Meijer.
Jan Karsten, Jongeman van Zuidlaeren, tr. Zuidlaren 29-6-1766 Geesina Egberts, Jongedochter van Zuidlaeren:
alledrenten.nl/akte/geesina-egberts-en-jan-karsten/289D99...
Jan Karsten stamt vermoedelijk af van Otho Jansen Carst en Grietjen Roelofs en Jan Karst en Marigjen Jans:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/25185349758/
alledrenten.nl/akte/jan/E737C2B7-935C-4277-812E-F5B75EC4FA31
Brouwer Jan Carst in Zuidlaren heeft een party Duive Mest te koop. Groninger Courant van 22-12-1775: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106445:mpeg21:a0006
De koper was Drost Sigismund Pieter Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806) c.s. Het huis is bij de Grote Brand op 11-7-1803 verloren gegaan.
"Besluiten van het Staats-bewind der Bataafsche Republiek", 1803. Verzoekschriften van S.P.A. van Heiden van Laarwout en Jan Hessels e.a. naar aanleiding van de Grote Brand op 11-7-1803:
Google Books: www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=%28heiden+laarwout%...
"De grote brand te Zuidlaren in 1803", door H.M. Luning en L.H. van Schelt, in "Ons Waardeel", Tijdschrift van de Drentse Historische Vereniging voor geschiedenis en genealogie 84/5.
www.geheugenvandrenthe.nl/page/12811/sigismund-pieter-ale...
G. Kuiper was in 1783 verantwoordelijk voor de vergroting van de Hervormde Kerk in de Hendrik Westerstraat 114 in Oude Pekela, Rijksmonument 31949: monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/31949
"Bouwheer en bouwmeester. Bouwkunst in Groningen, Stad en Lande (1594-1795)", door Gea van Essen; van Gorcum Assen 2010 (ISBN 978 90 232 4672 5).
In zijn overlijdensacte worden Jan Baving en Roelf Wuffen in Zuidlaren aangewezen als "voormonders" over zijn 5 "onmondige" kinderen Gerrit (1784), Henderika (1785), Berend Hindrik (1787), Hindrik (1788) en Gesina (1791): allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/0436426d-46d7-d716...
Overlijdensbericht Geerrard Kuyper in de Ommelander Courant van 14-8-1801: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215442:mpeg21:a0018
Roelof Wuffen is vermoedelijk Roelof Egberts Wuffen, Jongeman van Zuidlaren, tr. Zuidlaren 26-12-1786 Hilligjen Roelofs Oostingh, Jongedochter van Zuidlaren:
alledrenten.nl/akte/hilligjen-roelofs-oostingh-en-roelof-...
Roelof Wuffing, geb. Zuidlaren 14-1-1753, landbouwer, overleed in Zuidlaren op 5-3-1827 te Zuidlaren, zoon van Egbert Wuffen en Hendrikje Tamming. In 1832 waren de erven Roelof Wuffen eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, schuin tegenover het huis van de erven Jan Bavingh, Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8.
Zijn overlijden werd aangegeven door Geert Wassens, 67 jaar, werver, in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 93, art. 355, en door Roelof Mensies, 52 jaar, arbeider:
alledrenten.nl/akte/roelof-wuffing/840a97a3-c7ba-4a63-a80...
Jan Bavingh, Jongeman van Zuidlaren, tr. Vries/Zuidlaren 6-5-1792 en 28-5-1792, Lammegjen Bavingh, Jongedochter van Tarelo:
alledrenten.nl/akte/lammegjen-bavingh/7ADFBE60-7701-4D69-...
Jan Baving, geb. Zuidlaren 23-8-1750, overleed in Zuidlaren op 28-10-1831, zoon van Klaas Baving en Grietje Brants. Zijn overlijden werd aangegeven Geert Schuiling, 43 jaar, winkelier, en Hendrik Rijnberg, 42 jaar, voerman:
alledrenten.nl/akte/jan-baving/ae445c44-01e8-43c4-801e-40...
De erven Jan Baving waren in 1832 eigenaar van het huis Kad. G 87, art. 12, ongeveer ter plaatse van de Stationsweg 8, tegenover het huis van de weduwe Jan Strating, Kad. G 142, art. 303, en schuin tegenover het huis van de erven Roelof Wuffing, Kad. G 93, art. 355.
Gerhard Kuiper woonde in de Oosterstraat in Groningen.
Akten van overdracht betreffende het huis c.a. in de Oosterstaat w.z., met een uitrit naar de Caroliweg, gekocht door Onno Joost Alberda van Ekenstein en later (sedert 1861) bewoond en in eigendom behorende aan diens schoonzoon en dochter Philip Maurits van der Haer en jonkvrouw Maria Albertina Alberda van Ekenstein, 1682, 1715, 1774, 1786.
De akten betreffen de overgang van den eigendom van Emmelcamp, hoofdman, op Jochum Bastiaan Keun, luitenant (gerechtelijke verkoop),-van diens erfgenamen op Jan Temmen, postmeester c.u.,-van hun erfgenamen op Hermannus van Gesseler, secretaris c.u.-en van Mr. J.H. de Raadt en T.E. de Raadt, geb. Van Gesseler, op G. Kuiper, bouwmeester, c.u.:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
“Te huur, om aanstaande May 1770 te aanvaarden, een zeer aangenaame en logeable Behuyzing te Zuidlaren, thans by den Heer Ambtman de Raadt wordende bewoond, bestaande uit zes beneden Kamers (waar onder drie behangen zyn) en een Bovenkamer, een spatieuse Keuken, ruime Stallingen voor Paarden en Beesten, twee Kelders, Put en Regenbak, en voorzien met verdere Commoditeiten geschikt tot een logeable Heeren Behuyzinge en Buitenplaatze, benevens een rojale Tuin daar agter gelegen waarin verscheidene Vrugtbomen, en voorts met of zonder Landeryen; te bevragen by den Scholtes Homan te Vries en Doctor Erkenswyk te Assen. Opregte Groninger Courant van 16-1-1770:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010260541:mpeg21:a0007
Jacob van Gesseler, geb. Zuidlaeren, ged, 28-1-1770, zoon van Johan Harmen de Raadt en Theodora Elisabeth van Gesseler:
alledrenten.nl/akte/jacob-van-gesseler/D50F3767-0AB4-48C7...
www.parlement.com/id/vg09lluqpwqa/j_van_gesseler_de_raadt
Johan Herman de Raadt, van Groningen, der beijde rechten doctor, Ambtman en Rentmeester van het Capittel van St. Pieter te Uitregt, in en omtrent den Lande van Drenthe, tr. Groningen 26-11-1768 Theodora Elisabeth van Gesseler, van Groningen:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/ad342f36-f8ce-b48c...
Archief Kapittel van Sint-Pieter te Utrecht 1119-1818, Het Utrechts Archief: www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=210&mia...
Akte van ruiling, waarbij D. Willinge in ruil voor de Cantersborgh te Eelde van J.H. de Raadt verkrijgt het huis Thedema c.a. te Nijentap, 1774, Drents Archief:
www.drentsarchief.nl/onderzoeken/archiefstukken?mivast=34...
Comparant ter Landdag J.H. de Raadt, 1777-1781, Drents Archief:
www.drentsarchief.nl/onderzoeken/archiefstukken?mivast=34...
Gedichten van Mr. J.H. de Raadt ter gelegenheid van de verjaardag van de Koning van Pruissen. Ommelander Courant van 6-11-1787: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010213992:mpeg21:a0009
Lierzang van Mr. J.H. de Raadt ter gelegenheid van de verjaardag van de Erfstadhouder. Ommelander Courant van 4-3-1788: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010214029:mpeg21:a0004
Gedichten van Mr. J.H. de Raadt. Ommelander Courant van 17-3-1789: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010214140:mpeg21:a0013
Brief in dichtvorm van J.H. de Raadt te Ruimzigt aan L.M. Schukking, schulte van Beilen; 1794, N.a.v. het overlijden van Schukkings neef L. Schukking, in leven schulte van Ruinen en advocaat in de Landsehap Drenthe, overleden 1794 oud 24 jaar, Drents Archief:
www.drentsarchief.nl/onderzoeken/archiefstukken?mivast=34...
Archief de Raadt bij het Nationaal Archief: proxy.handle.net/10648/05b59c0a-d146-46a6-8bb2-e7f6358a0cd3
P. van Slogteren in het Noordeinde bij de Scheveningsche Brug in Den Haag, wil het adres weten van Mr. J.H. de Raadt. De Nieuwe Haagse Nederlandse Courant van 21-2-1798: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010811003:mpeg21:a0005
Johan Herman de Raadt, oud Advt. Fiscaal der Provincie van Stad en Lande, is in Amsterdam overleden op 9-8-1809, oud bijna 70 jaar, en is aldaar begraven op 12-8-1809, Groninger Courant van 15-8-1809: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010170677:mpeg21:a0014
Theodora Elisabeth van Gesseler is in Groningen overleden en is aldaar begraven op 9-12-1792. Bron: huwelijksakte dochter Anna Willemina de Raadt, Appingedam 1815:
allegroningers.nl/zoeken-op-naam/deeds/9f08fc96-b76c-110f...
Akte, waarbij Johanna Clara Keiser-Quintus en echtgenoot het recht van redemptie op een huis aan de Brede Markt oostzijde in Groningen overdragen aan J.H. de Raadt en T.E. van Gesseler, echtelieden, 1783:
www.groningerarchieven.nl/zoeken/mais/archief/?mivast=5&a...
Zijn zoon Gerrit Kuiper, fabrikant, arrondissementsijker, overleed in Groningen op 23-3-1865, oud 80 jaar.
Berent Steringa heeft 1 peert: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1754:
alledrenten.nl/akte/berent-steringa/BBBE052D-85A9-4F7E-97...
Berent Steringa, keuter, Gecommitteerde ten rekendage: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1764:
alledrenten.nl/akte/berent-steringa/263793D6-88BD-4630-B7...
't huis van de Ette Steringa ledig: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1774:
alledrenten.nl/akte/ette-steringa/8B5A685B-F9A3-4BAD-9F9C...
Berent Steringa, keuter en Ette: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1774:
alledrenten.nl/akte/ette-berent-steringa/F5089082-4DC2-4B...
Berend Steringa is Ette: Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784: alledrenten.nl/akte/ette-b-steringa/2A3FFCAB-E2BA-4B8B-84...
Op 14-8-1788 maken Ette Berend Steringa en Hindrikje Hemsing van Zuidlaren te Assen hun testament op. Hun dochter Jeichien Kuiper-Steringh is hun enige erfgenaam: www.arendarends.nl/Eelde Genealogie/Eelde/Steringa.htm
Per 11-5-1814 is Sikke Jakobs van Dijk kastelein en logementhouder van de Herberg "De Gouden Leeuw". Advertentieblad, bekendmakingen en onderscheidene berigten van Groningen van 24-6-1814: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010179876:mpeg21:a0004
Sikke (Sipke) Jakobs van Dijk, geb. Aduard 8-4-1783, ovl. Borger 1-12-1861, tr. Aaltje Ennes, geb. Hoogezand 23-12-1786, ovl. Borger 15-12-1862, dochter van Enne Jacobs en Grietje Jans.
Harm Zondag droeg het Hotel "De Gouden Leeuw" in mei 1901 over aan zijn zoon Jan Jakobs Zondag. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 9-5-1901:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000103026:mpeg21:a0018
Zie ook de villa van Jan Jakobs Zondag (1874-1947), kleinzoon van Tale Harms Zondag, aan de Stationsweg, hoek Hondsrugstraat:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33237961250/in/datepo...
Een andere kleinzoon was Hendrikus Albertus Zondag (1856-1928), gemeente-architect van Kollum, en architect van Café Bentum (later Café Boschhuis) in De Millystraat 12: www.flickr.com/photos/148859204@N07/32764137444/in/datepo...
Hotel "Zondag", gesticht door Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859 en voortgezet door zijn zoon Harm Zondag, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914.
Het hotel, de naastgelegen houtstek en bakkerij G. Harms, zijn in 1891 afgebrand. In 1922 is het hotel ingrijpend vernieuwd door Ossevorth’s Bouwbureau van Gerhard Ossevorth (1891-1963). Rechts, aan de Brink OZ 6 (voorheen A 39), het Hotel Café Restaurant "Enting", later het "Brinkhotel". In 1925 werd "Enting" verbouwd onder architectuur van Rienko van der Schuur (1876-1962), i.o.v. E. Enting. De heer Aaldrik Enting overleed op 22-6-1982, oud 73 jaar, zoon van Evert Enting, geb. Zuidlaarderveen 10-1-1880, ovl. Zuidlaren 19-4-1952. Op 20-11-1906 boden de erven Hendrik Matien (1843-1905) een Burgerhuis met "timmermansaffaire" aan de Brink A 41 te koop aan, naast "Enting". Van 1905 tot 1908 woonde de architect/aannemer Jeen Werkman (1879-1961) in het huis aan de Brink A 41.
Op 14-1-1829 werd, in het Logement "de Gouden Leeuw" van Tale Zondag, de Behuizing met twee verdiepingen, Stalling en Schuur aan de Brink, waarin een Koek- en Broodbakkerij is uitgeoefend, te koop aangeboden.
Drentsche Courant van 6-1-1829:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784498:mpeg21:a0002
Op 7-2-1848 werd ten huize van Tale Harms Zondag, een Huis en Erf, waarin twee woningen, staande en gelegen in het schoonste gedeelte van Zuidlaren aan de Hoofdstraat en de Markt, zeer geschikt als Winkel en Bakkerij, eigendom van bakker Jan van Dam, te koop aangeboden. Groninger Courant van 1-2-1848: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772270:mpeg21:a0005
Op 18-12-1835 vond ten huize van Kastelein Tale Harms Zondag (1793-1859), door notaris A. Homan, de verkoop plaats van de nalatenschap van W.J. Grave van Heijden, te weten het Buitengoed Entinge met spatieuse Tuin, en het Behuizinge en Hof genoemd Gouden Leeuw, bewoond en in gebruik bij T.H. Zondag, als Logement en Gemeente-Huis. Hij is Willem Jacob graaf van Heiden, Burgemeester van Zuidlaren en Lid van het College van Gedeputeerde Staten van Drenthe, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835, broer van zeeheld Lodewijk Sigismund Vincent Gustaaf van Heiden (1773-1850), zonen van Sigismund Pierre Alexander van Heiden Reinestein (1740-1806) en Maria Frederica baronesse van Reede (1748-1807). Drentsche Courant van 15-12-1835 en de Groninger Courant van 8-12-1835:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010784903:mpeg21:a0008
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010772151:mpeg21:a0007
Hinderikus Albertus Zondag, gemeente-opzichter te Kollum, geb. Haren 12-6-1856, ovl. Groningen 24-10-1943, zoon van Jan Zondag en Hindrikje Hamminga, kleinzoon van Tale Harms Zondag en Margien Jans Hessels, gehuwd met Aaltje van Bon, geb. Plankensloot 20-11-1865, ovl. Zuidlaren 10-6-1928, dochter van Hendrik van Bon en Henderika Baving, was in 1907 de architect van Het café "Bentum" met woon- en winkelhuis. Het café is gebouwd door Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961. In 1907 was Werkman de architect van z'n eigen woning met timmerwerkplaats aan de Stationsweg 32, hoek Zuiderlaan, in Zuidlaren.
Harm Zondag, van Hotel Zondag aan de Brink, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914, zoon van Tale Harms Zondag, kastelein, logementhouder, geb. Gasselte 11-12-1793, ovl. Zuidlaren 26-3-1859, had een zwager Johannes Casper Hamminga (1825-1905), zoon van Jan Hamminga en Jochemina Hessemius, die landbouwer, timmerman en bouwkundige was. Hij was gehuwd (24-12-1858) met Jantje Zondag (1832-1902), dochter van logementhouder Tale Harms Zondag en Margje Hessels.
Aanbesteding van de bouw van een koetsierswoning in Zuidlaren door architect P. van de Wint in Groningen in opdracht van P. Dorhout Mees. Het werk is gegund aan E. Koning voor fl. 1940. Petrus Dorhout Mees (1868-1939), broer van Johannes Quintinus Dorhout Mees, was Rijksontvanger in Zuidlaren en Burgemeester van Zuidlaren (1902-1906) en Zwollerkarspel, gehuwd met Berendina Johanna de Blocq van Scheltinga (1875-1936). Tot 1906 woonden zij in het herenhuis aan de Brink O.Z. 2 (het pand van huisarts H.E. Mees). Nieuwsblad van het Noorden van 11-8-1904:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890890:mpeg21:a0045
Op 20-11-1906 boden de erven H. Matien en vrouw een Burgerhuis met "timmermansaffaire" aan de Brink A 41, naast Hotel Pekelaër/De Gouden Leeuw, te koop aan. Nieuwsblad van het Noorden van 11-11-1906:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010894854:mpeg21:a0131
Van 23-9-1905 tot 31-3-1908 woonde de bouwkundige Jeen Werkman, geb. Kortezwaag 22-4-1879, ovl. Kortezwaag 14-11-1961, in het huis aan de Brink A 41, naast het Hotel-Café-Restaurant van Evert Enting op nr. A 39. Het vernieuwde Brinkhotel in Zuidlaren. De gevel is gepleisterd:
www.panoramio.com/photo/128067432
Hotel Zondag, ook Hotel "De Gouden Leeuw"
Thee van E. Brandsma te Amsterdam verkrijgbaar bij H. Zondag te Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 4-7-1887:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100382:mpeg21:a0017
Mevr. Laman Trip te Den Haag vraagt met november een bekwame Keukenmeid en Werkmeid. P.G. Adres: Hôtel Zondag, Zuidlaren. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 18-8-1888:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000100939:mpeg21:a0019
Gevraagd: een Werkmeid, met melken en koken bekend. Hotel H. Zondag. Provinciale Drentsche en Asser courant 07-06-1889:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101326:mpeg21:a0018
Hotel Zondag en naastgelegen houtstek en de broodbakkerij G. Harms afgebrand. Nieuwsblad van het Noorden van 5-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010890088:mpeg21:a0005
Brand in Hotel “De Gouden Leeuw”. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 26-9-1891:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000099423:mpeg21:a0016
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Nieuwe Veendammer Courant van 30-6-1894:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMVEEN01:000078752:mpeg21:a0026
"De Gouden Leeuw" is gesticht door Harm Zondag, kastelein en logementhouder, geb. Zuidlaren 10-2-1826, ovl. Zuidlaren 13-10-1914.
Advertentie van Hotel "De Gouden Leeuw" van H. Zondag in de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24-7-1895:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000101421:mpeg21:a0017
Groot Bal in Café "Brinkzicht", E. Enting in Zuidlaren, met W. Poelman als dansonderwijzer. Nieuwsblad van het Noorden van 02-3-1911:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010882814:mpeg21:a0066
Aanbesteding bouw concert- en danszaal met kleedkamers, serre's etc. door Ossevorth’s Bouwbureau, Heerestraat 67 in Groningen, van bouwkundige Gerhard Ossevorth (1891-1963), i.o.v. mej. A. Pekelaer t.b.v. Hotel Pekelaer, voorheen "De Gouden Leeuw". Nieuwsblad van het Noorden van 17-8-1922:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010667897:mpeg21:a0054
Op 16-2-1986 werd het hotel door brand verwoest. De brand ontstond in het tentoonstellingscomplex "Prins Bernhardhoeve" en sloeg over naar het Brinkhotel en de horecagelegenheid "De Gouden Leeuw". Alles werd binnen een jaar herbouwd. De architect van het herbouwde "Brinkhotel" is D. Cruiming van het Architectenbureau Cruiming & Offringa in Zuidhorn. De "Prins Bernhardhoeve" werd in 2014 gesloopt.
www.panoramio.com/photo/21301558
www.panoramio.com/photo/23805100
www.panoramio.com/photo/109314835
In het Nieuwsblad van het Noorden van 31-12-1970 wenste de NV De Gouden Leeuw Zuidlaren met o.a. Hotel Enting, Bar Brinkzicht, Café De Paris, Dancing, alle vrienden en clientèle een voorspoedig 1971:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011015921:mpeg21:a0173
"Gouden Leeuw in Zuidlaren failliet", Nieuwsblad van het Noorden van 25-11-1982:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011010546:mpeg21:a0002&quo... Zuidlaren krijgt facelift", Dagblad van het Noorden van 7-11-2015, blz. 20.
"Eigenaar Rinze Dijkstra van Brinkhotel" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0093
"Hart uit dorp weggerukt" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0004
"Brand in beeld" in het Nieuwsblad van het Noorden van 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0104
De Prins Bernardhoeve werd op 16-2-1986 compleet door brand verwoest. Nieuwsblad van het Noorden 17-2-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011560:mpeg21:a0092
"De Gouden Leeuw herrijst", Nieuwsblad van het Noorden van 9-7-1986:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011664:mpeg21:a0267
"Nieuwe Bernhardhoeve in opbouw" in het Nieuwsblad van het Noorden van 28-2-1986:
"Nieuwbouw beurscomplex Prins Bernhardhoeve in een jaar gerealiseerd" in de Leeuwarder Courant van 23-5-1987 (met luchtfoto):
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010566353:mpeg21:a0416
"Rotary schenkt aan Zuidlaren kunstwerk" in het Nieuwsblad van het Noorden van 25-2-1987. Het kunstwerk is van Ko Vester uit Schipborg, Johannes van Laer uit Meppel en Joop de Blaauw uit Nieuweschans:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011000789:mpeg21:a0246
Van 1838 tot 1870 woonde timmerman en metselaar Willem Sikkens, geb. Zuidlaren 25-1-1795, ovl. Zuidlaren 3-6-1870, zoon van timmerman Jan Alberts Sikkens (1751-1824) en Anniggien Kars Peulinga (1765-1846), aan de Brink ZZ 8 (Kad. Sectie G 655). Omstreeks 1909 werd het Huize "Laar End" van Jkvr. Nicoline Hobbine Daniële van Andringa de Kempenaer, ovl. Huize "Laer-End" 6-10-1942, oud 67 jaar, die er in 1911 een verdieping op liet bouwen.
www.panoramio.com/photo/104633855
www.panoramio.com/photo/104633852
Hij was aandeelhouder in de in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Zijn erven boden op 20-1-1871 zijn huis en tuin te koop aan ten huize van Berend Bakker. Mogelijk was hij betrokken bij het ontwerp en de bouw van de tolhuizen in Schuilingsoord, Midlaren en De Groeve. In de advertentie werd gesproken over "eene ruime en nette Behuizinge en Erf, staande op eene aangename stand aan de Brink te Zuidlaren, en een akker Bouwland op de Esch aldaar" (Kad. Sectie G 377). Op 14-1-1871 werd Hooiland en Bouwland van Willem Sikkens in Eelde verkocht. Provinciale Drentsche en Asser Courant van 7-1-1871, 9-1-1871 en 16-1-1871:
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094464:mpeg21:a0024
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094468:mpeg21:a0021
resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000094490:mpeg21:a0021
Willems Sikkens had een zoon Hendrik Sikkens, opzigter waterstaat, geb. Zuidlaren 28-6-1840, ovl. De Punt (Vries) 30-7-1866, en twee dochters, nl. Jantien Sikkens, geb. Zuidlaren 14-1-1848 en Geesje Sikkens, geb. Zuidlaren 6-2-1854.
Willem Sikkens had een broer Albert Sikkens, timmerman, geb. Zuidlaren 6-6-1791, ovl. Zuidlaren 22-5-1877, gehuwd met Barbara Leen, en een broer Kars Sikkens, kuiper, timmerman, geb. Zuidlaren ca. 1793, ovl. Zuidlaren 18-9-1847, gehuwd met Geertruid Klaassens Nijland.
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Willem Sikkens was aandeelhouder in de door J.J.A. Ardesch, P.A.G. de Milly, Dr. B.W. van de Sande Slot en Mr. L. graaf van Heiden Reinestein in 1856 opgerichte “Oostermoersche Straatweg-maatschappij”. Alle aandeelhouders worden bij naam genoemd in de Nederlandsche Staatscourant van 8-11-1856:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010788494:mpeg21:a0011
Tolhuis Schuilingsoord: www.panoramio.com/photo/103030774
Zyne Excellentie de Heer Lt. Generaal J.W. de Famars, ovl. 1785, bood op 12-9-1774 ten Huize van de Weduwe van Evert Jans te Zuidlaren bezittingen in Schipborg, Zuidlaren, Midlaren en De Groeve te koop aan. Groninger Courant van 2-9-1774:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106309:mpeg21:a0005
Het Buiten Verblyf van Dr. W.O. van Swinderen te Zuidlaren wordt te koop aangeboden ten Huize van de Wed. van Evert Jans. Groninger Courant van 22-8-1794:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010157117:mpeg21:a0012
Huwelijkdatum: 30-3-1721;
Bruidegom: Otto Jansen Karst, Jongeman; woonplaats: Schipbork.
Bruid: Grietijn Roelofs, Jongedochter; woonplaats: Wolfsbarge
Ondertrouwdatum: 13-4-1721;
Bruidegom: Otto Jansen, Jongeman; herkomst: Schipborgh; woonplaats: Anloo
Bruid: Grietjen Roelofs, Jongedochter; herkomst: Woldsberge (Duitsland); woonplaats: Anloo
Gedoopt Zuidlaren, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 28-02-1723, kind van Otto Kaars en Grietijn Jans
Gedoopt in Ruinen: Geessien, geboren te Oshaar, gedoopt op 30-4-1724, dochter van Otto Jans.
Gedoopt: Jantje, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 20-8-1730, dochter van Otto Kars en Grietje Roelofs.
Huwelijkdatum: 10-11-1748; 1e Proclamatiedatum: 3-11-1748;
Bruidegom: Evert Jans, Jongeman; woonplaats: Gasselte
Bruid: Gesina Ottens Karst, Jongedochter; woonplaats: Zuitlaren. Hun kinderen heten Grietje, Jantje, Jan, Otte en Roelofje.
Gedoopt: Roelofje, geboren te Zuidlaren, gedoopt op 28-10-1759, dochter van Evert Jans en Gesina Ottens Karst.
Huwelijkdatum: 24-4-1808; 1e Proclamatiedatum: 3-4-1808;
Bruidegom: Otto Everts, Jongeman; woonplaats: Zuidlaren
Bruid: Henderkien Lukas, Jongedochter; woonplaats: Zuidlaren.
Op 6-2-1813 werd Evert Everts in Zuidlaren geboren, zoon van Otto Everts, brouwer, tapper, koopman, landbouwer, ovl. Zuidlaren 6-11-1835, oud 71 jaar, en van Hendrikje Lukas Strating, dochter van landbouwer Lucas Jans Strating (1753-1819) en Jantje Jans Tiddens (1750-1834).
Kastelein Otto Everts in Zuidlaren in 1803 en 1808. Ommelander Courant van 27-12-1803 en 1-3-1808:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010215689:mpeg21:a0013
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010216155:mpeg21:a0008
Kastelein Otto Everts in Zuidlaren in 1814. Advertentieblad, bekendmakingen en onderscheidene berigten van Groningen
11-1-1814:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010179829:mpeg21:a0004
De Erven Otto Everts en Hendrikje Lucas Strating boden op 29-1-1838, ten Huize van Thale Zondag, de Behuizinge en Hof.......aan de Brink te koop aan. Drentsche Courant van 23-1-1838: resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010785121:mpeg21:a0008
In 1832 was landbouwer Lucas Strating eigenaar van het perceel Kad. G 73 aan de Brink, gelegen naast het perceel G 67 van Willem Jacob graaf van Heiden, Lid van het College van Gedeputeerde Staten, geb. Den Haag 15-11-1778, ovl. Zuidlaren 3-6-1835:
www.flickr.com/photos/148859204@N07/33737976442/in/photolist
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1784, pagina 5245
Vermelding: De Weduwe van Evert Jans, heeft nering.
Bedrag: 2-00-00.
Oude Staten Archieven (OSA), toegangsnummer 0001, inventarisnummer 868.37, Haardstedengeld Zuidlaren, Zuidlaren, 1794, pagina 5257
Vermelding: De Wed: Evert Jans brouwersche.
Bedrag: 2-00-00.
Jan Willem de Famars, Ritmeester, Majoor titulair te paard, Kolonel Commandant en Sergeant Majoor te paard, en Generaal Majoor van de Cavallerie, Commandeur van Doornik bij het Nationaal Archief:
proxy.handle.net/10648/2f9a7474-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/2fb7b778-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/2fb91e88-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/2fd5427a-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
proxy.handle.net/10648/301382ce-ae58-102d-8e23-0050569c51dd
Amsterdamse Courant van 2-2-1771:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010713525:mpeg21:a0005
Bezittingen in Gasselternijveen. Groninger Courant van 9-9-1774:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010106311:mpeg21:a0010
Oprechte Haarlemsche Courant van 18-2-1777:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010798739:mpeg21:a0002
Leeuwarder Courant van 8-6-1785:
resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010576538:mpeg21:p002
Rotterdamse Courant van 15-9-1785: