The Cavea and Orchesta of the Bouleuterion

The Bouleuterion is one of the best preserved buildings in the whole of the ancient city. Strabo refers to the existence of a Gerontikon or Senate House at Nysa, bt this must be a predecessor to the present building. The bouleuterion is situated in the eastern half of the site and is reached from the Theatre, by means of the path that runs past the Market Basilica and the row of Shops, while to the east lies the Agora. The Bouleuterion has a square exterior plan, measuring 23,44 X 27,24 metres, but has a semicircular shape inside, forming a banked auditorium or cavea of 12 rows of seats, divided into four segments by five stairways. Its frontage comprises an open vestibule, but the building's thick walls indicate that the main body of the Bouleuterion was roofed. On the north side of the building is a vaulted gallery, containing four elliptical columns, set about 5 metres apart. On the south side are five doorways providing entrances to the building, while side passages (paradoi) give access to the orchestra. The floor of the orchestra is paved with marble opus sectile, arranged in a star pattern comprising square an octagonal slabs and surrounded by other rectangular panels. This floor had earlier been exposed to the elements and, in order to preserve it from further damage, the area was covered up in 1995. It is estimated that the Bouleuterion had a capacity of about 600-800. The south vestibule is decorated with a polychrome mosaic of geometric design. A pool was added to this part of the building at a late date in its history, together with a row of statue bases. Architectural fragments found in the Bouleuterion date it to the 1st century AD, but it is clear from other decorative elements and an inscription referring to the empresses Faustina the Elder the Younger that it also underwent alterations in the middle of the 2nd century AD.

 

Nysa ad Meander antik kentinin en iyi korunmuş yapılarından birisi Buleuterion'dur. Strabon, bu yapıyı Gerontikon (Yaşlılar Meclisi) olarak tanımlamıştır. Bouleuterion, antik kentin doğu kesiminde, tiyatronun güneydoğusundaki Pazar Bazilikası ve Dükkanlar geçildikten sonra gelinen bir alanda yer almaktadır. Yapının doğusunda kentin Agorası bulunmaktadır. Bouleuterion dikdörtgen planlı olarak inşa edilmiş olup, iç kısmında yarım daire şeklindeki Cavea (Theatron) kısmı yer almaktadır. Bouleterion'un 23,40 X 27,24 m. ölçüsündeki bu dikdörtgen şekilli esas yapısının önünde ise üstü açık olan bir ön salon kısmı bulunmaktadır. Yapının oturma sıraları 12 adettir ve bunlar 5 merdiven sırası ile 4 bölüme ayrılmıştır. Bouleuterion'un kalın duvarları yapının üstünün örtülü olduğuna işaret etmektedir. Yapının kuzey kısmında kemerli bir galeri bulunmaktadır ve burada yaklaşık 5 m. aralıklarla yerleştirilmiş olan 4 adet eliptik sütun vardır. Yapıya güneydeki 5 adet kapıdan girilmektedir. Ayıca, orkestraya girişte, yanlarda da paradoslar bulunmaktadır. Nysa'daki bu Bouleuterion'un orkestra kısmında ortada, orijinalinde eşkenar dörtgen ışıklı sekizgen göbekli bir yıldız motifinin oluşturduğu opus sectile taban kaplamasını düzgün dikdörtgen mermer plakalar çevrelemektedir. Doğanın tahribatına açık olan bu mermer kaplamalar Nysa'da 1995 yılında yapılan kazı ve onarım çalışmaları sırasında üstü örtülerek koruma altına alınmıştır. Nysa Bouleuterion'unun yaklaşık 600 ile 800 kişiyi alabilecek kapasitede olduğu anlaşılmaktadır. Yapının güneyindeki salonun döşemesinin çeşitli renklerdeki geometrik motiflerle süslü bir mozaikle kaplı olduğu görülmektedir. Yapıya geç bir tarihte eklendiği düşünülen güneydeki bu kısımda bir havuz ile bir dizi halinde sıralanmış olan çeşitli heykel kaidelerinin bulunduğu görülmektedir.

 

Bouleuterion'da MS 1. yüzyıla tarihlenebilen mimari parçalar bulunmaktadır. Ayrıca MS 2. yüzyıla ait olan mimari süslemeler ile bir yazıtta imparatoriçe genç ve yaşlı Faustina'lara değinilmesi de yapının Roma İmparatorluk devrinde Antoninler döneminde (MS 2. yüzyılın ortası) bir değişiklik gördüğüne işaret etmektedir.

 

Bouleuterion'da ilk kez 1907 ve 1909 yıllarında W.von Diest başkanlığında sürdürülen çalışmalar, yapı hakkında genel bilgilere ulaşmak için sondaj şeklinde gerçekleştirilmiştir. Yapıda geniş kapsamlı kazı çalışmalarını 1921 ve 1922 yıllarında Yunanlı Arkeolog K. Kouriniotis gerçekleştirmiştir. Bu çalışmalar Kurtuluş Savaşı sırasında çok hızlı bir şekilde sürdürülmüş, koilon (cavea) ile scaenae frons tamamen kazılarak ortaya çıkarılmıştır. Ancak yapı tam anlamıyla araştırılıp yayını yapılmamıştır. B çalışmalarda ortaya çıkan toprak ve moloz yapının güneydoğusundaki alanda biriktirilmiştir. 1960'lı yıllarda zamanla toprakla dolan Bouleuterion'da İzmir Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü'nce tekrar kazılara başlanmıştır. Ancak bu çalışmaların da sonuçları yayınlanmamıştır.

 

1990 yılından itibaren Prof. Dr. Vedat İDİL başkanlığında yürütülen kazılarda ise, 1997 yılında kısa süreli olarak Bouleuterion'un orkestrasında, 1998 ve 2002 yıllarında yapının kuzeyinde ve güneybatı köşesinde birer açma gerçekleştirilmiş, 2006 yılından itibaren Bouleuterion'un güney girişinin önündeki stoaların tespitine, Bouleuterion'un Agora ile arasındaki caddeye (Cardo Maximum) çıkışına ve sırtını Doğu Stoa'ya veren "Cardo Maximus" üzerindeki dükkanlara odaklanılmıştır.

 

Son yıllarda yapılan yeni tespitlere göre, Bouleuterion'un güneydeki beş ayrı çıkışı, doğu, batı, kuzey ve güney stoaları çevrelenmiş bir alana bağlanmakta, bu alanı çevreleyen doğu stoanın içindeki bir koridor ile de Bouleuterion - Agora bağlantısını sağlayacak şekilde Cardo Maxsimus'a çıkıldığı anlaşılmıştır.

 

Kaynak:

1- Nysa ve Akharaka - Prof.Dr. Vedat İdil, Yaşar Eğitim ve Kültür Vakfı Yayını, İstanbul 1999

2- 2003, 2004, 2005 ve 2006 Yılları Nysa Kazı ve Restorasyon Çalışmaları Raporları

Done