[Spělov] ČD 242 207 met R 653

Voor het met 25kV uitgeruste geëlektrificeerde spoornetwerk liet de voormalige ČSD tussen 1975 en 1981 door Skoda in totaal 90 locomotieven van de reeks 499.02, tegenwoordig reeks 242, bouwen, welke al snel de bijnaam "Plecháč" kregen, wat "blikje" in het Nederlands betekent. De locomotieven waren de jongere en vanzelfsprekend ook betere variant van de ietwat bekendere Laminatka locomotieven welke de Tsjechoslowaakse staatsspoorwegen in de jaren '60 van Skoda ontvingen. Waar de Laminatka's enkele jaren terug hun taken in het personenverkeer voorgoed hebben gestaakt, en sindsdien nog enkel in het goederenverkeer te zien zijn, kun je de blikjes in één regio van Tsjechië nog aantreffen. Tussen de steden Plzeň, České Budějovice en Jihlava zijn de fraaie locomotieven nog met wat geluk voor de sneltreinen met de naam "Rožmberk" te zien, welke elke twee uur verkeren. Daarnaast zijn ze in dezelfde regio in de weekenden soms nog op enkele stoptreinen aan te treffen.

 

Reeds in 2023 wilde ik deze locomotieven, welke veelal nog in de oude originele kleurstelling rondrijden, samen met Jip voor enkele stoptreinen rond Brno vastleggen. Helaas voor ons verdwenen de inzetten precies een maand voor onze vakantie, aangezien aan het begin van de zomervakantie nieuwe treinstellen instroomden welke de getrokken reizigerstreinen verdreven. Enkel het eerder genoemde inzetgebied in het zuidwesten van Tsjechië bleef bestaan, maar ook daar zou het doek niet veel later moeten gaan vallen. De bedoeling was namelijk dat vanaf december 2024 de inzet van de 242'ers ook hier gestaakt zou worden, en alle diensten met locomotieven van de modernere reeks 363 uitgevoerd zouden gaan worden. Helaas lukte het mij niet meer om in 2024 een bezoek aan deze regio van Tsjechië af te leggen, en leek het er dus op dat ik deze mooie oude machines niet meer in hun originele kleurstelling voor een sleepje rijtuigen zou kunnen vastleggen. Niet helemaal getreurd, want de locomotieven gaan niet uit dienst, maar worden overgeplaatst naar ČD Cargo alwaar een deel van de locomotieven inmiddels al een jaar actief is, zij het in de blauwe kleurstelling of in een fraaie retro kleurenschema.

 

Zoals wel vaker werden de beloftes over het verdwijnen van oud materieel niet waargemaakt, want al snel bleken de 242'ers ook nog in 2025 actief te zijn. Doordat een groot deel van de locomotieven inmiddels al was overgeplaatst naar ČD Cargo zijn de inzetten sinds 2025 wel een flink stuk minimaler geworden, maar met wat geluk kun je zeker nog wel wat foto's maken. In 2025 kwam deze regio dan opnieuw op het wensenlijstje te staan, alleen lukte het opnieuw voor lange tijd niet hier een bezoekje af te leggen. De eerste echt goede mogelijkheid deed zich in augustus voor, maar door de belabberde locinzet van de 242'ers, waarbij zelfs al enige tijd geen machine in de originele kleurstelling meer actief was, werd er niet voor gekozen af te reizen richting het zuidwesten van Tsjechië. Ik hield de twee weken lange vakantie in september nog open als optie, maar enkele weken lang bleef de locinzet dramatisch en leek het er zelfs even op dat het nu toch echt gedaan was met de blikjes bij de reizigerstak van de České dráhy.

 

Gedurende de vakantie werd er verder niet meer omgekeken naar de 242'ers gezien we veel verder richting het oosten zaten, en het weer überhaupt niet goed was in het inzetgebied van de 242'ers. Dat veranderde echter aan het eind van onze vakantie, waarbij we op zaterdag 20 september terug zouden gaan rijden richting Nederland. De voorgaande avond zouden we we aan het begin van de avond eindigen met fotograferen in het westen van Slowakije, waarna we meteen enkele uren richting het westen wilden rijden. Er werd gekeken of er op de zaterdagochtend nog wat in Tsjechië te fotograferen viel, voordat we aan het eind van de ochtend verder naar huis zouden rijden. Na ruim twee weken werd de locinzet nog maar eens bekeken, en stond ik stomverbaasd te kijken toen er twee dagen eerder ineens twee 242'ers in de originele kleurstelling waren verschenen in de diensten. Daarnaast zouden beide locomotieven op de zaterdagochtend ook nog eens heel gunstig op de omlopen rond Jihlava zitten, waardoor we in zo'n tweeënhalfuur tijd zelfs drie foto's konden maken! Meteen was het plan voor de zaterdagochtend daar, en werd er vanuit het Slowaakse Topol'cany richting het Tsjechische Jihlava gereden alwaar we op zo'n 15 minuten van de stad een leuk huisje hadden gevonden voor de nacht.

 

De volgende ochtend vertrokken we onder een stralend blauwe lucht richting de eerste locatie, gelegen bij Spělov alwaar we in een binnenboog de R 653 naar Jihlava zouden opwachten. Met natte schoenen werd er positie ingenomen in het veld en was het nog even passen en meten met de compositie gezien de portaalafstand niet heel royaal was. Nadat iedereen goed en wel stond hoefden we nog geen 10 minuten te wachten vooraleer de karakteristieke scheepshoorn van een 242 in de verte hoorbaar werd. De zware tyfoon klonk zeer regelmatig aangezien op deze fraaie bochtige enkelsporige spoorlijn veel onbewaakte overwegen zijn gelegen. Ook bij ons in beeld was dit het geval, en nadat de trein enkele honderden meters voor ons zichtbaar werd, klonk het geluid opnieuw. Enkele ogenblikken later was het zover, en wist ik dan voor het eerst een 242 in deze fraaie kleurstelling voor een personentrein vast te leggen, iets wat ik niet meer had verwacht om nog te doen!

 

Het is 7:53 als in een laag septemberzonnetje de uiterst fraaie ČD 242 207 de vier Nederlanders bij Spělov passeert, terwijl ze met de R 653 onderweg is vanuit České Budějovice naar Jihlava. Veel tijd om na te genieten was er niet, want een kleine 13 minuten eerder was vanuit Jihlava de andere 242'er vertrokken welke we uiteraard ook wilden vastleggen. Daarvoor moesten we richting Bednárec rijden waar een flinke kronkel in het spoor het mogelijk zou maken de trein bij een goede zonstand te fotograferen. Uiteindelijk slaagde die foto ook met vlag en wimpel, maar dat is uiteraard voor een andere keer!

Done