Jan-Mark Schout
14-09-2018 DB n-Wagen + 111 032-9, Dülken Friedhofsallee
Het rijtuigtype dat voor onnoemelijk vele mensen hét symbool is van het Duitse getrokken Nahverkehr is onmiskenbaar het type n-Wagen. Dit type, hetwelk van een schier ontelbare schare (Nederlandse) liefhebbers foutievelijk met een kapitaal wordt geschreven en derhalve als N-Wagen wordt aangeduid, drukt sedert de zestiger jaren een zeer grote stempel op het Nahverkehr in West-Duitsland. Duizenden rijtuigen werden gebouwd om oudere vooroorlogse rijtuigen af te lossen en hebben op praktisch elke spoorlijn van betekenis in West-Duitsland gereden.
Hun ster is echter zinkende, de klassieke rijtuigen met de fameuze Mitteleinstiegstüre die per klink te openen zijn en vensters die nog opengeschoven kunnen worden, worden in de laatste jaren massaal terzijde gezet en ofwel naar de sloper ofwel naar de beruchte Stillstandsmanagements overgebracht. Anno 2018 concentreert hun inzet zich in de zuidelijke deelstaat Bayern-Württemberg, waar een deel van het Nahverkehr door de middelerwijl bejaarde rijtuigen wordt verzorgd.
De n-Wagen kunnen worden verdeeld in verscheidene types rijtuigen, doch een type stuurstandrijtuig springt boven alles uit: het type Bnrdzf, in de volksmond Karlsruher Kopf, doch liefkozend ook wel KaKo genaamd. De getrokken rijtuigen hadden immers een probleem: bij elk eindpunt moest worden omgelopen door de locomotief. Aan het einde der zestiger jaren bedacht men hier een oplossing voor: het stuurstandrijtuig. De eerste gingen de geschiedenisboeken in als Hasenkasten en waren berucht vanwege hun zeer krappe cabine - vergelijkbaar met de Belgische Klassiekjes. Het Ausbesserungswerk (AW) Karlsruhe concipieerde dientenvolge een beter model, dat een ruime cabine voor de Triebfahrzeugführer voorzag. Dit resulteerde in een omgebouwde n-Wagen met een ruime cabine, die aan de zijkant afgeronde hoeken had. Vanwege hun herkomst werden zij betiteld als de Karlsruher Kopf.
Nadat hun inzet steeds meer afnam, eindigde men tegen het einde van 2016 met de volgende prestaties voor de Karlsruher Köpfe: verscheidene spitsritten in Nordrhein-Westfalen en een deel van het Nahverkehr in Baden-Württemberg. Daar de spitsritten ofwel overgingen naar private vervoerders ofwel vervangen werden door moderner materieel, was het einde der stuurstandrijtuigen nabij. De Deutsche Bahn organiseerde zodoende op 1 december 2016 in Baden-Württemberg een afscheidsrit voor dit type.
Met ingang van de nieuwe dienstregeling werd het o zo mooie spreekwoord 'Totgesagte leben länger' andermaal bewaarheid: de Karlsruher Kopf was nog niet definitief verdwenen van het Duitse spoorwegnet! Behoudens wat ritten tussen Rheine en Münster Hauptbahnhof, die echter ook eind 2017 vervielen voor de Karlsruher Kopf resteerde nog slechts één enkele retourslag: een retourslag in de RE8. Deze Regional-Expresslijn verbindt Mönchengladbach met de Rijnstad Koblenz, doch de lijn kent een merkwaardige Hauptverkehrszeit-Verstärker: retourslag 10839/10838 van Kaldenkirchen naar Köln-Messe/Deutz. De retourslag berijdt immers het traject Mönchengladbach - Kaldenkirchen, ofschoon alle andere ritten op deze lijn door Eurobahn worden gereden!
Anno 2018 zijn dit de enige twee ritten in de ganse republiek (!) die nog door de Karlsruher Kopf worden gereden, bij alle andere trek-duwstammen staat een modernere Wittenberger Kopf aan het einde. Naast het feit dat dit de enige twee ritten in gans Duitsland zijn met een KaKo, zijn dit ook de enige twee ritten in Nordrhein-Westfalen die nog door n-Wagen van de DB worden gereden. Het Betriebshof Köln-Deutzerfeld heeft nog geen tien rijvaardige rijtuigen meer over voor de spitsslag, namelijk twee KaKos en wat gewone n-Wagen. Des morgens vertrekt de stam vanuit Mönchengladbach als Leerzug naar Kaldenkirchen, waarna men na het kopmaken als trein 10839 richting Köln vertrekt. Na aankomst op Messe/Deutz rijdt men door naar het Betriebsbahnhof Deutzerfeld, waar de trein de dag doorbrengt. In de middag vervolgt de stam de reis om als trein 10838 terug naar Kaldenkirchen te rijden, tot slot volgt er nog een Leerzug naar Mönchengladbach, alwaar de n-Wagen worden afgesteld voor de nacht.
Spitsrit 10839 richting Köln rijdt in alle vroegte en is dientenvolge niet vast te leggen als men zoals ik met het openbaar vervoer onderweg is, zodat de terugrit richting Kaldenkirchen resteert. Met name op het stuk vanuit Mönchengladbach richting Kaldenkirchen is het aangenaam de trein vast te leggen, daar deze op een enkelsporig baanvak rijdt waar normaliter geen andere DB-treinen komen. De schrijver dezes had tot nu toe nog steeds geen fatsoenlijke foto van deze trein, doch half september begon tot mij door te dringen dat deze rit nu eens vastgelegd diende te worden. Met ingang van de wintertijd is het gans onmogelijk om de trein in daglicht vast te leggen, zodat het weder een halfjaar duurt vooraleer de trein opnieuw in daglicht is te zien.
Een der bekendste fotopunten is vlak buiten Dülken, alwaar zich een zandweg bevindt die naar de landerijen ten westen van Dülken voert. Op een vrije vrijdag in het midden van september was ik voornemens de trein aldaar vast te leggen, en zulks geschiedde. Daar ik op de centen placht te letten, werd besloten om vanaf Venlo de bus naar Kaldenkirchen te nemen en over te stappen op bus 074 richting Dülken. Na een lange rit doorheen talloze dorpjes bereikte ik rond kwart over vijf de Alberstraße in Dülken, ik behoefde nu nog slechts een tiental minuten richting de gewenste plek te wandelen.
Een kenmerk van het ontluikende najaar was de immer lager hangende zon, die op deze warme nazomeravond zekerlijk aanwezig was. De weinige wolken hinderden aanvankelijk weinig, de passeerende Eurobahn kon mitsdien in het aangename avondlicht worden vastgelegd. Mij resteerden nog enkele minuten alvorens het garnituur n-Wagen zou passeren, toen er langzaam een wolk voor de zon schoof... Het was mitsdien zeer wel mogelijk dat de gewenste zonfoto op het laatste moment zou mislukken, ik vreesde er reeds voor. Op het juiste moment was de wolk echter weggedreven, zodat ik mij opmaakte voor de doorkomst. Niet veel later passeerde de sedert enige tijd tot vier rijtuigen ingekorte stam, wier tractie werd geleverd door de Dortmunder 111 032-9, zodat ik niet veel later zeer content terug kon keren naar huis.
EDIT: sedert eind oktober/begin november zijn de n-Wagen wegens Fristablauf of defecten niet meer in dienst in de spitsslag naar Kaldenkirchen. Vooralsnog worden zij vervangen door treinstellen ET 425, vanaf december betreft dit Dostos van het type 761.
14-09-2018 DB n-Wagen + 111 032-9, Dülken Friedhofsallee
Het rijtuigtype dat voor onnoemelijk vele mensen hét symbool is van het Duitse getrokken Nahverkehr is onmiskenbaar het type n-Wagen. Dit type, hetwelk van een schier ontelbare schare (Nederlandse) liefhebbers foutievelijk met een kapitaal wordt geschreven en derhalve als N-Wagen wordt aangeduid, drukt sedert de zestiger jaren een zeer grote stempel op het Nahverkehr in West-Duitsland. Duizenden rijtuigen werden gebouwd om oudere vooroorlogse rijtuigen af te lossen en hebben op praktisch elke spoorlijn van betekenis in West-Duitsland gereden.
Hun ster is echter zinkende, de klassieke rijtuigen met de fameuze Mitteleinstiegstüre die per klink te openen zijn en vensters die nog opengeschoven kunnen worden, worden in de laatste jaren massaal terzijde gezet en ofwel naar de sloper ofwel naar de beruchte Stillstandsmanagements overgebracht. Anno 2018 concentreert hun inzet zich in de zuidelijke deelstaat Bayern-Württemberg, waar een deel van het Nahverkehr door de middelerwijl bejaarde rijtuigen wordt verzorgd.
De n-Wagen kunnen worden verdeeld in verscheidene types rijtuigen, doch een type stuurstandrijtuig springt boven alles uit: het type Bnrdzf, in de volksmond Karlsruher Kopf, doch liefkozend ook wel KaKo genaamd. De getrokken rijtuigen hadden immers een probleem: bij elk eindpunt moest worden omgelopen door de locomotief. Aan het einde der zestiger jaren bedacht men hier een oplossing voor: het stuurstandrijtuig. De eerste gingen de geschiedenisboeken in als Hasenkasten en waren berucht vanwege hun zeer krappe cabine - vergelijkbaar met de Belgische Klassiekjes. Het Ausbesserungswerk (AW) Karlsruhe concipieerde dientenvolge een beter model, dat een ruime cabine voor de Triebfahrzeugführer voorzag. Dit resulteerde in een omgebouwde n-Wagen met een ruime cabine, die aan de zijkant afgeronde hoeken had. Vanwege hun herkomst werden zij betiteld als de Karlsruher Kopf.
Nadat hun inzet steeds meer afnam, eindigde men tegen het einde van 2016 met de volgende prestaties voor de Karlsruher Köpfe: verscheidene spitsritten in Nordrhein-Westfalen en een deel van het Nahverkehr in Baden-Württemberg. Daar de spitsritten ofwel overgingen naar private vervoerders ofwel vervangen werden door moderner materieel, was het einde der stuurstandrijtuigen nabij. De Deutsche Bahn organiseerde zodoende op 1 december 2016 in Baden-Württemberg een afscheidsrit voor dit type.
Met ingang van de nieuwe dienstregeling werd het o zo mooie spreekwoord 'Totgesagte leben länger' andermaal bewaarheid: de Karlsruher Kopf was nog niet definitief verdwenen van het Duitse spoorwegnet! Behoudens wat ritten tussen Rheine en Münster Hauptbahnhof, die echter ook eind 2017 vervielen voor de Karlsruher Kopf resteerde nog slechts één enkele retourslag: een retourslag in de RE8. Deze Regional-Expresslijn verbindt Mönchengladbach met de Rijnstad Koblenz, doch de lijn kent een merkwaardige Hauptverkehrszeit-Verstärker: retourslag 10839/10838 van Kaldenkirchen naar Köln-Messe/Deutz. De retourslag berijdt immers het traject Mönchengladbach - Kaldenkirchen, ofschoon alle andere ritten op deze lijn door Eurobahn worden gereden!
Anno 2018 zijn dit de enige twee ritten in de ganse republiek (!) die nog door de Karlsruher Kopf worden gereden, bij alle andere trek-duwstammen staat een modernere Wittenberger Kopf aan het einde. Naast het feit dat dit de enige twee ritten in gans Duitsland zijn met een KaKo, zijn dit ook de enige twee ritten in Nordrhein-Westfalen die nog door n-Wagen van de DB worden gereden. Het Betriebshof Köln-Deutzerfeld heeft nog geen tien rijvaardige rijtuigen meer over voor de spitsslag, namelijk twee KaKos en wat gewone n-Wagen. Des morgens vertrekt de stam vanuit Mönchengladbach als Leerzug naar Kaldenkirchen, waarna men na het kopmaken als trein 10839 richting Köln vertrekt. Na aankomst op Messe/Deutz rijdt men door naar het Betriebsbahnhof Deutzerfeld, waar de trein de dag doorbrengt. In de middag vervolgt de stam de reis om als trein 10838 terug naar Kaldenkirchen te rijden, tot slot volgt er nog een Leerzug naar Mönchengladbach, alwaar de n-Wagen worden afgesteld voor de nacht.
Spitsrit 10839 richting Köln rijdt in alle vroegte en is dientenvolge niet vast te leggen als men zoals ik met het openbaar vervoer onderweg is, zodat de terugrit richting Kaldenkirchen resteert. Met name op het stuk vanuit Mönchengladbach richting Kaldenkirchen is het aangenaam de trein vast te leggen, daar deze op een enkelsporig baanvak rijdt waar normaliter geen andere DB-treinen komen. De schrijver dezes had tot nu toe nog steeds geen fatsoenlijke foto van deze trein, doch half september begon tot mij door te dringen dat deze rit nu eens vastgelegd diende te worden. Met ingang van de wintertijd is het gans onmogelijk om de trein in daglicht vast te leggen, zodat het weder een halfjaar duurt vooraleer de trein opnieuw in daglicht is te zien.
Een der bekendste fotopunten is vlak buiten Dülken, alwaar zich een zandweg bevindt die naar de landerijen ten westen van Dülken voert. Op een vrije vrijdag in het midden van september was ik voornemens de trein aldaar vast te leggen, en zulks geschiedde. Daar ik op de centen placht te letten, werd besloten om vanaf Venlo de bus naar Kaldenkirchen te nemen en over te stappen op bus 074 richting Dülken. Na een lange rit doorheen talloze dorpjes bereikte ik rond kwart over vijf de Alberstraße in Dülken, ik behoefde nu nog slechts een tiental minuten richting de gewenste plek te wandelen.
Een kenmerk van het ontluikende najaar was de immer lager hangende zon, die op deze warme nazomeravond zekerlijk aanwezig was. De weinige wolken hinderden aanvankelijk weinig, de passeerende Eurobahn kon mitsdien in het aangename avondlicht worden vastgelegd. Mij resteerden nog enkele minuten alvorens het garnituur n-Wagen zou passeren, toen er langzaam een wolk voor de zon schoof... Het was mitsdien zeer wel mogelijk dat de gewenste zonfoto op het laatste moment zou mislukken, ik vreesde er reeds voor. Op het juiste moment was de wolk echter weggedreven, zodat ik mij opmaakte voor de doorkomst. Niet veel later passeerde de sedert enige tijd tot vier rijtuigen ingekorte stam, wier tractie werd geleverd door de Dortmunder 111 032-9, zodat ik niet veel later zeer content terug kon keren naar huis.
EDIT: sedert eind oktober/begin november zijn de n-Wagen wegens Fristablauf of defecten niet meer in dienst in de spitsslag naar Kaldenkirchen. Vooralsnog worden zij vervangen door treinstellen ET 425, vanaf december betreft dit Dostos van het type 761.