View allAll Photos Tagged bangs

Secretary-General António Guterres (seated, left), takes part in a townhall meeting with staff serving with the United Nations Multidimensional Integrated Stabilization Mission in the Central African Republic (MINUSCA). Seated foreground, back to camera, is Parfait Onanga-Anyanga, Special Representative in the country and Head of MINUSCA.

 

UN Photo/Eskinder Debebe

24 October 2017

Bangui, Central African Republic

Finalmente retornam para casa depois de 3 meses no Polo Norte *--* (REFLITAM NOS PENTEADOS) A estréia do primeiro episódio é 21 de setembro *-----*

 

video promo: bigbangtheory.com.br/noticias/8-noticias/341-video-promoc...

model Trang Nhung

flatsh:samer

location Hanoi VietNam

photo by: Trọng Bằng

For Finsbury. I am in the Bangs club too! Cheers CM

I wish I didn't have such a short forehead. I would have taken advantage.

Paramount cast Lake in a string of mostly forgotten films. A notable exception was The Blue Dahlia (1946) in which she again co-starred with Alan Ladd (who reportedly was also less than fond of her). During filming, author Raymond Chandler referred to her as "Moronica Lake". Paramount decided not to renew her contract in 1948.

I cut my hair.

SMU students and dancers Constance Grace Dolph, Madilyn Hill, and Rebecca Grace Moore perform in a piece by Constance Grace Dolph and Madilyn Hill. "Go Bang" was part of the Meadows School of the Arts Division of Dance Spring 2013 Brown Bag Dance Series.

www.alpascia.com - Smoking pipes since 1906

 

Al Pascià fulfilling your pipe dreams

 

Click to see S. Bang pipes www.alpascia.com/pipes/l/S-Bang

Secretary-General António Guterres (left) takes part in a wreath-laying ceremony to honour peacekeepers who lost their lives in the line of duty while serving with the United Nations Multidimensional Integrated Stabilization Mission in the Central African Republic (MINUSCA).

 

The ceremony was held as part of the Mission's observance of UN Day.

 

UN Photo/Eskinder Debebe

24 October 2017

Bangui, Central African Republic

Bang on time running 12872 Titlagarh Howrah Ispat SF Express cruises towards final destination led by Santragachi (SRC) #30600 WAP 7 through Khirai river bridge !

 

As we were waiting for our Howrah bound local in the evening after short railfanning session there, suddenly this white beast appeared at the helm of Ispat Express towards Howrah !

 

Location : Khirai (KHAI), South Eastern Railway, West Bengal.

Date : 5 th July, 2018.

NHỮNG CÂU CHUYỆN MỘT CUỘC ĐỜI …

  

Tiểu Sử

10- 4- 2017

ĐIẾU VĂN

CỤ BÀ VÕ TÁ BĂNG THANH

( 1927 – 2017)

 

Kính thưa toàn thể tang quyến

Đại diện các cơ quan, đoàn thể

Các Cụ Ông, Cụ Bà và toàn thể các vị đã tới dự lễ tang

Hôm nay chúng ta có mặt ở nhà Tang lễ Thành phố để tiễn đưa về nơi an nghỉ cuối cùng một con người có số phận đặc biệt: Được sinh ra trong một gia đình quyền quý, cao sang, tài sắc vẹn toàn, hiện thân của mẫu người phụ nữ cổ điển lý tưởng với đầy đủ công dung ngôn hạnh, cầm kỳ thi họa lại trải qua một cuộc đời đầy thăng trầm cay đắng, mà vẫn giữ được phẩm hạnh cao quý, tấm lòng cao cả; nhẫn nại và khôn khéo chèo chống con thuyền gia đình vượt bao khốn khó để cập bến bình yên, nuôi dạy được một đàn con rồi đàn cháu, chắt trưởng thành như hôm nay.

 

Đó là Cụ bà Võ Tá Băng Thanh, tức bà Thiều Anh Phan Khắc Khoan, vợ của nhà giáo, nhà thơ Phan Khắc Khoan, một tác giả trong cuốn Thi nhân Việt Nam thời Thơ mới ( 1916- 1998) Bà sinh năm Đinh Mão ( 1927) tại Thần Phù, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên , đã qua đời 8 giờ sáng ngày 2 tháng 4 năm 2017, tức ngày 6 tháng 3 năm Đinh Dậu, hưởng thọ 91 tuổi, trong sự chăm sóc yêu thương của các con, cháu và các chắt ở tư gia ở phố Thụy Khuê.

 

Bà được sinh ra trong một gia đình quan lại nhiều đời: Ông nội là Cụ Võ Liêm, Thượng Thư Bộ Lễ, Thân phụ là Tổng đốc Võ Chuẩn, Thân mẫu là Công Tằng Tôn nữ Thị Lịch. Cách mạng tháng 8- 1945 rồi kháng chiến chống Pháp cả gia đình đã tích cực tham gia. Tổng đốc Võ Chuẩn đã xây dựng Công binh xưởng sản xuất vũ khí do anh bà là ông Võ Sum làm Giám đốc. Bà xây dựng gia đình cùng nhà thơ- nhà giáo Phan Khắc Khoan và cùng em gái là nữ sĩ Minh Đức Hoài Trinh tham gia dạy học và các hoạt động văn hóa kháng chiến chống Pháp tại Liên Khu Tư cùng các ông Nguyễn Mạnh Cầm, Trần Việt Châu, nhà văn Bùi Hiển… Những năm về quê chồng ở làng Yên Lãng- huyện Yên Thành, Nghệ An phải chăm nom ông bố chồng mù lòa, các con còn nhỏ, Bà tình nguyện dạy học cho các học trò nghèo ở vùng quê hiếu học. Khá nhiều học trò dạo đó sau này đã thành các nhà văn, nhà giáo, cán bộ khá nổi tiếng. Nhưng cuộc Cải cách ruộng đất đầu những năm 1950, trong cơn lên đồng dữ dội ở một miền quê nổi tiếng cực tả, ông bố chồng mù lòa và người vợ kế bị đưa ra đấu tố và lần lượt qua đời trong những ngày đó. Biết là sai, phải sửa thì đã muộn. Sự kiện này đã đưa gia đình vào cảnh cùng cực khốn khó, hai ông bà phải dìu đàn con nhỏ bí mật ra Hà Nội. Nhà thơ Phan Khắc Khoan là thành viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam, Hội Nghệ sĩ Sân khấu VN năm 1957, ông không chỉ có thơ mà còn sáng tác nhiều kịch thơ Lịch sử nổi tiếng, nhưng lại là một người khá hồn nhiên, ngang ngạnh và ngây thơ trong cuộc sống. Do thời thế và do bị hiểu nhầm, Ông bị bắt giam từ 1965- 1973, và chỉ khi Ban Thanh tra Tỉnh Nghệ An minh oan mới được trả tự do. Suốt những năm tháng đó người đàn bà xuất thân quí phái, thân hình bé nhỏ, sức khỏe mong manh đã lặng lẽ chấp nhận số phận, gồng mình như một Thiên sứ chịu lưu đày. Tại nhà 14B Bảo Khánh bé nhỏ ven bên bờ Hồ Gươm lịch sử một mình Bà vừa dạy học, vừa đan len, vừa dành dụm thăm nuôi nhà thơ bị tù hết trại giam này qua trại giam khác, vừa nuôi dạy 5 người con đến tuổi ăn, tuổi học, tem phiếu không có; do lý lịch người cha, mà đường học các con nhiều trắc trở. Trong hoàn cảnh éo le đó, Bà vẫn giữ và dạy cho các con lòng tin vào lẻ phải, sống vị tha, không sân hận, oán thù, và lấy việc trau dồi kiến thức và kỹ năng sống để tự lập khi vào đời. Và đặc biệt Bà đã sớm có ý thức trang bị cho các con hai ngoại ngữ bấy giờ còn bị hạn chế: tiếng Anh và tiếng Pháp. Tin vào sự vô tội của nhà thơ Phan Khắc Khoan, Bà đã viết thư riêng cho Thủ tướng Phạm Văn Đồng để đề nghị xác minh lại. Bằng tấm lòng chân tình và thuần hậu của một bậc Từ mẫu Bà được Bà con khối phố gọi là Bà giáo với tất cả yêu thương và quí trọng. Trong hoàn cảnh khốn khó, Bà đã nuôi dạy một đàn con có học vấn, có nhân cách, có đủ tri thức để kịp khi đất nước đổi mới, mở cửa, họ được nhận vào những cơ quan đòi hỏi những tri thức và kỹ năng cao: Nhà xuất bản Thế giới, Trung tâm báo chí Bộ Ngoại giao, Báo Giáo dục và Thời đại, Tổ chức sinh viên học sinh thuộc Bộ Giáo dục và phòng Tổ chức xí nghiệp quản lý và phát triển nhà Hai Bà Trưng cho tôi khi về hưu.

 

Điều an ủi, là trong những năm cuối, tuổi gần 90, sức khỏe không ổn định, đau đớn tiễn chồng và con trai cả từ trần, nhưng Bà vẫn minh mẫn, sáng suốt và chỉ dạy thêm cho không chỉ cháu mà cả các chắt học ngoại ngữ và không chỉ ngoại ngữ. Bằng cuộc đời gánh chịu bao nhiêu bão tố, oan khuất, đắng cay nghiệt ngã mà vẫn giữ được tấm lòng nhân cao cả, nuôi dạy các con ăn học nên người, Bà đã tạo truyền thống và tấm gương cho các cháu, chắt có ý chí học tập và rèn luyện, ,để trước khi ra đi Bà kịp nhìn thấy cháu chắt trưởng thành và học hành đầy triển vọng.

 

Hẳn là yên lòng với tương lai của các cháu, chắt Bà đã chọn cách ra đi thanh thản nhẹ nhàng, ngay trong giấc ngủ.

Không thể nói hết được một cuộc đời với bao nỗi niềm dâu bể, chúng ta chỉ biết cầu mong cho Chân linh của Bà sớm được siêu thoát về miền An lạc.

 

Để tưởng nhớ Người, xin hãy giành một phút mặc niệm.

Kính thưa Chân linh Bà, phút vĩnh biệt đã đến. Giã từ trần gian nhiều chông gai và cay đắng. Bà sắp được về sum họp với những người thân yêu mà số phận đã buộc Bà phải chia xa từ tuổi đôi mươi để theo chồng, theo kháng chiến. Trong cả ngàn bài thơ, hàng chục vở kịch thơ lịch sử, nhà thơ Phan Khắc Khoan đã viết về số phận bao nhiêu trai anh hùng, gái thuyền quyên. Nhưng chắc chưa có nhân vật nào có cuộc đời cay đắng mà thánh thiện như Bà.

 

Trong niềm đau vĩnh biệt, xin Bà nhận ba lạy để tạ ơn Bà đã để lại cho đời, cho con, cháu, chắt hình ảnh thân yêu và gần gủi của một Bậc Thánh Mẫu.

 

NHÀ VĂN NGÔ THẢO

  

Thiếu Anh Phan Khắc Khoan

 

Mục lục

 

Búc Tranh

Ông bà nội tôi

Bố tôi

Mẹ đích

Người đàn ông đầu tiên chúng ta kính mến

Nhứng năm tháng lang thang

Cầu Tràng Tiền mến yêu

Người yêu trong mộng

Sao yêu bố tôi?

Cô Ba (Dì Ba Kẹo Thèo lèo)

Canton de Lương Văn

Anh Cả

Người yêu tên có chữ Anam

Bà phù thủy cưỡi chổi

Lời nguyền

Hương Trang đâu rồi?

Cá không ăn muối

Hồng Đức, Hồng Phúc

Cải Cách Ruộng Đất – kinh hoàng

Ông Khôi, nhà cách mạng

Cô em XX kể chuyện, nghe xem có dáng thương không

Mười năm!

Trại giam Hàm Yên

Chị Heng Phan

Món nợ

Chuyện trong làng

Chuyện hai người mẹ

Đường số 4

Con vua thì […]

  

HUẾ

 

Bức Tranh

 

Có một bức tranh mà tôi ngắm mãi không chán.

 

Ngày bé tôi đã ngồi ngắm bức tranh ấy hàng giờ. Đó là bức tranh vẽ bố mẹ tôi, vẽ to bằng người thật. Mẹ tôi mặc áo dài màu hồng, quàng khăn san trắng buông dài bằng áo, một tay cầm cái dù màu vàng nhạt, tay kia cầm ví đầm. Còn bố tôi mặc com lê màu ngà, thắt cravat đỏ, sọc trắng.

 

Hai người đúng nghiêm trang bên cạnh nhau nhưng đôi khuôn mặt còn rất trẻ, rất đẹp. Mẹ tôi bảo bức tranh ấy hoạ sĩ Phi Long vẽ tặng ngày hai vợ chồng mới cưới. Mới cưới nhưng khi ấy bố tôi đã có bốn con và mẹ tôi đã có ba con.

 

Tôi cứ ngạc nhiên tự hỏi sao hai người lại lấy nhau khi đã nhiều con thế? Sao cả hai đều trẻ đẹp thế lại không lấy nhau từ trước?

 

Bốn người con bà vợ trước của bố tôi (mà chúng tôi phải gọi là “mẹ đích”) chỉ có hai anh ở với chúng tôi, còn hai chị lớn ở với bà nội. Ba người con của mẹ tôi, sau này lớn lên tôi mới gặp.

 

Cùng chung bố mẹ là sáu anh chị em chúng tôi.

 

Thế là chỉ có chúng tôi, những đứa con được cái lợi là có đông anh em, những mười ba người.

   

Ông bà nội của tôi

 

Tôi được trông thấy ông nội tôi đúng một lần khi tôi còn rất nhỏ. Tôi nhớ mang máng hình ảnh của một ông cụ rất già, quàng một cái khăn to trên đầu và khoác một cái áo ba-đơ-suy dày cộp. Ông tôi mất năm ông 63 tuổi, đám ma rất to, vì ông là một trong những vị thượng thư cuối cùng của Triều đình.

 

Có một bài thơ về năm cụ Thượng thư mà tiếc rằng tôi không nhớ hết. Còn bà nội, người bố tôi yêu quý nhất đời và luôn kể về cuộc đời của bà với con cái mình. Bà nội sinh được bốn người con, cô tôi và và ba anh em bố tôi. Bà sống riêng một mình không biết từ bao giờ, còn ông sống với các bà vợ lẽ và các con của các bà này. Bà nội đã nuôi hai chị con mẹ đích của tôi từ nhỏ tới khi cả hai đi lấy chồng.

 

Điều bố tôi ân hận suốt đời là bà nội tôi mất sớm, không được trông thấy con cái thành đạt, chức quyền bằng người.

 

Bà vợ thứ hai của ông nội tôi chỉ sinh được một cô con gái. Chẳng biết hồi đó cô được cho là đẹp tới mức chim sa cá lặn như thế nào mà ông tôi (ngày đó là Thượng thư) không dám để ở nhà mà phải đưa con gái tiến cung, tức là đưa vào cung làm phi cho vua Khải Định.

 

Bà vợ chính của vua Khải Định là bà Từ Cung, chỉ sinh được một con trai – sau lên ngôi là vua Bảo Đại . Bà phi thứ nhất nghe nói là cũng rất đẹp, cũng là con gái của một vị Thượng thư như ông nội tôi – được gọi là bà Đông Du. Cô tôi là bà Phi thứ hai, gọi là bà Tây Du.

Vua Khải Định chỉ ngồi trên ngai vàng một thời gian ngắn, chừng bảy hay tám năm gì đó. Hình như trong thời gian này các bà phi chỉ được gặp vua có một, hai lần gì đó thôi. Nghe người ta truyền miệng rằng vị vua này không thích gần phụ nữ nhiều.

 

Vua mất rồi, sau ít lâu người ta cho các bà phi được ra khỏi cung với một số tiền kha khá. Cô tôi tậu được một ngôi nhà khang trang tọa lạc trong một khu vườn trồng toàn cau. Hằng năm có người đến đặt tiền mua tất cả cau trong vườn.

 

Số tiền ấy đủ tiêu dùng trong một năm nên cô có thể sống nhàn nhã trong thời gian rất lâu.

 

Và thời đó, người ta còn tôn trọng mấy bà phi tần vợ lẽ vua lắm. Còn tới sau năm 1975 tôi mới gặp lại cô. Cô tôi vẫn còn khỏe mạnh và vẫn còn nét tươi đẹp thủa xa xưa, tuy đã nhiều tuổi. Cô đưa cho chúng tôi, những đứa cháu từ miền Bắc vào, xem vài ba tập thơ cô sáng tác từ hồi còn ở trong cung và sống cuộc đời phi tần. Đặc biệt có năm, sáu bài khóc vua Khải Định, đọc khá cảm động.

 

Chừng mười năm sau cô mất, các cháu được tin, nhớ lại những bài thơ xưa, bảo nhau rằng cô đã đi theo “Đức Ngài yêu quý”.

 

Về bà vợ hai của ông tôi – người chỉ sinh được một cô tiểu thư phải đưa vào tiến cung đó – tôi chỉ biết vậy thôi.

 

Còn về bà Ba và bà Tư thì tôi biết rất rõ. Bà Ba mất khi còn rất trẻ, sau khi sinh được ba người con trai. Còn bà Tư sinh được hai người con trai. Chú Út lên ba thì ông tôi mất. Bà mẹ vẫn tự hào là chú Út giống ông tôi nhất trong tất cả mấy anh em. Mọi người đều công nhận như vậy. Giống thật.

 

Còn bà Hồng Hồng Tuyết Tuyết là thứ mấy và ông tôi lấy khi nào không ai hay. Chỉ biết là Hồng Hồng Tuyết Tuyết đã sinh được một cậu ấm đẹp trai, giống y như ông nội tôi hồi trẻ nhưng khốn thay, lại bị mù bẩm sinh. Sau này phải học nghề bói toán để kiếm sống.

 

Tôi nghe mọi người kể lại là vì ông lấy Hồng Hồng Tuyết Tuyết là con hát cho nên năm đó ông bị cách chức. Không phải là bị “cách”hẳn, nhưng bị giáng xuống một chức. Giáng thôi, vì ông là người xuất sắc, nên chỉ ít lâu sau lại được phục hồi nguyên chức cũ. Tức là khi đó đang là Bố chánh, bị giáng xuống Án Sát, sau đó lại được phục chức Bố Chánh.

 

Thế mới đúng với câu nói ngày xưa truyền lại là cô đầu, con hát thì “lấy quan, quan cách, lấy Khách, Khách về Tàu, lấy nhà giàu, nhà giàu hết của”. Trong họ, ngoài làng, mọi người cứ trách ông tôi không nhớ câu nói đó.

 

Mỗi năm, tới ngày 14 tháng Chạp là ngày giỗ ông nội tôi, cả nhà tụ họp đông đủ, anh em chúng tôi cứ trêu bà: “Bà ơi, có phải ngày xưa bà hát bài ‘Hường hường tuyết tuyết’ hay lắm nên ông cháu mê bà phải không?”

 

Nhìn bà này thì chẳng có gì làm ai mê được. Cao to, đẫy đà, mắt mũi, dáng dấp thô kệch một cục. Thôi thì cứ xếp bà là bà Năm. Nghe đâu còn một bà nữa, trẻ, đẹp, giống Tây lai, không biết ông lấy khi nào, chỉ biết là bà này sinh cho ông được một cô con gái xinh ơi là xinh rồi bỏ đi mất tích, ôm cả con đi.

 

Sau này, khi cô con gái lớn, bà mới đem con quay về nhận họ hàng.

 

Ngày xưa tôi thấy các ông cụ có chức tước như ông nội tôi đều như thế cả. Ông nào cũng có ba, bốn, năm nàng hầu.

 

Tôi cứ hỏi mẹ tại sao lại phải lấy nhiều người như thế thì mẹ bảo: “Sau này con lớn lên con sẽ hiểu, con sẽ không thắc mắc gì nữa.”

 

Có một điều khi đó làm tôi rất thắc mắc khi bố tôi trấn nhậm ở các tỉnh nữa là : nếu cần chuyển một phạm nhân từ tỉnh này qua tỉnh khác thì chỉ cần giao phạm nhân cho một anh lính lệ đi tàu hỏa cùng anh ta. “Nếu đi đường phạm nhân trốn thì sao?” Tôi hỏi người nhà. “Thì người lính phải đi tù thay phạm nhân. Cho nên người lính phải canh giữ hết sức cẩn thận".

 

Nhưng tôi thấy có lẽ chỉ những phạm nhân tội rất nhẹ mới được đưa đi như vậy. Còn nếu phạm nhân tội nặng thì lính canh phải mang cả súng đi theo.

 

Bố tôi

 

Về bố tôi thì tôi biết khá tường tận. Bà dì, em ruột bà nội, kể cho chúng tôi rằng ngày trước bố tôi rất đẹp trai lại học giỏi có tiếng nên nhiều thiếu nữ mơ tưởng. Rất nhiều nhà muốn gả con gái cho “Cậu Tham làm việc ở toà Khâm sứ, con của một Cụ lớn”. Nhưng cậu ấy không chịu.

 

Cậu thuê nhà riêng, nuôi một chị hầu gái rất xinh đẹp đi chợ nấu ăn. Thỉnh thoảng cậu mời bạn bè đến chè chén rồi cùng nhau đi nghe hát suốt đêm trên sông Hương. Cậu muốn tỏ ra là một con người ăn chơi, hư hỏng để cho nhà người con gái nào muốn kén cậu làm con rể bỏ cái y định ấy đi.

 

Nhưng nhà cô tiểu thư này nhất định săn cậu cho kỳ được, ra sức nhờ mối lái và bà con nói vào nên hai cụ bố mẹ bắt cậu phải cưới vợ.

 

Một thời gian sau, hai người ly hôn. Cậu nuôi bốn đứa con, còn cô tiểu thư đó thì nghe nói là định tái hôn với một người giàu có, chức vụ lớn nhưng không thành.

 

Sau này lớn lên tôi nghe các bà bạn của mẹ đẻ tôi kể lại rằng bố đã theo đuổi mẹ rất lâu. Bố viết hàng trăm bức thư tình và rất chịu khó dầm mưa dãi nắng, chầu chực hàng giờ, hàng buổi ngoài cửa.

 

Họ thường kết luận : “Cái đôi này cũng gian truân lắm mới lấy được nhau đấy.”

  

Mẹ đích

 

Chỉ một lần, hồi còn rất bé, tôi đã gặp người đàn bà gọi là “mẹ đích” ấy.

 

Tôi nhớ mang máng đấy là một bà ăn mặc sang trọng, đi chiếc xe nhà bóng lộn. Người kéo xe cũng ăn mặc tử tế hơn các tay kéo xe của mọi nhà. Nghe mẹ tôi gọi : “Các con ra chào mẹ đích đi!” Tôi hỏi bà vú em : “ Ai thế?”. Bà vú kéo tôi ra sau bếp giải thích : “ Bà này là vợ trước của bố đấy. Bây giờ không lấy bố nữa nhưng các con vẫn phải xem như mẹ. Tục lệ là như thế.”

 

Qua câu chuyện của người làm kể lại với nhau tôi biết rằng mẹ đích định đi bươc nữa, sắp xếp gần xong nhưng sau lại không thành.

 

Và từ đấy, gia đình bên ấy đâm ra oán hận thù ghét, cho là vì mẹ tôi chen vào, tranh cướp nên mới gây ra mọi chuyện.

 

Dĩ nhiên tiếp theo đó là một chiến dịch nói xấu, chủi rủa, trù ẻo bùng nổ vang dội cả thành phố. Mọi người bàn tán xôn xao một thời gian lâu lâu, dài dài. Rồi cuối cùng cũng nhạt dần đi.

 

Chỉ còn lại hai chữ “chắp nối” bố tôi hay dùng.

 

Mỗi khi có người mới đi đưa đón, giúp đỡ, trong việc cưới xin bố tôi đều vui vẻ từ chối.

 

“Ấy chết, hai chúng tôi là chồng chắp vợ nối làm sao mà đi làm các nhiệm vụ ấy được. Hãy tìm một đôi nào song toàn ấy.”

  

Người đàn ông đầu tiên chúng ta kính mến

 

Người đàn ông đầu tiên tôi kính phục và yêu mến nhất trên đời là bố tôi. Ông là một người tài hoa, thông thạo cả cầm, kỳ, thi, hoạ. Ông làm văn, làm thơ rất hay, vẽ rất đẹp. Lại thạo cả mấy thứ đàn ta (đàn dân tộc). Mẹ tôi nói rằng các bà bạn của mẹ rất thích bố, thích nghe bố nói chuyện, vì bố nói chuyện rất hay.

 

Tuy rất bận rôn nhưng bố vẫn chăm dạy con học và vui nhất là những buổi có các con quây quần bên mình.

 

Một hôm khi tôi 14-15 tuổi bố đã nói với tôi rằng “Bố vô cùng thương yêu các con, bây giờ cho đến lúc chết. Chết rồi bố vẫn bên cạnh các con để phù hộ độ trì cho các con. Các con yên tâm, khi nào cũng có bố thương yêu các con, ở bên cạnh các con. “

 

Lời nói ấy khắc sâu trong tâm trí tôi suốt đời. Những lúc gặp chuyện đau buồn khổ sở, bất hạnh, đắng cay làm cho mình ghê sợ cuộc đời, tôi lại nghĩ đến câu nói ấy và cảm thấy như được an ủi. Nỗi buồn khổ như vơi nhẹ đi vì nhớ rằng còn có người thương yêu mình. Có bố mình thương yêu mình, mình không cô đơn, lẻ loi. Mình còn hơn bao nhiêu người khác không được một tình yêu như thế của bố, không được nghe một lời an ủi như thế.

 

Còn mẹ tôi? Mẹ tôi không bao giờ nói với chúng tôi mẹ yêu các con. Không đâu.

 

Mẹ tôi chỉ nói đi nói lại nhiều lần rằng “Sau này, khi các con làm mẹ, các con sẽ hiểu tình yêu của một người mẹ.”

 

Mẹ chỉ có một điều khuyên bảo các con là phải luôn nhớ rằng phải biết cách đối nhân xử thế. Phải biết cách ăn ở, đối xử với tất cả mọi người chung quanh mình, đừng để mất lòng ai. Như thế cuộc sống mới vui vẻ, dễ chịu.

 

Còn với anh chị em thì phải thật lòng quý mến nhau. Lòng quý mến đem lại lòng quý mến. Con yêu họ thì họ yêu con, hãy gần gũi, giữ lấy nhau.

 

Vì trên đường đời nhiêu chông gai, khi chẳng may, ta vấp ngã, có cánh tay đưa ra đỡ.

Sau này tôi nhận thấy những lời mẹ tôi khuyên bảo đều thật là điều đúng.

  

Những năm tháng lang thang

 

Bố tôi không làm Tham tá ở toà Khâm sứ nữa mà chuyển sang bên ngạch ta (tức là bên “Nam Triều”). Bố được bổ nhiệm làm Tỉnh trưởng ở một tỉnh miền thượng du, tỉnh Kontum.

 

Ngày ấy Kontum là xứ sở của một dân tộc thiểu số mà người ta gọi là “mọi”(người Banar, người Jarai, người Sedang). Người Việt từ miên xuôi lên sinh sống còn ít. Tuy mới thành lập nhưng cũng có nhiều quan chức người Pháp, có nhà cửa sang đẹp cho họ ở. Có cả một câu lạc bộ đầy sách và rượu đủ loại cho họ dùng.

 

Phố xá gồm hai dãy dài, có hiệu bách hoá, có tiệm may lớn, hiệu cắt tóc lớn, đẹp và có các tiệm ăn, quán trọ lớn nhỏ, quán bán tạp hoá… Hai dãy phố đi một hồi mới hết, trẻ con chúng tôi cũng cho là lớn và đẹp lắm rồi. Cửa hàng to nhất trong dẫy phố chính là cửa hàng bách hoá của chứ Ba Mập người Tàu, bán đủ các thứ hàng của Tây và của Tàu : rượu tây, đồ hộp, bánh kẹo, thuốc lá và đủ thứ vải vóc, tơ lụa rất đẹp. Bọn trẻ chúng tôi thường vào đấy mua một xu ô mai tàu bọc trong hộp giấy bé tí, ngoài vẽ em bé mặc áo xanh đỏ. Rồi đứng ngắm mãi hàng hoá không muốn về.

 

Bố tôi trấn nhậm ở xứ mọi ấy nhiều năm, khai khẩn đất hoang mở mang thêm làng xóm (Làng Võ Lâm, Võ Lai, Võ Định, ba làng lấy họ Võ của gia đình, và hai làng nữa la Thạch Xuyên và Châu Khê, mang biệt hiệu của bố tôi và ông nội tôi).

 

Sau Kontum chúng tôi chuyển đến Quảng Bình rồi Quảng Ngãi, mỗi tỉnh vài năm rồi đến Nghệ An một thời gian rất ngắn, và sau cùng đến Quảng Nam. Quảng Nam là một tỉnh thời ấy rất nghèo, không điện, không nước máy.

 

Nhưng tôi yêu tỉnh này nhất, và muốn bố tôi ở thật lâu nơi ấy vì nơi ấy gồm có hai thị trấn nhỏ là Touranne và Faifoo (trước chỉ gọi bằng tên Tây như thế, bây giờ là Đà Nẵng và Hội An đấy).

 

Cứ Chủ nhật và ngày nghỉ cả nhà được đến hai nơi ấy ngắm hàng hoá và mua sắm các thứ.

 

Rồi chấm dứt những ngày lang thang…

  

Cầu Tràng Tiền mến yêu

 

Mỗi năm gia đình về quê một lần.

Ngồi trên ôtô từ các tỉnh xã về chúng tôi chỉ mong cho chóng đến Huế. Đến Huế rồi chỉ mong cho chóng qua cầu Tràng Tiền để ngắm cảnh sông Hương và tìm người quen.

Chị tôi khẳng định rằng khi qua cầu thế nào cũng gặp người quen, cầu dài thế cơ mà, mà cả xứ Huế này thì đâu chẳng có người quen! Trong họ ngoài làng hay hàng xóm, láng giềng, bất kể quen thân hay quen sơ.

Chị đánh cuộc với cả nhà là nếu chị sai thì chị phải mời cả nhà một chầu bánh bèo ở quán Mụ Mưu ở cuối dốc Nam Giao. Và lần nào chị cũng thắng : Không ông chú, bà bác họ, quần áo chỉnh tề (chắc lên Huế ăn giỗ) hoặc mấy đứa cháu họ đèo nhau trên xe đạp, hoặc người làng gánh gồng sắn, khoai lên chợ Đồng Ba bán - nhiều lắm - đi từng tốp hoặc mấy đứa trẻ vừa vớt được mớ tôm mớ cá kha khá mang lên phố bán. Cá tôm vớt ở sông Vực nhà mình đấy. Có khi chỉ gặp bà bán kẹo cau hay bà bán chè đậu ván không gồng gánh gì cả, chỉ bê cái rỗ ở tay, hay xách hai cái vịm (nồi đất).

Lần nào chị cũng thắng. Nhưng có một lần chị suýt nữa thua cuộc. Xe qua gần hết cầu mà chưa gặp một ai quen. Chị lẩm nhẩm “Lạy Trời lạy Phật cho con gặp một người quen, con xin Trời Phật phù hộ cho con gặp một người quen, quen sơ sơ hết sức sơ cũng được. Nếu không con sẽ mất một chầu bánh bèo to chứ chẳng chơi.”

Xe qua gần hết cầu, không gặp ai quen cả. Mấy em reo lên : “Chị thua rồi, không gặp ai cả. Chị chuẩn bị tiền đi thôi. Chúng em sẽ ăn thật nhiều, hết sạch cả hàng của Mụ Mưu, ha ha ha!”

Chị Phụng thất vọng : “Sao hôm nay đen thế nhỉ. Không ma nào quen đi qua.” Chị cầu cứu bố : “Bố ơi, bố cứu con với, bố đỡ cho con nửa chầu bánh bèo.” Nhưng bố bình tĩnh : “ Không ai phải trả tiền thua cuộc cả. Lúc nãy qua giữa cầu, bố có thấy một người quen rồi. “ Lúc nào, lúc nào ạ!” Ai? Ai? Ai? Ai thế ạ? Chị Phụng cười rạng rỡ : “Thế à? Có thế chứ. Vậy mà con không thấy! Ai thế hả bố?” “Con bé ở của bà dì” mẹ tiếp : “Cái con bé ở xinh xinh trước ở với bà dì, sau bà cho sang đi chợ nấu ăn cho bố mình đấy.”

Cả bọn trẻ nhao nhao : “Thời ấy chúng con chưa ra đời, chúng con không biết. Thế thì trường hợp ấy không tính, không tính.” Mẹ phải giảng hoà : “Phải tính chứ, quen của chỉ một người cũng phải tính, như thế mới công bằng, phân minh.”

Để cho vui vẻ cả nhà, bố bỏ tiền chiêu đãi chầu bánh bèo hôm ấy vậy.

 

Người yêu trong mộng

 

Đối diện với nhà tôi, bên kia đường là hiệu may của anh Viên. Hiệu may nhỏ thôi nhưng anh Viên lấy công rẻ nên rất đông khách. Chiếc máy khâu Singer cũ kỹ chạy cành cạch suốt ngày đêm. Ngoài khách đến may hoặc chờ lấy hàng, có một chị hàng xén thường ngồi nhờ trước cửa hàng. Đó là cô Lan, bạn của bà Cửu, em gái ông anh Viên.

Hôm nào đến đó, cô Lan cũng quét dọn trước sau cửa hàng sạch sẽ rồi mới ngồi nhìn sang bên kia đường. Bên kia là nhà của gia đình “ông Lớn”. Nhà thường đóng cửa vì chỉ có một người giúp việc giữ nhà và anh con trai lớn đi học suốt ngày. Thỉnh thoảng, cách một vài tháng, gia đình ông Lớn mới về.

Những ngày ấy bạn bè và bà con đến chơi rất đông, từ sáng đến tối khuya mới hết khách. Trong đám đông ra vào nhộn nhịp ấy, đôi mắt cô Lan chỉ cố tìm bóng dáng của một người: “Ông Lớn”. “Ông Lớn” từ trên xe bước xuống, “ông Lớn” vào nhà,” ông Lớn” đón khách, “ông Lớn” tiễn khách… chỉ cần nhìn thấy “ông Lớn” một lần, hai lần là cô Lan sung sướng lắm rồi.

Khó khăn lắm cô Lan mới tìm được nhà “ông Lớn, cô làm quen được với bà Cửu, buôn Chè ở chợ Cầu ngói. Hai người thành đôi bạn thân thiết. Em chồng bà Cửu là lính hầu, nơi “ông Lớn” làm việc nên mỗi lần “ông Lớn” sắp về quê, bà Cửu biết tin và tin ngay cho cô Lan.

Ông Lớn ngày xưa là một cậu Tham đẹp trai, hào hoa phong nhã, bao nhiêu cô gái thầm yêu trộm nhớ. Gia đình bắt cậu lấy một cô tiểu thư cậu không thích nên cậu cố ý tỏ ra hư hỏng, chơi bời. Cậu thuê nhà ở riêng, thuê một cô gái xinh xinh chợ búa cơm nước cho mình. Ngày nào cũng mời bạn bè đến tiệc tùng với nhau rồi rủ nhau đi nghe hát trên sông Hương suốt đêm thâu.

It lâu sau gia đình bắt cậu phải cưới vợ và sống ở nhà bố mẹ một thời gian rồi mới cho ra ở riêng. Cậu không thích ngôi nhà bố mẹ thuê cho ở Thành nội nên đi tìm một nơi khác, rồi một nơi khác nữa. Cô Lan nhờ người quen thăm dò, lần tìm theo dấu vết rất khó khăn. Cứ tìm ra nơi này thì nghe nói cậu vừa dọn đi nơi khác.

Sau cùng người ta mách rằng cậu đã mua một ngôi nhà ở Bến Ngự, có vườn rộng lối đi vào rất quanh co, phải men theo một đoạn đường xe lửa. Cũng như mọi lần, tìm tới nơi thì nghe nói cậu đã bán nhà đi nơi khác.

Lần này cậu dọn đi xa, trên một vùng có đồi thông, hai bên đường là hai làng khác nhau. Tình cờ cô Lan làm quen được với bà Cửu, em gái ông Viên thợ may nhà ở ngay trước nhà cậu Tham, cậu chủ của Lan ngày xa xưa. Cậu Tham bây giờ người ta gọi là “ông Lớn”. Cậu đã được bổ nhiệm ở một tỉnh xa, giữ một chức to hơn chức tham tá ngày trước nhiều.

Thế là qua bao nhiêu công lao dò hỏi, tìm kiếm cô Lan đã được toại nguyện. Trời không phụ lòng người!

Lan không bao giờ nhắc lại chuyện ngày xưa, thời kỳ đi làm giúp việc cho cậu chủ cho ai nghe. Chỉ một lần, cô đã kể cho bà Cửu nghe về ngày phải ra đi. “Hôm đó bà dì của cậu Tham tới bảo em rằng cậu Tham sắp cưới vợ, cái nhà này phải trả lại cho chủ. Cháu phải thu xếp về quê ngay, về ngay hôm nay, đừng quanh quẩn ở đây làm gì, người ta tưởng còn quyến luyến cậu Tham. Người ta canh giữ “của báu” của người ta cẩn thận lắm. Cháu đi ngay đi, hôm nay cậu Tham không về đây nữa đâu, cậu phải tháp tùng quan trên đi Đà Lạt, gần cưới mới về.”

“Vậy là em ra đi, không kịp nói một lời từ giã. Nhân dịp bác em ở Ninh Bình về mua cau tươi, cau khô, em theo bác về Ninh Bình ở luôn một năm. Rồi sau mẹ em mất, em phải về nhà trông nom các em em. Dạo đó em phải đi thật xa như vậy nếu không chắc em không chịu nổi đau buồn, em lại trở về đây tìm cậu ấy.”

 

Nhân lúc cô Lan tâm sự, bà Cửu ngậm ngùi hỏi: “Chị hỏi thật, em có gặp cậu Tham lần nào nữa không?” “Có, có,” cô trả lời. “Một lần em đi qua cầu Tràng Tiền em thấy cậu ngồi trong xe cùng bà vợ và mấy đứa con. Trông thấy loáng thoáng không rõ lắm, nhưng cậu vẫn trẻ và đẹp trai như xưa đó chị à. Lần ấy cách đây lâu thật lâu rồi….”

 

Sao yêu bố tôi?

 

Ngày xa xưa ấy, ngày bố tôi còn làm việc ở xứ “mọi Banar” tại Kontum, một tỉnh miền thượng du trong nhiều năm. Tại tỉnh này có hai trường học, trường con trai từ lớp đồng ấu (lớp Một) tới lớp nhất (lớp Năm), còn trường con gái chỉ có hai lớp : lớp đồng ấu và lớp dự bị (tương đương với lớp Hai ngày nay).

Cô giáo trường con gái người Bình Định, nói giọng Quy Nhơn, nhỏ nhẹ rất dễ thương. Thấy cô ở nhà trọ chật hẹp, mẹ tôi mời cô về ở nhà chúng tôi, vừa làm gia sư cho chúng tôi.

Tôi thấy mến cô ngay từ những ngày đầu và luôn quấn quýt bên cô. Dần dần cô và tôi trở thành đôi bạn thân, không mấy khi rời nhau. Cô khá xinh đẹp nên mỗi khi ra đường, mọi người đều phải quay lại nhìn cô. Các thầy giáo thì cứ giờ ra chơi là tập trung trước lớp cô nói chuyện. Thầy nào cũng mời cô tới nhà chơi, mời đi mời lại rất nhiệt tình. Cô hứa tới thăm gia đình tất cả các thầy, nhưng trước hết là phải tới thăm ông Đốc học (hiệu trưởng) đã.

Hôm đó, một ngày Chủ nhật đẹp trời, hai cô trò quyết định xuất hành. Cô trang điểm rất kỹ, ngắm đi ngắm lại mình trong gương, nhìn thẳng, nhìn nghiêng mãi. Tôi phải giục hai ba lần : “Cô đẹp rồi, đi thôi không thì hết ngày mất.” Rồi đến mặc thử hết cái áo này tới cái áo kia, rất mất thời gian. Tôi chọn cái áo có bông cúc to mà tôi cho là đẹp nhất với cô để cô mặc.

Đầu tiên là tới nhà vợ chồng ông Đốc – nơi đây chúng tôi gặp ngay chuyện rất không may: khi cô đưa tay ra bế con bé mới sinh của bà Đốc thì nó tặng ngay cho cô một bãi kinh ơi là kinh. Cô phải cởi ngay áo, nhờ bà người làm giặt rồi phơi ngay cho khô. Mấy người trong nhà xuýt xoa: “Thế là có khước lắm!” Tôi không hiểu có khước là có gì, chỉ sợ hỏng cái áo đẹp của cô.

Qua chuyện trò với bà Đốc chúng tôi mới biết là ông Đốc có những hai vợ. Vợ hai của ông Đốc là cô giáo dạy lớp Tư trường con trai, trước dạy ở Bình Định, ông xin mãi mới đưa được cô về đây.

“Xinh đẹp gì cái con mụ phù thủy ấy, khi nào cũng tô son trát phấn đầy mặt, quần là áo lượt, õng a õng ẹo như còn trẻ trung lắm. Ông Đốc nhà tôi cứ chết mê chết mệt, dứt ra không được. Tôi điên tiết muốn làm cho nó nhục nhã một trận, nhưng anh em họ can ngăn mãi. Làm gì đi nữa cũng vô ích, nó đã có con với ông ấy rồi".

Vì phải chờ cho áo khô nên gần tối hai cô trò mới sang nhà vợ hai ông Đốc. Lại được nghe bà này nói xấu bà kia một tràng dài: “Em và anh ấy yêu nhau đã lâu, con mụ già ấy tranh cướp đấy chứ" v.v…và v.v…viết ra phải vài trang giấy.

Ra về tôi thắc mắc : “Sao hai bà lại không lấy mỗi bà một ông Đốc riêng? Bà hai trẻ, đẹp, thiếu gì ông Đốc khác mà lại đi lấy ông Đốc của bà kia?”Cô giáo tôi bảo rằng có những điều không thể giải thích được là tại sao đâu em ạ. Đó là những lý lẽ của trái tim, nhưng thôi, sau này lớn lên em sẽ hiểu.

Lễ Vạn thọ (sinh nhật Vua) năm đó có cuộc thi hoa.

Cô giáo tôi thích lắm vì mọi người cứ mời cô đứng cạnh bụi hoa này, chậu hoa kia để chụp ảnh. Rồi gửi tặng cô bao nhiêu là tấm ảnh, cô ngắm đi ngắm lại hình dáng của mình mà không chán.

Ngày ấy nhà tôi luôn có khách từ Huế ra chơi. Xe cộ đi lại rất khó khăn, nhưng họ chịu khó chầu chực ở bến, có khi tới hàng hai ba ngày mới mua được chiếc vé. Có bạn tới chơi, bố tôi vui lắm, nói chuyện thâu đêm suốt sáng, đọc văn, ngâm thơ cho nhau nghe. Cô giáo tôi rất thích nghe bố nói chuyện và ngâm thơ. Cô cứ ôm tôi, bắt ngồi cùng hàng buổi, đôi khi cô cũng góp chuyện.

Hôm ấy, bố kể cho các bạn nghe về các món dưa nưa – một thứ rau như lá khoai môn – nhà trường cho ăn hàng ngày. Mười năm ăn học, chỉ có món dưa nưa, chán ngấy, chỉ mong tới Chủ nhật để được về nhà. ..”Em cũng thế, “ cô góp chuyện, “sáu năm ăn toàn bí đỏ, bí đỏ xào, bí đỏ luộc , bí đỏ nấu canh…”

Bố tôi thường đến Câu lạc bộ của người Pháp để mượn sách về đọc. Thỉnh thoảng bố bảo tôi trao cho cô vài quyển, xem xong lại đem đi đổi.

Cuộc sống của chúng tôi tưởng cứ êm đềm trôi như thế mãi. Mỗi kỳ nghỉ hè cô phải về với gia đình tôi thấy rất buồn. Cô cũng buồn không kém :”Cô nhớ em lắm, nhớ em vô cùng, chỉ mong mau hết hè để lên lại xứ mọi Bana này với em. Không bao giờ cô muốn xa rời xứ mọi Bana này và em đâu.”

Tôi sắp lên lớp Nhì (lớp Bốn bây giờ) thì có một chuyện xảy ra. Người nhà cô đánh điện giục cô về ngay: nhà chồng xin cưới chạy tang. Ông bố, bà mẹ gì đó sắp chết. Được tin cô ngồi khóc tu tu, ai hỏi gì cũng không trả lời. ‘

Tôi nghĩ người nhà anh ta chết chứ có phải người nhà mình chết đâu mà khóc? Cái anh chàng hỏi cô là một y sĩ, làm việc tận bên Lào. Lâu nay, bố mẹ cô còn phân vân vì thấy đường xá quá xa xôi.

Tôi hỏi mẹ tại sao cô khóc thì mẹ bảo: “Con gái sắp đi lấy chồng thường hay khóc vì thương cha mẹ, nghĩ rằng từ nay la xa nhau mãi mãi. Cho nên mới có câu mà người xưa thường nói là “Khấp như xtử nữ vu quy nhật – nghĩa là Khóc như con gái đến ngày vu quy”

Rồi cô lấy giấy bút ra ngồi viết thư. Cứ viết vài câu rồi lại xé, ba bốn tờ giấy như thế. Có khi cô viết xong cả một trang nắn nót công phu, lại cũng xé luôn. Tôi bảo cô cho em, đừng xé đi phí phạm thế. Cô viết bằng tiếng Pháp thì để sau này em lớn em sẽ đọc. Cô lắc đầu: ”Không, không ai được đọc hết.”

Sau đó cô vừa khóc vừa soạn hành lý. Tôi thương cô quá, cứ ôm chặt lấy cô không muốn rời.

Cô đi rồi nhà vắng quá, và buồn quá. Bố lại đi công việc ở Đà Lạt, mười ngày nữa mới về. May quá hai ông anh học ở trường Đạo nên được nghỉ lễ Giáng Sinh được mấy tuần nên từ Huế lên chơi. Hai anh rủ tôi ra bờ sông Đăk Bla xem câu cá nhưng tôi lắc đầu, cứ ngồi trong phòng một mình, khóc thút thít, hết nhìn cái gối của cô còn để trên giường, đến cái gương cô soi để chải đầu mỗi buổi sáng. Mẹ tôi bảo : “Hai anh nói chuyện gì cho em nó vui đi, nó quên buồn nhớ cô giáo chứ cứ ngồi ủ rũ suốt ngày vậy không tốt đâu.”

Hai anh nhìn nhau mỉm cười, rồi anh Cả hỏi: “Em yêu cô ấy lắm à?”

“Vâng, em không muốn cô ấy đi lấy chồng đâu.”

“Cô ấy đi là tốt đấy em ạ, vì em biết sao không? Cô giáo em yêu bố anh em mình!”

Tôi hốt hoảng: “Anh nói chi? Cô ấy yêu bố à ? Em không tin, không tin, ai bảo vậy?”“Thật đó, cô ấy yêu bố, viết bao nhiêu thư cho bố, kẹp trong cuốn sách. Em không biết thì thôi. Nào là : “Je vous aime tendrement, passionnément, je vous aime parce que vous êtes vous, mon poète chéri, mon musicien adoré …(Em yêu anh sâu đậm, say mê, em yêu anh vì anh là anh, chàng thi sĩ mến yêu của em, chàng nhạc sĩ đáng tôn thờ của em)” nào là :”Cảm ơn Trời Phật đã cho em được gặp anh, được sống bên anh v.v…” Cô ấy yêu tha thiết, sâu nặng lắm rồi.”

Tôi òa lên khóc :”Không, không, không, không được thế! Sao cô ấy lại yêu bố chứ! Thế là cô ấy hư lắm, xấu lắm, đi yêu bố của anh em mình. Hư lắm, xấu lắm, không thể tha thứ được!”

“Phải rồi em, thế cho nên cô ấy đi có gì mà buồn? Cô ấy đi lấy chồng, không về đây nữa là may cho nhà mình lắm rồi…”

“Về đây à? Em không cho đâu, em đuổi đi, đuổi đi ngay, không cho ở lại đâu.”

Hai anh rủ nhau vào tìm trong sách, chồng sách của bố thường đọc để xem còn sót lại mảnh thư nào không. “Để cho em coi, cho em tin, đừng có tưởng cô ấy là ngoan lắm, tốt lắm nữa.”

Tôi tự hỏi: “Cô ấy yêu bố mình từ bao giờ? Làm sao mà yêu được chứ? Bố là của mẹ, của chúng mình, sao cô lại yêu? Yêu từ ngày nào, sao mình không biết, không hề hay biết? À, mình nhớ nhiều hôm mình tỉnh giấc, cứ thấy cô ngừng đọc sách ngồi nhìn chăm chăm vào mình. “Cô đi ngủ đi,” mình giục cô thì cô bảo : “Cô thích nhìn em ngủ, nhất là nhìn em cười. Em cười giống bố em lắm.” May quá, nếu cô ấy không đi lấy chồng, cứ ở đây mãi thì có khi lại như cô giáo Lan yêu ông Đốc…Chết, nguy hiểm quá! Phải kết (?) kể? (nếu kể thì phải "cho mẹ") tất cả với mẹ mới được.

Nhưng mà mình thấy lạ lùng làm sao ấy. Sao lại yêu bố mình chứ? Tai sao lại yêu bố? Tự nhiên yêu à? Không làm gì, không hề nói gì mà yêu à? Lạ nhỉ? Người nào yêu người nào cũng thế sao? Cô Lan yêu ông Đốc cũng thế sao? Phải hỏi mẹ mới được. Mẹ ơi!"

  

Lời nguyền

 

Ngày hôm ấy cả nhà chuẩn bị đón bố về.

Ai báo tin mà nhanh thế, hai ông anh rể cũng đến từ sớm. Mấy anh em trai ngồi hút thuốc, uống trà, tán gẫu. Còn các cô con gái lo cắm hoa, trang hoàng nhà cửa. “Bố thích hoa lay ơn, em phải bỏ tiền túi ra mua một chục bông đấy.” Chị thứ hai nói. “Thế nào chút nữa bố chẳng cho mỗi đứa một ít tiền.” Cô em út đề nghị : “Chị em mình xin tiền mua một cái đàn piano đi. Em thích học đàn piano lắm.”

Bỗng nghe có tiếng cãi cọ ồn ào từ ngoài cổng. Chị cả bảo : “Mới sáng ngày ra mà đã có chuyện gì thế? Út ra coi đi.”

Cô Út chạy ra một lúc rồi quay vào lắc lắc đầu :

“Chỉ tại cái con Tiền (người làm) gây ra cả. Nó không để dành phần cho bà ăn xin tới muộn, lại còn cãi nhau với bà ấy làm bà ấy tức tối chửi um cả lên.”

Mẹ từ trên gác xuống, vội vã giục : “Ra bảo nó thôi đi, hết tiền thì vào lấy thêm ra cho bà ấy, sao lại để cho người ta chửi?”

“Vâng, bà ấy to mồm lắm, lại còn trù cả nhà : “Này, đừng tưởng nhé, tao nói cho mà biết, mười cái nhà lầu như thế này rồi cũng hết, cũng tiêu tan ra tro. Cứ bo bo giữ cửa, tiếc tao vài ba đồng xu. Ba Chủ nhật vừa rồi tao có đến lấy phần tao đâu, hôm nay mi lại truất phần tao đi.”

Tiếng con Tiền hét to :”Ai bảo tới muộn? Tiền chia hết thì thôi, bà kêu ca chi?”

Mẹ bảo Út cầm tiền ra đưa thêm nhưng bà ăn mày đã tức giận bỏ đi thật nhanh, vừa đi vừa chửi.

Những ngày xa xưa ấy thì cứ đến Chủ nhật là những người đi ăn xin lại tập trung trước cửa những nhà khá giả để xin tiền. Người làm cầm một nắm tiền xu ra chia cho một vị một, hai, ba xu gì đó, tùy theo nắm tiền nhà chủ giao cho mà đưa nhiều hay ít. Ai tới muộn thì hết.

Ngày hôm đó bố về nhưng không được vui trọn vẹn vì câu chuyện xảy ra buổi sáng . Mẹ nói để cho bà ấy trù ẻo như thế là xui lắm, nên cho dù bố đã đem bao nhiêu quà bánh và phân phát tiền túi cho cả nhà như lệ thường nhưng ai nấy đều cảm thấy lo lắng và hơi buồn phiền….

Canton de Lương Văn

 

Anh Hai (con mẹ đích) của tôi đi Pháp lâu lắm rồi, ngày gia đình còn ở Quảng Ngãi. Dạo đó, chắc thiếu người nên Pháp tuyển mộ một số công nhân không chuyên gọi là Ouvriers Non Spécialisés – viết tắt là ONS), đông lắm. Chở đầy hai chiếc tàu to, đi từ Việt Nam qua Pháp, theo đường biển phải mất một tháng.

Một số thanh niên trong tỉnh nô nức rủ nhau đi, họ bảo nhau: “Thôi, làm cu li cu leo cũng được, cứ đi qua đó một lần cho biết.”

Anh tôi cùng một số bạn bè vui vẻ lên tàu.

Tôi chỉ biết tin vắn tắt: đội của anh sang đấy đóng ở Sorgues. Nhưng khi một người Pháp – công chức to hẳn hoi, hỏi tôi anh đóng ở đâu, tôi nói ở Sorgues thì người ấy hỏi: “Sorgues à? Chữ Sorgues viết như thế nào? Sorgues là ở đâu cơ?”

Tôi ngạc nhiên về hỏi anh Cả: “Người Pháp mà không biết Sorgues ở đâu, sao lại thế nhỉ?” Anh tôi giải thích rằng cũng như hỏi một người Việt Nam có biết Nam Giao hay Truồi ở đâu thì ai mà biết được. Em phải nói là nó ở tỉnh nào, vùng nào nữa kia. Em phải bảo Nam Giao và Truồi là ở tỉnh Thừa Thiên thì người ta biết ngay. Còn Sorgues thì em phải nói tên Département của nó là Vaucluse thì người ta mới hiểu nó ở đâu.

Thế rồi qua một thời gian rất dài không ai nhắc đến tên anh. Có lẽ anh Cả và hai chị con mẹ đích vẫn thư từ đi lại để biết tin tức của anh.

Nhưng rồi vì chiến tranh, mỗi người mỗi phương nên các anh chị ấy không rủ tôi viết thư, chứ họ biết tôi rất siêng thư từ cho anh chị em.

Qua bao nhiêu năm sóng gió rồi yên tĩnh lại, bố tôi về hưu và gia đình về ở Hương Trang.

Một buổi chiều, bố tôi tiếp một người khách lạ từ xa tới. Người ấy kể lể dài dòng về việc tìm nhà tôi vất vả ra sao. Người ấy đã tìm về “Canton de Lương Văn” rồi hỏi dần dần dần dần mới ra nơi chúng tôi ở. Bao nhiêu là công sức!

“Nhưng bắt buộc tôi phải về đây vì có việc rất cần gặp gia đình, nên bằng mọi giá, tôi phải tìm gia đình, để trao lại kỷ vật của một người.”

Khi đó tôi mới biết anh Hai tôi đã mất, cách đây nhiều năm, an táng ở nghĩa trang vùng ấy. Trên tấm bia mộ, ngoài tên anh chỉ có dòng chữ : “Canton đe Lương Văn”. Chỉ nhìn vào hai chữ có tên làng xã của mình tôi cảm động trào nước mắt vì tôi biết rằng những dòng chữ khác trên giấy tờ của anh đã phai nhòa theo thời gian….

Người đưa tin kể rằng một người bạn của anh Hai tôi đã nhờ ông ta với lời căn dặn rất kỹ là cố tìm cho ra Canton de Lương Văn để đưa cho gia đình gói đồ kỷ vật của anh tôi. Ông còn kể rằng ngày tiễn đưa có ba người đàn bà Pháp đến khóc rất lâu, bà nào cũng nhận anh là chồng mình.

Tôi cứ ngắm bức ảnh ngôi mộ với hai chữ tên anh và mấy chứ tên làng xã của mình mà không cầm được nước mắt. Thương anh quá! Mấy chục năm trời, đến ba bốn chục năm, anh sống một thân một mình nơi đất khách quê người, cô đơn biết bao! Lạnh lẽo biết bao! Rồi anh chết, lặng lẽ không một người thân nào bên cạnh.

Anh Cả và hai chị biết tin này sẽ đau lòng lắm, và hẳn sẽ khóc nhiều hơn tôi. Mà sao thế nhỉ? Mà sao cả gia đình không một ai nhớ tới anh, nhắc tên anh trong bao nhiêu năm trời? Cả tôi nữa, tôi không hề nhớ tới anh, tôi quên hẳn anh, quên hẳn là tôi đã có một người anh ở nơi xa xôi như thế!

Sao cả nhà đành lòng như thế? Quên anh!

Tôi sực nhớ lại lời người đưa tin kể : “Ba người đàn bà Pháp đến tiễn anh, khóc rất lâu, người nào cũng nhận anh là chồng.”

Câu nói đó đã an ủi tôi phần nào. Anh đã không cô đơn, anh đã có nhiều người yêu thương anh, sống bên anh, làm bạn đời của anh…

Tôi đưa tấm ảnh ngôi mộ của anh cho bố . Ngẩng lên nhìn tôi thấy hai giọt nước mắt li ti trong mắt bô.

 

Cô Ba (Dì Ba kẹo Thèo lèo)

 

Cô Ba về nhà tôi từ lâu, khi gia đình còn ở Quảng Ngãi. Mẹ tôi gặp cô ở một cửa hàng bán kẹo trong làng MK. Cô mồ côi cha, ở với mẹ và một thằng em trai 12 tuổi. Thấy cô hiền lành, thùy mị, đã đứng tuổi còn ở nhà bán hàng nuôi mẹ, nuôi em, chưa đi lấy chồng.

Mẹ tôi lân la hỏi thăm và không biết làm cách nào mà mấy tháng sau mẹ đưa được cô ấy về nhà làm vợ lẽ của bố tôi.

Mẹ tôi bắt cả nhà gọi là cô Ba. Mấy chị em tôi thì phải gọi là dì Ba. Chúng tôi thêm cái đuôi là dì Ba kẹo Thèo lèo. Hai chị tôi giữ vẻ xa cách, không bao giờ chuyện trò với Kẹo Thèo lèo. Còn tôi thì trong nhà vẫn được tiếng là người “vô sự” , “ba phải” nên tôi không thế. (?)

Thỉnh thoảng tôi vẫn chuyện trò, hỏi han thân mật với Kẹo Thèo lèo. Nhất là khi gần xa nhà tôi phải gửi gắm con mèo đen “Linh Miu” của tôi nhờ cô ta chăm sóc.

•Đừng để ai đánh nó hay quát mắng nó.

•Nhớ cho nó ăn và đừng để hai con chó ăn tranh của nó.

•Thỉnh thoảng gọi “miu miu” và ôm ấp, vuốt ve nó một tí thay tôi khi tôi không còn ở nhà.

Kẹo Thèo lèo hứa sẽ làm đúng lời tôi và hai chúng tôi ngoắc tay cam kết hẳn hoi.

Dì Ba cũng ngoan, đẻ liên tiếp cho chúng tôi hai thằng em trai. Khi thằng con đầu của cô lên ba tuổi và thằng thứ hai tròn một tháng – cả nhà đang lo mua cua, trứng, và mười hai miếng trầu cau cúng mụ cho em – thì tôi rời nhà ra đi mãi mãi.

Ngày hòa bình lập lại tức là sau hai cuộc chiến chống Pháp và chống Mỹ dài dằng dặc tôi mới được tin tức về dì Ba của tôi. Dì mất lâu lắm rồi, ngay từ hồi đầu chống Pháp. Không ai bảo cho tôi biết dì đau bệnh gì. Nhờ mãi mới có người chỉ cho nghĩa trang có ngôi mộ của dì để tôi tới thắp nén nhang.

Tội nghiệp cho dì không được sống lâu với các con. Nhưng thôi, dì cũng có nhiều người thương, đó là bố tôi, tôi và hai đứa em tôi, con của dì.

 

Anh Cả

 

Trong nhà ai cũng biết tôi rất quý mến anh Cả (con mẹ đích). Những ngày nghỉ hè, anh về nhà là tôi vui nhất. Suốt ngày hai anh em trò chuyện. Anh dạy tôi học, anh giảng cho tôi những bài văn, bài thơ hay. Anh làm cho tôi ưa thích môn địa lý, con sông nào dài nhất, ở nước nào, đại dương nào lớn nhất, sông Danube chảy qua những nước nào, cảnh mặt trời lặn ở đâu đẹp nhất.

Anh ước mơ sau này thành nhà văn, nhà thơ. Anh cùng hai người bạn học đứng ra thành lập “Du ký văn đoàn” mời tất cả các bạn nghỉ hè về nơi nào thì viết về phong cảnh thiên nhiên cùng nhà cửa, đền đài,miếu mạo nếu có. Người bạn ở Lào viết về chùa chiềng ở Lào, người ở Cao Mên viết về Angkor Vat, ở Kontum viết về xứ mọi Banar, ở Quảng Bình viết về động Phong Nha, Minh Cầm. Sau này “văn đoàn” sẽ biên tập lại và sẽ đăng vào tập san của văn đoàn.

Nhưng rồi không còn những ngày đẹp và êm đềm như thế nữa. Chiến tranh. Hai anh em tôi sống mỗi người mỗi nơi.

Ngày đất nước hòa bình chúng tôi mới gặp lại nhau. Anh kể vắn tắt cho tôi nghe về cuộc sống của anh và vợ những ngày ấy. Chị dâu tôi mở một tiệm ăn nhỏ ở thị trấn. Anh dạy học ở cách đó 15 , 17 cây số. Mỗi lần lĩnh lương anh đưa về phải (?) đi từ chiều đến khuya mới đến nhà. Chị vẫn nằm trong màn hỏi ra: “Lãnh lương chưa? Rồi à? Đưa đây!” Xong rồi chị phán tiếp: “Cơm trong nồi. Ăn nhớ để phần con chó. Cá trong chạn,” ngừng một lát chị tiếp: “Ăn xong trộn luôn phần cơm cho con mèo.”

Cơm nước xong anh phải về trường ngay mới kịp dạy buổi sáng. Chỉ có thế thôi. Ít khi hai vợ chồng gặp nhau, nói với nhau được một lời tử tế.

Tôi biết ngay từ khi mới cưới nhau vẫn như thế vì chị không yêu anh. Một cuộc tình duyên ép uổng. Cả hai anh chị không mấy khi cười.

Tôi biết chị yêu một người, tài hoa hơn anh tôi, nhưng oái oăm thay người ấy lại yêu cô bạn thân nhất của chị là “Miss Quảng Ngãi” – tức là Hoa hậu Quảng Ngãi khi đó.

Chị qua đời khi hai cháu tôi mới 10 và 11 tuổi. Tôi hỏi anh vì sao chị mất khi còn trẻ thế ảnh chỉ bảo: ”Nhắc lại chi thêm buồn.”

Anh gửi con cho chị Bội Trân nuôi. Mọi người đều khuyên anh đi bước nữa để có người trông nom nhà cửa con cái nhưng anh ngần ngại sợ con khổ. (mấy chị này là ai ?)

Sau cùng chị Phụng Trân tìm được một người mà chị bảo là rất tốt. Người này cùng chồng đi kháng chiến chống Pháp một thời gian nhưng thấy không chịu được gian khổ nên bỏ về. Chồng chị ấy đi tuột lên chiến khu. Họ chia tay vĩnh viễn.

Chị Phụng Trân nói chị này biết buôn bán – lại buôn bán loại giỏi nữa kia – và nấu ăn rất khéo. Sau này vợ chồng con cái tha hồ được ăn ngon.

Anh Cả cũng khấp khởi hy vọng cả nhà được ăn ngon nhờ tài nấu nướng của bà vợ mới. Nhưng cung thê trong số tử vi của anh tôi rất xấu, lấy nhau chưa được bao lâu, mỗi buổi đi làm về vừa mệt vừa đói, cơm ngon đâu chẳng thấy mà chỉ thấy được hàng tràng, hàng chuỗi lời trách móc anh không biết dạy con và lời kể tội hai thằng bé.

Sau cùng, để có được bữa cơm, anh lại đem hai cháu đi gửi cho bà cô như ngày trước cho yên nhà.

Một ngày Chủ nhật, thằng bé lớn nhớ bố về thăm, thấy có nải chuối để trên bàn, nó bẻ ăn vài quả. Không ngờ khi thằng bé về rồi, bà dì ghẻ rít lên khi biết nó đã tự do ăn chuối của bà, bà đay nghiến nhiếc móc anh tôi đến tối. Sáng hôm sau bố nó đến nhà cô em, dặn nó từ nay về sau đừng bao giờ tới thăm bố nữa, đừng bao giờ đến nhà bố nữa. “Hôm Chủ nhật con ăn vài quả chuối làm dì đay nghiến mắng mỏ bố mãi.”

Bà vợ kế sinh cho anh thêm ba cậu con trai và một cô con gái.

Anh tôi kể tiếp : “Cháu đầu cao lớn, đẹp trai, rất giống anh hồi trẻ. Năm 1977 cháu tới tuổi đi nghĩa vụ quân sự. Hồi đó mới giải phóng, tình hình thành phố Sài gòn còn lộn xộn, chưa nghiêm ngặt lắm, nhiều thanh niên trốn nghĩa vụ. Nhưng thằng con anh quyết tâm đi, không bỏ trốn như một số bạn bè của nó. Cháu được phân vào đội trinh sát và mấy tháng sau có giấy báo tử gửi về. Không thể tưởng tượng được sự đau khổ của anh chị, nhất là của chị. Chị đau đớn tưởng như không sống nổi. Nhưng anh còn khổ hơn vì những lời trách móc, mắng chửi của chị. “Sao không ngăn con lại, để cho nó đi vào chỗ chết.” “Người ta khôn ngoan, tìm cách đưa con đi trốn, rồi ai cũng thoát cả, riêng mình…” Chị chửi mắng trách móc anh một hồi rồi lại ngất đi, tỉnh dậy lại chửi tiếp.

Năm sau đến lượt cháu thứ hai. Cháu bị bệnh từ nhỏ. Bệnh cháu lúc nặng lúc nhẹ. Khi có vẻ khó chịu hơn thì đưa vào viện. Lần này người ta khuyên đưa vào một trại an dưỡng mới mở rất tốt. Vào thăm những lần đầu thấy khá hơn, cả nhà rất mừng. Không ngờ mấy tháng sau cháu bỏ trốn mất.

Chị phát điên, bắt anh cùng đi tìm kiếm. Sục sạo khắp các nơi quanh đấy, rồi đi tìm kiếm xa hơn. Không thấy. Sau đó mọi người chia nhau đi tìm mỗi người một phương khác nhau cũng không thấy. Chản nản và tuyệt vọng anh không đi nữa, một phần vì số nợ vay để đi tìm con chồng chất đã khá nhiều. Một mình chị tiếp tục đi tìm, về nhà lại chửi bới anh là không biết thương con.

Bao nhiêu tháng ngày như thế, anh im lặng chịu đựng. Chứ biết làm gì, biết an ủi chị bằng những lời gì bây giờ?

Anh Cả tôi có lẽ là người chồng, người cha khổ nhất trên đời, phải không các bạn?

  

Bà phù thủy cưỡi chổi

Anh Cả tôi kể: “Dì Ba Kẹo Thèo lèo chết rồi (tội nghiệp cho dì ấy hiền lành vô sự mà chết sớm) thì ông cụ nhà mình lại gặp ngay cái con mụ phù thủy cưỡi chổi tai ác, giết ba mạng người chỉ với một mũi tên.”

Dì Ba Kẹo Thèo lèo mất chưa được bao lâu thì bà này nhảy vào sống với ông cụ. Bà này còn trẻ, mới hơn 40 tuổi, góa chồng, có một đứa con gái riêng gửi về cho bố mẹ nuôi.

Cả nhà không bà (?) này bằng Dì Ba Kẹo Thèo lèo vì bà này luôn phấn son, ăn mặc chải chuốt và hay quát tháo người làm. Ông cụ đi làm thì bà ta ngủ suốt ngày. Ông cụ về thì tô trát vào, bắt ông đưa đi chơi, đi mua đi sắm thứ này thứ nọ cho bà ta.

“Vậy thì có sao mà anh bảo là bà ấy giết ba mạng người bằng một mũi tên?”

“À, bà ấy giết từ từ, không phải bắn một lúc đâu. Người thứ nhất là thằng Thụ, em lớn con bà Kẹo Thèo lèo, người thứ hai là em thằng Thụ, buồn vì thương nhớ mẹ, nhớ anh khi còn có một mình trên đời, sinh bệnh mà chết. Người thứ ba là bố anh em mình. Bà ấy cứ rước mấy ông thầy Tàu tới chữa bệnh cho bố mà thực ra là chỉ nuôi bệnh. Bệnh không bớt mà càng ngày càng nặng thêm. Đưa vào bệnh viện Grall một thời gian thì bố ra đi. Thế không phải là một mũi tên chết luôn ba con chim hay sao?”

“Nhưng em Thụ làm sao mà chết chứ?”

“Thằng Thụ yêu con Ngọc, con gái bà phù thủy. Bà này hứa gả con gái cho nó, nhưng khi nó đi học quân sự mấy năm thì bà ấy lại gả cho một tay bác sĩ con nhà giàu. Khi nghe tin người yêu đi lấy chồng thì nó tự tử , bắn một phát súng vào đầu chết. Rồi thằng em chết theo anh. Cả nhà mình rất buồn.Tiếp tới là bố ra đi. Thế là cả ba người đều do một tay bà ta giết chết cả chứ còn gì nữa.”

Cả gia đình đau đớn và oán giận bà phù thủy vô cùng.Từ đó không ai muốn nhìn mặt bà ta nữa. Ngày giỗ bố, bà ấy làm cơm cúng riêng và vẫn khoe rằng bố chỉ về nhà bà ấy thôi.

 

Người yêu tên có chữ Anam

 

Sau ba tháng làm việc ở tiệm bánh ngọt “Au regal du gout” chị tôi trông khác hẳn trước: chị tươi đẹp hơn nhiều, chị vui vẻ trò chuyện với tất cả mọi người, không lầm lầm lì lì như trước, suốt ngày cắm đầu vào sách vở (chị tôi học nhiều thứ lắm, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nhật, tiếng Tây ban nha và Tử vi, tướng số, hội họa v.v…)

Chị tâm sự với tôi: “ Ở đó chị đã gặp một người…” , chị ngập ngừng khi kể để tôi chú ý thêm “…chị đã gặp một anh chàng người Nhật em ạ, rất đẹp trai.” Nghe tới chữ Nhật tôi hơi thất vọng vì gia đình tôi xưa nay không mấy cảm tình với người Nhật.

“Làm sao mà chị quen được, ai giới thiệu?”

“Anh ấy là sĩ quan trong quân đội, thường tới mua bánh ngọt ở cửa hàng như những người Nhật khác. Một bữa khi trả tiền anh nhìn thấy một câu tiếng Nhật chị viết trong cuốn sổ tay: “Tôi muốn học tiếng Nhật nhưng không có thầy dạy.” Anh ấy hỏi: “Ai viết đấy?” “Tôi viết, có đúng không?” “Đúng, không có người dạy à? Tôi dạy cho cô nhé, có được không?”

Từ bữa đó, thỉnh thoảng anh tới, sau rồi ngày nào anh cũng tới. Dần dần chúng tôi nói chuyện với nhau nhiều hơn. Anh không bao giờ nói rõ về gia đình, chỉ cho biết tên là Tanamura Sinzi, trong tên có chữ Anam, tiếng Nhật có nghĩa là nước Việt Nam. Anh hát một câu tiếng Nhật và dịch là “Nguyên văn câu hát là tôi yêu một người con gái Trung hoa, nhưng tôi thay chữ Shina bằng chữ Anam, nghĩa là tôi yêu người con gái Việt Nam.” Ngày nào anh không tới được thì lại nhờ người quen tới giảng cho chị một vài câu tiếng Nhật, không để chị phải trông mong.

Theo lời chị tả thì đó là một người thanh niên cao lớn, nét mặt giống y như Tyronne Power, nói được cả tiếng Anh lẫn tiến

  

VÕ TÁ BĂNG THANH

HRH Prince of Wales met students and staff at the University of Essex as he arrived to visit the Big Bang Fair being held at the Colchester Campus.

Bang! MMA

April 3

Sam's Town Casino

"Smoking" a bubblegum cigarette, sporting my short-lived bangs.

פסטיבל רחובות לפסלים חיים

D:

A FLORESTA DO MORRO DO LADO DA MINHA CASA TAH PEGANDO FOGO.

E eu to falando sério D:

Big Bang grupo coreano que me gusta muchisimo.

 

Daesung, Taeyang, G-Dragon, T.O.P, Seungri

 

www.youtube.com/watch?v=VAI9ZPK4Vfo&a=DGjwZuj7QT8&...

Chicken Salad Szechuan Style (served 2)

This dish was served in our family when I was a child. When my mom recently made it for me once more I asked for the recipe for trying it by myself. It is very easy.

 

- 250g chicken breast. cooked in vegetable stock until it is done. Left it beside for cooling down. Teared the meat in thin strips (matchstick-size)

- One cucumber, sliced as thin as possible. Added a good amount of salt. Left beside. Before serving I washed them and pressed the water out.

- cutted the white parts of a leek and 5 spring onions into thin strips (matchstick size), poured boiling water over the leek strips

- arranged everything on the plate

- for the sauce I whisked together: 1 teaspoon sesame paste, 1 teaspoon seame oil, 1 teaspoon chilli oil, 1 tablespoon soy sauce, 1/2 tablespoon rice wine, 1/2 tablespoon apple vinegar, 1 1/2 tablespoons honey (sugar is fine, too, but honey is better I think)

 

verrrrrry yummy

Poppy Parker Petite Fleur, sans bangs & bump. I usually lack the courage to get creative with my dolls' hair, but thanks to people like Yimi and KingKevin, who generously shared their pics and experience with this particular hairdo here on Flickr, I knew exactly what to expect and that improvements were ' doable' even for newbies like me. So thanks! I'm very happy with my restyled version! :))

1 2 ••• 10 11 13 15 16 ••• 79 80