View allAll Photos Tagged takvim
Sunčani šapati srpnja
Negdje u srpnju, dok popodnevno sunce prosipa zlatnu tišinu po raslinju i suhoj travi, svijet se nakratko zaustavi.
Sve miruje, sve diše sporije.
U takvim trenucima, priroda upija toplinu i pretvara je u novu snagu, baš kao što to čini svakog ljeta, tiho i uporno, bez žurbe...
Sun-soaked whispers of July
Somewhere in July, while the afternoon sun pours golden silence over the grass and shrubs, the world briefly pauses.
Everything slows down, everything breathes deeper.
In those moments, nature absorbs the warmth and turns it into new strength — just as it does every summer, quietly and persistently, never in a hurry...
Moored to Silence
In the winter silence of the Korana River, a small boat waits.
Moored to the shore, but not bound by time.
No rush, no journey — only patience and calm.
Perhaps this is when we learn the most:
that we don’t always have to move forward,
sometimes it’s enough — to stay.
Korana River, Rakovac, Karlovac.
A quiet winter moment, a frame that breathes.
Privezan za tišinu
U zimskoj tišini Korane, jedan čamac mirno čeka.
Privezan uz obalu, ali ne i vezan za vrijeme.
Nema žurbe, nema plovidbe — samo strpljenje i mir.
Možda baš u takvim trenucima učimo ono najvažnije:
da ne moramo uvijek ići dalje,
ponekad je dovoljno — ostati.
Rijeka Korana, Rakovac, Karlovac.
Zima koja smiruje, kadar koji diše.
Yıllar mı hızlandı yoksa
Ne çabuk geçiyor bu uzun günler geceler
Daha dün gibi derler ya hani
Meğer herkes kurarmış böyle cümleler
Vakit geçmek bilmezdi oysa
Hangi ara koptu yaprak yaprak takvimler
Akarken birikti derler ya
Kasam boş kalbim kırık elde yine hüzünler
Pişman çok pişmanım esasen
Ama çok korkuyorum ya reddedersen
Gururdan mı nedendir artık
E sen gel kendini alt edersen
Evimi ocağımı yuvamın sıcağını
Yarimin kucağını bıraktım
Her günahın tadına dünyanın batağına
Batacağım kadar battım
Meğer herkes tanışıyormuş
Bir gün mutlaka gerçeğin ta kendisiyle
İnsan buna da alışıyormuş
İnsan dayanıyormuş bütün gücüyle
Yıllar mı hızlandı yoksa?
Ne çabuk geçiyor upuzun günler geceler
Daha dün gibi derler ya hani
Meğer herkes kurarmış böyle cümleler...
Sezen AKSU
Takvimlerden haberin yok mu
Geçiyor yıllar
Bana küsmüş yüzüme gülmez
Zalim aynalar
Kimimiz yorgun,kimimiz vurgun,
Kimi isyankar
Acı gerçek bu ömrümüz bir su
Geçiyor yillar....
Gülay
Bir bahar masalı. Nisan ayının 11 ini gösteriyor takvimler. Yolumuzu Aşağıdemirci köyünden Ambaroba köyüne doğrultmuşuz. Mis gibi bir hava. Yemyeşil kırları papatyalar bezemiş. Bir minik bulutçukyeni uyanmaya başlamış bir ağacın tepesinde savruluyor. Hadi ahbap geç kaldın herkes uyandı, sen de uyan diye. Ciğerlerine kır havası çekeceksin şöyle dolu dolu. Aklında baharın hormonlarına savurttuğu deli sorular. Gençlik başımda duman, ilk aşkım ilk heyecan diye çığıracak Güzin ve Baha. Kovaladıkça kaçan ateş böceğimmisin. Devam edeceksin yoluna...
Nikon D300S + AF-S Nikkor 18-200mm f:3.5-5.6 VRII IF-ED
Biga'nın hâlâ ekilip dikilebilen son kalan arazisi bu Çanakkale asfaltı yakınlarında Şakirbey köyü ile Biga arasındaki alanda.
Yavaş yavaş sanayi adı altında, konut adı altında o alanda imara açılıyor ve ekilip dikilebilen alanlar mahvediliyor beton altında bırakılarak. Biz de bir laf vardır şeyinin ucunda peynir kırığı gören kendini mandıra saabı sanır diye. Kendinize yetecek besin için ekip dikmezseniz zaman içinde har vurup harman savurduğunuz paralar bitince kimse acımayacak bize.
Bir bilim kurgu hikayesi sunacağım şimdi size.
Takvimler 2100 yılını gösteriyordu. Afrika'da su kuyusu açmaya gider gibi birileri de gelip Türkiye'de yerler satın alıp, kiralayıp televizyon kameralarıyla videolar çekip ülkelerinde ne büyük hayır saabı olduğunu anlatan çalışmalar yapıyorlardı. Bir görgüsüz spiker elinde mikrofon, ektiği beton bir halta yaramadığı için aç kalan ve parası da olmayan bir vatandaşın başına çöküp İşte görüyorsunuz diyordu kameraya.
- Ekmeyi biçmeyi bilmiyorlardı. Akarsularının tamamını kirletmişlerdi, içmek için temiz su bulamıyorlardı biiiz kuyu açtıık, su çıkarttık çocukların sevinçlerini görüyorsunuz,
Çocukları gösteriyordu . Çocuklar öğretilmiş bir şekilde aynı ağızdan teşekkürler şeyistan, diye haykırıyordu. Spiker hayırsever bir çehreyle kameraya konuşmaya devam ediyordu
-Nasılda su buldukları için mutlular. Yıllar sonra ilk defa yüzleri gülüyor. Onlara soya fasulyesi ve mısır ekmeyi öğrettik aç kalmasınlar diye.
Program sunucusu huzurlu bir şekilde ne kadar hayırlı bir iş yaptığını düşünüyor, hayırsever insan ifadesi yüzüne vurmuş gururla gülümsüyordu.
Televizyon kanalının yayın yaptığı ülkede izleyicilerin bir kısmı ne güzel insanlık için bir şeyler yapıyoruz diye düşünürken başka birileri de oh iyi oldu kendi kendilerine aç kalıp memleketlerini bize satmak zorunda kaldılar, ele geçirmek için savaşmaya gerek kalmadı diye avuçlarını oğuşturuyorlardı.
Acıtacak bir senaryo değil mi?
Tamam şu an bu kadar kötü durumda değiliz ama bu işi madenci kafası ve mütayit hesaplarına bırakırsanız ve sınırlamalar koymazsanız memleketin başına gelebileceklerden bir örnek verdim.
Ekilebilir toprakları imara, sanayiye açmayın kardeşim. Vallahi aç susuz kalacak gelecek nesiller, biz gittikten sonra. Bugün arsızca yağma yapanlar da bizimle birlikte gittikleri için hesap soracak adam da kalmayacak.. En fazla yapabilecekleri cehennemde fırıldak olsunlar diye arkamızdan beddua etmek olacak. Onun da o nesillere faydası olmayacak. Tamam bizim nesiller yanacak ama çocuklarımız aç kalacak.
Dua edin Allah bana öyle bir kudret vermemiş. Verseydi alayınızın elinden tüm ovaları alırdım. Tapuda sizin elinize bayır alanlarda yer verirdim gidin orada yerleşin burası devletin, ancak icara tutabilirsiniz o da tarım için kullanmak şartıyla diye. Biga'nın hemen dibinde yürüyüş mesafesinde kalmış son ayçiçek tarlası.
Nikon D810 + Tamron Adaptall-2 BBAR SP 35-80 f:2.8-3.8 CF Macro Model 01A
Batan Güneşle Başım Dertte
Gündüzler kısaldıkça
Uzuyor sensizlik...
Sorma,
Batan güneşle başım dertte...
Oysa doğarken çok daha güzel,
Umut var ya içinde?
Gittiğin anı aklımdan silecek zamanım olmadı...
Çünkü durdu orda tüm vakitler.
Ve bütün takvimler yenik düştü ayrılığa
Hani bir sarkı vardı hatırlarsın
Yastığa bas koyunca söylediğimiz?
Kurban ettim yalnızlığıma....
Okan Savcı
yıllar mı hızlandı yoksa
ne çabuk geçiyor upuzun günler geceler
"daha dün gibi" derler ya hani
meğer herkes kurarmış böyle cümleler
vakit geçmek bilmezdi oysa
hangi ara koptu yaprak yaprak takvimler
"akarken biriktir" derler ya
kasam boş, kalbim kırık, elde yine hüzünler...
Sezen Aksu
Takvimlerden haberin yok mu geçiyor yıllar
Bana küsmüş yüzüme gülmez zalim aynalar
Kimimiz yorgun, kimimiz pişman, kimi isyankar
Acı gerçek bu ömrümüz bir su geçiyor yıllar
Vakit geç olmuş dönülmez yolmuş yürek bin pişman
Bundan böyle bana meyler dost geceler düşman
Hani nerde beklenenler
Medet umduk senelerce
Anılar hep dolu dizgin
Bana hayır yok gecelerden
Gülay
Takvimlerden haberin yok mu?
Takvimlerden haberin yok mu, geçiyor yıllar
Bana küsmüş yüzüme gülmez zalim aynalar
Kimimiz yorgun, kimimiz vurgun, kimi isyankar
Acı gerçek bu, ömrümüz bir su geçiyor yıllar
Vakit geç olmuş dönülmez yolmuş yürek bin pişman
Bundan böyle bana meyler dost geceler düşman
Hani nerde, beklenenler medet umduğum senelerce
Anılar hep dolu dizgin, bana hayır yok gecelerden
Kimimiz yorgun, kimimiz vurgun kimi isyankar
Acı gerçek bu, ömrümüz bir su geçiyor yıllar
Vakit geç olmuş dönülmez yolmuş yürek bin pişman
Bundan böyle bana meyler dost geceler düşman
Gülay
Ayrıca 1999 "17 Ağustos" Depreminde Kaybettiklerimizi unutmayalım... Unutturmayalım...
B.Y.
Sonbahardı. Takvimler 2011 yılını, aylar ekimi, günler bittiğini, renkler sonbaharı söylüyordu. Meşe dalı kesildiği yerde likenden beneklerle bezenmiş son uykusunun taba rengi battaniyesi üzerinde artık üşümüyordu. Rahmet olsun gidenlere, selam olsun kalan yeşillere..
Nikon D300S + Af-S Nikkor 18-200mm f:3,5-5,6 VRII IF-ED
takvimlerden haberin var mi
geçiyor yillar
bana küsmüs
yüzüme gülmez
zalim aynalar
vakit geç olmus
dönülmez yolmus
yürek bin pisman
bundan böyle
bana meyler dost
geceler düsman
hani nerde beklenenler
medet umdugum senelerce
kimimiz yorgun
kimimiz solgun
kimimiz yarali
aci gerçek bu
ömrümüz bir su
geçiyor yillar....
Takvimlerden haberin yok mu geciyor yillar
Bana küsmüs yüzüme gülmez zalim aynalar
Kimimiz yorgun, kimimiz pisman, kimimiz isyankar
Aci gercek bu ömrümüz bir SU geciyor yillar..
Vakit gec olmus dönülmez yolmus yürek bin pisman
Bundan böyle bana meyler dost geceler düsman
Hani nerde beklenenler?!
Medet umduk senelerce
Anilar hep dolu dizgin
Bana hayir yok gecelerden..
Avcılar köprüsünden sabah saatlerinde işine gidiyor Biga'lı bir hemşehrimiz. Takvimler 2011 yılının 18 Şubat'ını gösteriyor. Biga Çayı bir süre önce yağan yağmurların suyunu taşıyor çay yatağını enine dolduracak kadar bollukta. Sular artık deli akmasını bırakmış belli bir sakinliğe kavuşmuş.
Sabah rüzgarının yüzünü okşadığı çayın kenarında Koca Çınarlığın yavruları boy attıkları kıyı boyunca siluetlerini gösteriyor gökyüzündeki bulutların yansılarıyla oynaşarak su yüzeyinde. Biga Çayı bir süre sonra beton bir cendereye sıkıştırılacağından habersiz öyle huzurla akıyor Marmara denizine kavuşma yolunda.
Nikon D300S + AF-S Nikkor 18-200mm f:3.5-5.6 VRII IF-ED
The Votive Temple on Kozala or the Church of St Romuald and All Saints was erected in 1934 during Italian government in Rijeka, according to the project by Bruno Angheben.
The church was raised over a crypt which holds the bones of Gabrielle D’Annunzio’s 458 legionaries, who died in 1924 on the Bloody Christmas in Rijeka, but also in Italy. The tomb was dedicated as a war cemetery and was opened on 16 March 1930 on the anniversary of the arrival of the Italian king Vittorio Emanuele III to Rijeka. A Memorial Park, Parco della Rimembranza, was arranged around the church and the tomb.
The construction of the church was stimulated by D’Annunzio’s speech during the burial of his legionaries who died in Rijeka, and was financed for political reasons. The title of the church (St Romuald) is a sign of honour to D’Annunzio, as this was the name of his father. The construction was supported politically and financially by the Italian government headed by Benito Mussolini, with the most prominent supporter being Senatore Borletti, who also supported the construction with his personal finances.
The first project, published in the papers immediately before the construction, was made in neo-Romanesque and neo-Gothic style, with emphasis on traditional material, brick and stone. The project changed significantly until the beginning of construction. Angheben cleared the lines and the façade, thus gaining severity and monumentality of the construction. The church was dedicated to St Romuald and All Saints on the tenth anniversary of annexation in September 1934, alluding to D’Annunzio’s Holy Entrance into the city.
The church is entered from a wide plateau accessed from a double staircase. The church is a hall church with rectangular layout. It is covered with white Istrian stone, which due to minimalistic decoration gives a feeling of monumentality. The author repeats the spiked form on the portal, the bell tower and the windows. Together with the pointy cypresses around it, the church seems as if it were aspiring for the sky. Along the portal, at the entrance, there are statues of two angels made by the famous artist Romolo Venucci from Rijeka.
The interior, just like the exterior, is simple. It is dominated by triangular and rectangular shapes, harmonized with the polychrome marble in black, brown and grey. The interior of the church is adorned by Angheben’s wall incrustation of the Way of the Cross in 14 stations, the statue of St Romuald by the artist Ladislaoa de Gaussa and the crucifix by Edmond Treverse.
The city cemetery Kozala is the oldest and the most beautiful city cemetery. The city administration of the former Rijeka used to buy land for it from the middle of the 18th century, while the burials officially started on 1 December 1838. Since 1872 until today, the burial register in the Burial Records has constantly been kept, so sometimes this date is taken as the official beginning of the cemetery. The cemetery Kozala is a treasury of art achievements of sculptors such as Ivan Rendić, Giovanni Mayer, Urbano Bottasso, Domenico Rizzo, Donato Barcaglija and architects Emilio Ambrosini, Francesco Placsek, Ignazio Rossi, Ugo Pagano, Giacomo Mattich, Raffaelle Cullotti.
Next to the Crypt, there was originally the Museum of Annexation, which no longer exists. It is interesting that the 63-metre high bell tower has an elevator installed.
Valorization:
The entire cemetery Kozala is protected as a cultural-historical whole in the Republic of Croatia Register of Cultural Goods.
rijekaheritage.org/en/kj/zavjetnihramkozala
---------------------------
FELJTON JULIJE LOZZI BARKOVIĆA
Arhitektura Rijeke i Sušaka između dva rata (5): Crkva na Kozali - Novi List Objavljeno: 20. ožujak 2015.
Gradnju ove monumentalne crkve novčano podupiru, osim države, senator Senatore Borletti osobno, industrijalac i sportski aktivist, izražavajući želju da crkva bude posvećena sv. Romualdu, imenu D'Annunzijevog oca, te riječka općina i dobročinitelji
U Rijeci je 1923. godine do tada jedina župa Assumpta-Duomo (danas župa Marijina uznesenja), razgraničena na četiri nove. Stara i nove župe počele su obnavljati i graditi crkve.
Osnivanje župe Svih svetih na Kozali zahtijevalo je gradnju crkve/zavjetnog hrama (rimski naziv), a ideju inicira Gradski odbor na čelu s monsignorom Isidorom Sainom, prvim biskupom Kvarnerske provincije. Biskup i crkveni krugovi drže da crkva treba biti istovremeno spomenik i oltar domovine i vjere, budući da se gradila iznad kripte u kojoj se pohranjuju kosti D’Annunzijevih legionara i poginulih vojnika u borbama u regiji u Prvom svjetskom ratu.
Prve nacrte crkve izradio je Bruno Angheben 1926., kombinirajući stilove neoromanike i neogotike, što je tada naišlo na odobravanje javnosti. U dnevnom tisku objavljen je opširan članak o ovom projektu inspiriranom bazilikom sv. Franje Asiškog, osobito zbog prilagodbe volumena terenu i vanjskog izgleda crkve. Talijanska uprava u Rijeci njezinom je gradnjom htjela pokazati stoljetnu nacionalnu sakralnu tradiciju, inspirirajući se slavnim naslijeđem.
No crkva je takvim izgledom pobuđivala dojam tromosti, usprkos zvoniku i vlastitoj visini, čemu je doprinosila oplata u opeci i kamenu. Dok su se prikupljala sredstva za početak gradnje, Angheben je, varirajući prvobitnu zamisao, došao do pročišćenijih formi, a taj je projekt prikazan na izložbi Revolucije 1927. u Rimu, koji vlada prihvaća i odlučuje inicijalno financirati.
Pročišćene forme
Realizacija je započela izgradnjom kripte 1928., dovršene za dvije godine, koja je postavljena poprečno ispod ulaznog dijela crkve čiji su pak temelji postavljeni 1930. Gradnju novčano, osim države, podupiru senator Senatore Borletti osobno, industrijalac i poznati sportski aktivist, izražavajući želju da crkva bude posvećena sv. Romualdu, imenu D'Annunzijevog oca, te riječka općina i dobročinitelji.
Crkva, koja je kompromisno na temelju odluke monsinjora Vescova posvećena sv. Romualdu i svim svetima (zaštitnicima župe), okružuje se širokom terasom/platoom, do čijeg se ulaza uspinje dvokrakim stubištem. Na ulaznoj fronti, obloženoj bijelim istarskim kamenom, polje s uvučenim portalom i šiljastim prozorom nad njime ponavlja vertikalno gibanje zvonika u pozadini. Uz portal su visoko ispred zida postavljene plastike dvaju anđela, rad Romola Venuccija. Ostala su pročelja izvedena u kombinaciji smećkastih zidnih polja s uskim zašiljenim prozorima.
Unutrašnjost hrama je visok jednobrodni prostor s ravnim stropom, gdje je korisnicima bila najupečatljivija harmonija boja i svjetla, osobito sjaj polikromnog mramora na koji se logično nadovezuju Anghebenove zidne inkrustracije s prikazom 14 postaja Križnog puta, svaka posebnog tona, usklađenima s cjelokupnim tonalitetom interijera (crna, siva, smeđa). Dominiraju jednostavne forme, a osnovni motivi koji se ponavljaju u svim detaljima i cjelini su istokračni ušiljeni trokut i pravokutnik. Na sjevernom zidu iza oltara te iznad bifore na zlatnoj podlozi izranja lik svetog Romualda – titulara crkve, što je bila donacija Ratnih tijela, a smatrao se umjetničkim radom duboke i osjećajne spiritualnosti autora Ladislaa de Gaussa.
Posjetitelji koji su u rujnu 1934. imali priliku uspinjati se uz današnju Baštijanovu ulicu mogli su, osim dovršene crkve, uočiti i vitki armiranobetonski zvonik obložen umjetnim kamenom, visok 63 metra. Zvonik, dva puta viši od palače Adria, izrasta iz baptisterija na zapadnom boku crkve, čiju elegantnu vertikalu od 24 metra oblikuju četiri ugaona stuba od umjetnog kamena.
Svjetlosni efekti
Veliki prozori s prizmama na crkvi i zvoniku stvaraju posebne svjetlosne efekte, što je bila apsolutna inovacija. Za vedra dana, kada se zvonik promatrao odozdo, izgledao je kao da je sazdan od četiri pilona jer su ostakljenja u kojima se ogledalo nebo stvarala optičku iluziju. Požuruje se i instalacija lifta u zvoniku, kojim se trebalo omogućiti udobno uspinjanje do prostora sa zvonom.
Prilikom inauguracije crkve zvonik je bio iluminiran s dva jaka reflektora pa je bio vidljiv i s veće udaljenosti. Svi koji su se tom prilikom uputili prema zavjetnom hramu, bili su ugodno iznenađeni i dovršenjem spomen-parka (danas Volčićev trg), što je bilo važno i za impostaciju regionalnog okupljališta koje je u svojoj unutrašnjosti objedinjavalo mnošto sadržaja. Sve se odvijalo preko direktive režima koji je nastojao provoditi »discipliniran, zdrav i vitalan« ritam života stanovništva u četvrtima udaljenima od gradskoga središta. Valjalo je bez prevelikoga trošenja vremena i novaca omogućiti zadovoljenje njihovih dnevnih potreba i navika, osigurati im ono najnužnije: tržnicu, poštu, okupljalište i – crkvu.
www.novilist.hr/Kultura/Arhitektura-Rijeke-i-Susaka-izmed...
-------------------------------------
www.flickr.com/photos/morton1905/15100518019/in/album-721...
Crkva na Kozali, Rijeka 6753 PhotosCRORijeka Rijeka Fiume 2011 S 388 Rijeka_2
11 Ocak 2017 tarihini gösteriyor takvimler. Biga çevresine efsane bir kar yağışı olmuş
Her taraf bembeyaz. Koca köprü üstünden çayın aktığı yöne doğru bakıyoruz.
Nikon D300S + Sigma 10-20mm F:4-5.6 EX DC HSM
Günümüzde bebek cinsiyetini belirlemek için kullanılan yöntem doktor kontrolünde bakılan ultrason sonuçlarıdır. Bu bilimsel bir yöntem olmakla beraber yanlışlık yapılma oranı çok düşük bir yöntemdir. Ancak bu yöntemlerin dışında halk arasında kullanılan farklı yöntemler de kullanılmaktadır.
Anne ...
ay takviminin sıkı takipçileri neden bu vakitte geri döndüğümü ya da neden ilk zamanlara geri döndüğümü anlayacaktır. beni çağıranın ne olduğunu görür görmez anladım, siz de anladınız mı? hani rumi alıntılarından biridir, the wound is the place where the light enters you. şimdi ilk zamanlarda içeri sızan ışığı anmayacağım, ama bir yaradan bahsedecek olabilirim. mesela bunları günlüğüme yazamıyor olmamın yarası, hatta aylardır günlüğüme bir kelime bile yazmamış olmamın yarası. insan zamanla o kadar değişiyor ki kendi söylediği şeylerde bile o zaman var olmayan derinliklere erişiyor. mesela değişimle ilgili söylediklerime olduğu gibi, o yüzden hiçbir şeyi silmiyorum. son yazdığım mektubu okuyanlar -yani ben ve o- bunu anlayacaktır, çünkü ondan mektubu yakmasını istemek yerine benim mektubu yazmamış olabilmemi dilemiştim. son zamanlarda yaptığım en güzel şeydi. mesleğimin gerçekliğin karmaşıklığını açıklamakla bir ilgisi olacak kadar ileri gitmesini istemezmişim, bunu fark ettim. hayatın karmaşık olduğunu bilelim yeter. sorulsaydı her bir soruya cevaben anlatacak bir hikayem vardı, her şey için bir hikayem vardı; dinlemediniz. aslında karmaşıklığı bilseydiniz yeterdi, çünkü -açıklanmadan anlamıyorduysanız, açıklandığında da anlamayacaktınız.
uraj Haulik de Váralya (Slovak: Juraj Haulík Váralyai, Hungarian: Haulík Váralyai György; 20 April 1788 – 11 May 1869) was a Croatian cardinal in the Roman Catholic Church of Slovak ethnicity and the first archbishop of Zagreb. He was also acting ban of Croatia for two separate terms.
Life
A tablet on the house where Haulik was born
He studied theology and philosophy in Trnava, Esztergom and Vienna. After the death of bishop Aleksandar Alagović in 1837, Haulik was proclaimed bishop. In 1840 he began his first term as acting ban of Croatia after the death of ban Franjo Vlašić. He is credited for introducing the Croatian language into schools and workplaces, as well as forming the Matica hrvatska in 1842. He helped the organization of Maksimir park in Zagreb.
He was succeeded as ban by the Hungarian Franz Haller. Haller was brought in to carry on Magyarization in Croatia, which included the banning of the then Croatian banner name: Illyrians. A protest by the Croatian People's Party in 1845 was put out violently by Haller, leaving thirteen protestors dead, and ending his time as ban. Haulik was again called upon to take up the post.
During this term, the Croatian language was made official in the Kingdom of Croatia-Slavonia in 1847. In 1848, in the midst of revolutions in the Austro-Hungarian Empire, military man Josip Jelačić was proclaimed ban to counter Hungarian aims of revoking Croatian autonomy.
Some further autonomy did materialize for Croatia in the following years, as Haulik was proclaimed the first archbishop and metropolitan of Zagreb in 1852.[1] With this, the Catholic Church in Croatia became independent from Hungary. In 1856 he was also named cardinal. He carried on in these posts until his death in 1869.
While he was an ethnic Slovak, he said of his background: I was born a Slovak, but I will die a Croat.In 1999, Croatia and Slovakia put out a joint-issue stamp featuring Haulik.[
--------------------------------------
Juraj Haulik is one of the most important figures in Croatian and Zagreb church, as well as social and cultural history. He was at the head of the Zagreb diocese, that is, the archdiocese, for 32 long years, from 1837 as a bishop, from 1852 as an archbishop, and from 1856 as a cardinal, in a stormy time when a civil society was emerging on the ruins of feudalism and when the long-term fate was being decided. Croatian. Longer than Haulik, for 40 years, only Maksimilijan Vrhovac managed the Zagreb Diocese. Haulik is also one of the indispensable people who unites Croatia and Slovakia and, along with Bogoslav Šulek, he is the most prominent Slovak who worked in Croatia. In 1999, the post offices of the two countries issued a joint postage stamp in honor of Haulik. The Slovak Haulik not only accepted Croatia as his homeland and contributed to its progress and betterment, but he also managed it for eight years as Ban governor. However, he went down in history primarily due to the fact that during his time the Diocese of Zagreb, which since its foundation at the end of the 11th century was subordinate to the archdiocese and metropolis in Kaloča, was raised to the rank of archdiocese and metropolis, which made the Catholic Church in Croatia independent from that in Hungary, which was also confirmed by Haulik's appointment as a cardinal. Thanks to Haulik, Zagreb became the traditional seat of cardinals.
Juraj Haulik was born on April 20, 1788 in Trnava, Slovakia, to father Juraj and mother Klara née Repkaj. Haulik's birthplace is located on Trnava's main square, and a commemorative plaque was placed on it in 1929. Haulik completed primary school in Trnava, high school in Ostrogon, and studied theology in Trnava and Vienna. He was ordained a priest in 1811 in Trnava. He worked as a chaplain in Komáron for several months, and then went to the vicariate office in Buda, where he served as archivist, notary and secretary. He earned a doctorate in theology in Pest in 1818, and in 1820 he became the personal secretary of the Ostrogony archbishop, Cardinal Alexander Rudnay. In 1825, Haulik was appointed a canon of Ostrogona, and in 1830, an adviser to the Hungarian regency and titular bishop of Pristina. The following year, he went to Vienna, where he became a court adviser and clerk of the Hungarian court office, thus gaining valuable political experience and acquaintances. The path to the Zagreb episcopal see began in 1832, when he was appointed grand provost of the Zagreb Chapter and prior of Vranski. However, he remained in Vienna, apart from occasional visits, until on October 2, 1837, after the death of Aleksandar Alagović, Pope Gregory XVI appointed him bishop of Zagreb. He received episcopal consecration in Vienna and came to Zagreb in January 1838. He immediately set about learning Croatian, so already in April on Easter, he preached in Kajkavian. Already in the first year of his episcopal service, Haulik had to take on political duties in addition to his spiritual duties and became the vicar of the Ban's honor. Ban Franjo Vlašić was seriously ill, and according to tradition, in such cases, the bishop of Zagreb would replace him. Thus, in his person, Haulik united both secular and spiritual power in what was then Croatia for a period of four years. Ban Vlašić died in 1840, but Haulik continued to hold the office of ban until 1842 when Franjo Haller was appointed ban. After Haller's departure in 1845, Haulik again became the ban's governor and remained so until 1848, when Josip Jelačić was appointed ban. As governor of Ban, Haulik's main task was to preside over the Croatian Parliament and lead the Croatian delegation at the Hungarian Parliament in Požun. There he resolutely fought for Croatian rights against Hungarian pretensions, especially against the introduction of Hungarian as an official language, in which his good connections with the imperial court in Vienna were of great benefit. Haulik gained support and popularity among the Illyrians and the Narodniks, and opposition among the Magyars. The peak of Haulik's political activity was the session of the Parliament in 1847, when, under his chairmanship, Croatian was declared the official language.
Haulik is also remembered as a great benefactor who improved not only the Diocese of Zagreb, but also Zagreb and Croatia, especially in the field of education and culture, so as a patron he can be compared to Josip Juraj Strossmayer. With the pastoral circular from 1839, he ordered the priests to open schools in the parish offices, and he determined large financial grants for diligent and successful teachers. With the aim of developing education, he invited the Sisters of Charity to Zagreb, with whom he began building the monastery and the church of St. Vinko in today's Frankopanska street with his own funds in 1846. The Sisters of Charity opened a school for girls, and in the same year a hospital, which was moved in 1871 in Ilica, and in 1894 in Vinogradska, where it still operates today, as the "Sisters of Mercy" Clinical Hospital. In its circle is Haulik's bust, the work of Ivan Rendić. Haulik is also depicted on the main altar of the church of St. Vinko.
Haulik also invested large funds in the restoration of the cathedral, for which he acquired a large bell, the work of Henrik Degen, and had a new high altar, stained glass windows, ten statues of saints and an organ installed, which today is the largest and most valuable musical instrument in Croatia. In 1849, he also founded Katolički list, the oldest and longest-running Croatian Catholic newspaper, which was published until 1945.
Like Strossmayer, Haulik is also important for the foundation of Croatian national institutions, which is why he can be considered one of the creators of modern Croatia. At his suggestion, the Croatian-Slavonian Economic Society was founded in 1841, and Haulik financially supported the institutions created under his auspices: the National Museum in Zagreb, Gospodarski list and the Forestry College in Križevci. Haulik very generously and permanently helped the Music Society, and in 1858 he donated funds for the construction of the building of the Croatian Music Institute in Gundulićeva Street. He financially supported the foundation of Matica Hrvatska, the Yugoslav Academy of Sciences and Arts, and the University. In 1846, Haulik opened the Metropolitan Library to the public, and in 1858, next to the Stone Gate, he founded the first public lending library and reading room in Zagreb. Aware that a modern industrial society was being born instead of a feudal one, Haulik initiated the founding of the Catholic Children's Society in 1855, which gathered children, i.e. journeymen, auxiliary workers in trades, with the aim of educating them on the foundations of the Catholic faith, but also realizing their rights in accordance with the Catholic social science, which is the beginning of labor association and trade unionism in Croatia.
Haulik's greatest and best-known work for Zagreb is the Maksimir park, which he laid out as a park in the English style in 1843, continuing the idea of his predecessor Maksimilijan Vrhovac, who started clearing the forest and had the main avenue and three paths cut in order to turn it into a baroque park. Vrhovac stopped the work in 1794, and it was continued to a small extent by his successor Alagović (thanks to whom the Ribnjak park was laid out), only to be completed by Haulik, hiring experienced Austrian gardeners. Today, the park is named Maksimir in honor of Vrhovč, but in Haulik's time it was called Jurjevac or Jurja Ves. Haulik originates from five Maksimir lakes, a viewpoint, pavilions, the chapel of St. George, the Swiss House, a summer house (today the parish office of the Parish of St. Jerome), but also the equestrian monument of St. George, the work of Anton Dominik Fernkorn, which was first located in the Jurjevac Park, in order to later it was moved to Strossmayer Square and finally to the HNK building. In the same year that Jurjevac was opened, Haulik received noble status, with the predicate "de Várally", just like his brother Emerik and nephew Juraj, the son of his late brother Kaspar.
The severance of political relations between Croatia and Hungary in 1848 created favorable circumstances for those relations to be severed at the church level as well and for the Croatian Parliament's request from 1845 to be finally fulfilled on the creation of the Croatian-Slavonian Metropolis with the elevation of the Diocese of Zagreb to the rank of archdiocese. Thanks to the influence of ban Jelačić, the Viennese court agreed to this, aware that the Croats should receive some satisfaction for their merits in preserving the Habsburg monarchy, whose survival was threatened by the revolutions in Hungary and Vienna. On August 12, 1850, the young emperor and king Franjo Josip made a decision on the establishment of the Croatian-Slavonian Metropolis, which, in addition to the Archbishopric of Zagreb, also includes the dioceses of Senj, Đakovo-Srijem, and Križevačka. However, the final decision was to be made by the Holy See, and Hungarian church leaders tried to thwart it, so the process took more than two years. Finally, on December 11, 1852, Pope Pius IX. he brought the bull Ubi primum placuit, by which the Croats finally got an independent church province, and Juraj Haulik became the first Zagreb archbishop and metropolitan. The ceremonial enthronement took place on May 7, 1853 in the cathedral, where Haulik was presented with the archbishop's pallium by the papal envoy Cardinal Michele Viale Prelà, nuncio in Vienna. That only the pope stands above the archbishop and metropolitan of Zagreb in the hierarchy became clearer in April 1856, when Pius IX. Appointed Haulik a cardinal. Haulik was in Vienna at the time, so Francis Joseph personally placed the cardinal's beret on his head at a special ceremony. Croatia was delighted to receive its first cardinal, who was magnificently welcomed in Zagreb and ceremonially ushered into the cathedral dressed in cardinal scarlet. The following year, he traveled to Rome to receive the cardinal's hat from the hands of the Pope. Since cardo means staff in Latin, in Haulik's time the title cardinal was also translated as staff.
After the abolition of neo-absolutism in 1859, when the constitutional order was restored in the Habsburg Monarchy, Haulik became politically active again, since he was a member of the Croatian Parliament, elected in 1861. At a time when the solution to the Croatian question was sought in unification with other South Slavic nations, Haulik was almost prophetically predicted the danger of such ideas, saying in the Parliament: "There are those who promise themselves a lot from the union of the Yugoslav peoples... It is my conviction that such important events take place without the shedding of human blood and other numerous troubles, nor without the influence of the European powers, names of French, Russian and English girls will not be able to happen. For the rest, who could assert that our fatherland will gain greater freedom with such a great change, or that it will be happier than it was during so many centuries of its union with the Austrian emperor? At least in my heart I wouldn't want to vouch for that." Although a foreigner by birth, Haulik clearly saw better than many Croats the pitfalls of the romantic desire to unite with linguistically close but culturally different peoples. In the same year, Haulik also expressed his position on communist ideology: "Communism, which is nothing but the denial of this right to property, would turn the corner not only on political, but also on social human life. It would be the destruction of the nation."
As a realistic politician, Juraj Haulik believed that it was best for Croatia to come to an agreement with Vienna and thereby achieve the main national goal, the unification of the Croatian countries. In contrast to the majority of Croatian politicians who advocated union with Hungary, with certain conditions, Haulik sided with Ivan Mažuranić who advocated union with Austria and joined his Independent People's Party. With its defeat in the elections in 1865, Croatia again came closer to Hungary, which led to the Croatian-Hungarian settlement in 1868. That year, Haulik celebrated his 80th birthday and did his last great work, founding the Croatian Literary Society of St. Jerome with the task of publishing popular books of entertaining and educational contents accessible to uneducated or poorly educated people for their enlightenment.
Cardinal Juraj Haulik died in Zagreb on May 11, 1869, and was buried on May 20 in the crypt of the cathedral. Today, Haulik's grave is located next to the altar of Saint Ladislav in the left nave. Under the stone bust made by Ivan Rendić is a sentence written in Latin: "A man famous for his good reputation, and even more famous for his deeds." Juraj Haulik is the only one of the Zagreb bishops and archbishops after whom two streets in Zagreb are named - Haulikova Street in Donji Grad and Jurja Ves between Maksimir and Bukovac.
------------------------------------------------
JURAJ HAULIK, PRVI ZAGREBAČKI NADBISKUP I KARDINAL
Tekst: Marijan Lipovac
Foto: Arhivski materijal
9. rujna 2019. Slovaci
Juraj Haulik je jedna od najvažnijih osoba hrvatske i zagrebačke crkvene, ali i društvene i kulturne povijesti. Na čelu Zagrebačke biskupije, odnosno nadbiskupije bio je duge 32 godine, od 1837. kao biskup, a od 1852. kao nadbiskup te od 1856. i kao kardinal, u burnom vremenu kad na ruševinama feudalizma nastaje građansko društvo i kad se odlučivalo o dugoročnoj sudbini Hrvatske. Duže od Haulika, punih 40 godina, Zagrebačkom biskupijom upravljao je samo Maksimilijan Vrhovac. Haulik je i jedna od nezaobilaznih osoba koje spajaju Hrvatsku i Slovačku te je uz Bogoslava Šuleka najistaknutiji Slovak koji je djelovao u Hrvatskoj. Pošte dviju zemalja 1999. u Haulikovu čast izdale su i zajedničku poštansku marku. Slovak Haulik Hrvatsku je ne samo prihvatio kao svoju domovinu i doprinosio njenom napretku i boljitku, nego je njome i upravljao čak osam godina kao banski namjesnik. U povijest se ipak prije svega upisao zbog činjenice da je u njegovo vrijeme Zagrebačka biskupija, koja je od osnutka krajem 11. stoljeća bila podređena nadbiskupiji i metropoliji u Kaloči, podignuta na rang nadbiskupije i metropolije, čime je Katolička crkva u Hrvatskoj postala samostalna od one u Mađarskoj, što je potvrđeno i Haulikovim imenovanjem za kardinala. Zagreb je zahvaljujući Hauliku postao tradicionalno kardinalsko sjedište.
Juraj Haulik rodio se 20. travnja 1788. u Trnavi u Slovačkoj, od oca Jurja i majke Klare rođene Repkaj. Haulikova rodna kuća nalazi se na trnavskom glavnom trgu i na njoj je 1929. postavljena spomen-ploča. U Trnavi je Haulik završio osnovnu školu, gimnaziju u Ostrogonu, a teologiju je studirao u Trnavi i Beču. Zaređen je za svećenika 1811. u Trnavi. Nekoliko mjeseci radio je kao kapelan u Komáronu, a zatim odlazi u vikarijatski ured u Budim gdje obavlja službu arhivara, bilježnika i tajnika. U Pešti je 1818. stekao doktorat teologije, a 1820. postaje osobni tajnik ostrogonskog nadbiskupa kardinala Aleksandra Rudnaya. Haulik je 1825. imenovan ostrogonskim kanonikom, a 1830. savjetnikom Ugarskog namjesništva i naslovnim prištinskim biskupom. Iduće godine odlazi u Beč gdje je postao dvorski savjetnik i referent Ugarske dvorske kancelarije, stječući time dragocjeno političko iskustvo i poznanstva. Put prema zagrebačkoj biskupskoj stolici započeo je 1832. kad je imenovan velikim prepozitom zagrebačkog Kaptola i priorom vranskim. Ostao je međutim u Beču, osim povremenih dolazaka, sve dok ga 2. listopada 1837., nakon smrti Aleksandra Alagovića, papa Grgur XVI. nije imenovao zagrebačkim biskupom. Biskupsko posvećenje primio je u Beču i u siječnju 1838. došao u Zagreb. Odmah se dao na učenje hrvatskog pa je već u travnju na Uskrs održao propovijed na kajkavskom. Već prve godine biskupske službe Haulik je uz duhovne morao preuzeti i političke dužnosti i postao namjesnik banske časti. Ban Franjo Vlašić je naime bio teško bolestan, a prema tradiciji u takvim slučajevima zamjenjivao bi ga zagrebački biskup. Haulik je tako u svojoj osobi objedinio i svjetovnu i duhovnu vlast u tadašnjoj Hrvatskoj i to na razdoblje od četiri godine. Ban Vlašić je umro 1840., ali Haulik je nastavio obnašati dužnost bana sve dok 1842. banom nije imenovan Franjo Haller. Nakon Hallerova odlaska 1845. Haulik ponovno postaje banski namjesnik i to ostaje do 1848. i imenovanja Josipa Jelačića banom. Kao banskom namjesniku glavna Haulikova zadaća bila je predsjedati Hrvatskom saboru i predvoditi hrvatsku delegaciju na Ugarskom saboru u Požunu. Ondje se odlučno borio za hrvatska prava nasuprot mađarskim pretenzijama, posebno protiv uvođenja mađarskog kao službenog jezika, u čemu su mu od velike koristi bile dobre veze s carskim dvorom u Beču. Haulik je stekao potporu i popularnost među ilircima i narodnjacima, a oporbu među mađaronima. Vrhunac Haulikovog političkog djelovanja je zasjedanje Sabora 1847. kada je, pod njegovim predsjedanjem, hrvatski proglašen službenim jezikom.
Haulik je upamćen i kao velik dobrotvor koji je unaprijedio ne samo Zagrebačku biskupiju, nego i Zagreb i Hrvatsku, naročito na području obrazovanja i kulture pa ga se kao mecenu može usporediti s Josipom Jurjem Strossmayerom. Pastirskom okružnicom iz 1839. naredio je svećenicima da po župnim uredima otvaraju škole, a za marljive i uspješne učitelje odredio je velike novčane potpore. S ciljem razvoja prosvjete, u Zagreb je pozvao sestre milosrdnice kojima je 1841. vlastitim sredstvima počeo graditi samostan i crkvu svetog Vinka u današnjoj Frankopanskoj ulici koji su dovršeni 1846. Milosrdnice su otvorile školu za djevojke, a iste godine i bolnicu koja je 1871. preseljena u Ilicu, a 1894. u Vinogradsku gdje djeluje i danas, kao Klinička bolnica „Sestre milosrdnice“. U njenom krugu nalazi se Haulikovo poprsje, rad Ivana Rendića. Haulik je prikazan i na glavnom oltaru crkve svetog Vinka.
Velika sredstva Haulik je uložio i u obnovu katedrale za koju je nabavio veliko zvono, rad Henrika Degena, a dao je postaviti i novi glavni oltar, vitraje, deset kipova svetaca i orgulje koje su danas najveći i najvredniji glazbeni instrument u Hrvatskoj. Osnovao je 1849. i Katolički list, najstarije i najdugovječnije hrvatske katoličke novine koje su izlazile do 1945.
Poput Strossmayera, i Haulik je važan za osnutak hrvatskih nacionalnih institucija, zbog čega ga se može smatrati jednim od tvoraca moderne Hrvatske. Na njegov je prijedlog 1841. osnovano Hrvatsko-slavonsko gospodarsko društvo, a Haulik je novčano podupirao ustanove nastale u njegovom okrilju: Narodni muzej u Zagrebu, Gospodarski list i Gospodarsko-šumarsko učilište u Križevcima. Haulik je vrlo izdašno i trajno pomagao Glazbeno društvo, a 1858. darovao je sredstva za podizanje zgrade Hrvatskog glazbenog zavoda u Gundulićevoj ulici. Novčano je podupro i osnutak Matice hrvatske, Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti i Sveučilišta. Haulik je 1846. za javnost otvorio Metropolitansku knjižnicu, a 1858. pored Kamenitih vrata osnovao i prvu javnu pučku posudbenu knjižnicu i čitaonicu u Zagrebu. Svjestan da se umjesto feudalnog rađa moderno industrijsko društvo, Haulik je 1855. inicirao osnutak Katoličkog djetićkog društva koje je okupljalo djetiće, tj. kalfe, pomoćne radnike u obrtima, u cilju obrazovanja na temeljima katoličke vjere, ali i ostvarenja njihovih prava u skladu s katoličkim socijalnim naukom, što je začetak radničkog udruživanja i sindikalizma u Hrvatskoj.
Najveće i najpoznatije Haulikovo djelo za Zagreb je park Maksimir koji je 1843. uredio kao perivoj u engleskom stilu, nastavivši ideju svog prethodnika Maksimilijana Vrhovca koji je počeo krčiti šumu i kako bi ju pretvorio u barokni park dao probiti glavnu aleju i tri staze. Vrhovac je s radovima stao 1794., a u nevelikoj mjeri nastavio ih je njegov nasljednik Alagović (čijom zaslugom je uređen park Ribnjak), da bi ih Haulik dovršio, angažiravši iskusne austrijske vrtlare. Park danas u Vrhovčevu čast nosi ime Maksimir, ali u Haulikovo vrijeme zvao se Jurjevac ili Jurja Ves. Od Haulika potječe pet maksimirskih jezera, vidikovac, paviljoni, kapelica svetog Jurja, Švicarska kuća, ljetnikovac (danas župni ured Župe svetog Jeronima), ali i konjanički spomenik svetog Jurja, rad Antona Dominika Fernkorna, koji se najprije nalazio u parku Jurjevac, da bi kasnije bio premješten na Strossmayerov trg te napokon kod zgrade HNK. Iste godine kada je otvoren Jurjevac, Haulik je dobio plemički status, s predikatom „de Várallyja“, jednako kao i njegov brat Emerik i nećak Juraj, sin pokojnog brata Kaspara.
Prekid političkih odnosa Hrvatske s Mađarskom 1848. stvorio je povoljne okolnosti da se ti odnosi raskinu i na crkvenoj razini i da se konačno ispuni zahtjev Hrvatskog sabora iz 1845. o stvaranju Hrvatsko-slavonske metropolije uz uzdignuće Zagrebačke biskupije na rang nadbiskupije. Zahvaljujući utjecaju bana Jelačića, s tim se suglasio i bečki dvor, svjestan da Hrvati trebaju dobiti neku zadovoljštinu za zasluge u očuvanju Habsburške monarhije čiji opstanak su ugrozile revolucije u Mađarskoj i Beču. Mladi car i kralj Franjo Josip je 12. kolovoza 1850. donio odluku o osnutku Hrvatsko-slavonske metropolije koju uz Zagrebačku nadbiskupiju čine još i Senjska, Đakovačko-srijemska i Križevačka biskupija. Međutim, konačnu odluku trebala je donijeti Sveta stolica, a mađarski crkveni čelnici nastojali su je osujetiti, tako da je proces potrajao više od dvije godine. Napokon, 11. prosinca 1852. papa Pio IX. donio je bulu Ubi primum placuit kojom su Hrvati konačno dobili samostalnu crkvenu pokrajinu, a Juraj Haulik postao prvi zagrebački nadbiskup i metropolit. Svečano ustoličenje obavljeno je 7. svibnja 1853. u katedrali gdje je Hauliku nadbiskupski palij predao papin izaslanik kardinal Michele Viale Prelà, nuncij u Beču. Da iznad zagrebačkog nadbiskupa i metropolita hijerarhijski stoji jedino papa postalo je jasnije u travnju 1856. kada je Pio IX. Haulika imenovao kardinalom. Haulik se tada nalazio u Beču pa mu je kardinalski biret na glavu na posebnoj svečanosti stavio osobno Franjo Josip. U Hrvatskoj je zavladalo oduševljenje što je dobila svog prvog kardinala koji je u Zagrebu veličanstveno dočekan i svečano uveden u katedralu odjeven u kardinalski grimiz. Iduće godine otputovao je u Rim kako bi iz papinih ruku primio kardinalski šešir. Budući da cardo na latinskom znači stožer, u Haulikovo vrijeme titula kardinal prevodila se i kao stožernik.
Nakon ukidanja neoapsolutizma 1859. kada je u Habsburškoj monarhiji obnovljen ustavni poredak Haulik se ponovno politički aktivirao, budući da je po funkciji bio član Hrvatskog sabora, izabranog 1861. U vrijeme kad se rješenje hrvatskog pitanja tražilo i u ujedinjenju s drugim južnoslavenskim narodima, Haulik je gotovo proročanski predvidio opasnost takvih ideja rekavši u Saboru: „Imade ih, koji si mnogo obećavaju od sdruženja jugoslavenskih narodah… To po mojem osvjedočenju je stalno, da se tako važni događaji bez prolivanja čovječje krvi i drugih mnogobrojnih nevoljah, a ni bez upliva europejskih velevlasti, poimence francezke, ruske i englezke neće moći dogoditi. U ostalom tko bi mogao uztvrditi da će otačbini našoj ovakovom velikom promjenom zapasti veća sloboda, ili da će biti sretnijom, nego što bijaše kroz toliko vjekovah svoga sjedinjenja s austrijanskom carevinom? Ja barem po duši nebi hotjeo za to jamčiti.“ Iako rođenjem stranac, Haulik je očito bolje od mnogih Hrvata vidio kakve zamke krije romantičarska težnja za spajanjem s jezično bliskim, a kulturološki različitim narodima. Iste je godine Haulik izrekao svoj stav i o komunističkoj ideologiji: „Komunizam, koji nije drugo nego nijekanje ovoga prava svojine zaokrenuo bi vratom ne samo političkomu, nego i društvenom ljudskom životu. Bio bi to poguba naroda.“
Kao realan političar, Juraj Haulik je smatrao da je za Hrvatsku najbolje nagoditi se s Bečom i time postići glavni nacionalni cilj, ujedinjenje hrvatskih zemalja. Nasuprot većini hrvatskih političara koja se zalagala za uniju s Mađarskom, uz određene uvjete, Haulik se priklonio Ivanu Mažuraniću koji se zalagao za uniju s Austrijom i ušao u njegovu Samostalnu narodnu stranku. Njenim porazom na izborima 1865. Hrvatska se ponovno približava Mađarskoj, što dovodi do Hrvatsko-ugarske nagodbe 1868. Te godine Haulik je slavio 80. rođendan i napravio svoje posljednje veliko djelo, osnovavši Hrvatsko književno društvo svetog Jeronima sa zadaćom izdavanja pučkih knjiga zabavno-poučnog sadržaja pristupačnih neobrazovanima ili slabije školovanima radi njihova prosvjećivanja.
Kardinal Juraj Haulik umro je u Zagrebu 11. svibnja 1869., a pokopan je 20. svibnja u kripti katedrale. Danas se Haulikov grob nalazi pored oltara svetog Ladislava u lijevoj lađi. Ispod kamenog poprsja koje je izradio Ivan Rendić nalazi se i latinski napisana rečenica: “Čovjek znamenit po dobru glasu, a još znamenitiji po izvršenim djelima.” Juraj Haulik jedini je od zagrebačkih biskupa i nadbiskupa po kojem se u Zagrebu zovu dvije ulice – Haulikova ulica u Donjem gradu i Jurja Ves između Maksimira i Bukovca.
Preteče fotografije
Fotografski portret odgovara određenom stadiju društvenog razvitka, stadiju uspona širokih slojeva prema većoj političkoj i društvenoj važnosti. Pojava preteča fotografskog portreta u uskoj je vezi s tim društvenim procesom.
Uspon spomenutih društvenih slojeva izazvao je potrebu da se sve robe proizvode u velikoj količini, a to se odnosilo i na portret. »Naručiti svoj portret« bio je simbolički čin kojim su pripadnici nastupajuće društvene klase svoj uspon vidljivo obilježavali, sebi i drugima, i na taj način se svrstavali među one što su uživali društveni ugled. Ta društvena evolucija mijenjala je istodobno obrtnički izrađen portret u sve mehaniziraniju formu reprodukcije ljudskih crta lica. Fotografski portret je zadnja stepenica u tom procesu.
Oko 1750. godine moglo se već po izvjesnim znakovima zapaziti uzdizanje srednjeg sloja unutar društvenog uređenja kojemu je temeljem bilo plemstvo. S usponom građanskog sloja i istodobnim porastom njegova materijalnog blagostanja, povećavala se i njegova potreba za samoisticanjem. Ta je potreba izravan odraz želje neke ličnosti da se dokaže i potvrdi svoju samosvijest. Portret, koji je u Francuskoj stoljećima bio povlastica samo malobrojnih krugova, uslijed navedenih društvenih promjena pomalo podliježe demokratizaciji. Već i prije francuske revolucije počela se moda portretiranja širiti i u građanske redove.Kako je jačala potreba za samoprikazivanjem, tako je spomenuta moda stvarala sve novije oblike i tehnike da bi joj udovoljila. Fotografija koja je u Francuskoj ušla u javnu uporabu godine 1839. duguje joj zato u velikoj mjeri svoj tehnički razvoj i svoj prodor u svijet.
Međutim, u tom prijelaznom razdoblju u kojem se raspadanje feudalizma dovršavalo pod utjecajem novih oblika proizvodnje i bilo praćeno neprekidnim političkim preokretima, nadolazeća klasa još nije našla vlastito sredstvo umjetničkog izražavanja. Ona se još povodila za aristokracijom koja, doduše, više nije imala neku vidnu ulogu ni u politici ni u ekonomiji, ali je još uvijek davala ton otmjenom društvu. Građanstvo je naprosto umjetnička shvaćanja i opće izražajne forme plemstva prilagodilo svojim potrebama.
Suočen s građanskom klijentelom, slikar-portretist našao se pred dvostrukim zadatkom: s jedne strane trebao je u svojim portretima oponašati stil koji bi bio u modi na dvoru, a s druge strane izraditi portrete po cijeni prilagođenoj ekonomskoj moći te klase. "Želja za vjernošću portreta koju iskazuje francuska mušterija za vrijeme Luja XV i Luja XVI prije bi se mogla nazvati željom za idealizacijom svog lica, čak i onda kad je mušterija običan purger. Svi su, naime, željeli nalikovati na kralja.«'Plemići nisu bili lake mušterije. Oni su od slikara zahtijevali savršenu stručnost. Da bi udovoljio ukusu epohe, slikar je nastojao izbjeći žive boje, pretpostavljajući im radije smirenije tonove. Obično platno nije moglo zadovoljiti tom zahtjevu. Trebalo je upotrijebiti prikladnije materijale da bi se na slici postigli efekti baršuna i svile.
Jedan oblik portreta osobito je udovoljavao tim zahtjevima: portretna minijatura. U obliku poklopca kutije za puder ili privjeska, uvijek su se mogli uza se nositi portreti odsutnih osoba, pripadnika obitelji, prijatelja, ljubavnika. Portretne minijature bile su u modi u aristokratskim krugovima. Ti su portreti isticali ljupkost osobnosti i bili su jedan od prvih oblika portreta što ih je prihvatila buržoazija u usponu. Ona je u njima našla sredstvo kojim će izraziti svoj kult pojedinca. Budući da ju je nova klijentela lako prihvaćala, portretna minijatura se sve više širila i postala vrlo unosnom umjetnošću. Mnogi minijaturisti zarađivali su dovoljno za život ako su godišnje izradili trideset do pedeset portreta koje su prodavali po-umjerenim cijenama. Iako su je pripadnici srednje klase bili preinačili i prilagodili svojim potrebama, portretna minijatura je i dalje čuvala neke aristrokratske elemente. Upravo Upravo zbog toga je oko godine 1850. i izumrla jer se tada građanski društveni poredak potpuno učvrstio, a fotografija je tom zanatu uništila svaku mogućnost opstanka. Da bi se dobila predodžba o tome kakvom je brzinom portretna minijatura iščezla, bit će dovoljan slijedeći primjer:
U Marseilleu je oko 1850. godine bilo sve u svemu četiri do pet slikara minijaturista, od kojih su samo dvojica uživala izvjestan ugled izrađujući oko pedesetak portreta godišnje.Ti su umjetnici zarađivali upravo toliko da bi namirili osnovne životne potrebe za sebe i svoju obitelj. Nekoliko godina kasnije u tom je gradu bilo već četrdeset do pedeset fotografa od kojih se većina opredijelila za industrijsku proizvodnju fotografskog portreta. Ti su fotografi zarađivali mnogo više od nekada čuvenih minijaturista. Svaki je od njih godišnje izrađivao prosječno tisuću do tisuću dvjesto klišeja koje su prodavali po cijeni od 15 franaka po komadu, što je bio prihod od oko 18000 franaka, a svi zajedno su imali promet od oko jednog milijuna. Isti proces može se pratiti i u ostalim velikim gradovima kakou Francuskoj, tako i u svijetu.' Fotograf je mogao, za deset puta manju cijenu, isporučivati portrete, koji su građanima bili pristupačniji ne samo zbog svoje jeftine cijene, nego su pogodovali i ukusu buržoazije.
U svom razvitku svi oblici umjetnosti prolaze kroz proces. ldentičan unutrašnjem razvoju društvenih oblika. U umjetničkim nastojanjima epohe kojom se bavimo, opažaju se demokratske težnje francuske revolucije iz 1789, a one su izražene zahtjevom za »pravirna čovjeka i qrađana«.Revolucionarni građanin koji je zauzeo Bastilju i koji je u Narodnoj skupštini branio prava svoje klase, bio je isti onaj koji je pozirao kao model pariškim fizionotracistima.
Za vremena Luja XIV pronađen je novi postupak izrade-portreta. Ljudi su najprije, njednostavno iz zabave, počeli iz crnog glatkog papira izrezivati obrise profila svojih znanaca. Iz tog postupka izrastao je zanat kojim su se bavili mnogi spretni ljudi prilikom značajnijih svetkovina, počam od dvorskih plesova pa sve do pučkih sajmova. Lik dobiven takvim postupkom nazvan je siluetom po tadašnjem ministru financija i pod tim nazivom postigao je veliku popularnost ne samo u Francuskoj već i u drugim zemljama.
Međutim, gospodin de Silhouette uopće nije bio izumitelj spomenutog postupka izrezivanja sličica po kojima je njegovo ime ušlo u svakodnevni jezik, iako se tako najčešće msili, pa i piše. Pravi začetnik tog postupka je nepoznat. No riječ silueta, koja u širem smislu znači lik u profilu, nastala je sredinom osamnaestog stoljeća. Povijest njena postanka dosta je zanimljiva.
Imenovan 1750. godine glavnim nadzornikom, drugim riječima ministrom financija, u trenutku kad su financije bile u tako bijednom stanju da je Francuska srljala u stečaj, gospodin de Silhouette propisuje, uz dosta teškoća, određene javne poreze kako bi na taj način vratio nešto {lovca u državnu blagajnu. Stoga je u jednom trenutku postao vrlo popularan i ljudi su u njemu gledali spasitelja. Međutim, deficit u državnoj blagajni bio je tako zamašan, da je Silhouette smatrao potrebnim da država neke isplate mora smanjiti, a neke čak i obustaviti. Javno mnijenje se u tili čas okrenulo protiv njega. Prozvan je »bankroterom« i njegova je popularnost začas iščezla. A zatim je zloba javnosti došla do punog izražaja. U to doba, naime, pojavlla se nova moda, moda tijesnoga ogrtača bez nabora i kratkih hlača bez džepova. »A i čemu džepovi?« pitalo se i dalje komentiralo »kad ionako nema novca koji bi se u njih stavio.« To ruho novoga kroja i oblika dobilo je nadimak »odjeća a la Silhouette«. Isto se tako za neku izmišljotinu proizašlu iz nečije mašte, za koju bi se svjetina oduševila, a koja zapravo nije bila drugo doli mutna i maglovita sjenka, počelo govoriti: to je silueta. Do nedavno uspješan, hrabar i učen, ministar de Silhouette sada zaista nije predstavljao drugo doli sjenu samoga sebe."
Izrezivanje silueta ostalo je u modi sve do Bonaparteovih vremena. Na javnim plesovima u dobu Direktorija i Konzulata ulični prodavači, kakvih ima i na današnjim sajmovima, zarađivali su kruh baveći se tim zanatom. I sami umjetnici okrenuli su se toj vrsti portreta. Domišljali su se kako da usavrše izrezane oblike, pa su ih naknadno dotjerivali i gravirali.
Silueta je apstraktni oblik likovnog prikazivanja. Portret-silueta ne iziskuje posebno znanje crtanja. Ljudi su ga uvelike prihvatili zbog brze izrade i umjerene cijene.
Pronalazak siluete koja se svojim postupkom nije mogla razviti do neke industrije većih razmjera, potakla je rađanje nove tehnike, popularne u Francuskoj između 1786. i 1830. godine, poznate pod imenom fizionotrasija.
Fizionotrasiju je pronašao Gilles-Louis Chretien, rođen 1754. godine u Versaillesu. Njegov je otac bio muzičar na
kraljevskom dvoru. Sin je isprva pošao očevim putem, no.uskoro se odlučio za graverski obrt, nadajući se da će tu više zarađivati. No taj izbor nije bio baš najsretniji, jer je konkurencija u tom zanatu bila velika, a teški rad gravera s dlijetom u ruci iziskivao je mnogo vremena i truda. Nekoliko portreta što ih je stigao gravirati, nije mu donijelo mnogo u odnosu na vrijeme što ga je u taj posao utrošio. Narudžbe su bile i suviše rijetke, a troškovi izrade preveliki. Ovakva ekonomska situacija prisilila ga je da pronađe sredstvo kojim će povećati prihod od svog obrta. Trebalo je naći načina da se postupak ubrza. Godine 1786. uspjelo mu je načiniti spravu koja je mehanizirala tehniku graviranja i omogućila da se mnogo uštedi na vremenu. Taj je pronalazak kombinirao dva različita tipa portreta: siluetu i graviru, omogućujući stvaranje novog umijeća. Svoju je napravu Chretien nazvao fizionotras.
Fizionotras se temeljio na dobro poznatom principu pantografa. Radi se o sustavu poluga u obliku paralelograma zglobno spojenih tako da se mogu pomicati u vodoravnom smjeru. Vrhom jednog suhog stileta izvođač slijedi rubove crteža koji treba precrtati, a drugi stilet, premazari tintom, prati pomake prvoga i reproducira crtež u omjeru određenom međusobnim položajem oba stileta. Dvije osnovne karakteristike razlikuju fizionotras od pantografa: osim što je vrlo velik, njegovi pomaci su u vertikalnom smjeru, a suhi stilet zamijenjen je vizirom, što omogućuje da se obrisi nekog objekta mogu reproducirati i onda kad ne leže u jednoj ravnini nego slobodno u prostoru. Nakon što namjesti model, izvođač se popne na klupicu što se nalazi iza aparata, te rukuje njime vizirajući obrise koje treba reproducirati. Razmak između modela i aparata je položaj (mokrog) stileta omogućuju dobivanje slika i u prirodnoj veličini i u bilo kojem drugom omjeru. Dok su za izradu portretne minijature umjetnička vrijednost i ličnost slikara imali veliku ulogu, te kvalitete su kod izrezivača silueta bile svedene na puku manuelm spretnost, a njegova se nadarenost mogla očitovati te pri retuširanju obrisa profila. Fizionotras nije iziskivao čak ni takvu spretnost. Bilo je dovoljno reproducirati obrise objekta i nastali crtež prenijeti na metalnu ploču i ne njoj ga ugravirati. Jedno poziranje u tu svrhu bilo je do statno. Na taj način mogli su se serijski proizvoditi jeftin portreti. Godine 1788. Chretien dolazi u Pariz da svoj izum unovči u glavnom gradu. Najprije se udružio sa slikarem minijaturistom po imenu Quenedey, no ovaj ga uskoro napušta, vidjevši kakav se uspjeh može postići tim novim zanatom, i otpočinje sam s konkurentskim poslovanjem
Bivši graveri i slikari minijatura prihvatili su novu tehnlku jer je njihov obrt počeo izumirati i više im nije pružao nikakve izglede za opstanak. Najpoznatiji među njima bili su Quenedey, Gonord i Chretien. Prva dvojica smjesti su se u galerije Palais-Royala, a ondje je u to vrijeme bilo središte mondenog Pariza. Chretienov atelje bio je u ulici Saint-Honore.
Ubrzo je sav Pariz pohrlio fizionotracistima. Najslavnije ličnosti Revolucije, Carstva i Restauracije, kao i velik broj nepoznatih ljudi, pozirali su pred fizionotrasom koji je njihove profile precrtavao s matematičkom točnošću. Među Chretienovirn radovima nalazimo portrete Baillyja, Marata i Petiona, ukrašene trobojnicam, zatim Robespierree i mnogih drugih. Quenedey je izradio profile Madame de Stael, Luja XVIII, Saint-Justa, Elise Bonaparte i mnoqih drugih političkih i mondenih ličncsti."
Fizionotracisti su uskoro usavršili svoju tehniku, pa su izrađivali male portrete u drvu, medaljone i portrete u bjelokosti, te ih prodavali za svotu od tri libre, u pravilu barem dva komada po osobi, s tim da se polovica svote morale platiti unaprtjed." Bili su to doista dobri trgovci.Za šest libara izrađivali su portrete koji su nazvani siluete na engleski način. Tim su portretima dodavali kosu i odjeću. Samo poziranje nije trajalo dulje od jedne minute Gonord je prema siluetama izrađivao i kamenje kao i portretne minijature. Te siluete u boji, kako ih je nazivao, prodavale su se po dvanaest libara, a poziranje za njih nije trajalo više od tri minute.
Slike dobivene fizionotrasom sve vise su slikarima minijaturistima igraverima smanjivale izglede na uspjeh. U Salonu je godine 1793. izloženo stotinu portreta dobivenih fizionotrasom, a IV godine ( po revolucionarnom kalendaru), toj je umjetnosti bilo namijenjeno već dvanaest dvorana od kojih je u svakoj bilo pedeset portreta što su ih publici predstavili poznati fizionotracisti."
Fizionotracisti, naročito tri najpoznatija, Quenedey, Gonord i Chretien, bili su u žestokoj međusobnoj konkurenciji. Svaki je predbacivao drugome da mu je ukrao njegovo najnovije tehničko dostignuće, a svoje su međusobne prepirke javno iznosili u pariškim dnevnicima." U oglasima u kojima se svaki proglašavao jedinim pronalazačem raznih tehničkih postupaka, zapravo su pokušavali zadobiti naklonost publike. Gonord je u svom ateljeu dapače i trgovao aparatima i prodavao ih amaterima. Općenito govoreći, svi su se oni obogatili tim izumom. Moramo razumjeti da su ljudi najradije naručivali portrete kod fizionotracista jer su oni tražili umjerenu cijenu, nisu zahtijevali da se dugo pozira, a uza sve to izrađivali su im gotovo pravu minijaturu. I tako su portreti dobiveni fizionotrasom postali zamjena za minijaturu.
Ista se težnja pokazivala i u drugim područjima društvenog života. Promet razne trgovačke robe kao i njena kvaliteta varirali su prema broju potrošača. Krivotvorena roba, imitacija, zbog jeftinoće je istiskivala s tržišta onu bolju, ali skuplju robu. Luksuz, i to jeftini luksuz, bio je za trgovca najsigurnije jamstvo za dobar posao.
Do sada smo razmatrali samo društvenu i tehničku stranu tog procesa. No promatrano s estetskog gledišta, koje Ii razlike između profinjene i dražesne umjetnosti minijature, pri čijoj izradi umjetnik troši dane i tjedne da bi minuciozno predočio nečiji lik, i te nove, već gotovo mehanizirane tehnike reprodukcije! Jedina vrijednost portreta dobivenog fizionotrasom leži u njegovu dokumentarnom karakteru. Ako pregledamo prilično veliki opus fizionotracista, ustanovit ćemo da svi portreti imaju isti izraz: ukočen, shematičan i bezizražajan. Nasuprot tome, u djelima jednog minijaturista uvijek nalazimo skladnu vezu između modela i kopije. Umjetnik je kadar u svom djelu iskazati onu crtu neke osobe koja mu se čini najznačanijom, te tako može osim vanjske sličnosti postići i stanovitu karakternu podudarnost između slike i modela. Tehnika fizionotracista je upravo obrnuta. Premda njegov aparat oponaša crte lica s matematičkom točnošću, ta sličnost ostaje bez izražajnosti jer nije iskazana jezikom umjetnika koji može intuitivno spoznati karakter modela. Sama pak izvedba i brižno bojenje portreta samo su dobro izvedeni zanatski radovi.
Fizionotrasiju možemo smatrati simbolom prelaznog vremena između starog i novog režima. Fizionotras je neposredni preteča fotografskog aparata na onoj razvojnoj liniji čije je današnje najnovije dostignuće postupak koji je u trgovačkom jeziku poznat pod imenom fotomaton ili, ako daje slike u boji, polaroid. Kao što je fizionotracist iz godine 1790. bio ručni proizvođač portreta, tako fotomatonist našeg vremena pripada velikoj automatiziranoj industriji. Razvoj je od početka tekao u neprekinutoj liniji i došao do zadnjeg svog stadija, do silno mehaniziranog oblika umjetnosti portreta.
Zahvaljujući fizionotrasu, portret je bio pristupačan veli'kom dijelu građanske klase. Ali postupak još nije dovoljno odgovarao željama širokih slojeva srednje buržoazije, a još manje narodnim masama. Čini se da se u provinciji uopće nije primjenjivao. Individualni ručni rad još je uvijek prevladavao nad tom novom vrstom izrade portreta. Tek kad je impersonalna tehnika u potpunosti prevagnula a to je bilo s nastupom fotografije - portret je definitivno bio demokratiziran.
Fizionotrasija nema nikakve veze s otkrićem fotografske tehnike. Međutim, možemo je smatrati njenim idejnim
pretečom.
Fot 041 2857 Fot Fotografija i društvo Gisèle Freund Photographie et société 21.XII.1986. Izdanje GZH
Punat is a municipality in the Primorje-Gorski Kotar County in western Croatia on the island of Krk.
🇬🇧 English Translation
colnect.com/en/postcards/postcard/487065-Punat_Aleksandro...
Between 1921 and 1943, Punat was called Aleksandrovo in honour of King Alexander. The decision was made almost unanimously by the local municipal council. The background of this act appears to lie in the great enthusiasm of the peasants of Punat for Alexander’s agrarian reform of 1919, which worked in their favour, since they were the ones cultivating the land of wealthy landowners from the then still predominantly Italian town of Krk. The possibility for them to own the land they had long been working for other owners was a centuries-old dream finally coming true — and Alexander was the one who made it possible. The name Aleksandrovo remains associated with Punat to this day, particularly in the English-speaking world, where the toponym Aleksandrovo–Punat can still be found.
However, the effects of the agrarian reform were not very effective, just as in the rest of the country. A more important reason why the municipal councillors changed the name of the settlement lay in the political circumstances of the time. Although the island of Krk had not been promised to Italy by the secret Treaty of London, Italy nevertheless had far greater ambitions on the eastern Adriatic coast than the treaty had granted. The Italian army occupied the entire island on 15 November 1918 and clashed with the inhabitants in almost all settlements except in the town of Krk itself. The resistance to the Italian occupation was particularly fierce in Punat. The worst terror against the islanders occurred the day after the signing of the Treaty of Rapallo, on 13 November 1920, when Italian fascists led by D’Annunzio landed on Krk. His arditi, with the support of the occupying Italian army, burned houses, killed islanders, attacked villages, and looted and destroyed churches and monasteries. Punat and Dobrinj, among others, were shelled, but the self-organised and armed locals resisted the arditi and repelled their attacks.
A fear spread across the island that, due to Italy’s persistence in pursuing irredentism and the de facto three-year Italian occupation, the island might indeed be annexed to Italy and that the terror against the inhabitants would continue. The Kingdom of the Serbs, Croats and Slovenes was seen as the only way out of such a situation. After the departure of D’Annunzio’s arditi on 9 January 1921, followed by the withdrawal of the regular Italian army on 24 April the same year, the islanders celebrated their liberation with great enthusiasm. In these circumstances, the municipal council of Punat, in honour of the then king of the Kingdom of SCS, Alexander, changed the name of the settlement to Aleksandrovo. From 1922 to 1929 the place served as the seat of the Krk District within the Split Region, then within the Sava Banovina, and from 1939 to 1941 in the Banovina of Croatia.
---------------------------------
🇩🇪 Deutsche Übersetzung
Zwischen 1921 und 1943 hieß Punat Aleksandrovo, zu Ehren von König Alexander. Der Beschluss wurde vom Gemeinderat fast einstimmig gefasst. Hintergrund dieser Entscheidung scheint die große Begeisterung der Bauern von Punat für Alexanders Agrarreform von 1919 gewesen zu sein, die ihnen zugutekam, da sie diejenigen waren, die das Land wohlhabender Grundbesitzer aus der damals noch überwiegend italienischen Stadt Krk bewirtschafteten. Die Möglichkeit, das Land zu besitzen, das sie bisher für andere Eigentümer bearbeitet hatten, war für sie ein jahrhundertealter Traum, der sich nun erfüllte — und Alexander war derjenige, der dies ermöglichte. Der Name Aleksandrovo taucht bis heute im Zusammenhang mit Punat auf, besonders in der angelsächsischen Welt, wo der Toponym Aleksandrovo–Punat noch immer zu finden ist.
Die Auswirkungen der erwähnten Agrarreform waren jedoch nicht sehr wirksam, ebenso wenig wie im Rest des Staates. Ein weit wichtigerer Grund für die Umbenennung durch die Gemeinderäte lag in den politischen Umständen jener Zeit. Obwohl die Insel Krk im geheimen Londoner Vertrag nicht Italien zugesprochen worden war, hatte Italien dennoch wesentlich größere Ansprüche an der ostadrischen Küste, als ihm im Vertrag zugesichert worden war. Die italienische Armee besetzte die gesamte Insel bereits am 15. November 1918 und geriet in fast allen Orten — außer in der Stadt Krk selbst — in Konflikt mit der Bevölkerung. Der Widerstand gegen die italienische Besatzung war besonders heftig in Punat. Der schlimmste Terror gegen die Inselbewohner ereignete sich einen Tag nach dem Abschluss des Vertrags von Rapallo, am 13. November 1920, als italienische Faschisten unter der Führung D’Annunzios auf Krk landeten. Seine Arditi brannten unter dem Schutz der italienischen Besatzungsarmee Häuser nieder, töteten Inselbewohner, griffen Dörfer an und plünderten und zerstörten Kirchen und Klöster. Punat und Dobrinj wurden unter anderem auch mit Kanonen angegriffen, doch die selbstorganisierten und bewaffneten Einwohner stellten sich den Arditi entgegen und schlugen ihre Angriffe zurück.
Auf der Insel breitete sich die Angst aus, dass Krk aufgrund der italienischen Hartnäckigkeit in der Durchsetzung des Irredentismus und der faktischen dreijährigen italienischen Besatzung tatsächlich Italien einverleibt werden könnte und dass der Terror gegen die Inselbewohner weitergehen würde. Das Königreich der Serben, Kroaten und Slowenen wurde als einziger Ausweg aus dieser Situation angesehen. Nach dem Abzug der Arditi D’Annunzios am 9. Januar 1921 und anschließend der regulären italienischen Armee am 24. April desselben Jahres, herrschte auf der Insel große Begeisterung über die Befreiung. Unter diesen Umständen benannte der Gemeinderat von Punat den Ort zu Ehren des damaligen Königs des Königreichs SHS, Alexander, in Aleksandrovo um. Von 1922 bis 1929 war der Ort Sitz des Bezirks Krk in der Gespanschaft Split, später in der Save-Banovina und von 1939 bis 1941 in der Banovina Kroatien.
-------------------------------------------
8320 R Punat Aleksandrovo na Krku Naklada : K. Salvagno Aleksandrovo Atelier Krišer St. Kanjiža ~ 1930
Punat se između 1921. - 1943. zvao Aleksandrovo, u čast Kralja Aleksandra. Odluku su donijeli sami mještani (općinsko vijeće) i to gotovo jednoglasno. Pozadina tog čina je izgleda bila posljedica velikog oduševljenja Puntarskih težaka - Aleksandrovom agrarnom reformom iz 1919. koja je njima išla u prilog, jer su oni bili ti koji su obrađivali zemlju bogatih zemljoposjednika iz tada još uvijek većinskog talijanskog grada Krka. Mogućnost da oni posjeduju zemlju, koju su dotad obrađivali za druge vlasnike - za njih je bio stoljetni san, koji se napokon ostvario, a Aleksandar - onaj koji je to omogućio. Aleksandrovo se kao ime Punta provlači do danas, osobito u anglosaksonskom svijetu, tako se još uvijek može naći na toponim Aleksandrovo-Punat.
Međutim, učinci spomenute agrarne reforme nisu bili djelotvorni kao niti u ostatku države. Puno važniji razlog zašto su općinski vjećnici promijenili naziv mjesta bio je u političkim okolnostima toga doba. Naime, iako otok Krk tajnim Londonskim ugovorom nije bio obećan Italiji, ona je ipak imala znatno veće pretenzije na istočnojadranskoj obali nego joj je spomenutim ugovorom obećano. Talijanska je vojska već 15. studenog 1918. g. okupirala čitav otok i došla u brojne sukobe s mještanima u gotovo svim naseljima osim u samom gradu Krku. Otpor talijanskoj okupaciji naročito je bio žestok u Puntu. Do najvećeg terora nad otočanima došlo je samo dan nakon sklapanja Rapallskog ugovora, 13. studenog 1920. g., kada su se na Krk iskrcali talijanski fašisti pod vodstvom D'Annunzija. Njegovi su arditi pod patronatom okupatorske talijanske vojske palili kuće, ubijali otočane, napadali sela, uništavali i pljačkali crkve i samostane. Između ostalih Punat i Dobrinj napadnuti su i topovima, ali su se samoorganizirani i naoružani mještani suprotstavili arditima i odbili njihove napade. Na otoku je zavladao strah da će otok zbog ustrajnosti Italije u provođenju iredentizma i faktične trogodišnje talijanske okupacije, doista i pripast Italiji i da će se teror nad otočanima nastaviti. Kraljevina SHS smatrana je kao jedini izlazak iz takve sitvacije. Nakon odlaska D'Annunzijevih ardita 9. siječnja 1921. g., a potom i talijanske redovne vojske 24. travnja iste godine, na otoku je zavladalo oduševljenje zbog oslobođenja. U takvim okolnostima općinsko vijeće Punta u čast tadašnjem kralju Kraljevine SHS Aleksandru, promijenilo je naziv mjesta u Aleksandrovo. Mjesto je 1922-29. bilo sjedište kotara Krk u Splitskoj oblasti, zatim u Savskoj banovini i 1939-41. u Banovini Hrvatskoj.
Wiki
Koncept - Skin picking disorder je vrsta mentalnog oboljenja koja je povezana sa OCD-jem, ali i sa nekim drugim mentalnim oboljenjima. Karakteriše ga nesvjesno češkanje, prštenje kože s ciljem da se “maknu” sve nepravilnosti i da se ona dovede do “savršenstva”. Istraživanje je pokazalo da je ova pojava češća kod ženske populacije. Ne postoji poseban uzrok za ovaj vid oboljenja. Ovom fotografijom sam željela da predstavim patnju kroz koju jedna osoba sa takvim poremećajem prolazi. Ona (često) nesvjesno sebi pravi rane, međutim kada postane svjesna toga šta je učinila ona pokušava da prekine sa radnjom. Dok dira kožu i “otklanja” nepravilnosti osjeća olakšanje, a nakon toga stid i krivicu zbog čega to u nekim slučajevima dovodi do anksioznosti i depresije, kao i socijalnog distanciranja. Crvena boja na njenim rukama simboliše krv tj. rane i upozorava na moguću opasnost situacije u kojoj se nalazi, a plava u pozadini tugu i povučenost.
A loose album with reproductions of engravings and maps of Piraeus and other ports of the Mediterranean and the Black Sea. The introduction outlines the history of Piraeus from antiquity to the 20th century, emphasizing how it gradually became a major port from the end of the 19th century onwards. The introductory texts which follow elaborate on Piraeus’ rise and decline as a commercial centre, present an overview of Greek maritime trade from antiquity onto the Byzantine and Ottoman era to the present, and a short history of piracy in Greek waters.
The album contains eighty four reproductions of port views. Twenty depict the port of Piraeus and the remaining represent Greek ports on the islands and the continent, the port of Istanbul, ports of the Black Sea, of Cyprus, Alexandria, Algiers, Malta and others in Sicily, the western Mediterranean, the Near East, Italy, Southern France and Mediterranean Spain.
The engravings date from the 17th century onwards but most views are from the 19th century. They come from French and English travel reviews which circulated weekly during the 19th century, such as “Le Tour du Monde, London Illustrated News”, “Le Monde Illustré”, “Le Journal Illustré” and others, as well as the Greek periodical Ethnikon Imerologion by M. Vrettos, and travel accounts such as those by V.M. Coronelli, Ol. Dapper, J. Pitton de Tournefort, J.D. Le Roy, M.-G.-F-.A. Choiseul-Gouffier, Julia Pardoe, W.H. Bartlett and others.
Written by Ioli Vingopoulou
Çözük yapraklardan meydana gelen ve Pire ile öteki Akdeniz ve Karadeniz limanlarından gravürler ve haritalar içeren bir albümdür. Giriş yazısında Pire'nin antik çağlardan 20. yüzyıla dek tarihî gelişimi ve 19. y.y. sonundan itibaren önemli bir liman olarak ortaya çıkması anlatılır. Daha sonraki metinlerde, Pire'nin bir ticarî merkez olarak yükselişi ve düşüşü, yunan denizyolu ticaretinin antik çağlar, bizans ve osmanlı devirlerinden günümüze dek tarihi ile ilgili özet halinde bir sunuş ve hatta yunan denizlerinde korsanlığın tarihi gibi konular işlenir.
Kitapta bulunan 84 tane liman resmi arasında 20 tanesi Pire diğerleri ise adalar ve Rumeli'de bulunan limanlar, İstanbul limanı, Karadeniz ve Kıbrıs limanlarından görüntüler, İskenderiye, Cezayir, Malta ve Sicilya, Batı Akdeniz, Yakın Doğu, İtalya, Güney Fransa ve Akdeniz İspanya'sında bulunan başka liman-kentlerden görünümlerdir.
Gravürler 17. yüzyıl ürünü, görüntülerin çoğu ise 19. yüzyıla aittir. Özellikle 19. y.y.da İngiltere ve Fransa'da yayınlanmış haftalık seyahat dergilerinden derlenmiştir. Bu kaynak dergiler Le Tour du Monde, London Illustrated News, Le Monde Illustré, Le Journal Illustré v.b.- ayrıca M. Vretos'un Ethniko İmerologio (Milli takvim) başlıklı yapıtı ve V.M. Coronelli, Ol. Dapper, J. Pitton de Tournefort, J.D. Le Roy, M.-G.-F-.A. Choiseul-Gouffier, Julia Pardoe, W.H. Bartlett gibi gezgin yazarların eserleri kaynak olarak kullanılmıştır.
Yazan: İoli Vingopoulou
Ay takvimine göre, Maymun Yılı’nı geride bırakarak 28 Ocak’ta Horoz Yılı’na giren Çin’de halk, 7 günlük resmi tatili de fırsat bilerek başkent Pekin’deki eğlence yerleri ve parklara akın etti.
50 yılı aşkın bir süredir yayınlanan Pirelli takvimi sadece bir takım insana dağıtılan ve parayla satın alınamayan özel bir takvim.
A loose album with reproductions of engravings and maps of Piraeus and other ports of the Mediterranean and the Black Sea. The introduction outlines the history of Piraeus from antiquity to the 20th century, emphasizing how it gradually became a major port from the end of the 19th century onwards. The introductory texts which follow elaborate on Piraeus’ rise and decline as a commercial centre, present an overview of Greek maritime trade from antiquity onto the Byzantine and Ottoman era to the present, and a short history of piracy in Greek waters.
The album contains eighty four reproductions of port views. Twenty depict the port of Piraeus and the remaining represent Greek ports on the islands and the continent, the port of Istanbul, ports of the Black Sea, of Cyprus, Alexandria, Algiers, Malta and others in Sicily, the western Mediterranean, the Near East, Italy, Southern France and Mediterranean Spain.
The engravings date from the 17th century onwards but most views are from the 19th century. They come from French and English travel reviews which circulated weekly during the 19th century, such as “Le Tour du Monde, London Illustrated News”, “Le Monde Illustré”, “Le Journal Illustré” and others, as well as the Greek periodical Ethnikon Imerologion by M. Vrettos, and travel accounts such as those by V.M. Coronelli, Ol. Dapper, J. Pitton de Tournefort, J.D. Le Roy, M.-G.-F-.A. Choiseul-Gouffier, Julia Pardoe, W.H. Bartlett and others.
Written by Ioli Vingopoulou
Çözük yapraklardan meydana gelen ve Pire ile öteki Akdeniz ve Karadeniz limanlarından gravürler ve haritalar içeren bir albümdür. Giriş yazısında Pire'nin antik çağlardan 20. yüzyıla dek tarihî gelişimi ve 19. y.y. sonundan itibaren önemli bir liman olarak ortaya çıkması anlatılır. Daha sonraki metinlerde, Pire'nin bir ticarî merkez olarak yükselişi ve düşüşü, yunan denizyolu ticaretinin antik çağlar, bizans ve osmanlı devirlerinden günümüze dek tarihi ile ilgili özet halinde bir sunuş ve hatta yunan denizlerinde korsanlığın tarihi gibi konular işlenir.
Kitapta bulunan 84 tane liman resmi arasında 20 tanesi Pire diğerleri ise adalar ve Rumeli'de bulunan limanlar, İstanbul limanı, Karadeniz ve Kıbrıs limanlarından görüntüler, İskenderiye, Cezayir, Malta ve Sicilya, Batı Akdeniz, Yakın Doğu, İtalya, Güney Fransa ve Akdeniz İspanya'sında bulunan başka liman-kentlerden görünümlerdir.
Gravürler 17. yüzyıl ürünü, görüntülerin çoğu ise 19. yüzyıla aittir. Özellikle 19. y.y.da İngiltere ve Fransa'da yayınlanmış haftalık seyahat dergilerinden derlenmiştir. Bu kaynak dergiler Le Tour du Monde, London Illustrated News, Le Monde Illustré, Le Journal Illustré v.b.- ayrıca M. Vretos'un Ethniko İmerologio (Milli takvim) başlıklı yapıtı ve V.M. Coronelli, Ol. Dapper, J. Pitton de Tournefort, J.D. Le Roy, M.-G.-F-.A. Choiseul-Gouffier, Julia Pardoe, W.H. Bartlett gibi gezgin yazarların eserleri kaynak olarak kullanılmıştır.
Yazan: İoli Vingopoulou
Dejan Stojanović: Razgovori, 1999
*Dejan Stojanović, Razgovori (Conversations), Knjizevna rec, Beograd (Belgrade), 1999*
A book of interviews from 1990 to 1992 in Europe and America, entitled *Conversations*, contains a selection of interviews with several major American writers, including Nobel Laureate Saul Bellow, Charles Simic, and Steve Tesich [the third section of the book, entitled *Chicago (1991-1992)]*.
The second section, entitled *Paris (1990)*, contains interviews with Petar Omčikus, Ljuba Popović, Miloš Šobajić and Jacques Claude Villard.
The first section, entitled *Beograd (1990),* contains interviews with Alek Vukadinovic, Momo Kapor, Nikola Milosevic and Sava Rakocevic.
The last section contains a selection of articles.
For this book, Dejan Stojanovic received the prestigious *Rastko Petrovic* Award from the Society of Serbian Writers.
About the Book
Knjiga novinskih tekstova i intervjua Dejana Stojanovića nastala je početkom devedesetih. Sklon istraživanju, autor ove knjige, koji je pre svega pesnik po vokaciji, završio je kao i najbolji predstavnici naše književne reči—u inostranstvu.
Izgnanstvo je večna prisutnost naše knjizevnosti, i kao po pravilu njeni predstavnici su naša najbolja pera. Tako su prisilni izgnanici bili Dučic i Rastko Petrović, a dobrovoljni Kiš i Pekić. U tom društvu našao se Dejan Stojanović. Njegovo izgnanstvo je dobrovoljno. Nakon deset godina ispalo je da je dobrovoljno da ne bi bilo prisilno. Posebna simbolika Stojanovićevog izgnanstva jeste u tome da je otadzbinu napustio u godini tri veka seobe Srba pod patrijarhom Arsenijem Čarnojevićem.
Poznavajući pre svega svoju kulturu, Stojanović se na kratko zadržao u Beogradu, a prva destinacija je bio san svih nasih predratnih i poratnih umetnika—Pariz. Odatle je ka nasim redakcijama potekla reka intervjua sa nasim najpoznatijim slikarima koji već decenijama žive i stvaraju u tom gradu.
Nakon Pariza Stojanović se skrasio u Čikagu, najvećem srpskom gradu u dijaspori. Odatle su stigli izvanredni intervjui sa nasim, pre svega kulturnim radnicima, koji su svoju slovensku i srpsku osobenost tako uspešno ugradili u američku kulturu. Zato možda i nije čudno što je Stiv Tešić bio jedan od najvećih američkih dramskih pisaca, a Charles Simic je trenutno jedan od vodećih američkih pesnika.
Stojanovićev izgnanički trougao Beograd-Pariz-Čikago doneo nam je ovu knjigu. Stojanovic je pre svega pesnik, ali i izvanredan intervjuer. On poseduje ono što mnogi intervjueri nemaju: apsolutnu obavestenost o delu sagovornika i dar za slušanje. On sagovornika ne muči pitanjima, nego naizgled lakim podpitanjima iz njega izvlači ono najvaznije. U tome je najveća vrednost ove knjige.
-Aleksandar I. Popović
UMETNOST INTERVJUISANJA
Poslednjih desetak godina u Srbiji se ustalio običaj da se intervjui sa stvaraocima koji imaju šta da kažu, posle kratkotrajnog žurnalističkog života iz masovnih medija sele među korice knjiga. Ovakvoj aktuelizaciji u svetu visokotiražne, dijaloške proze, koja korene vuče iz antičke Grčke (sofisti) poesbno je doprinela edicija "Razgovori s piscima" gde je BIGZ publikovao više izvanrednih kolekcija odabranih intervjua sa našim klasicima: Crnjanskim, Andrićem, Kišom, Pekićem, Pavićem . . . A toj, sve brojnijoj, populaciji domaćih "razgovornih publicista" nedavno se priključio pesnik i novinar Dejan Stojanović, sada nastanjen u Americi. Njegova knjiga "Razgovori" donosi četrnaest komunikativnih i, često, provokativnih intervjua, nakon kojih su, umesto epiloga, štampane i tri Stojanovićeve reportaže o odnosu Srba prema "ostatku čovečanstva". Ovde se radi o prilozima nastalim početkom, za nas kataklizmične poslednje dekade XX veka, od kojih su većina objavljeni u tada prestižnom kragujevačkom magazinu "Pogledi" , kada su u njima svoje mladalačke radove štampali neki od vodećih stvaralaca nove generacije (Gojko Božović, Biljana Srbljanović, Ivan Medenica, Djordje Milosavljević, a tiraž premašivao 200 hiljada prodatih primeraka. Osim toga, ovi intervjui slede i liniju Stojanovićevog emigrantskog putešestvija koja, od zavičajne Metohije, vodi preko Beograda (gde su nastali razgovori sa Momom Kaporom, Alekom Vukadinovićem, Nikolom Milosevićem i Savom Rakočevićem) i Pariza (Omčikus, Ljuba Popović, Šobajić, Ž. K. Vilar), do Čikaga (Charles Simic, Saul Bellow, Stiv i Nadja Tešić, Branko Mikašinović).
Stvarnost ove zanimljive knjige opredeljena je dakle, dramatičnim posmatranjima na svetskom planu: rušenjem berlinskog zida, demontiranjem komunizma i krvavim komadanjem Titove Jugoslavije. Zato je logično što su se Stojanovićevi sabesednici manje bavili svojim poetičkim nacelima, a više, kao intelektualci odgovorni pred budućnošću, analizirali stranputice kojima se zaputila civilizacija. Čak i onda kada je novinar nastojao da ih navede da razotkriju pojedine nivoe svojih autorskih strategija, intervjuisani su se držali prividno sigurnijeg a, u stvari, neuporedivo "klizavijeg" terena društvene zbilje, opasno ruinirane mnoštvom suprotstavljenih energija. Tako su, neretko, nastajale situacije u kojima su ovi, nesumnjivo umni, ljudi demonstrirali zadivljujucu dozu naivnosti u poznavanju ključnih principa vezanih za planetrani transfer uticaja, insistirajući na uverenju da će razborita moć razuma, uvek i svuda, biti kadra da porazi ogoljenu destruktivnost sile. Znamo, brojna zbivanja širom zemljine kugle, naročito u Srbiji, nažalost, užasno su ih demantovala, ali je ovim "Razgovorima", bar, i to bi mogao biti njihov važan kvalitet, demistifikovan potroseni romantičarski status intelektualca modernog doba kao beskompromisnog Prometeja ili, makar, poželjnog Don Kihota. Štaviše, ovde je on sam sebe sveo na marginalizovanog popisivača što ugled stiče argatujući u najbezazlenijim kartotekama političke moći.
Navedeno, naravno, ne znači da su Razgovori kolekcija promašenih procena. Upravo suprotno, reč je o naslovu u kome ce svaki čitalac moći da stavi na probu mnoštvo ličnih stavova bude li spreman da se liši svog, standardno pasivnog položaja. Pri tom, snažnu podršku će mu pružiti baš pozicija Dejana Stojanovića, jer je on u intervjue ulazio bez kompleksa, sa savršeno jasnom namerom i vizijom konačnog cilja. Uzrok takvog njegovog pristupa je, očito, danas tako retka, gotovo dečačka, posvećenost obavljanju žurnalističkog zadatka, što je za posledicu imalo jedno, nesporno, intelektualističko, ali i prijateljsko raspričavanje veoma ozbiljnih tema. Mozda tajna lakoće i skladnosti ovih intervjua leži u Stojanovićevoj konstataciji da je "svojim sagovornicima prilazio manje kao profesionalni novinar, a više kao umetnik koji želi da neke svoje uvide produbi u razmeni mišljenja sa istaknutim stvaraocima za koje veruje da bolje od većine razumeju svet". Posebno dragoceno je to što je on svoju intervjuersku strast i dar za improvizaciju i domišljanje posredovao i na autoritete s kojima je razgovarao, i uz čija se akademska zvanja prakticno podrazumeva teorijska akribija, pa i hermetičnost, zbog čega je ova knjiga očišćena od teško prohodnih mesta i visokoučenosti koje bi mogle da opterete percepciju "prosečne publike". Autorova usredsređenost i podrobna obaveštenost o svim momentima od vitalnog značaja za dramaturgiju razgovora, koji su ga oslobodili iluzije da se gomilom podataka, razmeće pred svojim sagovornicima ili, ne daj Bože, pokuša da im "ukrade dušu", najbolje dolazi do izražaja kada se Stojanović, na najmanju digresiju ili asocijaciju u razmeni misljenja, transformise iz diskretnog slušaoca u minucioznog ispitivača koji ume da nametne svoj ritam razgovora. Na taj način stiče se važan osećaj da tekst "Razgovora", uprkos svojoj, nuzno, izlomljenoj strukturi, nema grubljih oscilacija, nego da sledi nit prirodnosti.
Mada su u "Razgovorima" objavljeni intervjui sa takvim imenima kao što su nobelovac Saul Bellow ili matematičar-pesnik Žak Klod Vilar, do kojih su ovdašnji novinari retko uspevali da stignu, kao najinteresantnije Stojanovićeve "mušterije" su se nametnuli scenarista Stiv (Stojan) Tešic i pesnik Charles (Dusan) Simić. Naime, to su Era i Šumadinac koji su, u najboljem maniru prekookeanskih "sapunica", materijalizovali svoj "američki san" kroz "Oskara" (Tešic) i "Pulicera" (Simić), čitavo vreme u svom radu, ponekad i nehotično, istrajavajući na prozimanju tradicije usvojene u rodnom kraju sa prizemnim standardima "o'kay" kulture nove domovine.
Konačno, bilo bi neoprostivo zanemariti činjenicu da kompletnom zadovoljstvu pri čitanju ove knjige doprinsi i njen vrhunski i rastresit prelom teksta, za što zasluge pripadaju art-direktoru "Književne reči", Radu Tovladijcu i stripocrtaču Zoranu Tuciću koji je uradio portrete svih četrnaest intervjuisanih stvaralaca, i samog Dejana Stojanovića.
-Dušan Vidaković
Zbilja, broj 62/63, novembar/decembar 2000.
Table of Contents
BEOGRAD (1990)
Alek Vukadinović 7
Momo Kapor 19
Nikola Milošević 29
Sava Rakočević 39
PARIS (1990)
Petar Omčikus 49
Ljuba Popović 57
Miloš Šobajić 67
Jacques Claude Villard 77
CHICAGO (1991-1992)
Saul Bellow 89
Steve Tesich 103
Branko Mikašinović 117
Charles Simic 125
Nadja Tesich 131
Sava Rakočević 149
DODATAK
Mi u svetu 159
Šetam kafanama Pariza 163
Molitva na Mičigenskom jezeru 167
Beleška o autoru 173
Razgovori (Conversations)
Series: Biblioteka Horizonti (Belgrade, Serbia); Source records: Library MARC record; Language: Serbian; LCCN: 00279201; LC: PG1404 .S78 1999 ; Genre: Interviews. Subject: Authors, Serbian - 20th century - United States - Chicago - Paris - Belgrade - Interviews
Dejan Stojanović.
Published 1999 by Književna reč in Beograd (Belgrade), Serbia .
Written in Serbian.
Dejan Stojanović: Razgovori, 1999
*Dejan Stojanović, Razgovori (Conversations), Knjizevna rec, Beograd (Belgrade), 1999*
A book of interviews from 1990 to 1992 in Europe and America, entitled *Conversations*, contains a selection of interviews with several major American writers, including Nobel Laureate Saul Bellow, Charles Simic, and Steve Tesich [the third section of the book, entitled *Chicago (1991-1992)]*.
The second section, entitled *Paris (1990)*, contains interviews with Petar Omčikus, Ljuba Popović, Miloš Šobajić and Jacques Claude Villard.
The first section, entitled *Beograd (1990),* contains interviews with Alek Vukadinovic, Momo Kapor, Nikola Milosevic and Sava Rakocevic.
The last section contains a selection of articles.
For this book, Dejan Stojanovic received the prestigious *Rastko Petrovic* Award from the Society of Serbian Writers.
About the Book
Knjiga novinskih tekstova i intervjua Dejana Stojanovića nastala je početkom devedesetih. Sklon istraživanju, autor ove knjige, koji je pre svega pesnik po vokaciji, završio je kao i najbolji predstavnici naše književne reči—u inostranstvu.
Izgnanstvo je večna prisutnost naše knjizevnosti, i kao po pravilu njeni predstavnici su naša najbolja pera. Tako su prisilni izgnanici bili Dučic i Rastko Petrović, a dobrovoljni Kiš i Pekić. U tom društvu našao se Dejan Stojanović. Njegovo izgnanstvo je dobrovoljno. Nakon deset godina ispalo je da je dobrovoljno da ne bi bilo prisilno. Posebna simbolika Stojanovićevog izgnanstva jeste u tome da je otadzbinu napustio u godini tri veka seobe Srba pod patrijarhom Arsenijem Čarnojevićem.
Poznavajući pre svega svoju kulturu, Stojanović se na kratko zadržao u Beogradu, a prva destinacija je bio san svih nasih predratnih i poratnih umetnika—Pariz. Odatle je ka nasim redakcijama potekla reka intervjua sa nasim najpoznatijim slikarima koji već decenijama žive i stvaraju u tom gradu.
Nakon Pariza Stojanović se skrasio u Čikagu, najvećem srpskom gradu u dijaspori. Odatle su stigli izvanredni intervjui sa nasim, pre svega kulturnim radnicima, koji su svoju slovensku i srpsku osobenost tako uspešno ugradili u američku kulturu. Zato možda i nije čudno što je Stiv Tešić bio jedan od najvećih američkih dramskih pisaca, a Charles Simic je trenutno jedan od vodećih američkih pesnika.
Stojanovićev izgnanički trougao Beograd-Pariz-Čikago doneo nam je ovu knjigu. Stojanovic je pre svega pesnik, ali i izvanredan intervjuer. On poseduje ono što mnogi intervjueri nemaju: apsolutnu obavestenost o delu sagovornika i dar za slušanje. On sagovornika ne muči pitanjima, nego naizgled lakim podpitanjima iz njega izvlači ono najvaznije. U tome je najveća vrednost ove knjige.
-Aleksandar I. Popović
UMETNOST INTERVJUISANJA
Poslednjih desetak godina u Srbiji se ustalio običaj da se intervjui sa stvaraocima koji imaju šta da kažu, posle kratkotrajnog žurnalističkog života iz masovnih medija sele među korice knjiga. Ovakvoj aktuelizaciji u svetu visokotiražne, dijaloške proze, koja korene vuče iz antičke Grčke (sofisti) poesbno je doprinela edicija "Razgovori s piscima" gde je BIGZ publikovao više izvanrednih kolekcija odabranih intervjua sa našim klasicima: Crnjanskim, Andrićem, Kišom, Pekićem, Pavićem . . . A toj, sve brojnijoj, populaciji domaćih "razgovornih publicista" nedavno se priključio pesnik i novinar Dejan Stojanović, sada nastanjen u Americi. Njegova knjiga "Razgovori" donosi četrnaest komunikativnih i, često, provokativnih intervjua, nakon kojih su, umesto epiloga, štampane i tri Stojanovićeve reportaže o odnosu Srba prema "ostatku čovečanstva". Ovde se radi o prilozima nastalim početkom, za nas kataklizmične poslednje dekade XX veka, od kojih su većina objavljeni u tada prestižnom kragujevačkom magazinu "Pogledi" , kada su u njima svoje mladalačke radove štampali neki od vodećih stvaralaca nove generacije (Gojko Božović, Biljana Srbljanović, Ivan Medenica, Djordje Milosavljević, a tiraž premašivao 200 hiljada prodatih primeraka. Osim toga, ovi intervjui slede i liniju Stojanovićevog emigrantskog putešestvija koja, od zavičajne Metohije, vodi preko Beograda (gde su nastali razgovori sa Momom Kaporom, Alekom Vukadinovićem, Nikolom Milosevićem i Savom Rakočevićem) i Pariza (Omčikus, Ljuba Popović, Šobajić, Ž. K. Vilar), do Čikaga (Charles Simic, Saul Bellow, Stiv i Nadja Tešić, Branko Mikašinović).
Stvarnost ove zanimljive knjige opredeljena je dakle, dramatičnim posmatranjima na svetskom planu: rušenjem berlinskog zida, demontiranjem komunizma i krvavim komadanjem Titove Jugoslavije. Zato je logično što su se Stojanovićevi sabesednici manje bavili svojim poetičkim nacelima, a više, kao intelektualci odgovorni pred budućnošću, analizirali stranputice kojima se zaputila civilizacija. Čak i onda kada je novinar nastojao da ih navede da razotkriju pojedine nivoe svojih autorskih strategija, intervjuisani su se držali prividno sigurnijeg a, u stvari, neuporedivo "klizavijeg" terena društvene zbilje, opasno ruinirane mnoštvom suprotstavljenih energija. Tako su, neretko, nastajale situacije u kojima su ovi, nesumnjivo umni, ljudi demonstrirali zadivljujucu dozu naivnosti u poznavanju ključnih principa vezanih za planetrani transfer uticaja, insistirajući na uverenju da će razborita moć razuma, uvek i svuda, biti kadra da porazi ogoljenu destruktivnost sile. Znamo, brojna zbivanja širom zemljine kugle, naročito u Srbiji, nažalost, užasno su ih demantovala, ali je ovim "Razgovorima", bar, i to bi mogao biti njihov važan kvalitet, demistifikovan potroseni romantičarski status intelektualca modernog doba kao beskompromisnog Prometeja ili, makar, poželjnog Don Kihota. Štaviše, ovde je on sam sebe sveo na marginalizovanog popisivača što ugled stiče argatujući u najbezazlenijim kartotekama političke moći.
Navedeno, naravno, ne znači da su Razgovori kolekcija promašenih procena. Upravo suprotno, reč je o naslovu u kome ce svaki čitalac moći da stavi na probu mnoštvo ličnih stavova bude li spreman da se liši svog, standardno pasivnog položaja. Pri tom, snažnu podršku će mu pružiti baš pozicija Dejana Stojanovića, jer je on u intervjue ulazio bez kompleksa, sa savršeno jasnom namerom i vizijom konačnog cilja. Uzrok takvog njegovog pristupa je, očito, danas tako retka, gotovo dečačka, posvećenost obavljanju žurnalističkog zadatka, što je za posledicu imalo jedno, nesporno, intelektualističko, ali i prijateljsko raspričavanje veoma ozbiljnih tema. Mozda tajna lakoće i skladnosti ovih intervjua leži u Stojanovićevoj konstataciji da je "svojim sagovornicima prilazio manje kao profesionalni novinar, a više kao umetnik koji želi da neke svoje uvide produbi u razmeni mišljenja sa istaknutim stvaraocima za koje veruje da bolje od većine razumeju svet". Posebno dragoceno je to što je on svoju intervjuersku strast i dar za improvizaciju i domišljanje posredovao i na autoritete s kojima je razgovarao, i uz čija se akademska zvanja prakticno podrazumeva teorijska akribija, pa i hermetičnost, zbog čega je ova knjiga očišćena od teško prohodnih mesta i visokoučenosti koje bi mogle da opterete percepciju "prosečne publike". Autorova usredsređenost i podrobna obaveštenost o svim momentima od vitalnog značaja za dramaturgiju razgovora, koji su ga oslobodili iluzije da se gomilom podataka, razmeće pred svojim sagovornicima ili, ne daj Bože, pokuša da im "ukrade dušu", najbolje dolazi do izražaja kada se Stojanović, na najmanju digresiju ili asocijaciju u razmeni misljenja, transformise iz diskretnog slušaoca u minucioznog ispitivača koji ume da nametne svoj ritam razgovora. Na taj način stiče se važan osećaj da tekst "Razgovora", uprkos svojoj, nuzno, izlomljenoj strukturi, nema grubljih oscilacija, nego da sledi nit prirodnosti.
Mada su u "Razgovorima" objavljeni intervjui sa takvim imenima kao što su nobelovac Saul Bellow ili matematičar-pesnik Žak Klod Vilar, do kojih su ovdašnji novinari retko uspevali da stignu, kao najinteresantnije Stojanovićeve "mušterije" su se nametnuli scenarista Stiv (Stojan) Tešic i pesnik Charles (Dusan) Simić. Naime, to su Era i Šumadinac koji su, u najboljem maniru prekookeanskih "sapunica", materijalizovali svoj "američki san" kroz "Oskara" (Tešic) i "Pulicera" (Simić), čitavo vreme u svom radu, ponekad i nehotično, istrajavajući na prozimanju tradicije usvojene u rodnom kraju sa prizemnim standardima "o'kay" kulture nove domovine.
Konačno, bilo bi neoprostivo zanemariti činjenicu da kompletnom zadovoljstvu pri čitanju ove knjige doprinsi i njen vrhunski i rastresit prelom teksta, za što zasluge pripadaju art-direktoru "Književne reči", Radu Tovladijcu i stripocrtaču Zoranu Tuciću koji je uradio portrete svih četrnaest intervjuisanih stvaralaca, i samog Dejana Stojanovića.
-Dušan Vidaković
Zbilja, broj 62/63, novembar/decembar 2000.
Table of Contents
BEOGRAD (1990)
Alek Vukadinović 7
Momo Kapor 19
Nikola Milošević 29
Sava Rakočević 39
PARIS (1990)
Petar Omčikus 49
Ljuba Popović 57
Miloš Šobajić 67
Jacques Claude Villard 77
CHICAGO (1991-1992)
Saul Bellow 89
Steve Tesich 103
Branko Mikašinović 117
Charles Simic 125
Nadja Tesich 131
Sava Rakočević 149
DODATAK
Mi u svetu 159
Šetam kafanama Pariza 163
Molitva na Mičigenskom jezeru 167
Beleška o autoru 173
Razgovori (Conversations)
Series: Biblioteka Horizonti (Belgrade, Serbia); Source records: Library MARC record; Language: Serbian; LCCN: 00279201; LC: PG1404 .S78 1999 ; Genre: Interviews. Subject: Authors, Serbian - 20th century - United States - Chicago - Paris - Belgrade - Interviews
Dejan Stojanović.
Published 1999 by Književna reč in Beograd (Belgrade), Serbia .
Written in Serbian.
Općina Punat ima samo 2 naseljena mjesta: Punat i Staru Bašku.
Općina na zapadu graniči s Gradom Krkom, na sjeveru s općinom Vrbnik, a na istoku s općinom Baška.
Mjesto Punat smješteno na istočnoj obali Puntarske drage, duge više od tri i široke gotovo dva kilometra, na uskom terenu uz more. Odmah iznad naselja nalazi se najviša planina na Krku, s vrhovima Veli Vrh (541 mnm) i Obzova (568 mnm).
Susjedna mjesta su: Kornić smješten nad Puntarskom dragom, udaljen 3 km, Stara Baška prema jugu, udaljena 9 km, grad Krk udaljen 8 km te Vrbnik udaljen 9 km. Punat je od Krčkog mostaudaljen 32 km.
Stari i novi (Buka) dio Punta
Punat je oduvijek bio selo, zbog usmjerenosti na primarne djelatnosti. Međutim, razvojem turizma mjesto se bitno izmjenilo. Danas se jasno razlikuje stari i novi dio Punta. Stari dio Punta obuhvaća sjeverni dio naselja, do današnjeg hotela koji je nekada bio tvornica tjestenine. Noviji dio Punta je južnije od hotela, a najveći dio tog novog dijela naselja naziva se Buka. Između starog i novog dijela smješten je auto-kamp Pila u šumi primorskog bora, a zbog čega je i tako jasno vidljiva podvojenost naselja.
U starom dijelu prevladavaju male, kamene, zbijene kućice, a nešto novije (19. i početak 20. st.) su često poredane u tzv. kale (npr. Gornja i donja Kala).
Buka je izgrađena nakon Drugog svjetskog rata, uglavnom 1980-ih godina i čine ju nove, velike, moderne kuće. Isprva je vrlo malo Puntara živjelo na Buki već su se te nove kuće koristile samo kaoapartmani. To je dovodilo do brojnih funkcionalnih problema jer iako je Buka 10 mjeseci u godini bila potpuno prazna, zahtjevala je svu infra i suprastrukturu kao i stari dio naselja. Međutim, u novije vrijeme mnogi Puntari, prvenstveno mlađe generacije, su preselili na Buku i problem je donekle ublažen.
Buka se nalazi na zaravnjenom platou na kojem se vjerojatno nalazio prvotni Punat. Taj je predio izvan Puntarske drage, zapravo na ulazu u dragu. Od tuda dolazi i naziv: lat. bocca-usta. Istog je porijekla i naziv lokaliteta Pila smješten na samom početku drage, grč. he pile-vrata.
Punat se između 1921. - 1943. zvao Aleksandrovo, u čast Kralja Aleksandra. Odluku su donijeli sami mještani (općinsko vijeće) i to gotovo jednoglasno. Postoje naravno brojne priče o tome kako i zašto se to desilo, od priča da su Puntari bili veliki Orjunaši, pa do priča da je to silom nametnuto. Pozadina tog čina je izgleda bila posljedica velikog oduševljenja Puntarskih težaka - Aleksandrovom Agrarnom reformom iz 1919. koja je njima išla u prilog, jer su oni bili ti koji su obrađivali zemlju bogatih zemljoposjednika iz tada još uvijek većinskog talijanskog grada Krka. Mogućnost da oni posjeduju zemlju, koju su dotad obrađivali, za druge vlasnike - za njih je bio stoljetni san, koji se napokon ostvario, a Aleksandar - onaj koji je to omogućio. Aleksandrovo se kao ime Punta provlači do danas, osobito u anglosaksonskom svijetu, tako se još uvijek može naći na toponim Aleksandrovo-Punat.
Međutim, učinci spomenute agrarne reforme nisu bili djelotvorni kao niti u ostatku države. Puno važniji razlog zašto su općinski vjećnici promijenili naziv mjesta bio je u političkim okolnostima toga doba. Naime, iako otok Krk tajnim Londonskim ugovorom nije bio obećan Italiji, ona je ipak imala znatno veće pretenzije na istočnojadranskoj obali nego joj je spomenutim ugovorom obećano. Talijanska je vojska već 15. studenog 1918. g. okupirala čitav otok i došla u brojne sukobe s mještanima u gotovo svim naseljima osim u samom gradu Krku. Otpor talijanskoj okupaciji naročito je bio žestok u Puntu. Do najvećeg terora nad otočanima došlo je samo dan nakon sklapanja Rapallskog ugovora, 13. studenog 1920. g., kada su se na Krk iskrcali talijanski fašisti pod vodstvom D'Annunzija. Njegovi su arditi pod patronatom okupatorske talijanske vojske palili kuće, ubijali otočane, napadali sela, uništavali i pljačkali crkve i samostane. Između ostalih Punat i Dobrinj napadnuti su i topovima, ali su se samoorganizirani i naoružani mještani suprotstavili arditima i odbili njihove napade. Na otoku je zavladao strah da će otok zbog ustrajnosti Italije u provođenju iredentizma i faktične trogodišnje talijanske okupacije, doista i pripast Italiji i da će se teror nad otočanima nastaviti. Kraljevina SHS smatrana je kao jedini izlazak iz takve sitvacije. Nakon odlaska D'Annunzijevih ardita 9. siječnja 1921. g., a potom i talijanske redovne vojske 24. travnja iste godine, na otoku je zavladalo oduševljenje zbog oslobođenja. U takvim okolnostima općinsko vijeće Punta u čast tadašnjem kralju Kraljevine SHS Aleksandru, promijenilo je naziv mjesta u Aleksandrovo
merhaba :) gülüyorum çünkü sizden almış olduğum sebze tohumlarından aldığım sebzelerden gına geldi .. totem saksı domatesinden 2 kök çıkarabildim çok üzülmüştüm ama iki kökten aldığım ürün beni şaşırttı, sarı ve kırmızı ampul domateslerimse ben dahil komşularıma bile fazlasıyla yetti.. TEŞEKKÜRLER :)
Süper fikirler, pratik bahçecilik ve bakım bilgileri, ekim dikim takvimlerini
bulabileceğiniz eşsiz blog sayfamız
zengarden-blog
Bu ve benzeri bitkilerin tohum ve fidelerini bulabileceğiniz websitesi
„Blago Zadro je za Hrvatsku dao sve i Hrvatska ga ne zaboravlja. Hrvatska ne zaboravlja svoje heroje! Hrvatska je država zahvaljujući takvim ljudima. I ta država je instrument, ne samo zastava i himna, nego instrument za obranu nacionalnih interesa. Drsku obranu, ako treba, da sačuvamo svoje blago, svoje ljude u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini, gdje god ih ima. I za to su se borili ti ljudi“, poručio je predsjednik Republike i vrhovni zapovjednik Oružanih snaga Republike Hrvatske Zoran Milanović koji je danas u Vukovaru sudjelovao na obilježavanju 31. godišnjice pogibije general-bojnika Blage Zadre i pukovnika Alfreda Hilla.
FOTO: Ured predsjednika Republike Hrvatske / Tomislav Bušljeta
geçen yıl sizden canlı bitki olarak satın aldığım, "stapelia grandiflora" ve
"hoodia gordonii" sukkulentlerim harika çiçekler verdi ve şimdi gövdeleri daha
da büyümekte.
Süper fikirler, pratik bahçecilik ve bakım bilgileri, ekim dikim takvimlerini
bulabileceğiniz eşsiz blog sayfamız
zengarden-blog
Bu ve benzeri bitkilerin tohum ve fidelerini bulabileceğiniz websitesi
Merhabalar,
Ben, Lokman ÇALIK, kabağı Çamlıyayla/MERSİN de yetiştirdim. 2 adet dill's atlantic kabak tohumu
almıştım. 2 adet kabak yetiştirdim. Yaklaşık 50 Kg. civarında. Ekte
resimlerini gönderiyorum.
Süper fikirler, pratik bahçecilik ve bakım bilgileri, ekim dikim takvimlerini
bulabileceğiniz eşsiz blog sayfamız
zengarden-blog
Bu ve benzeri bitkilerin tohum ve fidelerini bulabileceğiniz websitesi
Serhat
Süper fikirler, pratik bahçecilik ve bakım bilgileri, ekim dikim takvimlerini
bulabileceğiniz eşsiz blog sayfamız
zengarden-blog
Bu ve benzeri bitkilerin tohum ve fidelerini bulabileceğiniz websitesi
Süper fikirler, pratik bahçecilik ve bakım bilgileri, ekim dikim takvimlerini
bulabileceğiniz eşsiz blog sayfamız
zengarden-blog
Bu ve benzeri bitkilerin tohum ve fidelerini bulabileceğiniz websitesi
Bog nas je dao za razne stvari, i raspolažemo širokim dijapazonom boje glasa, ali smo kao nacija ipak rođeni sa čudesnim darom. Ukupno pet mora zapljuskuje ovo naše poluostrvo, a mi smo stručno uspeli da izbegnemo svih pet. Jaka smo ti mi moreplovačka nacija, čak i kad se spustiš tamo u Crnu Goru il Dalmaciju a meštani krenu da ti pričaju kako je to jedrenje nekakva grdna veština, a ono kad je vedar dan vidi se italija tamo preko. I to sve uz GPS, kompase, mape, sekstante i sva ostala čuda.
Kako sad ja sam sebi da predočim, kako je neko još u kameno doba uspeo da naseli celu Polineziju, sva ona ostrva po pacifiku? Znam pouzdano, žive tamo ljudi, živeli vekovima pre kapetana Kuka, a opet bre kako? Koja je to neviđena hrabrots bila potrebna da se neko ukrca na splav od balvana, natovari žene i decu i otisne se na debelo more. A ono okean! Pacifik! Trećina planete! Ogromna voda! Ne vidi se sledeže kopno! Talasi od dvaes metara, i to kad je vedar dan!
Šta ja Nišlija znam o tome. E, al kad su ti vikinzi praoci? Kad ti miris slane vode ne da mira?
Jedan Norvežanin, Tor Hejerdal, lud čovek, koliko lud toliko i hrabar, ceo svoj život posvetio je ovoj tajni. Moderna nauka, jasno kaće, preci polinežana vode poreklo iz Azije. negde tamo s Tajvana izgleda. Hejerdal je međutim skovao svoju, obrnutu teoriju. Sa zapada na istok, iz Amkerike, ka Uskršnjim ostrvima.
Da bi dokazao da su Američki indijanci mogli da budu preci polinežana, odlućio je da izvede do tada neviđeni eksperiment arheološke rekonstrukcije. On i još 5 članova posade, ukrcali su se, April 28, 1947., na splav od balze, čuveni Kon Tiki, i isplovila iz luke Kalao u Peruu put, 7000km udaljenom atolu Puka-Puka u Tuamotu arhipelagu u sred pacifika. Bez karte. Bez busole. Samo uz pomoć zvezda, dobre volje i neverovatne hrabrosti. Kao osnova za konstruisanje splava poslužio im je jedan jedini opis koji su španski konkvistadori ostavili o splavovima koje su Inke koristili za priobalnu plovidbu. Jedina nefer prednost koju su Hejerdal i njegovi momci imali nad pretpostavljenim sirotim indijancima bila je saznanje da njihov cilj zapravo postoji, i da se tamo negde iza horizonta nalazi naseljivo kopno. Cilj, koji su tačno 101 dan od otisnuća konačno i ugledali.
Uspešno okončana pacifička avantura omogućila je Hejerdalu da se upusti u nove avanture, splavom od trske, papirusa, sa zapadne obale Afrike ka Brazilu, da dokaže staru dobru nadri teoriju da su Egipćani držali monopol na gradnju piramida i po Egiptu i Meksiku. Žmarci me prođu, i na sam pomen ovih Atlantiđanskih teorija, ali suzdržaću se. Pogrešni motivi ne umanjuju veličinu poduhvatam, nit količinu hrabrosti potrebne da se ovako nešto izvede. Prva ekspecija se završila neuspehom. Iako njegova replika u Kon Tiki muzeju, meni laiku izgleda kud i kamo solidnije od one platforme od balze, splav Ra I se raspao. Splav je bio kopija trščanih splavova sa jezera Čad, a majstori koji su trebali da ga opletu nikada nisu pravili ništa što je trebalo da se otisne na pučinu. Iz drugog pokušaja su međutim imali više sreće.
Tor Hejerdal i zvanična nauka su se konačno potrefili tokom njegove poslednje velike avanture. Stari Sumeri su, dokazano, održavali tesne trgovačke veze s drevnom Indijo. Pečati, zapušač, odbačena ambalaža s natpisima na pismu Mohendžodara i Harapa otkriveni su svuda po Mesopotamiji. Arheolozi obožavaju deponije. Najverovatniji put ove trgovine bio je morem, uz usputnu stanicu na polu legendarnom Dilmunu, današnjem Bahreinu. Norvežanin je uspeo da ponovi ovo istorijsko putovanje. U povratku, napustio je kurs uz Iransku obalu i otisnuo se popreko preko Arapskog mora put Džibutija i Crvenog mora. Avantura je tu, nadomak cilja doživela neočekivani kraj. Tor Hejerdal, 3. Aprila 1978., je, u znak protesta protiv rata u Džibutiju, spalio svoj splav Tigris.
Na kraju, cela priča o Toru Hejerdalu ostavlja na mene pomalo pomešan utisak. S jedne strane muči me moje inženjersko obrazovanje. Njegove teorije, ostaju samo pseudo nauka, puka špekulacija, ništa više od legenda o Atlantidi i Bosanske piramide, a opet, s druge strane, kako da ne budem zadivljen pred takvim poduhvatom, 5 ljudi, splav i otvoreno more...