Nick Deckx
NMBS 1907 Testelt
Spoorlijn 35, zeer bekend bij spoorliefhebbers. Wat we ons vaak niet realiseren, is dat een groot stuk van deze spoorlijn door de Demervallei loopt. En diezelfde vallei is ook voor natuurliefhebbers een echte hotspot. Je vindt er namelijk uitgestrekte graslanden, bossen en moerassen. Deze enorme variëteit aan habitattypes zorgt voor een enorme biodiversiteit over de ganse vallei. Echter (ja, je voelt me al komen), door de opwarming van de aarde, maar ook door menselijke ingrepen gaat het bergaf met dit stukje pracht en praal in eigen land. De steden, gemeentes en dorpen rond de Demer komen in de winter regelmatig in het nieuws door overstromingen. Daarnaast heeft de Demervallei in de zomer dan weer te kampen met grote droogtes. Wisten jullie het? Ik ook niet, tot ik online even ging rondneuzen om deze tekst te schrijven, waarbij ik me wat meer wou toespitsen op de Demer. We nemen deze rivier zo dankbaar op in onze talrijke mogelijke composities, maar vaak wandelen we er maar langs zonder omkijken, alsof het allemaal maar vanzelfsprekend is.
Maar, even terug naar de moeilijkheden waarin het gebied zich langzaamaan bevindt. Laat ons beginnen bij de droogte in de zomer, een fenomeen waar we al een aantal jaar aan gewend zijn in onze eigen achtertuin. Door de jaren heen heeft de mens de Demer, die van nature sterk meandert, op een aantal plaatsen recht getrokken, maar dat niet alleen, ook werd de Demer uitgediept. Deze ingrepen zorgen er niet alleen voor dat het water sneller afstroomt, maar specifiek de verdieping zorgt er ook voor dat de rivier dieper is dan het grondwaterpeil, waardoor datzelfde grondwater in omliggende gebieden naar de Demer stroomt.
Laat ons nu even focussen op het tegenovergestelde: de overstromingen in de winter. De oorzaak daarvan kunnen we, simpel en heel beknopt uitgelegd, weer terugbrengen op de menselijke ingrepen zoals onder andere het hierboven vernoemde rechttrekken van de meanders. Het water stroomt wel sneller af, maar door het rechttrekken van al die kronkels verliezen we al snel ettelijke kilometers aan rivier, en die kilometers dienen ook voor de opslag van water. Om een lang verhaal kort te maken, we hebben ons alweer in eigen voet geschoten met onze aanpassingen. In de natuur heeft namelijk alles een rede.
Velen zullen al wel eens over het Sigmaplan gehoord hebben, hetzij in het nieuws, hetzij door online research, of door beide. Het Sigmaplan heeft als missie om niet alleen ons te beschermen tegen die overstromingen, maar ook de natuur te herstellen. Beiden gaan namelijk hand in hand. Het plan spitst zich uiteraard niet enkel toe op de Demervallei, maar ook andere riviergebieden zoals dat van de Schelde, of de kleine- en grote Nete. Maar laten we bij de Demervallei blijven. Men maakt hier namelijk een aantal ingrepen waaronder het verhogen van dijken, of juist bressen in de dijken te slaan waardoor gebieden die vroeger tot het winterbed (gebieden die dus enkel in de winter onder water stonden) van de rivier behoorden daar opnieuw toe behoren. Daar rond legt men dan beschermingsdijken aan.
Een ander aspect is het opnieuw aansluiten van oude meanders op de rivier. Deze zijn minder diep, waardoor ook het grondwater beter in de anders zo droge gebieden blijft. Een ander voordeel is dat deze het water trager afvoeren, en ook dat verhelpt mee die droogte. En voor die natte winters hebben we extra volume in de rivier, en opnieuw overstromingsgebieden die het overtollige water tijdelijk kunnen stockeren, tot de zomer opnieuw aanbreekt. En zo vallen de puzzelstukjes opnieuw in elkaar.
Door meer meanders aan te brengen in de rivier, ontstaat er ook meer beweging in het water, wat voor meer zuurstof zorgt, en dus voor meer biodiversiteit in het water. Dat is dan weer goed voor bijvoorbeeld de Snoek, die in de zomer vaak te vangen valt in de Demer. Dat laatste weet ik niet door online research, maar wel van het loze vissertje in beeld. Hij kwam in de novembermaand nog even een kansje wagen, omdat hij toch thuis zat door Corona. Veel had hij dus niet te verliezen. Veel te winnen had hij helaas ook niet, want na het uittesten van een aantal plekjes, waaronder een aantal recht voor mijn lens, moest hij helaas teleurgesteld afdruipen. Hij vermoedde dat het al wat te koud was, en dat de Snoek dus niet meer op jacht was. Zijn plastic visje aan de hengel dat als lokaas moest dienen, kon de Snoek helaas niet meer bekoren. Ook ik ving niet veel op het moment dat de visser in beeld was, enkel een 18 met een stammetje M6’en. Toch ben ik niet teleurgesteld, want dit kan op zijn minst een leuk beeld genoemd worden. De vriendelijke man maakte er ook geen enkel probleem van dat ik deze foto zou publiceren.
Hopelijk heb ik met deze tekst, bij een foto waar weinig info over te geven valt, toch een leuke bijdrage kunnen leveren aan dit beeld. Ik had graag nog wat andere aspecten aangehaald over de Demervallei, maar een mens verveelt zich snel dus ik heb het hier maar bij gelaten. Wie snel googlet (hoe schrijf je dat zelfs?) op termen zoals ‘Demervallei’ of ‘Sigmaplan’, kan nog uren leesplezier hebben over dit niet oninteressant onderwerp.
NMBS 1907 Testelt
Spoorlijn 35, zeer bekend bij spoorliefhebbers. Wat we ons vaak niet realiseren, is dat een groot stuk van deze spoorlijn door de Demervallei loopt. En diezelfde vallei is ook voor natuurliefhebbers een echte hotspot. Je vindt er namelijk uitgestrekte graslanden, bossen en moerassen. Deze enorme variëteit aan habitattypes zorgt voor een enorme biodiversiteit over de ganse vallei. Echter (ja, je voelt me al komen), door de opwarming van de aarde, maar ook door menselijke ingrepen gaat het bergaf met dit stukje pracht en praal in eigen land. De steden, gemeentes en dorpen rond de Demer komen in de winter regelmatig in het nieuws door overstromingen. Daarnaast heeft de Demervallei in de zomer dan weer te kampen met grote droogtes. Wisten jullie het? Ik ook niet, tot ik online even ging rondneuzen om deze tekst te schrijven, waarbij ik me wat meer wou toespitsen op de Demer. We nemen deze rivier zo dankbaar op in onze talrijke mogelijke composities, maar vaak wandelen we er maar langs zonder omkijken, alsof het allemaal maar vanzelfsprekend is.
Maar, even terug naar de moeilijkheden waarin het gebied zich langzaamaan bevindt. Laat ons beginnen bij de droogte in de zomer, een fenomeen waar we al een aantal jaar aan gewend zijn in onze eigen achtertuin. Door de jaren heen heeft de mens de Demer, die van nature sterk meandert, op een aantal plaatsen recht getrokken, maar dat niet alleen, ook werd de Demer uitgediept. Deze ingrepen zorgen er niet alleen voor dat het water sneller afstroomt, maar specifiek de verdieping zorgt er ook voor dat de rivier dieper is dan het grondwaterpeil, waardoor datzelfde grondwater in omliggende gebieden naar de Demer stroomt.
Laat ons nu even focussen op het tegenovergestelde: de overstromingen in de winter. De oorzaak daarvan kunnen we, simpel en heel beknopt uitgelegd, weer terugbrengen op de menselijke ingrepen zoals onder andere het hierboven vernoemde rechttrekken van de meanders. Het water stroomt wel sneller af, maar door het rechttrekken van al die kronkels verliezen we al snel ettelijke kilometers aan rivier, en die kilometers dienen ook voor de opslag van water. Om een lang verhaal kort te maken, we hebben ons alweer in eigen voet geschoten met onze aanpassingen. In de natuur heeft namelijk alles een rede.
Velen zullen al wel eens over het Sigmaplan gehoord hebben, hetzij in het nieuws, hetzij door online research, of door beide. Het Sigmaplan heeft als missie om niet alleen ons te beschermen tegen die overstromingen, maar ook de natuur te herstellen. Beiden gaan namelijk hand in hand. Het plan spitst zich uiteraard niet enkel toe op de Demervallei, maar ook andere riviergebieden zoals dat van de Schelde, of de kleine- en grote Nete. Maar laten we bij de Demervallei blijven. Men maakt hier namelijk een aantal ingrepen waaronder het verhogen van dijken, of juist bressen in de dijken te slaan waardoor gebieden die vroeger tot het winterbed (gebieden die dus enkel in de winter onder water stonden) van de rivier behoorden daar opnieuw toe behoren. Daar rond legt men dan beschermingsdijken aan.
Een ander aspect is het opnieuw aansluiten van oude meanders op de rivier. Deze zijn minder diep, waardoor ook het grondwater beter in de anders zo droge gebieden blijft. Een ander voordeel is dat deze het water trager afvoeren, en ook dat verhelpt mee die droogte. En voor die natte winters hebben we extra volume in de rivier, en opnieuw overstromingsgebieden die het overtollige water tijdelijk kunnen stockeren, tot de zomer opnieuw aanbreekt. En zo vallen de puzzelstukjes opnieuw in elkaar.
Door meer meanders aan te brengen in de rivier, ontstaat er ook meer beweging in het water, wat voor meer zuurstof zorgt, en dus voor meer biodiversiteit in het water. Dat is dan weer goed voor bijvoorbeeld de Snoek, die in de zomer vaak te vangen valt in de Demer. Dat laatste weet ik niet door online research, maar wel van het loze vissertje in beeld. Hij kwam in de novembermaand nog even een kansje wagen, omdat hij toch thuis zat door Corona. Veel had hij dus niet te verliezen. Veel te winnen had hij helaas ook niet, want na het uittesten van een aantal plekjes, waaronder een aantal recht voor mijn lens, moest hij helaas teleurgesteld afdruipen. Hij vermoedde dat het al wat te koud was, en dat de Snoek dus niet meer op jacht was. Zijn plastic visje aan de hengel dat als lokaas moest dienen, kon de Snoek helaas niet meer bekoren. Ook ik ving niet veel op het moment dat de visser in beeld was, enkel een 18 met een stammetje M6’en. Toch ben ik niet teleurgesteld, want dit kan op zijn minst een leuk beeld genoemd worden. De vriendelijke man maakte er ook geen enkel probleem van dat ik deze foto zou publiceren.
Hopelijk heb ik met deze tekst, bij een foto waar weinig info over te geven valt, toch een leuke bijdrage kunnen leveren aan dit beeld. Ik had graag nog wat andere aspecten aangehaald over de Demervallei, maar een mens verveelt zich snel dus ik heb het hier maar bij gelaten. Wie snel googlet (hoe schrijf je dat zelfs?) op termen zoals ‘Demervallei’ of ‘Sigmaplan’, kan nog uren leesplezier hebben over dit niet oninteressant onderwerp.